بلال بن رباح حبشی در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-12-03T07:53:50Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۱.</ref> امیّة ‌ بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست نوجوانان مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد بلال را به سنگلاخ‌های پیرامون مکه برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای محمد [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد [[کافر]] شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص۴۱۵.</ref>.		وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۱.</ref> امیّة ‌ بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست نوجوانان مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد بلال را به سنگلاخ‌های پیرامون مکه برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای محمد [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد [[کافر]] شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص۴۱۵.</ref>.

	از [[عمرو بن عاص]] گزارش شده است: [[بلال]] را در [[زمین]] تفتیده و سوزانی [[شکنجه]] می‌‌کردند که اگر تکه گوشتی بر آن می‌‌گذاشتند می‌‌پخت؛ ولی او فریاد می‌‌زد: من به [[لات]] و [[عُزّی]] کافرم و [[امیّه]] بر شکنجه وی می‌‌افزود و هرچند گاه بر اثر شدّت شکنجه از هوش می‌‌رفت.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> [[ورقة بن نوفل]] ضمن [[اعتراض]] به شکنجه وی به [[مشرکان]] می‌‌گفت: اگر بلال با این حال بمیرد من قبرش را زیارتگاه خود می‌‌کنم.<ref> السیر و المغازی، ج ۱، ص۱۹۰؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۸.</ref> [[عمار یاسر]] با یاد کردن [[پایداری]] بلال در ضمن اشعاری او را ستوده است.<ref>السیر و المغازی، ج ۱، ص۱۹۱؛ تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۴۱.</ref> هرچند [[آزادی]] بلال توسط [[ابوبکر]] [[شهرت]] دارد؛<ref> السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۸؛ صحیح البخاری، ج ۴، ص۲۶۱.</ref> لکن برخی برآن‌‌اند که [[پیامبر]]{{صل}} او را آزاد کرده است.<ref> رجال الطوسی، ص۲۷؛ مناقب، ج ۱، ص۲۲۱؛ الصحیح من سیره، ج ۳، ص۹۰ ـ ۹۱.</ref> ابن ‌‌ابی ‌‌الحدید ضمن استناد این سخن به استادش آن را مطابق نقل [[ابن اسحاق]]، [[واقدی]] و غیر ایشان می‌‌داند.<ref>شرح نهج البلاغه، ج ۱۳، ص۲۷۳.</ref> بلال از نخستین <ref>تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۵۰.</ref> (سومین)<ref>مسند احمد، ج ۵، ص۳۷۰.</ref> [[مهاجران به مدینه]] بود. بنا به [[روایت]] واقدی [[رسول خدا]]{{صل}} بین او و [[عبیدة بن حارث]] [[پیمان برادری]] بست؛ ولی به نقل ابن‌‌اسحاق آن حضرت او را با [[ابورویحه]] ([[ابوزرعه]])<ref> المحبر، ص۷۳.</ref> [[برادر]] کرد.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۶؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> ابن‌‌ حبیب با [[تأیید]] هر دو جریان، [[پیمان]] نخست را در [[مکه]] و دومی را در [[مدینه]] می‌‌داند.<ref>المحبر، ص۷۱، ۷۳.</ref> برخی از [[پیمان برادری]] بین او و [[ابوذر]] خبر داده‌‌اند.<ref>المنتظم، ج ۲، ص۱۹۰.</ref> [[ابن اثیر]] می‌‌نویسد: [[پیامبر]]{{صل}} بین [[بلال]] و [[ابوعبیده جراح]] پیمان برادری بست<ref> اسد الغابه، ج ۱، ص۴۱۶.</ref>. از نظر محقق تستری [[پیمان اخوت]] بین افراد با مراعات تناسب [[روحی]] آنها بود و هماهنگ نبودن روحیات بلال و ابوعبیده دلیل نادرستی این قول است.<ref> قاموس الرجال، ج ۲، ص۴۰۰.</ref> بلال خدمتگزار و خزانه‌‌دار [[رسول خدا]]{{صل}}<ref مسند احمد، ج ۱، ص۵۴۵؛ ج ۲، ص۹۵، ۴۳۰؛ صفة الصفوه، ج ۱، ص۱۸۵؛ اسدالغابه، ج ۱، ص۴۱۵.</ref> و همواره ملازم آن حضرت بود، به گونه‌‌ای که پیامبر او را از [[رفقا]]، [[نجبا]] و وزرای خود دانست.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص۲۳۸.</ref> هرگاه آن گرامی برای برپاداشتن نمازهای [[عید]] و [[باران]] به مصلا می‌‌رفت او عصای مخصوص آن حضرت ([[عنزه]]) را می‌‌آورد و در برابرش می‌‌نهاد.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۳؛ تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۶۹.</ref> بلال در [[بدر]]، [[اُحد]]، ‌‌خندق و دیگر [[جنگ‌های رسول خدا]]{{صل}} حضور فعال داشت.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المستدرک، ج ۳، ص۳۱۹؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> در [[جنگ بدر]] زمانی که بلال متوجه شد [[عبدالرحمن بن عوف]] [[امیّه]] را دستگیر کرده و می‌‌خواهد او را با [[تبانی]]، زنده از معرکه بیرون برد فریاد برآورد: ای [[یاران]] [[خدا]]! [[امیه]] از سران [[شرک]] است و نباید زنده بماند که با فریاد او [[مسلمانان]] امیّه را از پای درآوردند.<ref>المغازی، ج ۱، ص۸۳؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۲، ص۶۳۲.</ref> برخی معتقدند وی شخصاً مولا و شکنجه‌‌گر پیشین خود را کشت.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص۲۶۱.</ref> بنا به [[نقلی]] با ضربه او، امیّه بر [[زمین]] افتاد و دیگران او را کشتند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۷.</ref> در [[عمرة القضاء]]<ref>المغازی، ج ۲، ص۷۳۷.</ref> و [[فتح مکه]] به فرمان پیامبر{{صل}} بر بام [[کعبه]] [[اذان]] گفت که برای سران شرک به حدی گران آمد که برخی از آنها آرزوی [[مرگ]] کردند.<ref> اخبار مکه، ج ۱، ص۲۷۴ ـ ۲۷۵؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص۶۰.</ref> او از معدود افرادی بود که پس از فتح آن [[شهر]] به همراه [[رسول خدا]]{{صل}} وارد [[کعبه]] شد.<ref> المغازی، ج ۲، ص۸۳۵؛ مسند احمد، ج ۲، ص۶۱، ۱۱۷.