برهان تمانع - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۳

2024-03-28T07:13:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = براهین خداشناسی \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = براهین خداشناسی \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۳

2022-12-20T08:23:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = براهین خداشناسی \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] \| پرسش مرتبط = }}
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در حدیث]] - [[برهان تمانع در نهج البلاغه]] - [[برهان تمانع در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان تمانع در کلام ~~اسلامی]] - [[برهان تمانع در اخلاق اسلامی]] - [[برهان تمانع در عرفان~~ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = ~~برهان تمانع (پرسش)~~}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا}}<ref>«اگر در آن دو (آسمان و زمین) جز خداوند خدایانی می‌بودند، هر دو تباه می‌شدند» سوره انبیاء، آیه ۲۲.</ref>.		در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا}}<ref>«اگر در آن دو (آسمان و زمین) جز خداوند خدایانی می‌بودند، هر دو تباه می‌شدند» سوره انبیاء، آیه ۲۲.</ref>.
	* این [[برهان]] را معمولاً با یک صورت سطحی و عامیانه تقریر می‌‌کنند. خلاصه آن تقریر این است: اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، میان خواست‌های آنها تزاحم برقرار می‌‌شود. در این صورت یا [[اراده]] و [[قدرت]] یکی بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری پیروز می‌‌شود و یا [[اراده]] و [[قدرت]] هیچ‌کدام بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری [[غلبه]] ندارد. محال است که [[اراده]] و [[قدرت]] یکی از آنها مغلوب گردد؛ زیرا مغلوبیت با کمال و [[وجوب]] وجود منافی است و اگر هیچ‌کدام [[غلبه]] نکند، [[جهان]] تباه می‌‌شود، زیرا [[اراده]] هیچ‌کدام مؤثر نیست و وقتی که [[اراده]] هیچ‌یک مؤثر نباشد، رابطه [[جهان]] با واجب‌الوجود که قطعی و ضروری است، قطع می‌‌شود؛ یعنی هیچ موجودی وجود پیدا نمی‌کند و باقی نمی‌ماند و این همان معنی [[فساد]] و [[تباهی]] عالم است~~<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۲.</ref>.~~
	* ولی این تقریر صحیح نیست؛ زیرا چه موجبی در کار است که اراده‌های واجب‌الوجودها را مزاحم یکدیگر فرض کنیم؟ بلکه الزاماً باید اراده‌های آنها را هماهنگ تصور کنیم؛ زیرا فرض این است که هر دو واجب‌الوجود، و هر دو علیم و حکیم‌اند، و هر دو وفق [[مصلحت]] و [[حکمت]] عمل می‌‌کنند و چون [[حکمت]] و [[مصلحت]]، یکی بیش نیست، [[اراده]] واجب‌الوجودها با یکدیگر موافق و هماهنگ است.		این [[برهان]] را معمولاً با یک صورت سطحی و عامیانه تقریر می‌‌کنند. خلاصه آن تقریر این است: اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، میان خواست‌های آنها تزاحم برقرار می‌‌شود. در این صورت یا [[اراده]] و [[قدرت]] یکی بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری پیروز می‌‌شود و یا [[اراده]] و [[قدرت]] هیچ‌کدام بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری [[غلبه]] ندارد. محال است که [[اراده]] و [[قدرت]] یکی از آنها مغلوب گردد؛ زیرا مغلوبیت با کمال و [[وجوب]] وجود منافی است و اگر هیچ‌کدام [[غلبه]] نکند، [[جهان]] تباه می‌‌شود، زیرا [[اراده]] هیچ‌کدام مؤثر نیست و وقتی که [[اراده]] هیچ‌یک مؤثر نباشد، رابطه [[جهان]] با واجب‌الوجود که قطعی و ضروری است، قطع می‌‌شود؛ یعنی هیچ موجودی وجود پیدا نمی‌کند و باقی نمی‌ماند و این همان معنی [[فساد]] و [[تباهی]] عالم است
	*"[[برهان]] تمانع" بر تضاد و تخالف خواست‌ها و اراده‌ها مبتنی نیست، بلکه بر امتناع وجود هر حادثه ممکن از [[ناحیه]] تعدد اراده‌ها مبتنی است؛ یعنی اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، با فرض هماهنگی و توافق اراده‌ها نیز تمانع وجود دارد. این [[برهان]] بر سه مسئله مبتنی است:
			ولی این تقریر صحیح نیست؛ زیرا چه موجبی در کار است که اراده‌های واجب‌الوجودها را مزاحم یکدیگر فرض کنیم؟ بلکه الزاماً باید اراده‌های آنها را هماهنگ تصور کنیم؛ زیرا فرض این است که هر دو واجب‌الوجود، و هر دو علیم و حکیم‌اند، و هر دو وفق [[مصلحت]] و [[حکمت]] عمل می‌‌کنند و چون [[حکمت]] و [[مصلحت]]، یکی بیش نیست، [[اراده]] واجب‌الوجودها با یکدیگر موافق و هماهنگ است.

