بنی‌خطمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* بنی خطمه و دوران حکومت بنی امیه */

2025-12-24T22:05:54Z

بنی خطمه و دوران حکومت بنی امیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۳۵
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	==بنی خطمه و دوران [[حکومت بنی امیه]]==		==بنی خطمه و دوران [[حکومت بنی امیه]]==
	از مشارکت بنی خطمه در دوران حکومت بنی امیه نیز، محدود به [[اخبار]] ما ذیل [[ترجمه]] [[شخصیت]] برجسته و بنام آن [[عبدالله بن یزید بن زید بن حصن خطمی]] است. عبدالله بن یزید از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و از حاضران در برخی جنگ‌های آن حضرت و از شرکت‌کنندگان در [[بیعت رضوان]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۲، ص۲۵۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۰۱.</ref>. او پس از [[مرگ]] [[یزید بن معاویه]] (حک. ۶۰-[[۶۴ هجری]]) به [[جنبش]] زبیریان پیوست. وی مدت کوتاهی عهده‌دار [[امارت مکه]] برای [[عبدالله بن زبیر]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۴۶.</ref> و سپس در [[ماه رمضان]] [[سال ۶۴ هجری]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳.</ref> از سوی [[ابن زبیر]]، به جای [[عامر بن مسعود]]، [[مسئولیت]] اداره [[کوفه]] در امور [[اقامه نماز]] و امور [[جنگی]] این [[شهر]] را بر عهده گرفت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۸۰ و ج۷، ص۷. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۸.</ref>. [[انتصاب]] او به این سمت، همزمان با آغاز [[تحرکات شیعی توابین]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صرد خزاعی]] و سپس [[قیام مختار بن ابوعبیده ثقفی]] در [[انتقام]] ستانی از [[قتله]] [[کربلا]] بود. نخستین بار، اخبار این [[قیام]]، اندکی پس از استقرار او در این شهر، توسط [[یزید بن حارث شیبانی]] به اطلاع عبدالله بن یزید خطمی رسید. وی ضمن [[آگاه کردن]] [[حاکم کوفه]] از قیام قریب‌الوقوع [[شیعیان]] و هشدار دادن به او از خطر این جریان، از [[آمادگی]] کامل خود جهت [[سرکوب]] قیام‌کنندگان خبر داد. اما سخن [[یزید بن حارث]]، مقبول عبدالله نیفتاد و او ضمن [[لعن]] به [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، [[جنگ]] با قیام‌کنندگان را مشروط به [[کارزار]] آنان با خود کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۱؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۰۹.</ref>. با این حال، تردیدی نیست که [[حرکت توّابین]] در [[کوفه]]، دستگاه حاکمه کوفه -یعنی [[دارالاماره]] زبیریان و [[عبدالله بن یزید]]- را نگران کرده بود؛ چراکه بسیاری از قدرت‌طلبانی که در واقعه [[طف]] برای به دست آوردن [[قدرت]] در مقابل [[حسین بن علی]]{{ع}} صف کشیده بودند، این بار نیز در پناه [[دارالاماره کوفه]] قرار گرفته بودند. نتیجه این [[نگرانی]] آن بود که عبداللّه بن یزید، که تازه در [[کوفه]] [[امیر]] شده بود، در پی تشدید تحرّکات [[شیعیان]] برای [[خون‌خواهی]] از [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، در [[مسجد کوفه]] بر [[منبر]] رود و در خطابه‌ای، ضمن [[نفرین]] بر عوامل [[فاجعه کربلا]]، با [[جنبش]] [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}} موافقت و سعی در کشاندن دایره [[جنگ]] و درگیری به بیرون از کوفه و به دامن رقیب اصلی قدرت زبیران یعنی [[ابن زیاد]] نماید. او [[توابین]] را به جای [[ستیزه‌جویی]] در کوفه و کشتن یکدیگر، به [[نبرد]] با [[سپاهیان شام]] به سرکردگی ابن زیاد که از جانب [[مروان~~]] [[ابن~~ حکم]] و فرزندش [[عبدالملک]]، رو به سوی [[عراق]] داشت، [[تشویق]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۱-۵۶۲. نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷-۳۶۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. [[ابراهیم بن محمّد بن طلحه]] –مسئول [[خراج]] کوفه- نیز در همین گردهمایی، کسانی را که قصد خروج بر [[حاکمیت]] کوفه را داشته باشند، [[تهدید]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۲.</ref>. که به درگیری لفظی او با برخی سران [[قیام]]، منجر شد. عبدالله نیز، چون موافقت سران قیام را با سخنانش دید از منبر فرود آمد و به [[خانه]] رفت. اما سخنان عبدالله بن یزید بر [[ابراهیم بن محمد]] خوش نیامد و او این کار عبدالله را [[سستی]] تلقی کرده، قسم یاد کرد که آن را به [[ابن زبیر]] گزارش خواهد کرد. اما در جلسه‌ای که بین او و عبدالله بن یزید و [[شبث بن ربعی]] و [[یزید بن حارث بن رویم]] تشکیل شد، از پاسخ‌های عبدالله مبنی بر [[جلوگیری از اختلاف]] و [[اصلاح]] و [[سلامت]] کسان قانع شد و او را معذور دانست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۵.</ref>.		از مشارکت بنی خطمه در دوران حکومت بنی امیه نیز، محدود به [[اخبار]] ما ذیل [[ترجمه]] [[شخصیت]] برجسته و بنام آن [[عبدالله بن یزید بن زید بن حصن خطمی]] است. عبدالله بن یزید از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و از حاضران در برخی جنگ‌های آن حضرت و از شرکت‌کنندگان در [[بیعت رضوان]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۲، ص۲۵۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۰۱.</ref>. او پس از [[مرگ]] [[یزید بن معاویه]] (حک. ۶۰-[[۶۴ هجری]]) به [[جنبش]] زبیریان پیوست. وی مدت کوتاهی عهده‌دار [[امارت مکه]] برای [[عبدالله بن زبیر]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۴۶.</ref> و سپس در [[ماه رمضان]] [[سال ۶۴ هجری]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳.</ref> از سوی [[ابن زبیر]]، به جای [[عامر بن مسعود]]، [[مسئولیت]] اداره [[کوفه]] در امور [[اقامه نماز]] و امور [[جنگی]] این [[شهر]] را بر عهده گرفت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۸۰ و ج۷، ص۷. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۸.</ref>. [[انتصاب]] او به این سمت، همزمان با آغاز [[تحرکات شیعی توابین]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صرد خزاعی]] و سپس [[قیام مختار بن ابوعبیده ثقفی]] در [[انتقام]] ستانی از [[قتله]] [[کربلا]] بود. نخستین بار، اخبار این [[قیام]]، اندکی پس از استقرار او در این شهر، توسط [[یزید بن حارث شیبانی]] به اطلاع عبدالله بن یزید خطمی رسید. وی ضمن [[آگاه کردن]] [[حاکم کوفه]] از قیام قریب‌الوقوع [[شیعیان]] و هشدار دادن به او از خطر این جریان، از [[آمادگی]] کامل خود جهت [[سرکوب]] قیام‌کنندگان خبر داد. اما سخن [[یزید بن حارث]]، مقبول عبدالله نیفتاد و او ضمن [[لعن]] به [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، [[جنگ]] با قیام‌کنندگان را مشروط به [[کارزار]] آنان با خود کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۱؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۰۹.</ref>. با این حال، تردیدی نیست که [[حرکت توّابین]] در [[کوفه]]، دستگاه حاکمه کوفه -یعنی [[دارالاماره]] زبیریان و [[عبدالله بن یزید]]- را نگران کرده بود؛ چراکه بسیاری از قدرت‌طلبانی که در واقعه [[طف]] برای به دست آوردن [[قدرت]] در مقابل [[حسین بن علی]]{{ع}} صف کشیده بودند، این بار نیز در پناه [[دارالاماره کوفه]] قرار گرفته بودند. نتیجه این [[نگرانی]] آن بود که عبداللّه بن یزید، که تازه در [[کوفه]] [[امیر]] شده بود، در پی تشدید تحرّکات [[شیعیان]] برای [[خون‌خواهی]] از [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، در [[مسجد کوفه]] بر [[منبر]] رود و در خطابه‌ای، ضمن [[نفرین]] بر عوامل [[فاجعه کربلا]]، با [[جنبش]] [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}} موافقت و سعی در کشاندن دایره [[جنگ]] و درگیری به بیرون از کوفه و به دامن رقیب اصلی قدرت زبیران یعنی [[ابن زیاد]] نماید. او [[توابین]] را به جای [[ستیزه‌جویی]] در کوفه و کشتن یکدیگر، به [[نبرد]] با [[سپاهیان شام]] به سرکردگی ابن زیاد که از جانب [[مروان بن حکم]] و فرزندش [[عبدالملک]]، رو به سوی [[عراق]] داشت، [[تشویق]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۱-۵۶۲. نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷-۳۶۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. [[ابراهیم بن محمّد بن طلحه]] –مسئول [[خراج]] کوفه- نیز در همین گردهمایی، کسانی را که قصد خروج بر [[حاکمیت]] کوفه را داشته باشند، [[تهدید]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۲.</ref>. که به درگیری لفظی او با برخی سران [[قیام]]، منجر شد. عبدالله نیز، چون موافقت سران قیام را با سخنانش دید از منبر فرود آمد و به [[خانه]] رفت. اما سخنان عبدالله بن یزید بر [[ابراهیم بن محمد]] خوش نیامد و او این کار عبدالله را [[سستی]] تلقی کرده، قسم یاد کرد که آن را به [[ابن زبیر]] گزارش خواهد کرد. اما در جلسه‌ای که بین او و عبدالله بن یزید و [[شبث بن ربعی]] و [[یزید بن حارث بن رویم]] تشکیل شد، از پاسخ‌های عبدالله مبنی بر [[جلوگیری از اختلاف]] و [[اصلاح]] و [[سلامت]] کسان قانع شد و او را معذور دانست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۵.</ref>.

