بشیر النبال در تراجم و رجال - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵

2026-05-02T08:05:25Z

Bahmani: /* طبقه راوی */

2026-05-02T08:04:41Z

طبقه راوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۴
خط ۲۷:		خط ۲۷:

	==طبقه راوی==		==طبقه راوی==
	[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] بشیر النّبّال مشخص نیست. [[برقی]] و [[شیخ طوسی]] از وی در [[اصحاب امام باقر]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۳؛ رجال الطوسی، ص۱۲۷، ش۱۲۸۰.</ref> و [[امام صادق]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۹، ش۱۹۶۶.</ref> یاد کرده‌اند و از بعضی قرائن فهمیده می‌شود که وی [[امام کاظم]]{{ع}} را [[ادراک]] کرده و تا سال وفات [[هشام بن الحکم]]، یعنی سال ۱۹۷ هجری [[قمری]]<ref>ر.ک: رجال الکشّی، ص۲۵۵، ش۴۷۵.</ref> زنده بوده است<ref> در این [[حدیث]] به جریان [[مناظره~~]] [[~~کلامی]] هشام بن الحکم و اثبات [[امامت امام کاظم]]{{ع}} اشاره شده است که این مناظره سبب [[ناراحتی~~]] [[~~هارون الرشید]] در نتیجه [[احساس]] خطر از سوی هشام گردید، از این رو هشام بن الحکم از مجلس خارج، و به [[منزل]] بشیر النّبّال [[پناهنده]] شد:		[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] بشیر النّبّال مشخص نیست. [[برقی]] و [[شیخ طوسی]] از وی در [[اصحاب امام باقر]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۳؛ رجال الطوسی، ص۱۲۷، ش۱۲۸۰.</ref> و [[امام صادق]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۹، ش۱۹۶۶.</ref> یاد کرده‌اند و از بعضی قرائن فهمیده می‌شود که وی [[امام کاظم]]{{ع}} را [[ادراک]] کرده و تا سال وفات [[هشام بن الحکم]]، یعنی سال ۱۹۷ هجری قمری<ref>ر.ک: رجال الکشّی، ص۲۵۵، ش۴۷۵.</ref> زنده بوده است<ref> در این حدیث به جریان مناظره کلامی هشام بن الحکم و اثبات امامت امام کاظم{{ع}} اشاره شده است که این مناظره سبب ناراحتی هارون الرشید در نتیجه احساس خطر از سوی هشام گردید، از این رو هشام بن الحکم از مجلس خارج، و به منزل بشیر النّبّال پناهنده شد:
	{{عربی\|... ثم{{ع}} (أی هارون الرشید) علی شفتیه و قال: مثل هذا [[حی]] و یبقی لی ملکی [[ساعة~~]] [[~~واحدة]] فوالله! للسان هذا أبلغ فی [[قلوب~~]] [[~~الناس]] من مائة ألف [[سیف]] و [[علم~~]] [[~~یحیی]] أن هشاما قد أتی فدخل الستر فقال: یا [[عباسی]]! ویحک من هذا الرجل! فقال: یا [[أمیر المؤمنین]]! حسبک تکفی تکفی ثم [[خرج]] إلی هشام فغمزه فعلم هشام أنه قد أتی فقام یریهم أنه یبول أو یقضی حاجة فلبس نعلیه و انسل و مرّ ببیته و أمرهم بالتواری و هرب و مرّ من فوره نحو الکوفة فوافی الکوفة و نزل علی بشیر النّبّال و کان من [[حملة الحدیث]] من أصحاب أبی عبدالله{{ع}}: فأخبره الخبر ثم اعتل علة شدیدة فقال له بشیر: آتیک بطبیب؟ قال: لا أنا میت فلما حضره الموت قال لبشیر: إذا فرغت من جهازی فاحملنی فی جوف اللیل و ضعنی بالکناسة و اکتب رقعة و قل هذا هشام بن الحکم الذی یطلبه [[أمیر المؤمنین]] مات حتف أنفه...}}. ([[کمال ~~الدین]]،~~ ج۲، ص۳۶۸)؛ نیز ر.ک: مختصر [[بصائر ~~الدرجات]]،~~ ص۱۱۴: {{عربی\|بشیر النّبّال، عن علی بن أبی حمزة قال: دخل رجل من موالی أبی الحسن{{ع}}...}}.</ref>.		{{عربی\|... ثم{{ع}} (أی هارون الرشید) علی شفتیه و قال: مثل هذا حی و یبقی لی ملکی ساعة واحدة فوالله! للسان هذا أبلغ فی قلوب الناس من مائة ألف سیف و علم یحیی أن هشاما قد أتی فدخل الستر فقال: یا عباسی! ویحک من هذا الرجل! فقال: یا أمیر المؤمنین! حسبک تکفی تکفی ثم خرج إلی هشام فغمزه فعلم هشام أنه قد أتی فقام یریهم أنه یبول أو یقضی حاجة فلبس نعلیه و انسل و مرّ ببیته و أمرهم بالتواری و هرب و مرّ من فوره نحو الکوفة فوافی الکوفة و نزل علی بشیر النّبّال و کان من حملة الحدیث من أصحاب أبی عبدالله{{ع}}: فأخبره الخبر ثم اعتل علة شدیدة فقال له بشیر: آتیک بطبیب؟ قال: لا أنا میت فلما حضره الموت قال لبشیر: إذا فرغت من جهازی فاحملنی فی جوف اللیل و ضعنی بالکناسة و اکتب رقعة و قل هذا هشام بن الحکم الذی یطلبه أمیر المؤمنین مات حتف أنفه...}}. (کمال الدین، ج۲، ص۳۶۸)؛ نیز ر.ک: مختصر بصائر الدرجات، ص۱۱۴: {{عربی\|بشیر النّبّال، عن علی بن أبی حمزة قال: دخل رجل من موالی أبی الحسن{{ع}}...}}.</ref>.