</ref> [[بلال]] در فتوحات [[شام]] در دوره [[خلافت ابوبکر]] و عمر از جمله در فتح مَرْجُ الصُفَّر<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص۱۴۰.</ref> (منطقه‌‌ای نزدیک [[دمشق]])، محاصره دمشق و [[حمص]] شرکت داشت<ref> تاریخ طبری، ج ۲، ص۴۴۴.</ref>. وقتی [[مسلمانان]] [[عراق]] را فتح کردند، برخلاف [[رأی]] عمر بر تقسیم [[اراضی]] آن پافشاری داشت.<ref>المجموع، ج ۱۹، ص۴۵۶.</ref> مسلمانان برایش [[احترام]] ویژه‌‌ای قائل بودند. عمر از او به "سیّدنا" یاد می‌‌کرد<ref>المستدرک، ج ۳، ص۳۲۱.</ref>.		از [[عمرو بن عاص]] گزارش شده است: [[بلال]] را در [[زمین]] تفتیده و سوزانی [[شکنجه]] می‌‌کردند که اگر تکه گوشتی بر آن می‌‌گذاشتند می‌‌پخت؛ ولی او فریاد می‌‌زد: من به [[لات]] و [[عُزّی]] کافرم و [[امیّه]] بر شکنجه وی می‌‌افزود و هرچند گاه بر اثر شدّت شکنجه از هوش می‌‌رفت.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> [[ورقة بن نوفل]] ضمن [[اعتراض]] به شکنجه وی به [[مشرکان]] می‌‌گفت: اگر بلال با این حال بمیرد من قبرش را زیارتگاه خود می‌‌کنم.<ref> السیر و المغازی، ج ۱، ص۱۹۰؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۸.</ref> [[عمار یاسر]] با یاد کردن [[پایداری]] بلال در ضمن اشعاری او را ستوده است.<ref>السیر و المغازی، ج ۱، ص۱۹۱؛ تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۴۱.</ref> هرچند [[آزادی]] بلال توسط [[ابوبکر]] [[شهرت]] دارد؛<ref> السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص۳۱۸؛ صحیح البخاری، ج ۴، ص۲۶۱.</ref> لکن برخی برآن‌‌اند که [[پیامبر]]{{صل}} او را آزاد کرده است.<ref> رجال الطوسی، ص۲۷؛ مناقب، ج ۱، ص۲۲۱؛ الصحیح من سیره، ج ۳، ص۹۰ ـ ۹۱.</ref> ابن ‌‌ابی ‌‌الحدید ضمن استناد این سخن به استادش آن را مطابق نقل [[ابن اسحاق]]، [[واقدی]] و غیر ایشان می‌‌داند.<ref>شرح نهج البلاغه، ج ۱۳، ص۲۷۳.</ref> بلال از نخستین <ref>تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۵۰.</ref> (سومین)<ref>مسند احمد، ج ۵، ص۳۷۰.</ref> [[مهاجران به مدینه]] بود. بنا به [[روایت]] واقدی [[رسول خدا]]{{صل}} بین او و [[عبیدة بن حارث]] [[پیمان برادری]] بست؛ ولی به نقل ابن‌‌اسحاق آن حضرت او را با [[ابورویحه]] ([[ابوزرعه]])<ref> المحبر، ص۷۳.</ref> [[برادر]] کرد.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۶؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> ابن‌‌ حبیب با [[تأیید]] هر دو جریان، [[پیمان]] نخست را در [[مکه]] و دومی را در [[مدینه]] می‌‌داند.<ref>المحبر، ص۷۱، ۷۳.</ref> برخی از [[پیمان برادری]] بین او و [[ابوذر]] خبر داده‌‌اند.<ref>المنتظم، ج ۲، ص۱۹۰.</ref> [[ابن اثیر]] می‌‌نویسد: [[پیامبر]]{{صل}} بین [[بلال]] و [[ابوعبیده جراح]] پیمان برادری بست<ref> اسد الغابه، ج ۱، ص۴۱۶.</ref>. از نظر محقق تستری [[پیمان اخوت]] بین افراد با مراعات تناسب [[روحی]] آنها بود و هماهنگ نبودن روحیات بلال و ابوعبیده دلیل نادرستی این قول است.<ref> قاموس الرجال، ج ۲، ص۴۰۰.</ref> بلال خدمتگزار و خزانه‌‌دار [[رسول خدا]]{{صل}}<ref>مسند احمد، ج ۱، ص۵۴۵؛ ج ۲، ص۹۵، ۴۳۰؛ صفة الصفوه، ج ۱، ص۱۸۵؛ اسدالغابه، ج ۱، ص۴۱۵.</ref> و همواره ملازم آن حضرت بود، به گونه‌‌ای که پیامبر او را از [[رفقا]]، [[نجبا]] و وزرای خود دانست.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص۲۳۸.</ref> هرگاه آن گرامی برای برپاداشتن نمازهای [[عید]] و [[باران]] به مصلا می‌‌رفت او عصای مخصوص آن حضرت ([[عنزه]]) را می‌‌آورد و در برابرش می‌‌نهاد.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۳؛ تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۶۹.</ref> بلال در [[بدر]]، [[اُحد]]، ‌‌خندق و دیگر [[جنگ‌های رسول خدا]]{{صل}} حضور فعال داشت.<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المستدرک، ج ۳، ص۳۱۹؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> در [[جنگ بدر]] زمانی که بلال متوجه شد [[عبدالرحمن بن عوف]] [[امیّه]] را دستگیر کرده و می‌‌خواهد او را با [[تبانی]]، زنده از معرکه بیرون برد فریاد برآورد: ای [[یاران]] [[خدا]]! [[امیه]] از سران [[شرک]] است و نباید زنده بماند که با فریاد او [[مسلمانان]] امیّه را از پای درآوردند.<ref>المغازی، ج ۱، ص۸۳؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج ۲، ص۶۳۲.</ref> برخی معتقدند وی شخصاً مولا و شکنجه‌‌گر پیشین خود را کشت.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص۲۶۱.</ref> بنا به [[نقلی]] با ضربه او، امیّه بر [[زمین]] افتاد و دیگران او را کشتند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۱۷.</ref> در [[عمرة القضاء]]<ref>المغازی، ج ۲، ص۷۳۷.</ref> و [[فتح مکه]] به فرمان پیامبر{{صل}} بر بام [[کعبه]] [[اذان]] گفت که برای سران شرک به حدی گران آمد که برخی از آنها آرزوی [[مرگ]] کردند.<ref> اخبار مکه، ج ۱، ص۲۷۴ ـ ۲۷۵؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص۶۰.</ref> او از معدود افرادی بود که پس از فتح آن [[شهر]] به همراه [[رسول خدا]]{{صل}} وارد [[کعبه]] شد.<ref> المغازی، ج ۲، ص۸۳۵؛ مسند احمد، ج ۲، ص۶۱، ۱۱۷.</ref> [[بلال]] در فتوحات [[شام]] در دوره [[خلافت ابوبکر]] و عمر از جمله در فتح مَرْجُ الصُفَّر<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص۱۴۰.</ref> (منطقه‌‌ای نزدیک [[دمشق]])، محاصره دمشق و [[حمص]] شرکت داشت<ref> تاریخ طبری، ج ۲، ص۴۴۴.</ref>. وقتی [[مسلمانان]] [[عراق]] را فتح کردند، برخلاف [[رأی]] عمر بر تقسیم [[اراضی]] آن پافشاری داشت.<ref>المجموع، ج ۱۹، ص۴۵۶.</ref> مسلمانان برایش [[احترام]] ویژه‌‌ای قائل بودند. عمر از او به "سیّدنا" یاد می‌‌کرد<ref>المستدرک، ج ۳، ص۳۲۱.</ref>.