	پس از اوج‌گیری [[قیام توابین]] و طنین انداز شدن ندای «[[یا لثارات الحسین]]» در [[کوفه]] و گردهمایی [[توّابین]] نزد [[سلیمان بن صرد]]، [[عبدالله بن یزید]] و [[ابراهیم بن محمد]] که از [[حرکت]] سلیمان و یارانش و خروجشان از [[کوفه]] باخبر شدند در کار خود [[اندیشه]] کردند و بدین نتیجه رسیدند که نزد وی بروند و به او پیشنهاد [[اتحاد]] بدهند و چنانچه که آنها بر رفتنشان [[اصرار]] داشته باشند، از آنها بخواهند که اندکی [[صبر]] کنند تا سپاهی را فراهم آورند و به یاری‌شان فرستند. از این‌رو، عبدالله و محمد با بزرگانی از کوفه و [[نگهبانان]] و بسیاری از جنگاورانی که هیچ‌کدامشان در [[واقعه عاشورا]] حضور آشکار نداشتند، نزد سلیمان حاضر شدند. عبدالله با سلیمان دیدار کرد و در این دیدار ضمن مناصحت و [[خیرخواهی]] [به نفع خود] در حالی که این بار مناصحتش رنگ [[تطمیع]] نیز به خود گرفته بود، کوشید تا [[توّابین]] را با خود همراه نموده، علیه [[ابن زیاد]] [[بسیج]] نماید. وی در این [[گفتگو]] بار دیگر بر اتحاد نیروهای [[زبیری]] و توابی اصرار ورزید و از [[سلیمان بن صرد خزاعی]] خواست تا اندکی صبر کند تا با هم‌افزایی نیروهای زبیری و [[رزمندگان]] [[توابین]] با توان و قوت بیشتر به سوی [[دشمن]] بروند و با آنها وارد [[کارزار]] شوند. اما، این بار نیز، پیشنهاد او به جهت تغایر مبنایی دیدگاه زبیریان و توابیان، با [[مخالفت]] سلیمان و یارانش روبرو گردید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۶-۸۷۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۷۷.</ref>. بنا بر نقلی، این دو در ازای این [[همکاری]]، خواهان [[خراج]] منطقه [[جوخی]] شدند و سلیمان در پاسخ، با این سخن که ما به [[طلب دنیا]] [[قیام]] نکرده‌ایم، پیشنهاد ایشان را رد کرد. در پی این دیدار، عبدالله و ابراهیم به کوفه بازگشتند و سلیمان و یارانش هم به مقابله ابن زیاد رفتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۸.</ref>.		پس از اوج‌گیری [[قیام توابین]] و طنین انداز شدن ندای «[[یا لثارات الحسین]]» در [[کوفه]] و گردهمایی [[توّابین]] نزد [[سلیمان بن صرد]]، [[عبدالله بن یزید]] و [[ابراهیم بن محمد]] که از [[حرکت]] سلیمان و یارانش و خروجشان از [[کوفه]] باخبر شدند در کار خود [[اندیشه]] کردند و بدین نتیجه رسیدند که نزد وی بروند و به او پیشنهاد [[اتحاد]] بدهند و چنانچه که آنها بر رفتنشان [[اصرار]] داشته باشند، از آنها بخواهند که اندکی [[صبر]] کنند تا سپاهی را فراهم آورند و به یاری‌شان فرستند. از این‌رو، عبدالله و محمد با بزرگانی از کوفه و [[نگهبانان]] و بسیاری از جنگاورانی که هیچ‌کدامشان در [[واقعه عاشورا]] حضور آشکار نداشتند، نزد سلیمان حاضر شدند. عبدالله با سلیمان دیدار کرد و در این دیدار ضمن مناصحت و [[خیرخواهی]] [به نفع خود] در حالی که این بار مناصحتش رنگ [[تطمیع]] نیز به خود گرفته بود، کوشید تا [[توّابین]] را با خود همراه نموده، علیه [[ابن زیاد]] [[بسیج]] نماید. وی در این [[گفتگو]] بار دیگر بر اتحاد نیروهای [[زبیری]] و توابی اصرار ورزید و از [[سلیمان بن صرد خزاعی]] خواست تا اندکی صبر کند تا با هم‌افزایی نیروهای زبیری و [[رزمندگان]] [[توابین]] با توان و قوت بیشتر به سوی [[دشمن]] بروند و با آنها وارد [[کارزار]] شوند. اما، این بار نیز، پیشنهاد او به جهت تغایر مبنایی دیدگاه زبیریان و توابیان، با [[مخالفت]] سلیمان و یارانش روبرو گردید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۶-۸۷۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۷۷.</ref>. بنا بر نقلی، این دو در ازای این [[همکاری]]، خواهان [[خراج]] منطقه [[جوخی]] شدند و سلیمان در پاسخ، با این سخن که ما به [[طلب دنیا]] [[قیام]] نکرده‌ایم، پیشنهاد ایشان را رد کرد. در پی این دیدار، عبدالله و ابراهیم به کوفه بازگشتند و سلیمان و یارانش هم به مقابله ابن زیاد رفتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۸.</ref>.