	[[آیت‌الله بروجردی]]، بشیر النّبّال را از [[راویان]] طبقه چهارم یا پنجم برشمرده است<ref>ر.ک: طبقات رجال الکافی، ص۷۹؛ طبقات رجال التهذیب، ص۱۵۹.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۱-۵۵۲.</ref>		[[آیت‌الله بروجردی]]، بشیر النّبّال را از راویان طبقه چهارم یا پنجم برشمرده است<ref>ر.ک: طبقات رجال الکافی، ص۷۹؛ طبقات رجال التهذیب، ص۱۵۹.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۱-۵۵۲.</ref>

	==استادان و شاگردان راوی==		==استادان و شاگردان راوی==

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بشیر النبال | عنوان مدخل = بشیر النبال | مداخل مرتبط = بشیر النبال در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == بشیر النبالر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۱۳؛ ص۱۸؛ (رجال الکشّی) اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۹، ش...» ایجاد کرد

2026-05-02T08:02:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بشیر النبال | عنوان مدخل = بشیر النبال | مداخل مرتبط = بشیر النبال در تراجم و رجال | پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == بشیر النبال<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۱۳؛ ص۱۸؛ (رجال الکشّی) اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۹، ش...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بشیر النبال
| عنوان مدخل = بشیر النبال
| مداخل مرتبط = [[بشیر النبال در تراجم و رجال]]
| پرسش مرتبط =
}}