	درباره [[زندگی]] [[زناشویی]] وی نقل‌هایی چون [[ازدواج]] با خواهر [[عبدالرحمن ‌ بن عوف]]،<ref>فقه السنه، ج ۲، ص۱۴۵.</ref> زنی از [[قبیله]] [[بنی زهره]]،<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۹ ـ ۱۸۰؛ انساب الاشراف، ج‌‌۱، ص۲۱۴.</ref> دختر بُکیر با وساطت [[پیامبر]]{{صل}}<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۹.</ref> و هند خولانیه<ref>الثقات، ج ۳، ص۲۸؛ اسد الغابه، ج ۷، ص۲۷۹.</ref> گزارش شده است که احتمالاً مورد اخیر مربوط به اواخر عمر او در شام بوده است، به هر روی مشهور است که از بلال نسلی نماند؛<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص۶۸۲؛ اسد الغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب‌‌الکمال، ج ۴، ص۲۹۰.</ref> ولی از بعضی منابع جز این برداشت‌‌ می‌‌شود.<ref>اللباب، ج ۱، ص۱۹۴؛ الکامل، ج ۱۰، ص۶۳۰.</ref> در [[زمان]] و مکان [[وفات]] بلال و نیز [[محل دفن]] وی بین تاریخنگاران [[اختلاف]] است. بلال به هنگام مرگ از اینکه به [[ملاقات]] پیامبر و [[یاران]] او می‌‌شتابد بسیار شادمان بود و [[شادمانی]] خود را با سرودن اشعاری ابراز کرده، می‌‌گفت: فردا با دوستانم محمد{{صل}} و یارانش ملاقات می‌‌کنم<ref>تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۷۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۱، ص۳۵۹.</ref> بلال در دوره [[خلافت عمر]] و در سال ۱۷،<ref> اسدالغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص۲۹۰.</ref> ۱۸،<ref>رجال الطوسی، ص۲۷؛ حواشی شهید ثانی، ص۳.</ref> ۱۹،<ref> اعیان الشیعه، ج ۳، ص۶۰۱.</ref> ۲۰ <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص۱۷۶.</ref> یا ۲۱ هجری<ref>الطبقات، ابن خیاط، ص۵۰؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۹.</ref> در [[شام]] ([[حلب]]،<ref> تهذیب التهذیب، ج ۱، ص۴۶۱.</ref> داریا<ref> البدایه و‌‌النهایه، ج ۷، ص۸۳.</ref> یا عمواس)<ref>الثقات، ج ۳، ص۲۸.</ref> از [[دنیا]] رفت و در باب ‌‌الأربعین، باب [[کیسان]] یا باب‌‌ الصغیر [[دفن]] شد؛<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب التهذیب، ج ۱، ص۴۶۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۳۱۹.</ref> ولی بنا به نقل مشهور در سال بیستم از دنیا رفت و در باب‌‌الصغیر به خاک سپرده شد.		درباره [[زندگی]] [[زناشویی]] وی نقل‌هایی چون [[ازدواج]] با خواهر [[عبدالرحمن ‌ بن عوف]]،<ref>فقه السنه، ج ۲، ص۱۴۵.</ref> زنی از [[قبیله]] [[بنی زهره]]،<ref>الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۹ ـ ۱۸۰؛ انساب الاشراف، ج‌‌۱، ص۲۱۴.</ref> دختر بُکیر با وساطت [[پیامبر]]{{صل}}<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۷۹.</ref> و هند خولانیه<ref>الثقات، ج ۳، ص۲۸؛ اسد الغابه، ج ۷، ص۲۷۹.</ref> گزارش شده است که احتمالاً مورد اخیر مربوط به اواخر عمر او در شام بوده است، به هر روی مشهور است که از بلال نسلی نماند؛<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص۶۸۲؛ اسد الغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب‌‌الکمال، ج ۴، ص۲۹۰.</ref> ولی از بعضی منابع جز این برداشت‌‌ می‌‌شود.<ref>اللباب، ج ۱، ص۱۹۴؛ الکامل، ج ۱۰، ص۶۳۰.</ref> در [[زمان]] و مکان [[وفات]] بلال و نیز [[محل دفن]] وی بین تاریخنگاران [[اختلاف]] است. بلال به هنگام مرگ از اینکه به [[ملاقات]] پیامبر و [[یاران]] او می‌‌شتابد بسیار شادمان بود و [[شادمانی]] خود را با سرودن اشعاری ابراز کرده، می‌‌گفت: فردا با دوستانم محمد{{صل}} و یارانش ملاقات می‌‌کنم<ref>تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص۴۷۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۱، ص۳۵۹.</ref> بلال در دوره [[خلافت عمر]] و در سال ۱۷،<ref> اسدالغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص۲۹۰.</ref> ۱۸،<ref>رجال الطوسی، ص۲۷؛ حواشی شهید ثانی، ص۳.</ref> ۱۹،<ref> اعیان الشیعه، ج ۳، ص۶۰۱.</ref> ۲۰ <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص۱۷۶.</ref> یا ۲۱ هجری<ref>الطبقات، ابن خیاط، ص۵۰؛ الاستیعاب، ج ۱، ص۲۵۹.</ref> در [[شام]] ([[حلب]]،<ref> تهذیب التهذیب، ج ۱، ص۴۶۱.</ref> داریا<ref> البدایه و‌‌النهایه، ج ۷، ص۸۳.</ref> یا عمواس)<ref>الثقات، ج ۳، ص۲۸.</ref> از [[دنیا]] رفت و در باب ‌‌الأربعین، باب [[کیسان]] یا باب‌‌ الصغیر [[دفن]] شد؛<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص۴۱۸؛ تهذیب التهذیب، ج ۱، ص۴۶۱؛ المستدرک، ج ۳، ص۳۱۹.</ref> ولی بنا به نقل مشهور در سال بیستم از دنیا رفت و در باب‌‌الصغیر به خاک سپرده شد.