Wasity: /* بنی خطمه و دوران حکومت بنی امیه */

2025-12-24T22:04:24Z

بنی خطمه و دوران حکومت بنی امیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۳۴
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	==بنی خطمه و دوران [[حکومت بنی امیه]]==		==بنی خطمه و دوران [[حکومت بنی امیه]]==
	از مشارکت بنی خطمه در دوران حکومت بنی امیه نیز، محدود به [[اخبار]] ما ذیل [[ترجمه]] [[شخصیت]] برجسته و بنام آن [[عبدالله بن یزید بن زید بن حصن خطمی]] است. عبدالله بن یزید از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و از حاضران در برخی جنگ‌های آن حضرت و از شرکت‌کنندگان در [[بیعت رضوان]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۲، ص۲۵۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۰۱.</ref>. او پس از [[مرگ]] [[یزید بن معاویه]] (حک. ۶۰-[[۶۴ هجری]]) به [[جنبش]] زبیریان پیوست. وی مدت کوتاهی عهده‌دار [[امارت مکه]] برای [[عبدالله بن زبیر]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۴۶.</ref> و سپس در [[ماه رمضان]] [[سال ۶۴ هجری]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳.</ref> از سوی [[ابن زبیر]]، به جای [[عامر بن مسعود]]، [[مسئولیت]] اداره [[کوفه]] در امور [[اقامه نماز]] و امور [[جنگی]] این [[شهر]] را بر عهده گرفت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۸۰ و ج۷، ص۷. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۸.</ref>. [[انتصاب]] او به این سمت، همزمان با آغاز ~~تحرکات~~ [[شیعی~~]] [[~~توابین]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صرد خزاعی]] و سپس [[قیام مختار بن ابوعبیده ثقفی]] در [[انتقام]] ستانی از [[قتله]] [[کربلا]] بود. نخستین بار، اخبار این [[قیام]]، اندکی پس از استقرار او در این شهر، توسط [[یزید بن حارث شیبانی]] به اطلاع عبدالله بن یزید خطمی رسید. وی ضمن [[آگاه کردن]] [[حاکم کوفه]] از قیام قریب‌الوقوع [[شیعیان]] و هشدار دادن به او از خطر این جریان، از [[آمادگی]] کامل خود جهت [[سرکوب]] قیام‌کنندگان خبر داد. اما سخن [[یزید بن حارث]]، مقبول عبدالله نیفتاد و او ضمن [[لعن]] به [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، [[جنگ]] با قیام‌کنندگان را مشروط به [[کارزار]] آنان با خود کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۱؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۰۹.</ref>. با این حال، تردیدی نیست که [[حرکت~~]] [[~~توّابین]] در [[کوفه]]، دستگاه حاکمه کوفه -یعنی [[دارالاماره]] زبیریان و [[عبدالله بن یزید]]- را نگران کرده بود؛ چراکه بسیاری از قدرت‌طلبانی که در واقعه [[طف]] برای به دست آوردن [[قدرت]] در مقابل [[حسین بن علی]]{{ع}} صف کشیده بودند، این بار نیز در پناه [[دارالاماره کوفه]] قرار گرفته بودند. نتیجه این [[نگرانی]] آن بود که عبداللّه بن یزید، که تازه در [[کوفه]] [[امیر]] شده بود، در پی تشدید تحرّکات [[شیعیان]] برای [[خون‌خواهی]] از [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، در [[مسجد کوفه]] بر [[منبر]] رود و در خطابه‌ای، ضمن [[نفرین]] بر عوامل [[فاجعه کربلا]]، با [[جنبش]] [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}} موافقت و سعی در کشاندن دایره [[جنگ]] و درگیری به بیرون از کوفه و به دامن رقیب اصلی قدرت زبیران یعنی [[ابن زیاد]] نماید. او [[توابین]] را به جای [[ستیزه‌جویی]] در کوفه و کشتن یکدیگر، به [[نبرد]] با [[سپاهیان شام]] به سرکردگی ابن زیاد که از جانب [[مروان]] [[ابن حکم]] و فرزندش [[عبدالملک]]، رو به سوی [[عراق]] داشت، [[تشویق]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۱-۵۶۲. نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷-۳۶۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. [[ابراهیم بن محمّد بن طلحه]] –مسئول [[خراج]] کوفه- نیز در همین گردهمایی، کسانی را که قصد خروج بر [[حاکمیت]] کوفه را داشته باشند، [[تهدید]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۲.</ref>. که به درگیری لفظی او با برخی سران [[قیام]]، منجر شد. عبدالله نیز، چون موافقت سران قیام را با سخنانش دید از منبر فرود آمد و به [[خانه]] رفت. اما سخنان عبدالله بن یزید بر [[ابراهیم بن محمد]] خوش نیامد و او این کار عبدالله را [[سستی]] تلقی کرده، قسم یاد کرد که آن را به [[ابن زبیر]] گزارش خواهد کرد. اما در جلسه‌ای که بین او و عبدالله بن یزید و [[شبث بن ربعی]] و [[یزید بن حارث بن رویم]] تشکیل شد، از پاسخ‌های عبدالله مبنی بر [[جلوگیری از اختلاف]] و [[اصلاح]] و [[سلامت]] کسان قانع شد و او را معذور دانست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۵.