== آشنایی اجمالی ==
[[بشیر النبال]]<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال البرقی، ص۱۳؛ ص۱۸؛ (رجال الکشّی) اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۹، ش۶۸۹؛ رجال الطوسی، ص۱۲۷، ش۱۲۸۰ و ص۱۶۹، ش۱۹۶۶؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۵، ش۴؛ الرجال (ابن داود)، ص۷۱، ش۲۵۳؛ الإکمال فی أسماء الرجال، ص۲۲۶، ش۳۲؛ التحریر الطاووسی، ص۸۸، ش۵۹؛ زبدة الأقوال، ص۷۳، ش۳۳۲؛ نقد الرجال، ج۱، ص۲۸۳، ش۷۳۹ و ص۲۸۷، ش۷۵۸؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۲۶۸ و ۲۷۰؛ منهج المقال فی تحقیق أحوال الرجال، ج۳، ص۶۳، ش۰ ۸۳؛ جامع الرواة، ج۱، ص۱۲۴؛ الوجیزة فی الرجال، ص۳۸، ش۲۹۲؛ الرجال (الحرّ العاملی)، ص۷۰، ش۲۳۱؛ منتهی المقال فی أحوال الرجال، ج۲، ص۱۵۷، ش۴۶۵؛ طرائف المقال، ج۱، ص۴۱۵، ش۳۳۹۰، ص۴۱۶، ش۳۳۹۷؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۸؛ الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۲۶۴؛ شعب المقال، ص۲۴۷، ش۷۵؛ تنقیح المقال، ج۱۲، ص۳۶۵، ش۳۱۴۱؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۵۸۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۶، ش۲۱۴۳ و ۲۱۴۹ و ص۴۲، ش۲۱۷؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۵، ش۱۱۶۲؛ معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۲، ش۱۷۷۳، ص۲۳۸، ش۱۸۱۱ و ص۲۴۰، ش۱۸۱۹.
ب. منابع سنّی: لسان المیزان، ج۲، ص۴۱.</ref>، در چهار سند روایت [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[الکافی]]، [[کمال الدین و تمام النعمه]] و [[بصائر الدرجات]] آمده است؛ از جمله:

{{متن حدیث|عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ وَ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلْكُوفِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَمْرِو بْنِ أَيْمَنَ جَمِيعاً عَنْ مُحَسِّنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُعَاذٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ بَشِيرٍ اَلنَّبَّالِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: بَيْنَا رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ جَالِساً إِذْ جَاءَتْهُ اِمْرَأَةٌ فَرَحَّبَ بِهَا وَ أَخَذَ بِيَدِهَا وَ أَقْعَدَهَا ثُمَّ قَالَ اِبْنَةُ نَبِيٍّ ضَيَّعَهُ قَوْمُهُ خَالِدِ بْنِ سِنَانٍ دَعَاهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُؤْمِنُوا ...}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۴، ص۶۸ به گزارش از الکافی، ج۸، ص۳۴۲، ح۵۴۰.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۴۸-۵۴۹.</ref>

==شرح حال راوی==
از راوی با عناوین مختلفی مانند [[بشیر بن میمون]]، [[بشیر النّبّال]] و [[بشیر بن أبی‌أراکه]] یاد می‌شود؛ لکن در [[اسناد]] تمام [[روایات]]، به جز یک مورد<ref>الغیبه (نعمانی)، ص۲۸۳، ح۱.</ref>، با عنوان بشیر النّبّال [[روایت]] کرده است.

[[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] در [[الفهرست]] از او یاد نکردند؛ زیرا اثر [[علمی]] نداشته است و موضوع این دو کتاب، یادکرد [[راویان]] صاحب اثر است؛ ولی [[شیخ طوسی]] در کتاب [[رجال الطوسی]] از وی در دو جا یاد کرده است:
#در [[اصحاب امام باقر]]{{ع}}: {{عربی|"بشير<ref>در بعضی نسخه‌ها به جای [[بشیر]]، [[بشر]] ثبت شده است که تصحیف است.
[[علامه تستری]]: {{عربی|ثم بعد اتّفاق الأخبار و المشیخة و الکشّی فیه علی بشیر النّبّال تکون نسخة رجال الشیخ بلفظ بشر تصحیفاً أو تحریفاً قطعاٌ}}. (قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۶).</ref> بن ميمون الوابشي<ref>{{عربی|الوابشی: بفتح الواو و الباء الموحدة المکسورة و فی آخرها الشّین المعجمة، هذه النسبة إلی وابش بن زید بن عدوان بن عمرو بن قیس عیلان، أخوه عبایة بن زید، بطن من مضر}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۱۳، ص۲۴۲، ش۵۱۱۳).</ref> الهمداني النّبّال<ref>{{عربی|النّبّال: بفتح النون و الباء المنقوطة بواحدة و فی آخرها اللام، هذه النسبة إلی بری النّبّال و بیعها}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۱۳، ص۲۴، ش۴۰۶۱)؛ {{عربی|النبل: السهام العربیة، و هی مؤنثة لا واحد لها من لفظها. و قد جمعوها علی نبال و أنبال}} (الصحاح، ج۵، ص۱۸۲۳)؛ {{عربی|النّبّل بالضم: الذکاء و النجابة..، و الجمع نِبال، بالکسر، و نَبَل، بالتحریک، و نبلة. و النبیلة: الفضیلة... و حکی ابن بری عن ابن خالویه: النّبل جمع نابل و هی الحذّاق بعمل السلاح}}. (لسان العرب، ج۱۱، ص۶۴۱).</ref> الكوفي، وأخوه شجرة، وهما ابنا أبي أراكة<ref>شیخ طوسی از وی با عنوان ابو اراکة البجلی در اصحاب امام علی{{ع}} یاد کرده است. (ر.ک: رجال الطوسی، ص۸۶، ش۸۷۶).</ref>، و اسمه: ميمون مولى بني وابش وهو ميمون بن سنجار"}}<ref>رجال الطوسی، ص۱۰۸، ش۴.</ref>.
#در [[اصحاب امام صادق]]{{ع}}: {{عربی|"بشير بن ميمون الوابشي النّبّال، كوفي"}}<ref>رجال الطوسی، ص۱۵۶، ش۱۷.</ref>.