			"[[برهان]] تمانع" بر تضاد و تخالف خواست‌ها و اراده‌ها مبتنی نیست، بلکه بر امتناع وجود هر حادثه ممکن از [[ناحیه]] تعدد اراده‌ها مبتنی است؛ یعنی اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، با فرض هماهنگی و توافق اراده‌ها نیز تمانع وجود دارد. این [[برهان]] بر سه مسئله مبتنی است:
	# واجب‌الوجود بالذات، [[واجب]] من جمیع الجهات و الحیثیات است؛		# واجب‌الوجود بالذات، [[واجب]] من جمیع الجهات و الحیثیات است؛
	# حیثیت وجود معلول و حیثیت انتسابش به [[علت]] ایجادی‌اش یکی است؛		# حیثیت وجود معلول و حیثیت انتسابش به [[علت]] ایجادی‌اش یکی است؛
	# ترجیح [[بلا]] مرجح محال است؛ یعنی محال است که فاعلی نسبت به دو اثر مختلف، نسبت متساوی داشته باشد؛ اما او یکی را به وجود آورد. ترجیح [[بلا]] مرجح مستلزم ترجح [[بلا]] مرجح است؛ زیرا فاعل که بالفرض با دو فعل نسبت متساوی دارد و فاعلیت هر دو را در حد [[قوه]] دارد، اگر بخواهد با یکی از دو فعل‌ها نسبت بیشتری پیدا کند، مستلزم این است که خودش خودبه‌خود از [[قوه]] به فعلیت برسد~~<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳.</ref>~~.		# ترجیح [[بلا]] مرجح محال است؛ یعنی محال است که فاعلی نسبت به دو اثر مختلف، نسبت متساوی داشته باشد؛ اما او یکی را به وجود آورد. ترجیح [[بلا]] مرجح مستلزم ترجح [[بلا]] مرجح است؛ زیرا فاعل که بالفرض با دو فعل نسبت متساوی دارد و فاعلیت هر دو را در حد [[قوه]] دارد، اگر بخواهد با یکی از دو فعل‌ها نسبت بیشتری پیدا کند، مستلزم این است که خودش خودبه‌خود از [[قوه]] به فعلیت برسد.
	* پس از این سه مقدمه، می‌‌گوییم: اگر دو واجب‌الوجود یا بیشتر وجود داشته باشند، به [[حکم]] مقدمه اول باید به این موجود [[افاضه]] وجود شود. پس، از طرف همه واجب‌ها باید به او [[افاضه]] وجود شود و به [[حکم]] مقدمه دوم و سوم، وجود هر معلول و انتساب آن معلول به علتش یکی است. پس در ایجاد، مستلزم دو وجود است و چون معلول مورد نظر، امکان وجود واحد بیش ندارد، بنابراین امکان انتساب به واحد ندارد. در این صورت، انتساب معلول به یکی از واجب‌ها، نه [[واجب]] دیگر، با اینکه هیچ امتیاز و رجحانی علی‌الفرض میان آنها نیست، ترجح [[بلا]] مرجح است. این نیز محال است؛ زیرا فرض این است که چیزی که امکان وجود یافته و شرایط وجودش محقق شده است، یکی بیش نیست و اگر فرض کنیم امکان وجودهای متعدد در کار است، درباره هر یک از آنها این اشکال وجود دارد؛ یعنی هر واحد از آن متعددها باید متعدد شود و هر یک از این متعددها نیز باید متعدد شود، تا بی‌نهایت و هرگز به واحدهایی که متعدد نشوند، منتهی نگردد. نتیجه اینکه هیچ چیز وجود پیدا نکند، و [[جهان]] نیست و نابود شود<ref>مطهری، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۵، ص۱۵۵ - ۱۵۳؛ صدرالمتألهین شیرازی، فی المبدأ و المعاد، ص۱۴.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳-۶۴.</ref>.
			پس از این سه مقدمه، می‌‌گوییم: اگر دو واجب‌الوجود یا بیشتر وجود داشته باشند، به [[حکم]] مقدمه اول باید به این موجود [[افاضه]] وجود شود. پس، از طرف همه واجب‌ها باید به او [[افاضه]] وجود شود و به [[حکم]] مقدمه دوم و سوم، وجود هر معلول و انتساب آن معلول به علتش یکی است. پس در ایجاد، مستلزم دو وجود است و چون معلول مورد نظر، امکان وجود واحد بیش ندارد، بنابراین امکان انتساب به واحد ندارد. در این صورت، انتساب معلول به یکی از واجب‌ها، نه [[واجب]] دیگر، با اینکه هیچ امتیاز و رجحانی علی‌الفرض میان آنها نیست، ترجح [[بلا]] مرجح است. این نیز محال است؛ زیرا فرض این است که چیزی که امکان وجود یافته و شرایط وجودش محقق شده است، یکی بیش نیست و اگر فرض کنیم امکان وجودهای متعدد در کار است، درباره هر یک از آنها این اشکال وجود دارد؛ یعنی هر واحد از آن متعددها باید متعدد شود و هر یک از این متعددها نیز باید متعدد شود، تا بی‌نهایت و هرگز به واحدهایی که متعدد نشوند، منتهی نگردد. نتیجه اینکه هیچ چیز وجود پیدا نکند، و [[جهان]] نیست و نابود شود<ref>مطهری، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۵، ص۱۵۵ - ۱۵۳؛ صدرالمتألهین شیرازی، فی المبدأ و المعاد، ص۱۴.