</ref>.		از مشارکت بنی خطمه در دوران حکومت بنی امیه نیز، محدود به [[اخبار]] ما ذیل [[ترجمه]] [[شخصیت]] برجسته و بنام آن [[عبدالله بن یزید بن زید بن حصن خطمی]] است. عبدالله بن یزید از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و از حاضران در برخی جنگ‌های آن حضرت و از شرکت‌کنندگان در [[بیعت رضوان]] بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۲، ص۲۵۴؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۰۱.</ref>. او پس از [[مرگ]] [[یزید بن معاویه]] (حک. ۶۰-[[۶۴ هجری]]) به [[جنبش]] زبیریان پیوست. وی مدت کوتاهی عهده‌دار [[امارت مکه]] برای [[عبدالله بن زبیر]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۱۴۶.</ref> و سپس در [[ماه رمضان]] [[سال ۶۴ هجری]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳.</ref> از سوی [[ابن زبیر]]، به جای [[عامر بن مسعود]]، [[مسئولیت]] اداره [[کوفه]] در امور [[اقامه نماز]] و امور [[جنگی]] این [[شهر]] را بر عهده گرفت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۸۰ و ج۷، ص۷. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۵۶۰؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۶۱؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۸.</ref>. [[انتصاب]] او به این سمت، همزمان با آغاز [[تحرکات شیعی توابین]] به [[رهبری]] [[سلیمان بن صرد خزاعی]] و سپس [[قیام مختار بن ابوعبیده ثقفی]] در [[انتقام]] ستانی از [[قتله]] [[کربلا]] بود. نخستین بار، اخبار این [[قیام]]، اندکی پس از استقرار او در این شهر، توسط [[یزید بن حارث شیبانی]] به اطلاع عبدالله بن یزید خطمی رسید. وی ضمن [[آگاه کردن]] [[حاکم کوفه]] از قیام قریب‌الوقوع [[شیعیان]] و هشدار دادن به او از خطر این جریان، از [[آمادگی]] کامل خود جهت [[سرکوب]] قیام‌کنندگان خبر داد. اما سخن [[یزید بن حارث]]، مقبول عبدالله نیفتاد و او ضمن [[لعن]] به [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، [[جنگ]] با قیام‌کنندگان را مشروط به [[کارزار]] آنان با خود کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۱؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۶، ص۲۰۹.</ref>. با این حال، تردیدی نیست که [[حرکت توّابین]] در [[کوفه]]، دستگاه حاکمه کوفه -یعنی [[دارالاماره]] زبیریان و [[عبدالله بن یزید]]- را نگران کرده بود؛ چراکه بسیاری از قدرت‌طلبانی که در واقعه [[طف]] برای به دست آوردن [[قدرت]] در مقابل [[حسین بن علی]]{{ع}} صف کشیده بودند، این بار نیز در پناه [[دارالاماره کوفه]] قرار گرفته بودند. نتیجه این [[نگرانی]] آن بود که عبداللّه بن یزید، که تازه در [[کوفه]] [[امیر]] شده بود، در پی تشدید تحرّکات [[شیعیان]] برای [[خون‌خواهی]] از [[قاتلان امام حسین]]{{ع}}، در [[مسجد کوفه]] بر [[منبر]] رود و در خطابه‌ای، ضمن [[نفرین]] بر عوامل [[فاجعه کربلا]]، با [[جنبش]] [[خون‌خواهی امام حسین]]{{ع}} موافقت و سعی در کشاندن دایره [[جنگ]] و درگیری به بیرون از کوفه و به دامن رقیب اصلی قدرت زبیران یعنی [[ابن زیاد]] نماید. او [[توابین]] را به جای [[ستیزه‌جویی]] در کوفه و کشتن یکدیگر، به [[نبرد]] با [[سپاهیان شام]] به سرکردگی ابن زیاد که از جانب [[مروان]] [[ابن حکم]] و فرزندش [[عبدالملک]]، رو به سوی [[عراق]] داشت، [[تشویق]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۱-۵۶۲. نیز ر.ک: بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۷-۳۶۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. [[ابراهیم بن محمّد بن طلحه]] –مسئول [[خراج]] کوفه- نیز در همین گردهمایی، کسانی را که قصد خروج بر [[حاکمیت]] کوفه را داشته باشند، [[تهدید]] کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۲۶۲.</ref>. که به درگیری لفظی او با برخی سران [[قیام]]، منجر شد. عبدالله نیز، چون موافقت سران قیام را با سخنانش دید از منبر فرود آمد و به [[خانه]] رفت. اما سخنان عبدالله بن یزید بر [[ابراهیم بن محمد]] خوش نیامد و او این کار عبدالله را [[سستی]] تلقی کرده، قسم یاد کرد که آن را به [[ابن زبیر]] گزارش خواهد کرد. اما در جلسه‌ای که بین او و عبدالله بن یزید و [[شبث بن ربعی]] و [[یزید بن حارث بن رویم]] تشکیل شد، از پاسخ‌های عبدالله مبنی بر [[جلوگیری از اختلاف]] و [[اصلاح]] و [[سلامت]] کسان قانع شد و او را معذور دانست<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۶۳. نیز ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۶۵.</ref>.

