برهان نظم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۷

2025-08-20T07:07:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا		\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا
	\| عنوان مدخل = برهان نظم		\| عنوان مدخل = برهان نظم
	\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در قرآن]] - [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در قرآن]] - [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در فلسفه دین و کلام جدید]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* مقدمه */

2025-04-12T10:03:20Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۳
خط ۹:		خط ۹:
	[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه هدف خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref>		[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه هدف خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref>

	[[برهان نظم]] ساده‌ترین و عمومی‌ترین برهانی است که بر وجود [[خداوند]] اقامه می‌‌شود. این [[برهان]] برخلاف دیگر [[براهین]] که ماهیت [[فلسفی]] و [[عقلی]] دارند، برهانی طبیعی و محصول [[تجربه]] [[بشر]] است. شاید ازاین‌روست که حکمای اسلامی رغبت کمتری به استفاده از این برهان از خود نشان داده‌اند.		برهان نظم ساده‌ترین و عمومی‌ترین برهانی است که بر وجود [[خداوند]] اقامه می‌‌شود. این [[برهان]] برخلاف دیگر [[براهین]] که ماهیت [[فلسفی]] و [[عقلی]] دارند، برهانی طبیعی و محصول [[تجربه]] [[بشر]] است. شاید ازاین‌روست که حکمای اسلامی رغبت کمتری به استفاده از این برهان از خود نشان داده‌اند.

	برهان نظم را از جهاتی می‌‌توان تقسم نمود:		برهان نظم را از جهاتی می‌‌توان تقسم نمود:
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان دلیل بر وجود [[خداوند]] یا دلیل بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب می‌‌گردد، [[نظم]] به معنای دوم است.		نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان دلیل بر وجود [[خداوند]] یا دلیل بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب می‌‌گردد، [[نظم]] به معنای دوم است.

	البته [[ارزش]] [[برهان نظم]] تنها در این حد است که ما را تا مرز ماوراءالطبیعه سوق می‌‌دهد. این [[برهان]] همین‌قدر ثابت می‌‌کند که طبیعت ماورایی دارد و آن ماورا به ذات و نیز به [[افعال]] خود مستشعر است. اما اینکه آن ماورا [[واجب]] است یا ممکن، حادث است یا قدیم، واحد است یا کثیر، محدود است یا نامحدود، [[علم]] و قدرتش متناهی است یا نامتناهی، از توان این برهان خارج و برعهده فلسفه الهی است<ref>مطهری، توحید، ص۷۹-۸۰؛ مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص۱۳۶ و ۱۵۴ - ۱۵۳.</ref>. در ادامه به ساختار، عناصر و تقریرهای [[برهان نظم]] اشاره می‌‌شود<ref>جهت مطالعه بیشتر تقریر اصل برهان و دفاع از شبهات مربوطه بنگرید به: سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، فصل چهارم و پنجم؛ محمدرضایی، جستارهایی در کلام جدید، مقاله «برهان نظم».</ref>.		البته [[ارزش]] برهان نظم تنها در این حد است که ما را تا مرز ماوراءالطبیعه سوق می‌‌دهد. این [[برهان]] همین‌قدر ثابت می‌‌کند که طبیعت ماورایی دارد و آن ماورا به ذات و نیز به [[افعال]] خود مستشعر است. اما اینکه آن ماورا [[واجب]] است یا ممکن، حادث است یا قدیم، واحد است یا کثیر، محدود است یا نامحدود، [[علم]] و قدرتش متناهی است یا نامتناهی، از توان این برهان خارج و برعهده فلسفه الهی است<ref>مطهری، توحید، ص۷۹-۸۰؛ مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص۱۳۶ و ۱۵۴ - ۱۵۳.</ref>. در ادامه به ساختار، عناصر و تقریرهای برهان نظم اشاره می‌‌شود<ref>جهت مطالعه بیشتر تقریر اصل برهان و دفاع از شبهات مربوطه بنگرید به: سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، فصل چهارم و پنجم؛ محمدرضایی، جستارهایی در کلام جدید، مقاله «برهان نظم».</ref>.