</ref>.<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۲-۶۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:18:03Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در حدیث]] - [[برهان تمانع در نهج البلاغه]] - [[برهان تمانع در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] - [[برهان تمانع در اخلاق اسلامی]] - [[برهان تمانع در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان تمانع (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در حدیث]] - [[برهان تمانع در نهج البلاغه]] - [[برهان تمانع در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] - [[برهان تمانع در اخلاق اسلامی]] - [[برهان تمانع در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان تمانع (پرسش)}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	*در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا}}<ref>«اگر در آن دو (آسمان و زمین) جز خداوند خدایانی می‌بودند، هر دو تباه می‌شدند» سوره انبیاء، آیه ۲۲.</ref>.		* در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن\|لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا}}<ref>«اگر در آن دو (آسمان و زمین) جز خداوند خدایانی می‌بودند، هر دو تباه می‌شدند» سوره انبیاء، آیه ۲۲.</ref>.
	*این [[برهان]] را معمولاً با یک صورت سطحی و عامیانه تقریر می‌‌کنند. خلاصه آن تقریر این است: اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، میان خواست‌های آنها تزاحم برقرار می‌‌شود. در این صورت یا [[اراده]] و [[قدرت]] یکی بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری پیروز می‌‌شود و یا [[اراده]] و [[قدرت]] هیچ‌کدام بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری [[غلبه]] ندارد. محال است که [[اراده]] و [[قدرت]] یکی از آنها مغلوب گردد؛ زیرا مغلوبیت با کمال و [[وجوب]] وجود منافی است و اگر هیچ‌کدام [[غلبه]] نکند، [[جهان]] تباه می‌‌شود، زیرا [[اراده]] هیچ‌کدام مؤثر نیست و وقتی که [[اراده]] هیچ‌یک مؤثر نباشد، رابطه [[جهان]] با واجب‌الوجود که قطعی و ضروری است، قطع می‌‌شود؛ یعنی هیچ موجودی وجود پیدا نمی‌کند و باقی نمی‌ماند و این همان معنی [[فساد]] و [[تباهی]] عالم است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۲.</ref>.		* این [[برهان]] را معمولاً با یک صورت سطحی و عامیانه تقریر می‌‌کنند. خلاصه آن تقریر این است: اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، میان خواست‌های آنها تزاحم برقرار می‌‌شود. در این صورت یا [[اراده]] و [[قدرت]] یکی بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری پیروز می‌‌شود و یا [[اراده]] و [[قدرت]] هیچ‌کدام بر [[اراده]] و [[قدرت]] دیگری [[غلبه]] ندارد. محال است که [[اراده]] و [[قدرت]] یکی از آنها مغلوب گردد؛ زیرا مغلوبیت با کمال و [[وجوب]] وجود منافی است و اگر هیچ‌کدام [[غلبه]] نکند، [[جهان]] تباه می‌‌شود، زیرا [[اراده]] هیچ‌کدام مؤثر نیست و وقتی که [[اراده]] هیچ‌یک مؤثر نباشد، رابطه [[جهان]] با واجب‌الوجود که قطعی و ضروری است، قطع می‌‌شود؛ یعنی هیچ موجودی وجود پیدا نمی‌کند و باقی نمی‌ماند و این همان معنی [[فساد]] و [[تباهی]] عالم است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۲.</ref>.