	پس از اوج‌گیری [[قیام توابین]] و طنین انداز شدن ندای «[[یا لثارات الحسین]]» در [[کوفه]] و گردهمایی [[توّابین]] نزد [[سلیمان بن صرد]]، [[عبدالله بن یزید]] و [[ابراهیم بن محمد]] که از [[حرکت]] سلیمان و یارانش و خروجشان از [[کوفه]] باخبر شدند در کار خود [[اندیشه]] کردند و بدین نتیجه رسیدند که نزد وی بروند و به او پیشنهاد [[اتحاد]] بدهند و چنانچه که آنها بر رفتنشان [[اصرار]] داشته باشند، از آنها بخواهند که اندکی [[صبر]] کنند تا سپاهی را فراهم آورند و به یاری‌شان فرستند. از این‌رو، عبدالله و محمد با بزرگانی از کوفه و [[نگهبانان]] و بسیاری از جنگاورانی که هیچ‌کدامشان در [[واقعه عاشورا]] حضور آشکار نداشتند، نزد سلیمان حاضر شدند. عبدالله با سلیمان دیدار کرد و در این دیدار ضمن مناصحت و [[خیرخواهی]] [به نفع خود] در حالی که این بار مناصحتش رنگ [[تطمیع]] نیز به خود گرفته بود، کوشید تا [[توّابین]] را با خود همراه نموده، علیه [[ابن زیاد]] [[بسیج]] نماید. وی در این [[گفتگو]] بار دیگر بر اتحاد نیروهای [[زبیری]] و توابی اصرار ورزید و از [[سلیمان بن صرد خزاعی]] خواست تا اندکی صبر کند تا با هم‌افزایی نیروهای زبیری و [[رزمندگان]] [[توابین]] با توان و قوت بیشتر به سوی [[دشمن]] بروند و با آنها وارد [[کارزار]] شوند. اما، این بار نیز، پیشنهاد او به جهت تغایر مبنایی دیدگاه زبیریان و توابیان، با [[مخالفت]] سلیمان و یارانش روبرو گردید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۶-۸۷۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۷۷.</ref>. بنا بر نقلی، این دو در ازای این [[همکاری]]، خواهان [[خراج]] منطقه [[جوخی]] شدند و سلیمان در پاسخ، با این سخن که ما به [[طلب دنیا]] [[قیام]] نکرده‌ایم، پیشنهاد ایشان را رد کرد. در پی این دیدار، عبدالله و ابراهیم به کوفه بازگشتند و سلیمان و یارانش هم به مقابله ابن زیاد رفتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۸.</ref>.		پس از اوج‌گیری [[قیام توابین]] و طنین انداز شدن ندای «[[یا لثارات الحسین]]» در [[کوفه]] و گردهمایی [[توّابین]] نزد [[سلیمان بن صرد]]، [[عبدالله بن یزید]] و [[ابراهیم بن محمد]] که از [[حرکت]] سلیمان و یارانش و خروجشان از [[کوفه]] باخبر شدند در کار خود [[اندیشه]] کردند و بدین نتیجه رسیدند که نزد وی بروند و به او پیشنهاد [[اتحاد]] بدهند و چنانچه که آنها بر رفتنشان [[اصرار]] داشته باشند، از آنها بخواهند که اندکی [[صبر]] کنند تا سپاهی را فراهم آورند و به یاری‌شان فرستند. از این‌رو، عبدالله و محمد با بزرگانی از کوفه و [[نگهبانان]] و بسیاری از جنگاورانی که هیچ‌کدامشان در [[واقعه عاشورا]] حضور آشکار نداشتند، نزد سلیمان حاضر شدند. عبدالله با سلیمان دیدار کرد و در این دیدار ضمن مناصحت و [[خیرخواهی]] [به نفع خود] در حالی که این بار مناصحتش رنگ [[تطمیع]] نیز به خود گرفته بود، کوشید تا [[توّابین]] را با خود همراه نموده، علیه [[ابن زیاد]] [[بسیج]] نماید. وی در این [[گفتگو]] بار دیگر بر اتحاد نیروهای [[زبیری]] و توابی اصرار ورزید و از [[سلیمان بن صرد خزاعی]] خواست تا اندکی صبر کند تا با هم‌افزایی نیروهای زبیری و [[رزمندگان]] [[توابین]] با توان و قوت بیشتر به سوی [[دشمن]] بروند و با آنها وارد [[کارزار]] شوند. اما، این بار نیز، پیشنهاد او به جهت تغایر مبنایی دیدگاه زبیریان و توابیان، با [[مخالفت]] سلیمان و یارانش روبرو گردید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۶۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۶-۸۷۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۷۷.</ref>. بنا بر نقلی، این دو در ازای این [[همکاری]]، خواهان [[خراج]] منطقه [[جوخی]] شدند و سلیمان در پاسخ، با این سخن که ما به [[طلب دنیا]] [[قیام]] نکرده‌ایم، پیشنهاد ایشان را رد کرد. در پی این دیدار، عبدالله و ابراهیم به کوفه بازگشتند و سلیمان و یارانش هم به مقابله ابن زیاد رفتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۵۸۸.</ref>.