	ساختار برهان نظم عبارت است از دو مقدمه، که اولی [[حسی]] و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است:		ساختار برهان نظم عبارت است از دو مقدمه، که اولی [[حسی]] و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است:

Bahmani: /* مقدمه */

2025-04-12T10:02:58Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه [[هدف]] خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref>~~<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۲.</ref>.~~		[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه هدف خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref>

	[[برهان~~]] [[~~نظم]] ساده‌ترین و عمومی‌ترین برهانی است که بر وجود [[خداوند]] اقامه می‌‌شود. این [[برهان]] برخلاف دیگر [[براهین]] که ماهیت [[فلسفی]] و [[عقلی]] دارند، برهانی طبیعی و محصول تجربه [[بشر]] است. شاید ازاین‌روست که [[حکمای اسلامی]] رغبت کمتری به استفاده از این [[برهان]] از خود نشان داده‌اند.		[[برهان نظم]] ساده‌ترین و عمومی‌ترین برهانی است که بر وجود [[خداوند]] اقامه می‌‌شود. این [[برهان]] برخلاف دیگر [[براهین]] که ماهیت [[فلسفی]] و [[عقلی]] دارند، برهانی طبیعی و محصول [[تجربه]] [[بشر]] است. شاید ازاین‌روست که حکمای اسلامی رغبت کمتری به استفاده از این برهان از خود نشان داده‌اند.

	[[برهان~~]] [[~~نظم]] را از جهاتی می‌‌توان تقسم نمود:		برهان نظم را از جهاتی می‌‌توان تقسم نمود:

	نخست به اعتبار اینکه پیوند میان اشیا، شرط پیدایش مفهوم [[نظم]] است. [[نظم]] را به دو گونه تقسیم می‌‌کنند:		نخست به اعتبار اینکه پیوند میان اشیا، شرط پیدایش مفهوم نظم است. نظم را به دو گونه تقسیم می‌‌کنند:
	# [[نظم]] صناعی؛ مانند [[نظم]] قفسه‌های یک کتابخانه و [[~~نظم~~]] ~~درون یک ساعت~~ که دست‌ساز [[بشر]] است.		# نظم صناعی؛ مانند نظم قفسه‌های یک کتابخانه و نظم درون یک [[ساعت]] که دست‌ساز [[بشر]] است.
	# [[نظم]] طبیعی؛ مانند [[نظم]] اجزا و [[بدن انسان]] و [[نظم]] [[عالم هستی]]. ملاک، نوع دوم یعنی [[نظم]] طبیعی است، نه صناعی و قراردادی<ref>جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، ص۲۳۸.</ref>.		# نظم طبیعی؛ مانند نظم اجزا و بدن انسان و نظم [[عالم هستی]]. ملاک، نوع دوم یعنی نظم طبیعی است، نه صناعی و قراردادی<ref>جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، ص۲۳۸.</ref>.

	با توجه به رابطه [[علت]] و معلول نیز دو گونه [[نظم]] متصور است: یکی ناشی از "[[علت]] فاعلی" است؛ یعنی هر اثری مؤثری لازم دارد که قبل از آن از لحاظ زمان یا رتبه وجود داشته و آن مؤثر به وجود آورنده این معلول و اثر است. این [[نظم]] به هیچ وجه [[دلیل]] بر وجود [[خدا]] نخواهد بود.		با توجه به رابطه علت و معلول نیز دو گونه نظم متصور است: یکی ناشی از "علت فاعلی" است؛ یعنی هر اثری مؤثری لازم دارد که قبل از آن از لحاظ [[زمان]] یا رتبه وجود داشته و آن مؤثر به وجود آورنده این معلول و اثر است. این نظم به هیچ وجه دلیل بر وجود خدا نخواهد بود.

	[[نظم]] دیگر ناشی از "[[علت]] غایی" است؛ به این معنا که وضعیت معلول گویای آن است که از [[ناحیه~~]] [[علت]]،~~ [[انتخاب]] وجود داشته است؛ یعنی برای [[علت]] این امکان وجود داشته است که معلول را به شکلی دیگر درآورد. پس در [[ناحیه~~]] [[~~علت]] باید این [[شعور]] و [[ادراک]] وجود داشته باشد که [[هدف]] را بشناسد.		نظم دیگر ناشی از "علت غایی" است؛ به این معنا که وضعیت معلول گویای آن است که از ناحیه علت، [[انتخاب]] وجود داشته است؛ یعنی برای علت این امکان وجود داشته است که معلول را به شکلی دیگر درآورد. پس در ناحیه علت باید این شعور و [[ادراک]] وجود داشته باشد که هدف را بشناسد.

	نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان [[دلیل]] بر وجود [[خداوند]] یا [[دلیل]] بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب می‌‌گردد، [[نظم]] به معنای دوم است~~<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۳.</ref>~~.		نظمی که در عالم وجود دارد و به عنوان دلیل بر وجود [[خداوند]] یا دلیل بر وجود ماوراءالطبیعه محسوب می‌‌گردد، [[نظم]] به معنای دوم است.

	البته [[ارزش]] [[برهان~~]] [[~~نظم]] تنها در این حد است که ما را تا مرز ماوراءالطبیعه سوق می‌‌دهد. این [[برهان]] همین‌قدر ثابت می‌‌کند که [[طبیعت]] ماورایی دارد و آن ماورا به ذات و نیز به [[افعال]] خود مستشعر است. اما اینکه آن ماورا [[واجب]] است یا ممکن، حادث است یا قدیم، واحد است یا کثیر، محدود است یا نامحدود، [[علم]] و قدرتش متناهی است یا نامتناهی، از [[توان]] این [[برهان]] خارج و برعهده [[فلسفه~~]] [[~~الهی]] است<ref>مطهری، توحید، ص۷۹-۸۰؛ مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص۱۳۶ و ۱۵۴ - ۱۵۳.</ref>. در ادامه به ساختار، عناصر و تقریرهای [[برهان~~]] [[~~نظم]] اشاره می‌‌شود<ref>جهت مطالعه بیشتر تقریر اصل برهان و دفاع از شبهات مربوطه بنگرید به: سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، فصل چهارم و پنجم؛ محمدرضایی، جستارهایی در کلام جدید، مقاله «برهان نظم»~~.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۳-۷۴~~.</ref>.		البته [[ارزش]] [[برهان نظم]] تنها در این حد است که ما را تا مرز ماوراءالطبیعه سوق می‌‌دهد. این [[برهان]] همین‌قدر ثابت می‌‌کند که طبیعت ماورایی دارد و آن ماورا به ذات و نیز به [[افعال]] خود مستشعر است. اما اینکه آن ماورا [[واجب]] است یا ممکن، حادث است یا قدیم، واحد است یا کثیر، محدود است یا نامحدود، [[علم]] و قدرتش متناهی است یا نامتناهی، از توان این برهان خارج و برعهده فلسفه الهی است<ref>مطهری، توحید، ص۷۹-۸۰؛ مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص۱۳۶ و ۱۵۴ - ۱۵۳.</ref>. در ادامه به ساختار، عناصر و تقریرهای [[برهان نظم]] اشاره می‌‌شود<ref>جهت مطالعه بیشتر تقریر اصل برهان و دفاع از شبهات مربوطه بنگرید به: سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، فصل چهارم و پنجم؛ محمدرضایی، جستارهایی در کلام جدید، مقاله «برهان نظم».</ref>.

	ساختار [[برهان~~]] [[~~نظم]] عبارت است از دو مقدمه، که اولی حسی و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است:		ساختار برهان نظم عبارت است از دو مقدمه، که اولی [[حسی]] و دومی کلی، برهانی و [[عقلی]] است:
	# مقدمه اول: [[~~عالم طبیعت~~]] ~~پدیده‌ای منظم~~ است یا اینکه در عالم پدیده‌های منظمی وجود دارد.		# مقدمه اول: عالم طبیعت پدیده‌ای [[منظم]] است یا اینکه در عالم پدیده‌های منظمی وجود دارد.
	# مقدمه دوم: هر نظمی براساس بداهت [[عقلی]] از ناظمی [[حکیم]] و باشعور ناشی می‌‌شود که از روی [[علم]] و [[آگاهی]]، اجزای پدیده منظم را با هماهنگی خاصی برای وصول به هدفی مشخص، کنار هم نهاده است.		# مقدمه دوم: هر نظمی براساس بداهت عقلی از ناظمی [[حکیم]] و باشعور ناشی می‌‌شود که از روی علم و [[آگاهی]]، اجزای پدیده منظم را با هماهنگی خاصی برای وصول به هدفی مشخص، کنار هم نهاده است.

	تبیین مقدمه اول به عهده دانش‌های طبیعی و اثبات مقدمه دوم به عهده [[عقل]] و [[خرد]] است~~<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>~~.		تبیین مقدمه اول به عهده دانش‌های طبیعی و [[اثبات]] مقدمه دوم به عهده [[عقل]] و [[خرد]] است.