[[برقی]] [[لقب]] «الشیبانی»<ref>{{عربی|الشَّیبانی: بفتح الشین المعجمة و سکون الیاء المنقوطة باثنتین من تحتها و الباء الموحدة بعدها و فی آخرها النون، هذه النسبة إلی شیبان، و هی قبیلة معروفة فی بکر بن وائل، و هو شیبان بن ذهل...}}. (الأنساب (سمعانی)، ج۸، ص۱۹۸، ش۲۴۰۸).</ref> را نیز برای راوی افزوده است<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۳.</ref>.

[[ابن حجر عسقلانی]]: {{عربی|"بشير النّبّال الشيباني<ref>بعضی از نویسندگان، الشیبانی را مصحف الوابشی دانسته‌اند و نوشته اند: لعل صوابه الوابشی (أعیان الشیعه، ج۳، ص۵۸۶) در حالی که برقی، بشیر النّبّال را به الشیبانی متصف کرده است. (ر.ک: رجال البرقی، ص۱۳ وص۱۸).</ref> الكوفي ذكره أبو عمرو الكشّي وأبو جعفر الطوسي في رجال الشيعة من الرواة عن أبي جعفر الباقر وجعفر الصادق. روى عنه أبان بن عثمان الأحمر"}}<ref>لسان المیزان، ج۲، ص۴۱.</ref>.

'''یادآوری:''' [[آل أبی‌أراکة]] در [[کوفه]] [[زندگی]] می‌کردند و از [[خاندان]] معروف [[شیعه]] شمرده می‌شدند<ref>ر.ک: الفوائد الرجالیه (بحر العلوم)، ج۱، ص۲۶۴، ذیل عنوان آل أبی أراکه.</ref>. [[بشیر بن میمون]]، [[شجرة بن میمون]]، [[اسحاق بن بشیر]]، [[علی بن شجره]] و [[حسن بن شجره]]<ref>{{عربی|علی بن شجرة بن میمون بن أبی أراکة النّبّال مولی کندة، [و] روی أبوه عن أبی جعفر و أبی عبدالله{{عم}}، و أخوه الحسن بن شجرة روی، و کلهم ثقات وجوه جلة. و لعلی کتاب یرویه جماعة}}. (رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰).</ref> از این خاندان بودند و همه از [[راویان حدیث]] به شمار می‌آیند؛ لکن در میان آنان بشیر بن میمون که به بشیر النّبّال معروف بود، [[شهرت]] بیشتر و بالاتری دارد<ref>در روایتی، از وی با تعبیر {{عربی|و کان من جملة الحدیث من أصحاب أبی عبدالله{{ع}}}} یاد شده است. (ر.ک: کمال الدین، ج۲، ص۳۶۸).</ref> و از [[احادیث]] برداشت می‌شود که وی از ملازمان [[امام صادق]]{{ع}} بوده<ref>از تعبیرهای {{عربی|کنت مع أبی عبدالله{{ع}}}}، {{عربی|خرجت مع أبی عبدالله{{ع}}}} و {{عربی|رأیت عند أبی عبدالله{{ع}}}} این معنی فهمیده می‌شود. (ر.ک: بصائر الدرجات، ص۳۰۴، ح۴، الکافی، ج۳، ص۴۳۴، (ح۳) و ج۵، ص۵۵۲، (ح۳).</ref> و ارادت خاصی به [[ائمه]]{{عم}} داشته است<ref>{{عربی|عن بشیر النّبّال و کان یرمی بالنبل قال: اشتریت بعیرا نضوا! (شتر لاغر) فقال لی قوم: یحملک و قال قوم: لا یحملک فرکبت و مشیت حتی وصلت المدینة و قد تشقق وجهی و یدای و رجلای فأتیت باب أبی جعفر فقلت: یا غلام! استأذن لی علیه قال: فسمع صوتی فقال: ادخل یا بشیرا مرحبا یا بشیر ما هذا الذی أری بک قلت: جعلت فداک! اشتریت بعیرا نضوا فرکبت و مشیت فشقق وجهی و یدای و رجلای قال{{ع}}: فما دعاک إلی ذلک؟ قال: قلت: حبکم و الله جعلت فداک}}. (بشارة المصطفی، ص۱۴۴، ح۹۶).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۴۹-۵۵۱.</ref>