	*ولی این تقریر صحیح نیست؛ زیرا چه موجبی در کار است که اراده‌های واجب‌الوجودها را مزاحم یکدیگر فرض کنیم؟ بلکه الزاماً باید اراده‌های آنها را هماهنگ تصور کنیم؛ زیرا فرض این است که هر دو واجب‌الوجود، و هر دو علیم و حکیم‌اند، و هر دو وفق [[مصلحت]] و [[حکمت]] عمل می‌‌کنند و چون [[حکمت]] و [[مصلحت]]، یکی بیش نیست، [[اراده]] واجب‌الوجودها با یکدیگر موافق و هماهنگ است.		* ولی این تقریر صحیح نیست؛ زیرا چه موجبی در کار است که اراده‌های واجب‌الوجودها را مزاحم یکدیگر فرض کنیم؟ بلکه الزاماً باید اراده‌های آنها را هماهنگ تصور کنیم؛ زیرا فرض این است که هر دو واجب‌الوجود، و هر دو علیم و حکیم‌اند، و هر دو وفق [[مصلحت]] و [[حکمت]] عمل می‌‌کنند و چون [[حکمت]] و [[مصلحت]]، یکی بیش نیست، [[اراده]] واجب‌الوجودها با یکدیگر موافق و هماهنگ است.
	*"[[برهان]] تمانع" بر تضاد و تخالف خواست‌ها و اراده‌ها مبتنی نیست، بلکه بر امتناع وجود هر حادثه ممکن از [[ناحیه]] تعدد اراده‌ها مبتنی است؛ یعنی اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، با فرض هماهنگی و توافق اراده‌ها نیز تمانع وجود دارد. این [[برهان]] بر سه مسئله مبتنی است:		*"[[برهان]] تمانع" بر تضاد و تخالف خواست‌ها و اراده‌ها مبتنی نیست، بلکه بر امتناع وجود هر حادثه ممکن از [[ناحیه]] تعدد اراده‌ها مبتنی است؛ یعنی اگر واجب‌الوجود متعدد باشد، با فرض هماهنگی و توافق اراده‌ها نیز تمانع وجود دارد. این [[برهان]] بر سه مسئله مبتنی است:
	#واجب‌الوجود بالذات، [[واجب]] من جمیع الجهات و الحیثیات است؛		# واجب‌الوجود بالذات، [[واجب]] من جمیع الجهات و الحیثیات است؛
	#حیثیت وجود معلول و حیثیت انتسابش به [[علت]] ایجادی‌اش یکی است؛		# حیثیت وجود معلول و حیثیت انتسابش به [[علت]] ایجادی‌اش یکی است؛
	#ترجیح [[بلا]] مرجح محال است؛ یعنی محال است که فاعلی نسبت به دو اثر مختلف، نسبت متساوی داشته باشد؛ اما او یکی را به وجود آورد. ترجیح [[بلا]] مرجح مستلزم ترجح [[بلا]] مرجح است؛ زیرا فاعل که بالفرض با دو فعل نسبت متساوی دارد و فاعلیت هر دو را در حد [[قوه]] دارد، اگر بخواهد با یکی از دو فعل‌ها نسبت بیشتری پیدا کند، مستلزم این است که خودش خودبه‌خود از [[قوه]] به فعلیت برسد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳.</ref>.		# ترجیح [[بلا]] مرجح محال است؛ یعنی محال است که فاعلی نسبت به دو اثر مختلف، نسبت متساوی داشته باشد؛ اما او یکی را به وجود آورد. ترجیح [[بلا]] مرجح مستلزم ترجح [[بلا]] مرجح است؛ زیرا فاعل که بالفرض با دو فعل نسبت متساوی دارد و فاعلیت هر دو را در حد [[قوه]] دارد، اگر بخواهد با یکی از دو فعل‌ها نسبت بیشتری پیدا کند، مستلزم این است که خودش خودبه‌خود از [[قوه]] به فعلیت برسد<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳.</ref>.
	*پس از این سه مقدمه، می‌‌گوییم: اگر دو واجب‌الوجود یا بیشتر وجود داشته باشند، به [[حکم]] مقدمه اول باید به این موجود [[افاضه]] وجود شود. پس، از طرف همه واجب‌ها باید به او [[افاضه]] وجود شود و به [[حکم]] مقدمه دوم و سوم، وجود هر معلول و انتساب آن معلول به علتش یکی است. پس در ایجاد، مستلزم دو وجود است و چون معلول مورد نظر، امکان وجود واحد بیش ندارد، بنابراین امکان انتساب به واحد ندارد. در این صورت، انتساب معلول به یکی از واجب‌ها، نه [[واجب]] دیگر، با اینکه هیچ امتیاز و رجحانی علی‌الفرض میان آنها نیست، ترجح [[بلا]] مرجح است. این نیز محال است؛ زیرا فرض این است که چیزی که امکان وجود یافته و شرایط وجودش محقق شده است، یکی بیش نیست و اگر فرض کنیم امکان وجودهای متعدد در کار است، درباره هر یک از آنها این اشکال وجود دارد؛ یعنی هر واحد از آن متعددها باید متعدد شود و هر یک از این متعددها نیز باید متعدد شود، تا بی‌نهایت و هرگز به واحدهایی که متعدد نشوند، منتهی نگردد. نتیجه اینکه هیچ چیز وجود پیدا نکند، و [[جهان]] نیست و نابود شود<ref>مطهری، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۵، ص۱۵۵ - ۱۵۳؛ صدرالمتألهین شیرازی، فی المبدأ و المعاد، ص۱۴.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳-۶۴.</ref>.		