	سه عنصر اصلی تشکیل‌دهنده هر مجموعه منظمی عبارت‌اند از:		سه عنصر اصلی تشکیل‌دهنده هر مجموعه منظمی عبارت‌اند از:
	# [[برنامه‌ریزی]]؛		# [[برنامه‌ریزی]]؛
	# ~~[[سازمان‌دهی]]؛~~		# سازمان‌دهی؛
	# هدف‌داری.		# هدف‌داری.

	همچنین تقریرهای سه‌گانه [[برهان~~]] [[~~نظم]] عبارت‌اند از:		همچنین تقریرهای سه‌گانه برهان نظم عبارت‌اند از:
	# [[برهان]] [[هدفمندی]]: در این ~~[[برهان]]،~~ بر [[هدفمندی]] موجودات منظم تأکید شده است.		# [[برهان]] [[هدفمندی]]: در این برهان، بر هدفمندی موجودات منظم تأکید شده است.
	# [[برهان~~]] [[~~نظم]] موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم [[حکیم]] پی برده می‌‌شود.		# برهان نظم موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم حکیم پی برده می‌‌شود.
	# [[برهان]] هماهنگی در کل عالم: این [[برهان]] بر هماهنگی و [[نظم]] کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم [[حکیم]] را برای کل عالم اثبات کند.		# برهان هماهنگی در کل عالم: این برهان بر هماهنگی و نظم کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم حکیم را برای کل عالم اثبات کند.
	# بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند [[برهان]] غایی و [[برهان]] طبیعی - [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>.		# بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند برهان غایی و برهان طبیعی ـ [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۷۲ ـ ۷۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۴

2024-03-28T10:54:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا		\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا
	\| عنوان مدخل = برهان نظم		\| عنوان مدخل = برهان نظم
	\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در قرآن]] - [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari در ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۳۷

2023-06-28T06:37:51Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا		\| موضوع مرتبط = اثبات وجود خدا
	\| عنوان مدخل = برهان نظم		\| عنوان مدخل = برهان نظم
	\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[برهان نظم در کلام اسلامی]] - [[برهان نظم در معارف و سیره علوی]] - [[برهان نظم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2022-12-20T08:04:14Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۵۳:		خط ۵۳:

	[[رده:براهین خداشناسی]]		[[رده:براهین خداشناسی]]
	~~[[رده:اثبات وجود خدا]]~~

Wasity: /* پانویس */

2022-09-09T21:59:14Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۱:۲۹
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	{{خداشناسی}}		{{خداشناسی}}

	[[رده:~~اصطلاحات کلامی~~]]		[[رده:براهین خداشناسی]]
	[[رده:~~خداشناسی~~]]		[[رده:اثبات وجود خدا]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:18:35Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۸
خط ۶:		خط ۶:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه [[هدف]] خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۲.</ref>.		[[نظم]] به معنای یک نوع رابطه هماهنگ میان اجزای یک مجموعه برای تحقق یافتن [[هدف]] مشخصی است؛ به‌گونه‌ای که هر جزئی از اجزای مجموعه، مکمل دیگری بوده و فقدان هریک سبب می‌‌شود که مجموعه [[هدف]] خاص و اثر مطلوب خود را از دست بدهد<ref>کتاب الله خالق الکون، به نقل از سبحانی، مدخل مسائل جدید در علم کلام، ص۷۳.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۲.</ref>.

خط ۳۴:		خط ۳۴:
	# [[برنامه‌ریزی]]؛		# [[برنامه‌ریزی]]؛
	# [[سازمان‌دهی]]؛		# [[سازمان‌دهی]]؛
	#هدف‌داری.		# هدف‌داری.

	همچنین تقریرهای سه‌گانه [[برهان]] [[نظم]] عبارت‌اند از:		همچنین تقریرهای سه‌گانه [[برهان]] [[نظم]] عبارت‌اند از:
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	# [[برهان]] [[نظم]] موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم [[حکیم]] پی برده می‌‌شود.		# [[برهان]] [[نظم]] موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم [[حکیم]] پی برده می‌‌شود.
	# [[برهان]] هماهنگی در کل عالم: این [[برهان]] بر هماهنگی و [[نظم]] کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم [[حکیم]] را برای کل عالم اثبات کند.		# [[برهان]] هماهنگی در کل عالم: این [[برهان]] بر هماهنگی و [[نظم]] کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم [[حکیم]] را برای کل عالم اثبات کند.
	#بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند [[برهان]] غایی و [[برهان]] طبیعی - [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>.		# بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند [[برهان]] غایی و [[برهان]] طبیعی - [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:40:03Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۰
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	{{خداشناسی}}		{{خداشناسی}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:اصطلاحات کلامی]]		[[رده:اصطلاحات کلامی]]
	[[رده:خداشناسی]]		[[رده:خداشناسی]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-10T23:33:49Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۰۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	نخست به اعتبار اینکه پیوند میان اشیا، شرط پیدایش مفهوم [[نظم]] است. [[نظم]] را به دو گونه تقسیم می‌‌کنند:		نخست به اعتبار اینکه پیوند میان اشیا، شرط پیدایش مفهوم [[نظم]] است. [[نظم]] را به دو گونه تقسیم می‌‌کنند:
	#[[نظم]] صناعی؛ مانند [[نظم]] قفسه‌های یک کتابخانه و [[نظم]] درون یک ساعت که دست‌ساز [[بشر]] است.		# [[نظم]] صناعی؛ مانند [[نظم]] قفسه‌های یک کتابخانه و [[نظم]] درون یک ساعت که دست‌ساز [[بشر]] است.
	#[[نظم]] طبیعی؛ مانند [[نظم]] اجزا و [[بدن انسان]] و [[نظم]] [[عالم هستی]]. ملاک، نوع دوم یعنی [[نظم]] طبیعی است، نه صناعی و قراردادی<ref>جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، ص۲۳۸.</ref>.		# [[نظم]] طبیعی؛ مانند [[نظم]] اجزا و [[بدن انسان]] و [[نظم]] [[عالم هستی]]. ملاک، نوع دوم یعنی [[نظم]] طبیعی است، نه صناعی و قراردادی<ref>جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، ص۲۳۸.</ref>.

	با توجه به رابطه [[علت]] و معلول نیز دو گونه [[نظم]] متصور است: یکی ناشی از "[[علت]] فاعلی" است؛ یعنی هر اثری مؤثری لازم دارد که قبل از آن از لحاظ زمان یا رتبه وجود داشته و آن مؤثر به وجود آورنده این معلول و اثر است. این [[نظم]] به هیچ وجه [[دلیل]] بر وجود [[خدا]] نخواهد بود.		با توجه به رابطه [[علت]] و معلول نیز دو گونه [[نظم]] متصور است: یکی ناشی از "[[علت]] فاعلی" است؛ یعنی هر اثری مؤثری لازم دارد که قبل از آن از لحاظ زمان یا رتبه وجود داشته و آن مؤثر به وجود آورنده این معلول و اثر است. این [[نظم]] به هیچ وجه [[دلیل]] بر وجود [[خدا]] نخواهد بود.
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	سه عنصر اصلی تشکیل‌دهنده هر مجموعه منظمی عبارت‌اند از:		سه عنصر اصلی تشکیل‌دهنده هر مجموعه منظمی عبارت‌اند از:
	#[[برنامه‌ریزی]]؛		# [[برنامه‌ریزی]]؛
	#[[سازمان‌دهی]]؛		# [[سازمان‌دهی]]؛
	#هدف‌داری.		#هدف‌داری.

	همچنین تقریرهای سه‌گانه [[برهان]] [[نظم]] عبارت‌اند از:		همچنین تقریرهای سه‌گانه [[برهان]] [[نظم]] عبارت‌اند از:
	#[[برهان]] [[هدفمندی]]: در این [[برهان]]، بر [[هدفمندی]] موجودات منظم تأکید شده است.		# [[برهان]] [[هدفمندی]]: در این [[برهان]]، بر [[هدفمندی]] موجودات منظم تأکید شده است.
	#[[برهان]] [[نظم]] موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم [[حکیم]] پی برده می‌‌شود.		# [[برهان]] [[نظم]] موارد جزئی: در این تقریر، از موارد جزئی [[نظم]] به وجود ناظم [[حکیم]] پی برده می‌‌شود.
	#[[برهان]] هماهنگی در کل عالم: این [[برهان]] بر هماهنگی و [[نظم]] کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم [[حکیم]] را برای کل عالم اثبات کند.		# [[برهان]] هماهنگی در کل عالم: این [[برهان]] بر هماهنگی و [[نظم]] کل عالم تأکید دارد تا وجود ناظم [[حکیم]] را برای کل عالم اثبات کند.
	#بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند [[برهان]] غایی و [[برهان]] طبیعی - [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>.		#بر این [[برهان]] نام‌های دیگری مانند [[برهان]] غایی و [[برهان]] طبیعی - [[کلامی]] نیز اطلاق شده است<ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۷۴.</ref>.