==طبقه راوی==
[[تاریخ]] ولادت و [[وفات]] بشیر النّبّال مشخص نیست. [[برقی]] و [[شیخ طوسی]] از وی در [[اصحاب امام باقر]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۳؛ رجال الطوسی، ص۱۲۷، ش۱۲۸۰.</ref> و [[امام صادق]]{{ع}}<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۱۸؛ رجال الطوسی، ص۱۶۹، ش۱۹۶۶.</ref> یاد کرده‌اند و از بعضی قرائن فهمیده می‌شود که وی [[امام کاظم]]{{ع}} را [[ادراک]] کرده و تا سال وفات [[هشام بن الحکم]]، یعنی سال ۱۹۷ هجری [[قمری]]<ref>ر.ک: رجال الکشّی، ص۲۵۵، ش۴۷۵.</ref> زنده بوده است<ref> در این [[حدیث]] به جریان [[مناظره]] [[کلامی]] هشام بن الحکم و اثبات [[امامت امام کاظم]]{{ع}} اشاره شده است که این مناظره سبب [[ناراحتی]] [[هارون الرشید]] در نتیجه [[احساس]] خطر از سوی هشام گردید، از این رو هشام بن الحکم از مجلس خارج، و به [[منزل]] بشیر النّبّال [[پناهنده]] شد:
{{عربی|... ثم{{ع}} (أی هارون الرشید) علی شفتیه و قال: مثل هذا [[حی]] و یبقی لی ملکی [[ساعة]] [[واحدة]] فوالله! للسان هذا أبلغ فی [[قلوب]] [[الناس]] من مائة ألف [[سیف]] و [[علم]] [[یحیی]] أن هشاما قد أتی فدخل الستر فقال: یا [[عباسی]]! ویحک من هذا الرجل! فقال: یا [[أمیر المؤمنین]]! حسبک تکفی تکفی ثم [[خرج]] إلی هشام فغمزه فعلم هشام أنه قد أتی فقام یریهم أنه یبول أو یقضی حاجة فلبس نعلیه و انسل و مرّ ببیته و أمرهم بالتواری و هرب و مرّ من فوره نحو الکوفة فوافی الکوفة و نزل علی بشیر النّبّال و کان من [[حملة الحدیث]] من أصحاب أبی عبدالله{{ع}}: فأخبره الخبر ثم اعتل علة شدیدة فقال له بشیر: آتیک بطبیب؟ قال: لا أنا میت فلما حضره الموت قال لبشیر: إذا فرغت من جهازی فاحملنی فی جوف اللیل و ضعنی بالکناسة و اکتب رقعة و قل هذا هشام بن الحکم الذی یطلبه [[أمیر المؤمنین]] مات حتف أنفه...}}. ([[کمال الدین]]، ج۲، ص۳۶۸)؛ نیز ر.ک: مختصر [[بصائر الدرجات]]، ص۱۱۴: {{عربی|بشیر النّبّال، عن علی بن أبی حمزة قال: دخل رجل من موالی أبی الحسن{{ع}}...}}.</ref>.