* پس از این سه مقدمه، می‌‌گوییم: اگر دو واجب‌الوجود یا بیشتر وجود داشته باشند، به [[حکم]] مقدمه اول باید به این موجود [[افاضه]] وجود شود. پس، از طرف همه واجب‌ها باید به او [[افاضه]] وجود شود و به [[حکم]] مقدمه دوم و سوم، وجود هر معلول و انتساب آن معلول به علتش یکی است. پس در ایجاد، مستلزم دو وجود است و چون معلول مورد نظر، امکان وجود واحد بیش ندارد، بنابراین امکان انتساب به واحد ندارد. در این صورت، انتساب معلول به یکی از واجب‌ها، نه [[واجب]] دیگر، با اینکه هیچ امتیاز و رجحانی علی‌الفرض میان آنها نیست، ترجح [[بلا]] مرجح است. این نیز محال است؛ زیرا فرض این است که چیزی که امکان وجود یافته و شرایط وجودش محقق شده است، یکی بیش نیست و اگر فرض کنیم امکان وجودهای متعدد در کار است، درباره هر یک از آنها این اشکال وجود دارد؛ یعنی هر واحد از آن متعددها باید متعدد شود و هر یک از این متعددها نیز باید متعدد شود، تا بی‌نهایت و هرگز به واحدهایی که متعدد نشوند، منتهی نگردد. نتیجه اینکه هیچ چیز وجود پیدا نکند، و [[جهان]] نیست و نابود شود<ref>مطهری، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۵، ص۱۵۵ - ۱۵۳؛ صدرالمتألهین شیرازی، فی المبدأ و المعاد، ص۱۴.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۶۳-۶۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:39:28Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	{{خداشناسی}}		{{خداشناسی}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:براهین خداشناسی]]		[[رده:براهین خداشناسی]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T15:33:43Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در حدیث]] - [[برهان تمانع در نهج البلاغه]] - [[برهان تمانع در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] - [[برهان تمانع در اخلاق اسلامی]] - [[برهان تمانع در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = برهان تمانع (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[برهان تمانع در قرآن]] - [[برهان تمانع در حدیث]] - [[برهان تمانع در نهج البلاغه]] - [[برهان تمانع در معارف دعا و زیارات]] - [[برهان تمانع در کلام اسلامی]] - [[برهان تمانع در اخلاق اسلامی]] - [[برهان تمانع در عرفان اسلامی]]~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[برهان تمانع (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Hosein: /* پانویس */

2022-06-25T06:43:08Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{خداشناسی}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:براهین خداشناسی]]		[[رده:براهین خداشناسی]]

Wasity: /* پانویس */

2022-05-22T19:23:21Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۵۳
خط ۲۳:		خط ۲۳:

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:~~برهان تمانع]]~~		[[رده:براهین خداشناسی]]
	~~[[رده:~~خداشناسی]]

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

2022-01-04T16:03:31Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == پانویس ==' به '== پانویس =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۳
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		* [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== پانویس ==		== پانویس ==

Heydari: جایگزینی متن - '== پانویس == {{{پانویس}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

2022-01-04T16:02:29Z

جایگزینی متن - '== پانویس == {{{پانویس}}' به '== پانویس == {{پانویس}}'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۲
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]
	[[رده:برهان تمانع]]		[[رده:برهان تمانع]]
	[[رده:خداشناسی]]		[[رده:خداشناسی]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T18:34:52Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۰۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{{پانویس}}		{{{پانویس}}