Wasity: /* ادیان و آیین‌های جاهلی بنی خطمه */

2025-12-24T21:54:56Z

ادیان و آیین‌های جاهلی بنی خطمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۴
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	علاوه بر میادین [[کارزار]]، حضور در جمع میانجیگران در حل و فصل برخی [[منازعات]] هم از دیگر [[اخبار]] به‌دست آمده از این [[قوم]] در دوران [[جاهلی]] است که از جمله آن می‌توان از [[میانجیگری]] بنی خطمه و [[بنی عمرو بن عوف]]، میان [[بنی حارثة بن حارث]] از یک سو و بین [[بنی عبدالاشهل]] و [[بنی ظفر]] از طرف دیگر یاد کرد<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		علاوه بر میادین [[کارزار]]، حضور در جمع میانجیگران در حل و فصل برخی [[منازعات]] هم از دیگر [[اخبار]] به‌دست آمده از این [[قوم]] در دوران [[جاهلی]] است که از جمله آن می‌توان از [[میانجیگری]] بنی خطمه و [[بنی عمرو بن عوف]]، میان [[بنی حارثة بن حارث]] از یک سو و بین [[بنی عبدالاشهل]] و [[بنی ظفر]] از طرف دیگر یاد کرد<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	==[[ادیان]] و آیین‌های جاهلی ~~بنی خطمه~~==		===[[ادیان]] و آیین‌های جاهلی===
	از لحاظ [[اعتقادات]] مذهبی، بنی خطمه نیز بسان غالب [[طوایف]] [[قبیله]] [[اوس و خزرج]]، در ایام [[جاهلیت]]، [[بت]] می‌پرستیدند<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۴۳.</ref>؛ آنان بتهای زیادی را به خدایی گرفته بودند که از قدیمیترین آنها بت «[[منات]]» بود. این بت در منطقه [[حجاز]] و تهامه و در [[ساحل]] [[دریای سرخ]] میان [[مکه]] و [[مدینه]] در هفت میلی مدینه در محلی به نام «مشلّل» [[نصب]] شده بود و [[معبود]] شعب گوناگون [[ازدی]] اعم از اوس و خزرج، [[خزاعه]]، [[غسان]] (نه [[غسانیان]] [[مسیحی]]) و [[ازد]] شنوءه به شمار می‌رفت<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴؛ محمد ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۹.</ref>. [[ازدیان]] این بت را که [[الهه]] [[قضا و قدر]] بود و [[حاجات]] آنان و به ویژه [[بارش باران]] را برآورده می‌کرد<ref>زمخشری، الکشاف، ج۴، ص۴۲۳؛ جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۶، ص۲۵۰.</ref>، بزرگ میداشتند و برایش [[قربانی]] کرده، هدایایشان را نثارشان میکردند. [[مردم]] [[قبایل]] اوس و خزرج پس از انجام [[مناسک حج]]، مکه را به قصد منطقه مُشَلَّل در ساحل دریای سرخ ترک می‌کردند. آنها پس از ذکر تلبیه منات، [[طواف]] و قربانی، سرهای خود را نزد این بت تراشیده، از [[احرام]] بیرون می‌آمدند<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۴؛ ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۳۶ و ۲۰۴.</ref>. آنان نزد این بت به [[تهلیل]] (هلهله و فریاد کشیدن) می‌پرداختند<ref>[[یاقوت حموی]]، معجم البلدان، ج۵، ص۲۰۴.</ref> و آن را اتمام [[حج]] خود می‏پنداشتند<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴.</ref>.		از لحاظ [[اعتقادات]] مذهبی، بنی خطمه نیز بسان غالب [[طوایف]] [[قبیله]] [[اوس و خزرج]]، در ایام [[جاهلیت]]، [[بت]] می‌پرستیدند<ref>ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۴۳.</ref>؛ آنان بتهای زیادی را به خدایی گرفته بودند که از قدیمیترین آنها بت «[[منات]]» بود. این بت در منطقه [[حجاز]] و تهامه و در [[ساحل]] [[دریای سرخ]] میان [[مکه]] و [[مدینه]] در هفت میلی مدینه در محلی به نام «مشلّل» [[نصب]] شده بود و [[معبود]] شعب گوناگون [[ازدی]] اعم از اوس و خزرج، [[خزاعه]]، [[غسان]] (نه [[غسانیان]] [[مسیحی]]) و [[ازد]] شنوءه به شمار می‌رفت<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴؛ محمد ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۹.</ref>. [[ازدیان]] این بت را که [[الهه]] [[قضا و قدر]] بود و [[حاجات]] آنان و به ویژه [[بارش باران]] را برآورده می‌کرد<ref>زمخشری، الکشاف، ج۴، ص۴۲۳؛ جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۶، ص۲۵۰.</ref>، بزرگ میداشتند و برایش [[قربانی]] کرده، هدایایشان را نثارشان میکردند. [[مردم]] [[قبایل]] اوس و خزرج پس از انجام [[مناسک حج]]، مکه را به قصد منطقه مُشَلَّل در ساحل دریای سرخ ترک می‌کردند. آنها پس از ذکر تلبیه منات، [[طواف]] و قربانی، سرهای خود را نزد این بت تراشیده، از [[احرام]] بیرون می‌آمدند<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۴؛ ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۳۶ و ۲۰۴.</ref>. آنان نزد این بت به [[تهلیل]] (هلهله و فریاد کشیدن) می‌پرداختند<ref>[[یاقوت حموی]]، معجم البلدان، ج۵، ص۲۰۴.</ref> و آن را اتمام [[حج]] خود می‏پنداشتند<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴.</ref>.