[[آیت‌الله بروجردی]]، بشیر النّبّال را از [[راویان]] طبقه چهارم یا پنجم برشمرده است<ref>ر.ک: طبقات رجال الکافی، ص۷۹؛ طبقات رجال التهذیب، ص۱۵۹.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۱-۵۵۲.</ref>

==استادان و شاگردان راوی==
در اسناد روایات، راویانی همچون [[عبدالملک بن حکیم]]، [[علی بن شجره]]، [[الحسین بن أبی العلاء]]، [[سیف بن عمیره]]، [[أبان بن عثمان]]، [[یحیی بن بشیر]]، [[داود بن فرقد]]، [[یزید النخعی]]، [[عثمان بن عفان السدوسی]]، [[صفوان بن یحیی]]، [[موسی بن بکر الواسطی]] و [[محمد بن سنان]]<ref>ر.ک: الأصول الستة عشر، ص۳۰۴؛ الزهد، ص۶۱، ح۱۶۱؛ المحاسن (برقی)، ج۱، ص۱۲۴، (ح ۱۴۱) و ج۲، ص۳۴۶، (ح۱۳)؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۸۴، ح۱؛ الکافی، ج۲، ص۲۹۶، (ح۱۳)، ج۳، ص۴۳۴، (ح۳)، ج۵، ص۱۶۸، (ح۳) و ج۶، ص۵۰۱، (ح۲۲)؛ الغیبه (نعمانی)، ص۲۸۳، (ح۱) و ص۲۸۴، (ح۲)؛ مشیخة من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۸۷.</ref> از بشیر النّبّال [[روایت]] کرده‌اند که از [[شاگردان]] [[حدیثی]] وی شمرده می‌شوند و ایشان نیز از [[حمران بن أعین]] و [[علی بن أبی حمزه]]<ref>ر.ک: المحاسن (برقی)، ج۲، ص۳۴۶، ح۱۳؛ مختصر البصائر، ص۳۱۵، ح۳۳۷.</ref> روایت کرده که از استادان بشیر النّبّال به شمار می‌روند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۳.</ref>

==[[مذهب]] راوی==
قرائن متعددی بر امامی بودن بشیر النّبّال دلالت دارند:
#بشیر النّبّال از آل أبی أراکه بوده که از خاندان‌های معروف [[شیعه در کوفه]] بوده‌اند.
#[[نجاشی]] از [[علی بن شجرة بن میمون]] در [[رجال النجاشی]] که به راویان امامی اختصاص دارد، یاد کرده و از طرفی، علی بن شجره برادرزاده [[بشیر النبال]] است.
#مضامین بعضی [[روایات]] بشیر النّبّال<ref>ر.ک: بحار الأنوار، ج۳۰، ص۳۸۳: {{عربی|و رووا عن بشیر بن أراکة...}}.</ref>.
#ذکر نام وی در [[الرجال برقی]] که به راویان امامی اختصاص دارد.
#[[کشی]] در روایتی که در سندش بشیر النّبّال واقع شده، به [[انحراف فکری]] و [[فساد]] [[اعتقادی]] همه راویان آن اشاره کرده است؛ لکن درباره بشیر النّبّال چیزی نگفته است<ref>{{عربی|حدثنی أبو القاسم نصر بن الصباح و کان غالیا، قال: حدثنی أبو یعقوب بن محمد البصری، و هو غال رکن من أرکانهم أیضا، قال: حدثنی محمد بن الحسن بن شمون، و هو أیضاً منهم، قال: حدثنی محمد بن سنان و هو کذلک، عن بشیر النّبّال، أنه قال، قال أبو عبدالله{{ع}} لمحمد بن کثیر الثقفی و هو من أصحاب [[المفضل بن عمر]] أیضا...}}. ([[رجال]] الکشّی ([[اختیار]] معرفة الرجال)، ص۳۲۲، ش۵۸۴).
{{عربی|علامه تستری: و مما یدل علی سلامته: أن الکشّی روی - فی المفضل بن عمر - خبراً عن نصر، عن إسحاق البصری، عن ابن شمعون، عن ابن سنان، عن بشیر النّبّال؛ و طعن فی کل من تقدّم علی بشیر و لم یطعن فیه}}. (قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۶، ش۱۱۶۲).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۳-۵۵۴.</ref>

==جایگاه [[حدیثی]] راوی==
از [[رجالیان]] قدما، [[نجاشی]] و [[شیخ طوسی]] در [[الفهرست]] از راوی نام نبرده‌اند، بلکه شیخ طوسی در [[رجال الطوسی]] از او یاد کرده و درباره [[توثیق]] و [[تضعیف]] وی نظر نداده است.

از رجالیان متأخر، [[علامه حلی]] در قسم اول کتابش که به [[راویان]] [[ثقه]] و کسانی اختصاص دارد که به [[روایات]] آنها عمل کرده، از ایشان نام برده و نوشته است: {{عربی|روى الكشّي حديثاً في طريقه محمد بن سنان، و صالح بن أبي حماد<ref>{{عربی|طاهر بن عیسی الوراق، قال: حدثنا جعفر بن أحمد بن أیوب، قال: حدثنا أبو الخیر صالح بن أبی حماد الرازی، عن محمد بن الحسین بن أبیالخطاب، عن محمد بن سنان، عن محمد بن زید الشحام، قال: رآنی أبو عبدالله{{ع}}، و أنا أصلی، فأرسل إلی و دعانی، فقال لی: من أنت؟ قلت: من موالیک. قال: فأی موالی؟ قلت: من الکوفة. فقال: من تعرف من الکوفة؟ قال: قلت: بشیر النّبّال و شجرة. قال: وکیف صنعهما إلیک؟ فقال: (فقلت: ما أحسن صنعهما إلی. قال: خیر المسلمین من وصل و أعان و نفع، ما بت لیلة فقط والله و فی مالی حق یسألنیه، ثم قال: أی شیء معکم من النفقة؟ قلت: عندی مائتا درهم، قال: أرنیها، فأتیته بها فزادنی فیها ثلاثین درهما و دینارین، ثم قال: تعش عندی، فجئت فتعشیت عنده. قال: فلما کان من القابلة لم أذهب إلیه، فأرسل إلی فدعانی من غده، فقال: ما لک لم تأتنی البارحة قد أشفقت علی؟ فقلت: لم یجیئنی رسولک، فقال: فأنا رسول نفسی إلیک ما دمت مقیما فی هذه البلدة، أی شیء تشتهی من الطعام؟ قلت: اللبن فاشتری من أجلی شاة لبونا. قال: فقلت له: علمنی دعاء! قال: أکتب: بسم الله الرحمن الرحیم یا من أرجوه لکل خیر، وآمن سخطه عند کل عثرة (شرّ)، یا من یعطی الکثیر بالقلیل، و یا من أعطی من سأله تحتنا منه و رحمته، یا من أعطی من لم یسأله ولم یعرفه صل علی محمد وأهل بیته، و أعطنی بمسألتک (بمسألتی إیاک) خیر الدنیا و جمیع خیر الآخرة، فإنه غیر منقوص لما أعطیت و زدنی من سعة فضلک یا کریم؛ ثم رفع یدیه فقال: یا ذا المن والطول، یا ذا الجلال والإکرام، یا ذا النعماء و الجود، إرحم شیبی من النار، ثم وضع یده علی لحیته و لم یرفعها إلا وقد امتلا ظهر کفه دموعا}}.</ref>، وليس صريحاً في تعديله، فأنا في روايته متوقف"}}<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۵، ش۴.</ref>.

[[ابن داود]] نیز او را در قسم اول کتابش که به [[راویان]] [[ثقه]] و مُهمل اختصاص دارد، عنوان کرده و با اشاره به [[روایت]] کشی نوشته است: ممدوحٌ<ref>الرجال (ابن داود)، ص۷۱، ش۲۵۳.</ref>.