Bahmani در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۲

2025-12-03T07:52:53Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2025-12-03T07:31:55Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~اصحاب پیامبر~~]]		[[رده:بلال بن رباح حبشی]]

Bahmani در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۱

2024-11-06T06:01:16Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۲

2024-11-06T05:52:40Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۷

2024-11-06T05:47:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = بلال بن رباح حبشی		\| موضوع مرتبط = بلال بن رباح حبشی
	\| عنوان مدخل = [[بلال بن رباح حبشی]]		\| عنوان مدخل = بلال بن رباح حبشی
	\| مداخل مرتبط = [[بلال بن رباح حبشی در قرآن]] - [[بلال بن رباح حبشی در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[بلال بن رباح حبشی در قرآن]] - [[بلال بن رباح حبشی در تاریخ اسلامی]] - [[بلال بن رباح حبشی در تراجم و رجال]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* پانویس */

2024-11-06T05:47:01Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۷
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده: ~~بلال بن رباح حبشی~~]]		[[رده:اصحاب پیامبر]]

Wasity: جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

2022-10-08T05:20:06Z

جایگزینی متن - 'جست و جوی' به 'جستجوی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>		# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>
	# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>		# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>
	# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.		# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.
	# هنگامی که پیامبر از [[سختی]] [[قیامت]] [[سخن]] می‌‌گفت گروهی از [[اصحاب]] [[تصمیم]] گرفتند خود را از [[لذات]] [[دنیوی]] [[محروم]] کرده، [[رهبانیت]] در پیش گیرند.<ref>جامع البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳ - ۱۸؛ تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۵۵؛ التبیان، ج ۴، ص ۸.</ref> بر اساس روایت [[امام صادق]]، بلال تصمیم گرفته بود همه روزها را [[روزه]] بدارد <ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۷۹؛ مجمع‌‌البیان، ج ۳، ص ۳۶۴؛ روح‌‌المعانی، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳.</ref> که [[آیات]] ۸۷{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است حرام مشمارید و تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره مائده، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ}}<ref>«و از آنچه خداوند حلال و پاکیزه روزی شما کرده است بخورید و از خداوند که بدو ایمان دارید پروا کنید» سوره مائده، آیه ۸۸.</ref> نازل شد.		# هنگامی که پیامبر از [[سختی]] [[قیامت]] [[سخن]] می‌‌گفت گروهی از [[اصحاب]] [[تصمیم]] گرفتند خود را از [[لذات]] [[دنیوی]] [[محروم]] کرده، [[رهبانیت]] در پیش گیرند.<ref>جامع البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳ - ۱۸؛ تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۵۵؛ التبیان، ج ۴، ص ۸.</ref> بر اساس روایت [[امام صادق]]، بلال تصمیم گرفته بود همه روزها را [[روزه]] بدارد <ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۷۹؛ مجمع‌‌البیان، ج ۳، ص ۳۶۴؛ روح‌‌المعانی، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳.</ref> که [[آیات]] ۸۷{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است حرام مشمارید و تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره مائده، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ}}<ref>«و از آنچه خداوند حلال و پاکیزه روزی شما کرده است بخورید و از خداوند که بدو ایمان دارید پروا کنید» سوره مائده، آیه ۸۸.</ref> نازل شد.
	# به [[نقل]] ابن عباس بلال از جمله صالحانی است که در آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> مشمول [[نعمت الهی]] شمرده شده است<ref>شواهدالتنزیل، ج ۱، ص ۱۹۷.</ref><ref>[[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[بلال بن رباح حبشی - حسینی‌زاده (مقاله)\|مقاله «بلال بن رباح حبشی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.		# به [[نقل]] ابن عباس بلال از جمله صالحانی است که در آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> مشمول [[نعمت الهی]] شمرده شده است<ref>شواهدالتنزیل، ج ۱، ص ۱۹۷.</ref><ref>[[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[بلال بن رباح حبشی - حسینی‌زاده (مقاله)\|مقاله «بلال بن رباح حبشی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T05:08:08Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	[[روایت]] ضعیفی از [[همراهی]] بلال با [[پیامبر]] {{صل}} [[پیش از بعثت]] در ماجرای [[سفر]] آن [[حضرت]] به [[شام]] در ۱۲ سالگی خبر می‌‌دهد که بنا به سفارش [[بحیرای راهب]]، [[ابوطالب]] آن حضرت را به همراه [[ابوبکر]] و بلال به مکه بازگرداند؛<ref>عارضة الاحوذی، ج ۷، ص ۱۱۰؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج ۱، ص ۲۴۷.</ref> ولی محققان با توجّه به [[ضعف سند]]، [[اضطراب]] متن، سنّ کم [[ابوبکر]] و [[بلال]] در آن [[زمان]]، خریداری شدن بلال به وسیله ابوبکر بعد از [[اسلام]] و... در صحت [[روایت]] مزبور تردید کرده‌‌اند.<ref>الصحیح من سیره، ج ۲، ص‌‌۹۳ ـ ۹۴؛ الغدیر، ج ۷، ص‌‌۲۷۵ ـ ۲۷۷.</ref> بلال از نخستین گروندگان به [[پیامبر]] {{صل}} بود.<ref>اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۱۵؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص ۲۸۸؛ المنتظم، ج ۲، ص ۱۱۷.</ref>		[[روایت]] ضعیفی از [[همراهی]] بلال با [[پیامبر]] {{صل}} [[پیش از بعثت]] در ماجرای [[سفر]] آن [[حضرت]] به [[شام]] در ۱۲ سالگی خبر می‌‌دهد که بنا به سفارش [[بحیرای راهب]]، [[ابوطالب]] آن حضرت را به همراه [[ابوبکر]] و بلال به مکه بازگرداند؛<ref>عارضة الاحوذی، ج ۷، ص ۱۱۰؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج ۱، ص ۲۴۷.</ref> ولی محققان با توجّه به [[ضعف سند]]، [[اضطراب]] متن، سنّ کم [[ابوبکر]] و [[بلال]] در آن [[زمان]]، خریداری شدن بلال به وسیله ابوبکر بعد از [[اسلام]] و... در صحت [[روایت]] مزبور تردید کرده‌‌اند.<ref>الصحیح من سیره، ج ۲، ص‌‌۹۳ ـ ۹۴؛ الغدیر، ج ۷، ص‌‌۲۷۵ ـ ۲۷۷.</ref> بلال از نخستین گروندگان به [[پیامبر]] {{صل}} بود.<ref>اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۱۵؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص ۲۸۸؛ المنتظم، ج ۲، ص ۱۱۷.</ref>

	در حال چرانیدن گوسفندان مولایش بود که در کوه‌های پیرامون [[مکه]] با رسول‌‌خدا {{صل}} آشنا شد و اسلام آورد و به [[فرمان]] آن [[حضرت]] ایمانش را مخفی می‌‌کرد. روزی [[قریش]] او را در حال انداختن آب دهان به بتها دیدند و به ‌‌مولایش [[اعتراض]] کردند و او بلال را برای [[مجازات]] در [[اختیار]] [[امیة بن خلف]] و [[ابوجهل]] قرار داد.<ref> تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷.</ref> مؤرخان او را با چهره‌‌ای سیاه چرده، کم‌‌مو، ‌‌قامتی بلند، پشتی خمیده <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص ۱۷۶؛ المستدرک، ج ۳، ص‌‌۳۱۹.</ref> و دارای [[قلبی]] [[پاک]]، [[ایمانی]] [[راستین]] و [[سخنوری]] [[فصیح]] [[وصف]] کرده‌‌اند.<ref>السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷؛ ج ۵، ص ۲۵۳.</ref>		در حال چرانیدن گوسفندان مولایش بود که در کوه‌های پیرامون [[مکه]] با رسول‌‌خدا {{صل}} آشنا شد و اسلام آورد و به [[فرمان]] آن [[حضرت]] ایمانش را مخفی می‌‌کرد. روزی [[قریش]] او را در حال انداختن آب دهان به بتها دیدند و به ‌‌مولایش [[اعتراض]] کردند و او بلال را برای [[مجازات]] در [[اختیار]] [[امیة بن خلف]] و [[ابوجهل]] قرار داد.<ref> تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷.</ref> مؤرخان او را با چهره‌‌ای سیاه چرده، کم‌‌مو، ‌‌قامتی بلند، پشتی خمیده <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص ۱۷۶؛ المستدرک، ج ۳، ص‌‌۳۱۹.</ref> و دارای [[قلبی]] [[پاک]]، [[ایمانی]] [[راستین]] و [[سخنوری]] [[فصیح]] وصف کرده‌‌اند.<ref>السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷؛ ج ۵، ص ۲۵۳.</ref>

	وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص ۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۱۱.</ref> امیّة ‌‌بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست [[نوجوانان]] مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد [[بلال]] را به سنگلاخ‌های پیرامون [[مکه]] برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای [[محمد]] [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص ۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد کافر شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد.<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص ۴۱۵.</ref>		وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص ۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۱۱.</ref> امیّة ‌‌بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست [[نوجوانان]] مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد [[بلال]] را به سنگلاخ‌های پیرامون [[مکه]] برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای [[محمد]] [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص ۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد کافر شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد.<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص ۴۱۵.</ref>
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	# [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> درباره مسلمانانی نازل شده که زیر فشار [[شکنجه]] [[مشرکان]] بر خلاف [[ایمان قلبی]] خود به [[زبان]] [[کفر]] می‌‌گفتند تا مشرکان از شکنجه آنها دست بردارند و ذیل این آیه [[روایات]] پرشماری [[نقل]] شده است که [[بلال]] حتی از [[اقرار زبانی]] به کفر هم [[امتناع]] ورزید.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص ۱۲۱، تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۶۰۹.</ref>		# [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> درباره مسلمانانی نازل شده که زیر فشار [[شکنجه]] [[مشرکان]] بر خلاف [[ایمان قلبی]] خود به [[زبان]] [[کفر]] می‌‌گفتند تا مشرکان از شکنجه آنها دست بردارند و ذیل این آیه [[روایات]] پرشماری [[نقل]] شده است که [[بلال]] حتی از [[اقرار زبانی]] به کفر هم [[امتناع]] ورزید.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص ۱۲۱، تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۶۰۹.</ref>
	# بنا به [[نقلی]] آیه {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> که بر اساس روایات فراوان در لیلة‌‌المبیت و درباره [[علی ‌‌بن ابی‌‌طالب]] نازل شده <ref>البرهان، ج ۱، ص ۴۴۱ ـ ۴۴۵؛ روح‌‌المعانی، مج ۲، ج ۲، ص‌‌۱۴۶؛ المیزان، ج ۲، ص ۱۰۰.</ref> بر مؤمنانی چون بلال که مورد [[آزار]] و شکنجه مشرکان قرار می‌‌گرفتند و [[مقاومت]] می‌‌کردند نیز [[تطبیق]] شده است.<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۵۷۷.</ref>		# بنا به [[نقلی]] آیه {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> که بر اساس روایات فراوان در لیلة‌‌المبیت و درباره [[علی ‌‌بن ابی‌‌طالب]] نازل شده <ref>البرهان، ج ۱، ص ۴۴۱ ـ ۴۴۵؛ روح‌‌المعانی، مج ۲، ج ۲، ص‌‌۱۴۶؛ المیزان، ج ۲، ص ۱۰۰.</ref> بر مؤمنانی چون بلال که مورد [[آزار]] و شکنجه مشرکان قرار می‌‌گرفتند و [[مقاومت]] می‌‌کردند نیز [[تطبیق]] شده است.<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۵۷۷.</ref>
	# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در [[وصف]] آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>		# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>
	# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>		# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>
	# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جست و جوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.		# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جست و جوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:25:09Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۰
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>		# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>
	# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>		# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>
	# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در ~~جست و جوی~~ بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.		# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جستجوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.