Wasity: /* بنی خطمه و تاریخ جاهلی این قوم */

2025-12-24T21:54:37Z

بنی خطمه و تاریخ جاهلی این قوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۴
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	[[پس از ظهور اسلام]] و در پی انجام [[فتوحات اسلامی]]، جمع زیادی از بنی خطمی‌ها به مناطق دیگر از جمله [[عراق]] و شهرهای مختلف آن از جمله [[کوفه]]<ref>ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۳۵؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۸، ص۲۸۸.</ref> و [[بغداد]]<ref>ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۴.</ref> [[مهاجرت]] کردند. [[اهواز]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۴۲۱. نیز ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۶.</ref>، بیهق<ref>ر.ک: اللجنة العلمیة فی مؤسسة الإمام الصادق{{ع}}، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۶، ص۱۸۷. نیز ر.ک: آقا بزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشیعه، ج۲، ص۱۱۳-۱۱۴.</ref> و نیشابور<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی [[الیمن]] و قبائلهم)، ج۲، ص۴۲۱.</ref> هم از دیگر مراکز حضور برخی [[رجال]] بنی خطمه به شمار رفته است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		[[پس از ظهور اسلام]] و در پی انجام [[فتوحات اسلامی]]، جمع زیادی از بنی خطمی‌ها به مناطق دیگر از جمله [[عراق]] و شهرهای مختلف آن از جمله [[کوفه]]<ref>ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۳۵؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۵؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۸، ص۲۸۸.</ref> و [[بغداد]]<ref>ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۴.</ref> [[مهاجرت]] کردند. [[اهواز]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۲، ص۴۲۱. نیز ر.ک: سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۶.</ref>، بیهق<ref>ر.ک: اللجنة العلمیة فی مؤسسة الإمام الصادق{{ع}}، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۶، ص۱۸۷. نیز ر.ک: آقا بزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشیعه، ج۲، ص۱۱۳-۱۱۴.</ref> و نیشابور<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی [[الیمن]] و قبائلهم)، ج۲، ص۴۲۱.</ref> هم از دیگر مراکز حضور برخی [[رجال]] بنی خطمه به شمار رفته است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	==~~بنی خطمه و~~ [[تاریخ]] [[جاهلی~~]] این [[قوم~~]]==		==[[تاریخ]] [[جاهلی]] ==
	[[اخبار]] ما از دوران جاهلی این قوم بیشتر محدود به [[جنگ‌ها]] و ستیزه‌های جاهلی این قوم با [[اقوام]] دیگر است. [[پیکار]] جاهلی بنی‌خَطمَه و بنی‌جحجبا<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰.</ref> از جمله این جنگ‌هاست. [[جنگی]] که بین دو [[طایفه]] بنی خطمه و [[بنی عوف بن مالک بن اوس]] در پی [[قتل]] [[عامر بن مجمع بن عطاف]] –از سران طایفه [[بنی عمرو بن عوف]]- به‌دست یکی از افراد بنی خطمه به نام [[مسعود بن عباد بن حارثة بن لوذان]] در گرفت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۶. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۶۴۳.</ref> و نیز مشارکت در [[مخاصمات]] فی ما بین بنی [[ظفر]] و بنی جحجبی از یک سو و بنی خطمه از سوی دیگر هم، از دیگر گزارشات واصله از حضور مردان این طایفه در جنگ‌های دوران جاهلی است<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶.</ref>.		[[اخبار]] ما از دوران جاهلی این قوم بیشتر محدود به [[جنگ‌ها]] و ستیزه‌های جاهلی این قوم با [[اقوام]] دیگر است. [[پیکار]] جاهلی بنی‌خَطمَه و بنی‌جحجبا<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰.</ref> از جمله این جنگ‌هاست. [[جنگی]] که بین دو [[طایفه]] بنی خطمه و [[بنی عوف بن مالک بن اوس]] در پی [[قتل]] [[عامر بن مجمع بن عطاف]] –از سران طایفه [[بنی عمرو بن عوف]]- به‌دست یکی از افراد بنی خطمه به نام [[مسعود بن عباد بن حارثة بن لوذان]] در گرفت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۶. نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۶۴۳.</ref> و نیز مشارکت در [[مخاصمات]] فی ما بین بنی [[ظفر]] و بنی جحجبی از یک سو و بنی خطمه از سوی دیگر هم، از دیگر گزارشات واصله از حضور مردان این طایفه در جنگ‌های دوران جاهلی است<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶.</ref>.