[[آیت الله خویی]] روایت کشی را نقل کرده و آن را از جهت سند [[تضعیف]] و غیر قابل استناد دانسته است<ref>{{عربی|لکن سند الروایة ضعیف}}. (معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۳۰).</ref>.

[[علامه مامقانی]] با استناد به روایت کشی و تأکید مضمون آن با روایت [[الکافی]]<ref>{{متن حدیث|عن بشیر النّبّال، قال: سألت أبا جعفر{{ع}} عن الحمّام؟ فقال: ترید الحمّام؟ قلت: نعم، فأمر بإسخان الماء، ثم دخل فاتّزر بازار، فغطّی رکبتیه و سرّته ثم أمر صاحب الحمام فطلی ما کان خارجا من الإزار ثم قال: أخرج عنی ثم طلی هو ما تحته بیده ثم قال: هکذا فافعل}}. (الکافی، ج۶، ص۵۰۱، ح۲۲).</ref>، او را از [[راویان ممدوح]] دانسته و [[حسن حال]] وی را [[تأیید]] کرده است<ref>علامه مامقانی بعد از نقل روایت الکافی نوشته است: {{عربی|و لعل فی اعتناء الإمام{{ع}} به و إدخاله الحمام معه بعد إسخانه نوع مدح}}. (تنقیح المقال، ج۱۲، ص۳۶۷ - ۳۶۸).</ref>.

[[علامه تستری]] نیز با استناد به [[روایت]] کشی و تأیید آن با روایت [[الکافی]]، نیز با استناد به عبارت کشی در [[ترجمه]] [[مفضل بن عمر]]<ref>{{عربی|و مما یدل علی سلامته: أن الکشّی روی - فی المفضل بن عمر- خبراً عن نصر، عن إسحاق البصری، عن ابن شمعون، عن ابن سنان، عن بشیر النّبّال؛ و طعن فی کل من تقدم علی بشیر و لم یطعن فیه}}. (رجال الکشّی (إختیار معرفة الرجال)، ص۳۲۱).</ref> بر [[سلامت]] [[اعتقادی]] و [[حدیثی]] وی تأکید کرده است <ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۶، ش۱۱۶۲.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۴-۵۵۶.</ref>

==تحقیق==
درباره راوی، توثیقی صریح از [[رجالیان]] نرسیده است؛ لکن تجمیع قرائن، [[وثاقت]] یا دست کم [[حُسن حال]] راوی را ثابت می‌کند. برخی قرائن:
#روایت [[کشّی]]<ref>ر.ک: رجال الکشّی (إختیار معرفة الرجال)، ص۳۶۹، ش۶۸۹. (متن حدیث در پانوشت مذهب راوی نقل شده است).</ref>.
#عبارت [[شیخ صدوق]]: {{عربی|"إنه من حملة الحديث من أصحاب الصادق{{ع}}"}}<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۶۸.</ref>.
#مضامین بعضی [[روایات]] راوی؛ مانند روایت الکافی<ref>ر.ک: الکافی، ج۶، ص۵۰۱، ح۲۲.</ref>.
#روایت [[اصحاب اجماع]] از وی؛ مانند [[أبان بن عثمان]]<ref>ر.ک: رجال الکشّی (إختیار معرفة الرجال)، ص۳۷۵، ش۷۰۵.</ref> و [[صفوان بن یحیی]]<ref>رجال الکشّی (إختیار معرفة الرجال)، ص۵۵۶، ش۱۰۵۰.</ref>.
#عبارت [[نجاشی]] در ترجمه [[علی بن شجرة بن میمون]]<ref>{{عربی|علی بن شجرة بن میمون بن أبی أراکة النّبّال روی أبوه عن أبی جعفر و أبی عبدالله{{عم}}، و أخوه الحسن بن شجرة روی، و کلهم ثقات وجوه جلة}}. (رجال النجاشی، ص۲۷۵، ش۷۲۰).</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص ۵۵۶-۵۵۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009728.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۴''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:طبقه چهارم راویان]]
[[رده:طبقه پنجم راویان]]
[[رده:اصحاب امام صادق]]
[[رده:اصحاب امام باقر]]
[[رده: کوفیان]]