	# هنگامی که پیامبر از [[سختی]] [[قیامت]] [[سخن]] می‌‌گفت گروهی از [[اصحاب]] [[تصمیم]] گرفتند خود را از [[لذات]] [[دنیوی]] [[محروم]] کرده، [[رهبانیت]] در پیش گیرند.<ref>جامع البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳ - ۱۸؛ تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۵۵؛ التبیان، ج ۴، ص ۸.</ref> بر اساس روایت [[امام صادق]]، بلال تصمیم گرفته بود همه روزها را [[روزه]] بدارد <ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۷۹؛ مجمع‌‌البیان، ج ۳، ص ۳۶۴؛ روح‌‌المعانی، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳.</ref> که [[آیات]] ۸۷{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است حرام مشمارید و تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره مائده، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ}}<ref>«و از آنچه خداوند حلال و پاکیزه روزی شما کرده است بخورید و از خداوند که بدو ایمان دارید پروا کنید» سوره مائده، آیه ۸۸.</ref> نازل شد.		# هنگامی که پیامبر از [[سختی]] [[قیامت]] [[سخن]] می‌‌گفت گروهی از [[اصحاب]] [[تصمیم]] گرفتند خود را از [[لذات]] [[دنیوی]] [[محروم]] کرده، [[رهبانیت]] در پیش گیرند.<ref>جامع البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳ - ۱۸؛ تفسیر سمرقندی، ج ۱، ص ۴۵۵؛ التبیان، ج ۴، ص ۸.</ref> بر اساس روایت [[امام صادق]]، بلال تصمیم گرفته بود همه روزها را [[روزه]] بدارد <ref> تفسیر قمی، ج ۱، ص ۱۷۹؛ مجمع‌‌البیان، ج ۳، ص ۳۶۴؛ روح‌‌المعانی، مج ۵، ج ۷، ص ۱۳.</ref> که [[آیات]] ۸۷{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است حرام مشمارید و تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره مائده، آیه ۸۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ}}<ref>«و از آنچه خداوند حلال و پاکیزه روزی شما کرده است بخورید و از خداوند که بدو ایمان دارید پروا کنید» سوره مائده، آیه ۸۸.</ref> نازل شد.
	# به [[نقل]] ابن عباس بلال از جمله صالحانی است که در آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> مشمول [[نعمت الهی]] شمرده شده است<ref>شواهدالتنزیل، ج ۱، ص ۱۹۷.</ref><ref>[[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[بلال بن رباح حبشی - حسینی‌زاده (مقاله)\|مقاله «بلال بن رباح حبشی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.		# به [[نقل]] ابن عباس بلال از جمله صالحانی است که در آیه {{متن قرآن\|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> مشمول [[نعمت الهی]] شمرده شده است<ref>شواهدالتنزیل، ج ۱، ص ۱۹۷.</ref><ref>[[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[بلال بن رباح حبشی - حسینی‌زاده (مقاله)\|مقاله «بلال بن رباح حبشی»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۸
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	[[روایت]] ضعیفی از [[همراهی]] بلال با [[پیامبر]] {{صل}} [[پیش از بعثت]] در ماجرای [[سفر]] آن [[حضرت]] به [[شام]] در ۱۲ سالگی خبر می‌‌دهد که بنا به سفارش [[بحیرای راهب]]، [[ابوطالب]] آن حضرت را به همراه [[ابوبکر]] و بلال به مکه بازگرداند؛<ref>عارضة الاحوذی، ج ۷، ص ۱۱۰؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج ۱، ص ۲۴۷.</ref> ولی محققان با توجّه به [[ضعف سند]]، [[اضطراب]] متن، سنّ کم [[ابوبکر]] و [[بلال]] در آن [[زمان]]، خریداری شدن بلال به وسیله ابوبکر بعد از [[اسلام]] و... در صحت [[روایت]] مزبور تردید کرده‌‌اند.<ref>الصحیح من سیره، ج ۲، ص‌‌۹۳ ـ ۹۴؛ الغدیر، ج ۷، ص‌‌۲۷۵ ـ ۲۷۷.</ref> بلال از نخستین گروندگان به [[پیامبر]] {{صل}} بود.<ref>اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۱۵؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص ۲۸۸؛ المنتظم، ج ۲، ص ۱۱۷.</ref>		[[روایت]] ضعیفی از [[همراهی]] بلال با [[پیامبر]] {{صل}} [[پیش از بعثت]] در ماجرای [[سفر]] آن [[حضرت]] به [[شام]] در ۱۲ سالگی خبر می‌‌دهد که بنا به سفارش [[بحیرای راهب]]، [[ابوطالب]] آن حضرت را به همراه [[ابوبکر]] و بلال به مکه بازگرداند؛<ref>عارضة الاحوذی، ج ۷، ص ۱۱۰؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج ۱، ص ۲۴۷.</ref> ولی محققان با توجّه به [[ضعف سند]]، [[اضطراب]] متن، سنّ کم [[ابوبکر]] و [[بلال]] در آن [[زمان]]، خریداری شدن بلال به وسیله ابوبکر بعد از [[اسلام]] و... در صحت [[روایت]] مزبور تردید کرده‌‌اند.<ref>الصحیح من سیره، ج ۲، ص‌‌۹۳ ـ ۹۴؛ الغدیر، ج ۷، ص‌‌۲۷۵ ـ ۲۷۷.</ref> بلال از نخستین گروندگان به [[پیامبر]] {{صل}} بود.<ref>اسدالغابه، ج ۱، ص ۴۱۵؛ تهذیب الکمال، ج ۴، ص ۲۸۸؛ المنتظم، ج ۲، ص ۱۱۷.</ref>

	در حال چرانیدن گوسفندان مولایش بود که در کوه‌های پیرامون [[مکه]] با رسول‌‌خدا {{صل}} آشنا شد و اسلام آورد و به [[فرمان]] آن [[حضرت]] ایمانش را مخفی می‌‌کرد. روزی [[قریش]] او را در حال انداختن آب دهان به بتها دیدند و به ‌‌مولایش [[اعتراض]] کردند و او بلال را برای [[مجازات]] در [[اختیار]] [[امیة بن خلف]] و [[ابوجهل]] قرار داد.<ref> تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷.</ref> مؤرخان او را با چهره‌‌ای سیاه چرده، کم‌‌مو، ‌‌قامتی بلند، پشتی خمیده <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص ۱۷۶؛ المستدرک، ج ۳، ص‌‌۳۱۹.</ref> و دارای [[قلبی]] [[پاک]]، [[ایمانی]] [[راستین]] و [[سخنوری]] [[فصیح]] [[وصف]] کرده‌‌اند.<ref>السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷؛ ج ۵، ص ۲۵۳.</ref>		در حال چرانیدن گوسفندان مولایش بود که در کوه‌های پیرامون [[مکه]] با رسول‌‌خدا {{صل}} آشنا شد و اسلام آورد و به [[فرمان]] آن [[حضرت]] ایمانش را مخفی می‌‌کرد. روزی [[قریش]] او را در حال انداختن آب دهان به بتها دیدند و به ‌‌مولایش [[اعتراض]] کردند و او بلال را برای [[مجازات]] در [[اختیار]] [[امیة بن خلف]] و [[ابوجهل]] قرار داد.<ref> تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص ۴۳۶ ـ ۴۳۷.</ref> مؤرخان او را با چهره‌‌ای سیاه چرده، کم‌‌مو، ‌‌قامتی بلند، پشتی خمیده <ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص۱۸۰؛ المعارف، ص ۱۷۶؛ المستدرک، ج ۳، ص‌‌۳۱۹.</ref> و دارای [[قلبی]] [[پاک]]، [[ایمانی]] [[راستین]] و [[سخنوری]] [[فصیح]] وصف کرده‌‌اند.<ref>السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷؛ ج ۵، ص ۲۵۳.</ref>

	وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص ۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۱۱.</ref> امیّة ‌‌بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست [[نوجوانان]] مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد [[بلال]] را به سنگلاخ‌های پیرامون [[مکه]] برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای [[محمد]] [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص ۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد کافر شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد.<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص ۴۱۵.</ref>		وی از نخستین مسلمانانی است که ایمانش را آشکار کرد و از این‌‌رو به [[سختی]] به‌‌دست [[مشرکان]] [[شکنجه]] شد؛ ولی بر ایمانش [[پایداری]] کرد و هرگز سخنی که آنها را [[خشنود]] سازد بر زبانش جاری نکرد.<ref> مسند احمد، ج ۱، ص ۶۶۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۵۳؛ الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۶.</ref> خودش می‌‌گوید: یک شبانه [[روز]] مرا [[تشنه]] نگه داشتند. سپس در [[زمین]] تفتیده شکنجه‌‌ام دادند.<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۱۱.</ref> امیّة ‌‌بن خلف ریسمان به گردنش می‌‌افکند و به دست [[نوجوانان]] مکه داده، او را در میان درّه‌‌های مکه می‌‌کشیدند.<ref> الطبقات، ابن سعد، ج ۳، ص ۱۷۵؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص‌‌۲۰۹ ـ ۲۱۰.</ref> همو نیمروز که هوا به شدّت گرم می‌‌شد [[بلال]] را به سنگلاخ‌های پیرامون [[مکه]] برده، سنگی بزرگ بر سینه‌‌اش می‌‌نهاد و به وی می‌‌گفت: یا به خدای [[محمد]] [[کافر]] می‌‌شوی یا به همین حال می‌‌میری.<ref> السیرة‌‌النبویه، ابن هشام، ج ۱، ص ۳۱۷ ـ ۳۱۸؛ البدء و‌‌التاریخ، ج ۵، ص ۱۰۱؛ البدایة والنهایه، ج ۳، ص ۴۷.</ref> [[ابوجهل]] نیز او را به رو، بر صخره‌‌های سوزان می‌‌خوابانید و سنگ بزرگی بر او نهاده، می‌‌گفت: باید به خدای محمد کافر شوی؛ ولی او با گفتن {{عربی\|"اَحَد، اَحَد"}} جواب ردّ به آنها می‌‌داد.<ref>اسد‌‌الغابه، ج ۱، ص ۴۱۵.</ref>
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	# [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> درباره مسلمانانی نازل شده که زیر فشار [[شکنجه]] [[مشرکان]] بر خلاف [[ایمان قلبی]] خود به [[زبان]] [[کفر]] می‌‌گفتند تا مشرکان از شکنجه آنها دست بردارند و ذیل این آیه [[روایات]] پرشماری [[نقل]] شده است که [[بلال]] حتی از [[اقرار زبانی]] به کفر هم [[امتناع]] ورزید.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص ۱۲۱، تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۶۰۹.</ref>		# [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> درباره مسلمانانی نازل شده که زیر فشار [[شکنجه]] [[مشرکان]] بر خلاف [[ایمان قلبی]] خود به [[زبان]] [[کفر]] می‌‌گفتند تا مشرکان از شکنجه آنها دست بردارند و ذیل این آیه [[روایات]] پرشماری [[نقل]] شده است که [[بلال]] حتی از [[اقرار زبانی]] به کفر هم [[امتناع]] ورزید.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۰، ص ۱۲۱، تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۶۰۹.</ref>
	# بنا به [[نقلی]] آیه {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> که بر اساس روایات فراوان در لیلة‌‌المبیت و درباره [[علی ‌‌بن ابی‌‌طالب]] نازل شده <ref>البرهان، ج ۱، ص ۴۴۱ ـ ۴۴۵؛ روح‌‌المعانی، مج ۲، ج ۲، ص‌‌۱۴۶؛ المیزان، ج ۲، ص ۱۰۰.</ref> بر مؤمنانی چون بلال که مورد [[آزار]] و شکنجه مشرکان قرار می‌‌گرفتند و [[مقاومت]] می‌‌کردند نیز [[تطبیق]] شده است.<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۵۷۷.</ref>		# بنا به [[نقلی]] آیه {{متن قرآن\|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref> که بر اساس روایات فراوان در لیلة‌‌المبیت و درباره [[علی ‌‌بن ابی‌‌طالب]] نازل شده <ref>البرهان، ج ۱، ص ۴۴۱ ـ ۴۴۵؛ روح‌‌المعانی، مج ۲، ج ۲، ص‌‌۱۴۶؛ المیزان، ج ۲، ص ۱۰۰.</ref> بر مؤمنانی چون بلال که مورد [[آزار]] و شکنجه مشرکان قرار می‌‌گرفتند و [[مقاومت]] می‌‌کردند نیز [[تطبیق]] شده است.<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۵۷۷.</ref>
	# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در [[وصف]] آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>		# بلال و دیگر یارانش پس از [[تحمّل]] شکنجه‌‌های فراوان برای [[ایمنی]] از آزار مشرکان به‌‌ مدینه [[هجرت]] کردند. [[قرآن کریم]] در وصف آنها می‌‌گوید: آنها که پس از [[ستم]] دیدن، در [[راه خدا]] هجرت کردند، در این [[دنیا]] [[جایگاه]] و [[مقام]] خوبی به آنها می‌‌دهیم و [[پاداش]] [[آخرت]]، از آن هم بزرگ‌‌تر است: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و کسانی را که پس از ستم دیدن در راه خداوند هجرت کردند در این جهان در جایی نیکو جا می‌دهیم و پاداش دنیای واپسین بزرگ‌تر است اگر می‌دانستند» سوره نحل، آیه ۴۱.</ref><ref>تفسیر الوسیط، ج ۳، ص ۶۳؛ اسباب النزول، ص ۲۳۴؛ مجمع‌‌البیان، ج ۶، ص ۵۵۶.</ref> [[میبدی]] [[روایت]] می‌‌کند که [[نزول آیه]]{{متن قرآن\|ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«سپس پروردگارت برای آنان که پس از آزار دیدن هجرت گزیدند آنگاه جهاد کردند و شکیبایی ورزیدند، بی‌گمان پس از آن آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره نحل، آیه ۱۱۰.</ref> نیز درباره بلال و دیگر مؤمنانی است که پس از [[تحمل]] شکنجه در راه خدا هجرت کردند.<ref> کشف الاسرار، ج ۵، ص ۴۶۲.</ref>
	# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>		# به موجب [[روایت]] [[ابن عباس]] [[آیه شریفه]] {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ}}<ref>«و کسانی که ایمان آورده و هجرت گزیده و در راه خداوند جهاد کرده‌اند و کسانی که (به آنان) پناه داده و یاری رسانده‌اند به راستی مؤمن‌اند؛ آنان آمرزش و روزی ارجمندی دارند» سوره انفال، آیه ۷۴.</ref>، درباره جمعی از جمله [[بلال]] نازل شده است.<ref>مناقب، ج ۲، ص ۶۹.</ref>
	# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جست و جوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.		# [[بغوی]] [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُورًا}}<ref>«و اگر در جست و جوی بخشایشی که از پروردگارت امید داری (روزی چند) از آنان روی می‌گردانی با آنان سخن به نرمی گو» سوره اسراء، آیه ۲۸.</ref> را در پی درخواست کمک گروهی از مؤمنان چون بلال از [[پیامبر]] دانسته است که [[حضرت]] چون چیزی در [[اختیار]] نداشت [[شرم]] کرده، روی از آنها برمی‌‌گردانید. [[خداوند]] در این [[آیه]] از پیامبر خواست چنانچه [[امید]] به گشایشی داری، روی از آنها بر مگردان و با [[نرمی]] با آنان سخن بگو.