Wasity در ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۳

2025-12-24T21:53:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = اوس ~~و خزرج~~		\| موضوع مرتبط = اوس
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:31:06Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	==[[نسب]] بنی خطمه==		==[[نسب]] بنی خطمه==
	بنی خطمه از [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۶۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و از ~~فروعات~~ و شاخه‌های [[قبیله]] بزرگ اوس‌اند که نسب از [[خطمة بن جشم بن مالک بن اوس بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۳؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۵۳؛ سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. نام اصلی خطمه، «عبدالله» بود<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۷؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref> و بواسطه ضربت شمشیری که فردی بر بینی (خَطم) او وارد آورده بود، به «خَطمَه» ملقب گردید<ref>«لأنه خطم رجلا بسیفه علی خطمه». ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۶؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۳۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref>. وی، فرزندانی به اسامی عامر، لوذان و حارث داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref> که در کنار دیگر [[فرزندان]] و زراری او، [[طایفه]] بزرگ بنی خطمه را شکل دادند. بنی خطمه نیز بمانند بسیاری دیگر از [[قبایل]] و [[طوایف]] [[عرب]]، از شعب و شاخه‌های متعددی تشکیل یافته بود که از مهمترین آنها می‌توان از [[بنی مرید]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۳۱.</ref> و [[بنی غیان بن عامر بن خطمه]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۱۰۳؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۳۹۷. در کتاب زبیدی از او با عنوان «غیان بن عامر بن حنظله» نام برده شده است. به نظر می‌رود «حنظله» در واقع «حطمه» باشد. (زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۲۰، ص۳۴)</ref> یاد کرد.		بنی خطمه از [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۶۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و از فروع و شاخه‌های [[قبیله]] بزرگ اوس‌اند که نسب از [[خطمة بن جشم بن مالک بن اوس بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۴۳؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۵۳؛ سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۳.</ref>. نام اصلی خطمه، «عبدالله» بود<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۷؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref> و بواسطه ضربت شمشیری که فردی بر بینی (خَطم) او وارد آورده بود، به «خَطمَه» ملقب گردید<ref>«لأنه خطم رجلا بسیفه علی خطمه». ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۳، ص۲۵۶؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۳۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref>. وی، فرزندانی به اسامی عامر، لوذان و حارث داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۵.</ref> که در کنار دیگر [[فرزندان]] و زراری او، [[طایفه]] بزرگ بنی خطمه را شکل دادند. بنی خطمه نیز بمانند بسیاری دیگر از [[قبایل]] و [[طوایف]] [[عرب]]، از شعب و شاخه‌های متعددی تشکیل یافته بود که از مهمترین آنها می‌توان از [[بنی مرید]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۳۱.</ref> و [[بنی غیان بن عامر بن خطمه]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۱۰۳؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۳۹۷. در کتاب زبیدی از او با عنوان «غیان بن عامر بن حنظله» نام برده شده است. به نظر می‌رود «حنظله» در واقع «حطمه» باشد. (زبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس، ج۲۰، ص۳۴)</ref> یاد کرد.
	لازم به یادآوری است که علاوه بر این بنی خطمه، برخی منابع از طایفه‌ای دیگر در قبیله «طی» با نام مشابه بنی خطمه و بنی خطیمه فرزندان سعد بن ثعلبة بن نصر بن سعد بن نبهان<ref>دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۲، ص۹۱۹؛ سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۴؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۴۵۳.</ref> خبر داده‌اند که عدم خلط مباحث آنها، دقت مضاعف [[محققان]] [[محترم]] را می‌طلبد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		لازم به یادآوری است که علاوه بر این بنی خطمه، برخی منابع از طایفه‌ای دیگر در قبیله «طی» با نام مشابه بنی خطمه و بنی خطیمه فرزندان سعد بن ثعلبة بن نصر بن سعد بن نبهان<ref>دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۲، ص۹۱۹؛ سمعانی، الانساب، ج۵، ص۱۶۴؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۴۵۳.</ref> خبر داده‌اند که عدم خلط مباحث آنها، دقت مضاعف [[محققان]] [[محترم]] را می‌طلبد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اوس و خزرج | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب بنی خطمه== بنی خطمه از قبایل قحطانیقلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۶۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰. و از فروعات و شاخ...» ایجاد کرد

2025-06-29T07:27:07Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اوس و خزرج | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب بنی خطمه== بنی خطمه از قبایل قحطانی<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۶۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۳۵۰.</ref> و از فروعات و شاخ...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات