بنی‌زبید در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:31:43Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	== [[نسب]] زبید ==		== [[نسب]] زبید ==
	زبید از بزرگترین [[قبایل یمنی]] و از ~~فروعات~~ قبیله بزرگ مذحج است که ریشه در مجمع القبائل [[کَهلان بن سبا بن یشجب بن یعرب بن قحطان]] دارد.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> مردم این قبیله، [[اولاد]] [[منبه بن صعب بن سعد العشیرة بن مالک بن أُدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان بن سبأ]] معروف به «زبید الاکبر» ند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴ و ماقبل آن؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> که بین جد اعلای آنان - یعنی زبید الاکبر - و بین کهلان - [[پدر]] قبایل کهلانی- تنها هشت پدر فاصله است. این فاصله اندک نسبی موجب گردید تا برخی از علمای [[علم]] [[نسب]] و [[دانشمندان]] علم [[تاریخ]]، این [[قبیله]] را در شمار [[قبایل]] کهن ذکر کنند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳.</ref> از دیگر [[طوایف]] این بطن، خاندانی است بنام [[زبید]] که آن را «زبید الاصغر» نامیدند و ایشان [[اولاد]] [[منبه بن ربیعة بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] اکبرند.<ref>قلقشندی، صبح الاعشی ج ۱ ص۳۲۷. نیز ر. ک. سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳-۲۶۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰؛ زبیدی، تاج العروس، ج۴، ص۴۷۲.</ref> بسیاری از نسب‌شناسان، "زبید" را لقبی برای نیای بزرگ این [[قوم]] - [[منبه بن صعب بن سعدالعشیره بن مالک]] - عنوان کرده‌اند و در وجه تقلیب او بدین نام گفته‌اند که چون منبه با عبارت {{عربی\|"من یزبدنی رفده؟"}} از عموها و پسرعموهایش – علیه رقبایش بنی‌اود- یاری‌ طلبید و آنان نیز چنین کردند و به یاری‌اش برخاستند؛ از این‌رو همگی زبید نامیده شدند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴. ابن اثیر در اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۰ و ابن سعد در الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰ عبارت استمداد‌طلبی منبه را به ترتیب «من یزبد لمن رفده» و «من یزیدنی نصره» عنوان کرده‌اند. </ref> از دیگر بطون مشهور و کهن این قبیله می‌‌توان از «الأغلوق» – ساکن در وادی بلاع-<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «حبیش»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> قُطیعه -که از [[فرزندان]] [[قطیعة بن عبس بن فزارة بن ذبیان]] هستند-<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۵۶-۴۵۷.</ref> بنو عصم أو [[عاصم]] -از بطون زبید الأصغر و قبیله [[عمرو بن معد یکرب الزبیدی]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰؛ البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۷.</ref> مازن -که از [[نسل]] بنو مازن بن ربیعة بن زبیدند-<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۵۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> [[مالک بن سلمه]] -که از فرزندان [[مالک بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] به شمار رفته‌اند-<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و نشوان -که از [[نسل]] [[نشوان بن حیی بن الحارث بن منبه]] اند-<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۲.</ref> نام برد.		زبید از بزرگترین [[قبایل یمنی]] و از فروع قبیله بزرگ مذحج است که ریشه در مجمع القبائل [[کَهلان بن سبا بن یشجب بن یعرب بن قحطان]] دارد.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> مردم این قبیله، [[اولاد]] [[منبه بن صعب بن سعد العشیرة بن مالک بن أُدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان بن سبأ]] معروف به «زبید الاکبر» ند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴ و ماقبل آن؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> که بین جد اعلای آنان - یعنی زبید الاکبر - و بین کهلان - [[پدر]] قبایل کهلانی- تنها هشت پدر فاصله است. این فاصله اندک نسبی موجب گردید تا برخی از علمای [[علم]] [[نسب]] و [[دانشمندان]] علم [[تاریخ]]، این [[قبیله]] را در شمار [[قبایل]] کهن ذکر کنند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳.</ref> از دیگر [[طوایف]] این بطن، خاندانی است بنام [[زبید]] که آن را «زبید الاصغر» نامیدند و ایشان [[اولاد]] [[منبه بن ربیعة بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] اکبرند.<ref>قلقشندی، صبح الاعشی ج ۱ ص۳۲۷. نیز ر. ک. سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳-۲۶۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰؛ زبیدی، تاج العروس، ج۴، ص۴۷۲.</ref> بسیاری از نسب‌شناسان، "زبید" را لقبی برای نیای بزرگ این [[قوم]] - [[منبه بن صعب بن سعدالعشیره بن مالک]] - عنوان کرده‌اند و در وجه تقلیب او بدین نام گفته‌اند که چون منبه با عبارت {{عربی\|"من یزبدنی رفده؟"}} از عموها و پسرعموهایش – علیه رقبایش بنی‌اود- یاری‌ طلبید و آنان نیز چنین کردند و به یاری‌اش برخاستند؛ از این‌رو همگی زبید نامیده شدند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴. ابن اثیر در اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۰ و ابن سعد در الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰ عبارت استمداد‌طلبی منبه را به ترتیب «من یزبد لمن رفده» و «من یزیدنی نصره» عنوان کرده‌اند. </ref> از دیگر بطون مشهور و کهن این قبیله می‌‌توان از «الأغلوق» – ساکن در وادی بلاع-<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «حبیش»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> قُطیعه -که از [[فرزندان]] [[قطیعة بن عبس بن فزارة بن ذبیان]] هستند-<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۵۶-۴۵۷.</ref> بنو عصم أو [[عاصم]] -از بطون زبید الأصغر و قبیله [[عمرو بن معد یکرب الزبیدی]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰؛ البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۷.</ref> مازن -که از [[نسل]] بنو مازن بن ربیعة بن زبیدند-<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۵۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> [[مالک بن سلمه]] -که از فرزندان [[مالک بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] به شمار رفته‌اند-<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و نشوان -که از [[نسل]] [[نشوان بن حیی بن الحارث بن منبه]] اند-<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۲.</ref> نام برد.

	امروزه عشایر [[زبید]] به دو شاخه «زبید الاکبر» و «زبید الاصغر» تقسیم شده‌اند و افخاذ و [[فروع]] بسیار از آنان متفرع گردیده است. در حال حاضر عشایر بزرگی در [[عراق]] خود را منتسب به این [[قبیله]] از هر دو شاخه زبید الاکبر و زبید الاصغر می‌‌دانند که از مهمترین آنها از قبیله زبید الاکبر می‌‌توان به اسامی: «آلبو سلطان» ساکن در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۴۹-۵۲.</ref> «السعید» که مردمانش در عفک و الدغارة و المحمودیه ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۲-۶۵.</ref> "بنی عجیل" که در الرحمانیه، الحریه و مناطق دیگر شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۵-۶۷.</ref> «المعامره» که در المحاویل و المسیب در شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۷-۶۸.</ref> «العمار» ساکنان النیل در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۸.</ref> «آلبو محمد» که بهتر است [[عماره]] خطابش کنند و مردمانش ساکن در استان‌های میسان و [[بصره]] اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۷۷-۷۸.</ref> و «السواعد» که از ساکنان قلعه [[صالح]]، الکحلاء، المشرح و الزبیرند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۸۷-۹۰.</ref> اشاره کرد. ضمن این که از دیگر [[قبایل]] بزرگ این شاخه «الجحیش» است که غالب مردمانشان در حله ساکنند و برخی هم ساکن [[موصل]]. <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۵۴-۶۲.</ref> طوایفی از آنان هم در [[خوزستان]] [[ایران]] و در شهرهای خرمشهر، [[آبادان]]، رام هرمز، [[اهواز]] و هندیجان ساکنند.<ref>رؤوف السبهانی، أنساب القبائل العربیة فی خوزستان، ص۱۶۲.</ref>		امروزه عشایر [[زبید]] به دو شاخه «زبید الاکبر» و «زبید الاصغر» تقسیم شده‌اند و افخاذ و [[فروع]] بسیار از آنان متفرع گردیده است. در حال حاضر عشایر بزرگی در [[عراق]] خود را منتسب به این [[قبیله]] از هر دو شاخه زبید الاکبر و زبید الاصغر می‌‌دانند که از مهمترین آنها از قبیله زبید الاکبر می‌‌توان به اسامی: «آلبو سلطان» ساکن در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۴۹-۵۲.</ref> «السعید» که مردمانش در عفک و الدغارة و المحمودیه ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۲-۶۵.</ref> "بنی عجیل" که در الرحمانیه، الحریه و مناطق دیگر شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۵-۶۷.</ref> «المعامره» که در المحاویل و المسیب در شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۷-۶۸.</ref> «العمار» ساکنان النیل در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۸.</ref> «آلبو محمد» که بهتر است [[عماره]] خطابش کنند و مردمانش ساکن در استان‌های میسان و [[بصره]] اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۷۷-۷۸.</ref> و «السواعد» که از ساکنان قلعه [[صالح]]، الکحلاء، المشرح و الزبیرند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۸۷-۹۰.</ref> اشاره کرد. ضمن این که از دیگر [[قبایل]] بزرگ این شاخه «الجحیش» است که غالب مردمانشان در حله ساکنند و برخی هم ساکن [[موصل]]. <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۵۴-۶۲.</ref> طوایفی از آنان هم در [[خوزستان]] [[ایران]] و در شهرهای خرمشهر، [[آبادان]]، رام هرمز، [[اهواز]] و هندیجان ساکنند.<ref>رؤوف السبهانی، أنساب القبائل العربیة فی خوزستان، ص۱۶۲.</ref>

	از معروفترین قبایل زبیدی عراق از سرشاخه زبید الاصغر هم می‌‌توان از «الجبور»<ref>البته در این که از زبید الاکبر است یا زبید الاصغر اختلاف است.</ref> [[عشیره]]‌ای بزرگ که در سرتاسر عراق از موصل و [[ربیعه]] در شمال تا بصره در جنوب منتشرند، <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۹۷-۱۱۹.</ref> «الجنابیون» که در [[بغداد]] و حله و [[تکریت]] ساکنند، <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۱۹-۱۲۷.</ref> «[[الدلیم]]» از عشایر بزرگ [[عراق]] که مردمانش اغلب در الأنبار ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۲۷-۱۵۰.</ref> «العقیدات» که مردمش ساکن در [[فرات]] [[أعلی]] و موصل‌اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۵۴-۱۶۸.</ref> و «العزه» که مردمانش در استان دیالی بسیارند و برخی از آنان نیز در استان‌های دیگر مانند حله، کوت، العماره، الأنبار و.... متفرق‌اند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۹۱-۱۹۵.</ref> یاد کرد. هر یک از [[طوایف]] این [[قبیله]] از هر دو شاخه‌اش –زبید الاکبر و زبید الاصغر- خود به ~~فروعات~~ و طوایف بسیار تقسیم می‌‌شوند و در اقصی نقاط عراق منتشرند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۸-۲۵.</ref>		از معروفترین قبایل زبیدی عراق از سرشاخه زبید الاصغر هم می‌‌توان از «الجبور»<ref>البته در این که از زبید الاکبر است یا زبید الاصغر اختلاف است.</ref> [[عشیره]]‌ای بزرگ که در سرتاسر عراق از موصل و [[ربیعه]] در شمال تا بصره در جنوب منتشرند، <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۹۷-۱۱۹.</ref> «الجنابیون» که در [[بغداد]] و حله و [[تکریت]] ساکنند، <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۱۹-۱۲۷.</ref> «[[الدلیم]]» از عشایر بزرگ [[عراق]] که مردمانش اغلب در الأنبار ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۲۷-۱۵۰.</ref> «العقیدات» که مردمش ساکن در [[فرات]] [[أعلی]] و موصل‌اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۵۴-۱۶۸.</ref> و «العزه» که مردمانش در استان دیالی بسیارند و برخی از آنان نیز در استان‌های دیگر مانند حله، کوت، العماره، الأنبار و.... متفرق‌اند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۱۹۱-۱۹۵.</ref> یاد کرد. هر یک از [[طوایف]] این [[قبیله]] از هر دو شاخه‌اش –زبید الاکبر و زبید الاصغر- خود به فروع و طوایف بسیار تقسیم می‌‌شوند و در اقصی نقاط عراق منتشرند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۸-۲۵.</ref>

	== مواطن زبید ==		== مواطن زبید ==

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-26T11:10:51Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۰
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	{{قبایل عرب}}		{{قبایل عرب}}

	[[رده:~~قبایل عربی~~]]		[[رده:قبیله‌های عرب]]
	[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]		[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

2023-03-02T12:09:46Z

جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۹
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	== زبید و وقایع پس از [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==		== زبید و وقایع پس از [[حکومت امام علی]] {{ع}} ==
	[[پس از شهادت علی]] {{ع}} و [[سلطه]] یافتن [[معاویه]] بر [[کوفه]] [[قبایل]] [[طرفدار علی]] {{ع}} و [[شیعیان]] ایشان مورد هجمه و فشار شدید [[حکومت بنی امیه]] قرار گرفتند. [[امویان]] پس از [[شهادت]] [[هانی بن عروه]] در جریان [[جنبش]] [[مسلم بن عقیل]]، امویان [[ریاست]] [[قبیله مذحج]] را به [[عمرو بن حجاج زبیدی]] سپردند و او را [[مأمور]] کردند تا با عشیره‌اش به جنگ [[سید]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}} برود. اما جز عده‌ای معدود کسی از قبیله مذحج او را [[همراهی]] نکرد و دلیل این حضور اندک مذحجیان -و در کل، قبایل [[یمن]]- در [[کربلا]] سهم ناچیز آنان از سرهای شهدای کربلاست که تعداد آن را تنها هفت سر از جمیع [[سرهای شهدا]] گفته‌اند.<ref>أبومخنف، مقتل الحسین {{ع}}، ص۲۳۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۶۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۹۱؛ لازم به ذکر است که در این واقعه نیز چونان دیگر وقایع و حوادث پس از مرگ عمرو بن معدیکرب زبیدی به طور مستقل جر در مواردی معدود نامی از زبید و بسیاری دیگر از طوایف مذحج دیده نمی‌شود اما دور از واقع نخواهد بود که زبیدی‌ها هم چونان حوادث دیگر در سایه سار نام بزرگ این قبیله بدون آنکه نامی از آنان در جایی ثبت شود، نقش آفرین حوادث بوده باشند.</ref> گرچه ده در صد [[اصحاب]] [[سیدالشهداء]] {{ع}} <ref>بر فرض این که تعداد شهدای کربلا ۷۲ تن باشد. </ref> را در [[کربلا]] مذحجی‌ها تشکیل داده بودند،<ref>شهدای مذحج در جریان کربلا عبارتند از:هانی بن عروه مرادی، حجاج بن مسروق جعفی، زید بن معقل جعفی(یزید بن مغفل جعفی)، عمرو بن مطاع جعفی، عمیر بن عبد الله مذحجی، مجمع بن عبد الله عائذی مذحجی و پسرش عائذ، نافع بن هلال جملی مرادی و واضح غلام ترک حارث مذحجی. </ref> اما اثری از نسبت زبیدی در پی نام این [[شهدا]] دیده نمی‌شود که این امر می‌‌تواند حاکی از [[انفعال]] این [[قبیله]] در مواجهه با این فاجعه [[عظیم]] باشد خصوص آنکه [[رییس]] [[قبیله مذحج]] از ایشان – یعنی [[زبید]] - بود. اما بی‌گمان، چهره برجسته و ممتاز زبیدی‌ها در [[نهضت]] عظیم [[عاشورا]] [[عمرو بن حجاج زبیدی]] است. وی که در ایام [[امارت]] [[زیاد بن ابیه]] بر [[کوفه]]، با امضای شهادت‌نامه [[دروغین]] [[تمرد]] [[حجر بن عدی]] از [[حکومت معاویه]]، [[دست]] خود را به [[خون]] [[حجر]] -این [[یار]] [[صدیق]] [[حضرت علی]] {{ع}}- [[آلوده]] بود،<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۴.</ref> این بار با [[نوشتن نامه به امام حسین]] {{ع}}، از ایشان جهت آمدن به کوفه [[دعوت]] به عمل آورد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۳۵۳؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۳۰.</ref> اما با آمدن [[عبیدالله بن زیاد]] به [[کوفه]]، [[عمرو بن حجاج]] به [[خدمت]] او در آمد و در کشاندن [[هانی بن عروه]] به قصر و در نتیجه [[اسارت]] و بعد [[شهادت]] او توسط [[عبیدالله بن زیاد]]، نقش ایفا کرد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، خامسه۱، ص۴۶۲؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۴۴.</ref> وی همچنین در پراکنده کردن [[یاران]] [[مسلم بن عقیل]] تلاش بسیار کرد.<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۳۸. </ref>		[[پس از شهادت علی]] {{ع}} و [[سلطه]] یافتن [[معاویه]] بر [[کوفه]] [[قبایل]] [[طرفدار علی]] {{ع}} و [[شیعیان]] ایشان مورد هجمه و فشار شدید [[حکومت بنی امیه]] قرار گرفتند. [[امویان]] پس از [[شهادت]] [[هانی بن عروه]] در جریان [[جنبش]] [[مسلم بن عقیل]]، امویان [[ریاست]] [[قبیله مذحج]] را به [[عمرو بن حجاج زبیدی]] سپردند و او را [[مأمور]] کردند تا با عشیره‌اش به جنگ [[سید]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}} برود. اما جز عده‌ای معدود کسی از قبیله مذحج او را [[همراهی]] نکرد و دلیل این حضور اندک مذحجیان -و در کل، قبایل [[یمن]]- در [[کربلا]] سهم ناچیز آنان از سرهای شهدای کربلاست که تعداد آن را تنها هفت سر از جمیع [[سرهای شهدا]] گفته‌اند.<ref>أبومخنف، مقتل الحسین {{ع}}، ص۲۳۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۶۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۰۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۹۱؛ لازم به ذکر است که در این واقعه نیز چونان دیگر وقایع و حوادث پس از مرگ عمرو بن معدیکرب زبیدی به طور مستقل جر در مواردی معدود نامی از زبید و بسیاری دیگر از طوایف مذحج دیده نمی‌شود اما دور از واقع نخواهد بود که زبیدی‌ها هم چونان حوادث دیگر در سایه سار نام بزرگ این قبیله بدون آنکه نامی از آنان در جایی ثبت شود، نقش آفرین حوادث بوده باشند.</ref> گرچه ده در صد [[اصحاب]] [[سیدالشهداء]] {{ع}} <ref>بر فرض این که تعداد شهدای کربلا ۷۲ تن باشد. </ref> را در [[کربلا]] مذحجی‌ها تشکیل داده بودند،<ref>شهدای مذحج در جریان کربلا عبارتند از:هانی بن عروه مرادی، حجاج بن مسروق جعفی، زید بن معقل جعفی(یزید بن مغفل جعفی)، عمرو بن مطاع جعفی، عمیر بن عبد الله مذحجی، مجمع بن عبد الله عائذی مذحجی و پسرش عائذ، نافع بن هلال جملی مرادی و واضح غلام ترک حارث مذحجی. </ref> اما اثری از نسبت زبیدی در پی نام این [[شهدا]] دیده نمی‌شود که این امر می‌‌تواند حاکی از [[انفعال]] این [[قبیله]] در مواجهه با این فاجعه [[عظیم]] باشد خصوص آنکه [[رییس]] [[قبیله مذحج]] از ایشان – یعنی [[زبید]] - بود. اما بی‌گمان، چهره برجسته و ممتاز زبیدی‌ها در [[نهضت]] عظیم [[عاشورا]] [[عمرو بن حجاج زبیدی]] است. وی که در ایام [[امارت]] [[زیاد بن ابیه]] بر [[کوفه]]، با امضای شهادت‌نامه [[دروغین]] [[تمرد]] [[حجر بن عدی]] از [[حکومت معاویه]]، دست خود را به [[خون]] [[حجر]] -این [[یار]] [[صدیق]] [[حضرت علی]] {{ع}}- [[آلوده]] بود،<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۴.</ref> این بار با [[نوشتن نامه به امام حسین]] {{ع}}، از ایشان جهت آمدن به کوفه [[دعوت]] به عمل آورد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۳۵۳؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۳۰.</ref> اما با آمدن [[عبیدالله بن زیاد]] به [[کوفه]]، [[عمرو بن حجاج]] به [[خدمت]] او در آمد و در کشاندن [[هانی بن عروه]] به قصر و در نتیجه [[اسارت]] و بعد [[شهادت]] او توسط [[عبیدالله بن زیاد]]، نقش ایفا کرد.<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، خامسه۱، ص۴۶۲؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۵، ص۴۴.</ref> وی همچنین در پراکنده کردن [[یاران]] [[مسلم بن عقیل]] تلاش بسیار کرد.<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۳۸. </ref>

	عمرو بن حجاج در [[کربلا]] [[مسئولیت]] ممانعت رسیدن آب به خیام [[اباعبدالله الحسین]] {{ع}} را به عهده گرفت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۱۲؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۷۰. </ref>و در [[روز عاشورا]] به عنوان [[فرمانده]] جناح راست [[لشکر]] کوفه علیه [[سرور]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}} و یارانش به [[کارزار]] پرداخت.<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۵۶؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۹۵.</ref> به هنگام شکل-گیری [[قیام مختار]]، او به تحریک [[عبدالله بن مطیع]] -گماشته [[عبدالله بن زبیر]] بر کوفه- پرداخت و از سوی او [[فرماندهی]] دو هزار نفر را در [[جنگ]] با مختار برعهده گرفت.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، صص۲۸-۲۹؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۲۳. </ref> او همچنین در «[[یوم]] السبیع» به کمک دیگر اشراف ناراضی کوفه شتافت و مسئولیت[[جنگ]] در محله مراد را به عهده گرفت؛<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۹۸. </ref> اما با قبول [[شکست]] در برابر مختار و یارانش از کوفه گریخت و راه [[شراف]] و واقصه را در پیش گرفت. از آن پس دیگر خبری از او نشد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، ص۵۲؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۱۷۵.</ref> در کنار نقش آفرینی‌های عمرو بن حجاج و دیگر مذحجیان همراه او، نباید از نقش مؤثر و بزرگ دیگر مذحجیان –از جمله زبیدیان- در [[حمایت]] از قیام مختار [[غفلت]] کرد و نقشی بزرگ و بسزای این گروه از مذحجیان در ایجاد و استمرار [[قیام]] را نادیده انگاشت.<ref>ر. ک. محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، ص۳۹-۴۰و ۸۲.</ref>		عمرو بن حجاج در [[کربلا]] [[مسئولیت]] ممانعت رسیدن آب به خیام [[اباعبدالله الحسین]] {{ع}} را به عهده گرفت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۱۲؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۷۰. </ref>و در [[روز عاشورا]] به عنوان [[فرمانده]] جناح راست [[لشکر]] کوفه علیه [[سرور]] و [[سالار شهیدان]] {{ع}} و یارانش به [[کارزار]] پرداخت.<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۲۵۶؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۹۵.</ref> به هنگام شکل-گیری [[قیام مختار]]، او به تحریک [[عبدالله بن مطیع]] -گماشته [[عبدالله بن زبیر]] بر کوفه- پرداخت و از سوی او [[فرماندهی]] دو هزار نفر را در [[جنگ]] با مختار برعهده گرفت.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، صص۲۸-۲۹؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۲۳. </ref> او همچنین در «[[یوم]] السبیع» به کمک دیگر اشراف ناراضی کوفه شتافت و مسئولیت[[جنگ]] در محله مراد را به عهده گرفت؛<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۳۹۸. </ref> اما با قبول [[شکست]] در برابر مختار و یارانش از کوفه گریخت و راه [[شراف]] و واقصه را در پیش گرفت. از آن پس دیگر خبری از او نشد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، ص۵۲؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۱۷۵.</ref> در کنار نقش آفرینی‌های عمرو بن حجاج و دیگر مذحجیان همراه او، نباید از نقش مؤثر و بزرگ دیگر مذحجیان –از جمله زبیدیان- در [[حمایت]] از قیام مختار [[غفلت]] کرد و نقشی بزرگ و بسزای این گروه از مذحجیان در ایجاد و استمرار [[قیام]] را نادیده انگاشت.<ref>ر. ک. محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۶، ص۳۹-۴۰و ۸۲.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'رده:قبیله‌ها' به 'رده:قبایل عربی'

2023-02-22T04:32:17Z

جایگزینی متن - 'رده:قبیله‌ها' به 'رده:قبایل عربی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۰۲
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۴:
	{{قبایل عرب}}		{{قبایل عرب}}

	[[رده:~~قبیله‌ها~~]]		[[رده:قبایل عربی]]
	[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]		[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]

Wasity: جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'

2023-01-30T17:27:14Z

جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۲۰:۵۷
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	== [[نسب]] زبید ==		== [[نسب]] زبید ==
	زبید از بزرگترین [[قبایل یمنی]] و از فروعات قبیله بزرگ مذحج است که ریشه در مجمع القبائل [[کَهلان بن سبا بن یشجب بن یعرب بن قحطان]] دارد.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> مردم این قبیله، [[اولاد]] [[منبه بن صعب بن سعد العشیرة بن مالک بن أُدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان بن سبأ]] معروف به «زبید الاکبر» ند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴ و ماقبل آن؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> که بین جد اعلای آنان - یعنی زبید الاکبر - و بین کهلان - [[پدر]] قبایل کهلانی- تنها هشت پدر فاصله است. این فاصله اندک نسبی موجب گردید تا برخی از علمای [[علم]] [[نسب]] و [[دانشمندان]] علم [[تاریخ]]، این [[قبیله]] را در شمار [[قبایل]] کهن ذکر کنند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳.</ref> از دیگر [[طوایف]] این بطن، خاندانی است بنام [[زبید]] که آن را «زبید الاصغر» نامیدند و ایشان [[اولاد]] [[منبه بن ربیعة بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] اکبرند.<ref>قلقشندی، صبح الاعشی ج ۱ ص۳۲۷. نیز ر. ک. سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳-۲۶۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰؛ زبیدی، تاج العروس، ج۴، ص۴۷۲.</ref> بسیاری از نسب‌شناسان، "زبید" را لقبی برای نیای بزرگ این [[قوم]] - [[منبه بن صعب بن سعدالعشیره بن مالک]] - عنوان کرده‌اند و در وجه تقلیب او بدین نام گفته‌اند که چون منبه با عبارت {{عربی\|"من یزبدنی رفده؟"}} از عموها و پسرعموهایش – علیه رقبایش بنی‌اود- یاری‌ طلبید و آنان نیز چنین کردند و به یاری‌اش برخاستند؛ از این‌رو همگی زبید نامیده شدند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴. ابن اثیر در اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۰ و ابن سعد در الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰ عبارت استمداد‌طلبی منبه را به ترتیب «من یزبد لمن رفده» و «من یزیدنی نصره» عنوان کرده‌اند. </ref> از دیگر بطون مشهور و کهن این قبیله می‌‌توان از «الأغلوق» – ساکن در وادی بلاع-<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «حبیش»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> قُطیعه -که از [[فرزندان]] [[قطیعة بن عبس بن فزارة بن ذبیان]] هستند-<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۵۶-۴۵۷.</ref> بنو عصم أو [[عاصم]] -از بطون زبید الأصغر و قبیله [[عمرو بن معد یکرب الزبیدی]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰؛ البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۷.</ref> مازن -که از [[نسل]] بنو مازن بن ربیعة بن زبیدند-<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۵۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> [[مالک بن سلمه]] -که از فرزندان [[مالک بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] به شمار رفته‌اند-<ref>عمر رضا ~~کحاله،~~ معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و نشوان -که از [[نسل]] [[نشوان بن حیی بن الحارث بن منبه]] اند-<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۲.</ref> نام برد.		زبید از بزرگترین [[قبایل یمنی]] و از فروعات قبیله بزرگ مذحج است که ریشه در مجمع القبائل [[کَهلان بن سبا بن یشجب بن یعرب بن قحطان]] دارد.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> مردم این قبیله، [[اولاد]] [[منبه بن صعب بن سعد العشیرة بن مالک بن أُدد بن زید بن یشجب بن عریب بن زید بن کهلان بن سبأ]] معروف به «زبید الاکبر» ند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۲۴ و ماقبل آن؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> که بین جد اعلای آنان - یعنی زبید الاکبر - و بین کهلان - [[پدر]] قبایل کهلانی- تنها هشت پدر فاصله است. این فاصله اندک نسبی موجب گردید تا برخی از علمای [[علم]] [[نسب]] و [[دانشمندان]] علم [[تاریخ]]، این [[قبیله]] را در شمار [[قبایل]] کهن ذکر کنند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳.</ref> از دیگر [[طوایف]] این بطن، خاندانی است بنام [[زبید]] که آن را «زبید الاصغر» نامیدند و ایشان [[اولاد]] [[منبه بن ربیعة بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] اکبرند.<ref>قلقشندی، صبح الاعشی ج ۱ ص۳۲۷. نیز ر. ک. سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۳-۲۶۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰؛ زبیدی، تاج العروس، ج۴، ص۴۷۲.</ref> بسیاری از نسب‌شناسان، "زبید" را لقبی برای نیای بزرگ این [[قوم]] - [[منبه بن صعب بن سعدالعشیره بن مالک]] - عنوان کرده‌اند و در وجه تقلیب او بدین نام گفته‌اند که چون منبه با عبارت {{عربی\|"من یزبدنی رفده؟"}} از عموها و پسرعموهایش – علیه رقبایش بنی‌اود- یاری‌ طلبید و آنان نیز چنین کردند و به یاری‌اش برخاستند؛ از این‌رو همگی زبید نامیده شدند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴. ابن اثیر در اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۰ و ابن سعد در الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰ عبارت استمداد‌طلبی منبه را به ترتیب «من یزبد لمن رفده» و «من یزیدنی نصره» عنوان کرده‌اند. </ref> از دیگر بطون مشهور و کهن این قبیله می‌‌توان از «الأغلوق» – ساکن در وادی بلاع-<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «حبیش»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> قُطیعه -که از [[فرزندان]] [[قطیعة بن عبس بن فزارة بن ذبیان]] هستند-<ref>سمعانی، الأنساب، ج۱، ص۴۵۶-۴۵۷.</ref> بنو عصم أو [[عاصم]] -از بطون زبید الأصغر و قبیله [[عمرو بن معد یکرب الزبیدی]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰؛ البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۷.</ref> مازن -که از [[نسل]] بنو مازن بن ربیعة بن زبیدند-<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۵۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۱۲.</ref> [[مالک بن سلمه]] -که از فرزندان [[مالک بن سلمة بن مازن بن ربیعة بن منبه]] به شمار رفته‌اند-<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و نشوان -که از [[نسل]] [[نشوان بن حیی بن الحارث بن منبه]] اند-<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۲.</ref> نام برد.

	امروزه عشایر [[زبید]] به دو شاخه «زبید الاکبر» و «زبید الاصغر» تقسیم شده‌اند و افخاذ و [[فروع]] بسیار از آنان متفرع گردیده است. در حال حاضر عشایر بزرگی در [[عراق]] خود را منتسب به این [[قبیله]] از هر دو شاخه زبید الاکبر و زبید الاصغر می‌‌دانند که از مهمترین آنها از قبیله زبید الاکبر می‌‌توان به اسامی: «آلبو سلطان» ساکن در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۴۹-۵۲.</ref> «السعید» که مردمانش در عفک و الدغارة و المحمودیه ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۲-۶۵.</ref> "بنی عجیل" که در الرحمانیه، الحریه و مناطق دیگر شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۵-۶۷.</ref> «المعامره» که در المحاویل و المسیب در شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۷-۶۸.</ref> «العمار» ساکنان النیل در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۸.</ref> «آلبو محمد» که بهتر است [[عماره]] خطابش کنند و مردمانش ساکن در استان‌های میسان و [[بصره]] اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۷۷-۷۸.</ref> و «السواعد» که از ساکنان قلعه [[صالح]]، الکحلاء، المشرح و الزبیرند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۸۷-۹۰.</ref> اشاره کرد. ضمن این که از دیگر [[قبایل]] بزرگ این شاخه «الجحیش» است که غالب مردمانشان در حله ساکنند و برخی هم ساکن [[موصل]]. <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۵۴-۶۲.</ref> طوایفی از آنان هم در [[خوزستان]] [[ایران]] و در شهرهای خرمشهر، [[آبادان]]، رام هرمز، [[اهواز]] و هندیجان ساکنند.<ref>رؤوف السبهانی، أنساب القبائل العربیة فی خوزستان، ص۱۶۲.</ref>		امروزه عشایر [[زبید]] به دو شاخه «زبید الاکبر» و «زبید الاصغر» تقسیم شده‌اند و افخاذ و [[فروع]] بسیار از آنان متفرع گردیده است. در حال حاضر عشایر بزرگی در [[عراق]] خود را منتسب به این [[قبیله]] از هر دو شاخه زبید الاکبر و زبید الاصغر می‌‌دانند که از مهمترین آنها از قبیله زبید الاکبر می‌‌توان به اسامی: «آلبو سلطان» ساکن در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۴۹-۵۲.</ref> «السعید» که مردمانش در عفک و الدغارة و المحمودیه ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۲-۶۵.</ref> "بنی عجیل" که در الرحمانیه، الحریه و مناطق دیگر شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۵-۶۷.</ref> «المعامره» که در المحاویل و المسیب در شمال حله ساکنند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۷-۶۸.</ref> «العمار» ساکنان النیل در شمال حله،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۶۸.</ref> «آلبو محمد» که بهتر است [[عماره]] خطابش کنند و مردمانش ساکن در استان‌های میسان و [[بصره]] اند<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۷۷-۷۸.</ref> و «السواعد» که از ساکنان قلعه [[صالح]]، الکحلاء، المشرح و الزبیرند،<ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۸۷-۹۰.</ref> اشاره کرد. ضمن این که از دیگر [[قبایل]] بزرگ این شاخه «الجحیش» است که غالب مردمانشان در حله ساکنند و برخی هم ساکن [[موصل]]. <ref>عباس العزاوی، عشائر العراق، ج۲، ص۵۴-۶۲.</ref> طوایفی از آنان هم در [[خوزستان]] [[ایران]] و در شهرهای خرمشهر، [[آبادان]]، رام هرمز، [[اهواز]] و هندیجان ساکنند.<ref>رؤوف السبهانی، أنساب القبائل العربیة فی خوزستان، ص۱۶۲.</ref>
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	== مواطن زبید ==		== مواطن زبید ==
	معروف است که محل سکونت زبید با قبیله مادری‌شان [[مذحج]] یکی بوده است و [[سرزمین]] [[مذحج]] منطقه بزرگی از [[یمن]] به نام «سرومَذحج» که امروزه «بیضاء» نامیده می‌شود، بود که از [[تثلیث]] و [[نجران]] در شمال تا مأرب و فِدَثینه را در برمی‌گرفت.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۵ و ۱۷۵ و ۲۳۷.</ref> [[حموی]] در «[[معجم البلدان (کتاب)\|معجم البلدان]]»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۳۷.</ref> و [[بکری]] در «[[معجم ما استعجم (کتاب)\|معجم ما استعجم]]»<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۹.</ref> در تحدید بلاد مذحج، [[حاکمیت]] سرزمینی این قبیله را تثلیث و مادون آن تا ناحیه فید [[حجاز]] عنوان کرده‌اند. برخی منابع نیز جایگاه آنان را در تهامه یمن<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸.</ref> و در [[همسایگی]] [[حاشد]] -از شاخه‌های [[قبیله همدان]]- عنوان کرده<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۳.</ref> و از شهرهای معروف آنها به جازان،<ref>بندری در کنار دریای سرخ روبه‌روی جزایر فرسان که جیزان نیز نامیده می‌شود. محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۸۲.</ref> فَعن، فرغان، تَثلیث، سازه و مَربَع<ref>مکانی بین نجران و تثلیث در بین راه حضرموت. حموی، معجم البلدان، ج ۵، ص۱۱۸.</ref> اشاره کرده‌اند.<ref>عمر رضا ~~کحاله،~~ معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۶۵ (ذیل کلمه زبید)؛ منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۷۲.</ref> از دیگر سرزمین‌های اختصاصی این [[قبیله]] هم می‌‌توان از «[[بنو حرب]]» در [[حجاز]] -بین [[مکه]] و [[مدینه]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۲۸۶.</ref> «صَعْدة» از منازل بعضی از [[مردمان]] بنی زُبید، <ref>الموسوعة العربیه، مقاله مذحج.</ref> «[[أراکه]]»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «بلاع» که [[قبایل]] الأغلوق، «بنو‌مازن» و «بنو عصم» در آن ساکن بودند،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «الحُصَیب» از روستاهای [[زبید]] و اشعری‌ها که با گروهی از بنو وافد از [[قبیله ثقیف]] مشترکاً [[زندگی]] می‌‌کردند.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۶۶؛ یعقوبی، البلدان، ص۱۰۶.</ref> «الخصاصه» از سرزمین‌های مشترک [[بنی زبید]] و [[بنی حارث بن کعب]] واقع در بین حجاز و تهامه،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۷۵.</ref> «دیمات»،<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۴۱۱.</ref> «ذو کزَّان» و «هلیل» و «صید» –از سرزمین‌های بنی حبیش زبید- <ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۶.</ref> یاد کرد. ضمن این که «أنسب» –از قلعه‌های بنی زبید در [[یمن]]-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۶۵.</ref> «حماک» – از قلعه‌های بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۹۸.</ref> «هیوه»،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۴۲۲.</ref> «العصم»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۲۸.</ref> و «مشوه» –از قلاع بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۵۵.</ref> را هم در شمار قلاع معروف زبید در یمن ذکر کرده‌اند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۳-۱۶.</ref>		معروف است که محل سکونت زبید با قبیله مادری‌شان [[مذحج]] یکی بوده است و [[سرزمین]] [[مذحج]] منطقه بزرگی از [[یمن]] به نام «سرومَذحج» که امروزه «بیضاء» نامیده می‌شود، بود که از [[تثلیث]] و [[نجران]] در شمال تا مأرب و فِدَثینه را در برمی‌گرفت.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۵ و ۱۷۵ و ۲۳۷.</ref> [[حموی]] در «[[معجم البلدان (کتاب)\|معجم البلدان]]»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۳۷.</ref> و [[بکری]] در «[[معجم ما استعجم (کتاب)\|معجم ما استعجم]]»<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۹.</ref> در تحدید بلاد مذحج، [[حاکمیت]] سرزمینی این قبیله را تثلیث و مادون آن تا ناحیه فید [[حجاز]] عنوان کرده‌اند. برخی منابع نیز جایگاه آنان را در تهامه یمن<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸.</ref> و در [[همسایگی]] [[حاشد]] -از شاخه‌های [[قبیله همدان]]- عنوان کرده<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۳.</ref> و از شهرهای معروف آنها به جازان،<ref>بندری در کنار دریای سرخ روبه‌روی جزایر فرسان که جیزان نیز نامیده می‌شود. محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۸۲.</ref> فَعن، فرغان، تَثلیث، سازه و مَربَع<ref>مکانی بین نجران و تثلیث در بین راه حضرموت. حموی، معجم البلدان، ج ۵، ص۱۱۸.</ref> اشاره کرده‌اند.<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۶۵ (ذیل کلمه زبید)؛ منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۷۲.</ref> از دیگر سرزمین‌های اختصاصی این [[قبیله]] هم می‌‌توان از «[[بنو حرب]]» در [[حجاز]] -بین [[مکه]] و [[مدینه]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۲۸۶.</ref> «صَعْدة» از منازل بعضی از [[مردمان]] بنی زُبید، <ref>الموسوعة العربیه، مقاله مذحج.</ref> «[[أراکه]]»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «بلاع» که [[قبایل]] الأغلوق، «بنو‌مازن» و «بنو عصم» در آن ساکن بودند،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «الحُصَیب» از روستاهای [[زبید]] و اشعری‌ها که با گروهی از بنو وافد از [[قبیله ثقیف]] مشترکاً [[زندگی]] می‌‌کردند.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۶۶؛ یعقوبی، البلدان، ص۱۰۶.</ref> «الخصاصه» از سرزمین‌های مشترک [[بنی زبید]] و [[بنی حارث بن کعب]] واقع در بین حجاز و تهامه،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۷۵.</ref> «دیمات»،<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۴۱۱.</ref> «ذو کزَّان» و «هلیل» و «صید» –از سرزمین‌های بنی حبیش زبید- <ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۶.</ref> یاد کرد. ضمن این که «أنسب» –از قلعه‌های بنی زبید در [[یمن]]-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۶۵.</ref> «حماک» – از قلعه‌های بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۹۸.</ref> «هیوه»،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۴۲۲.</ref> «العصم»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۲۸.</ref> و «مشوه» –از قلاع بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۵۵.</ref> را هم در شمار قلاع معروف زبید در یمن ذکر کرده‌اند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۳-۱۶.</ref>

	== [[مهاجرت]] به سرزمین‌های دیگر ==		== [[مهاجرت]] به سرزمین‌های دیگر ==

Wasity: جایگزینی متن - 'اهالی کوفه' به 'اهالی کوفه'

2023-01-30T07:42:25Z

جایگزینی متن - 'اهالی کوفه' به 'اهالی کوفه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۲
خط ۶۹:		خط ۶۹:
	از اعلام رجال زبید می‌‌توان به نام عمرو بن معدیکرب زبیدی از بزرگترین [[شجاعان]] [[عرب]] و در عین حال از شعرای بزرگ آنان یاد کرد.<ref>ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، ج۴، ص۲۸۲؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۱۳۷.</ref> علاوه بر او، شماری از [[اصحاب]] و [[یاران پیامبر]] {{صل}} را از این [[قوم]] دانسته‌اند که از جمله آنها می‌‌توان از [[محمیة بن جزء]] – از [[مهاجران به حبشه]] - <ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج۴، ص۱۴۶۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰.</ref> و [[برادر]] [[مادری]] [[أم الفضل لبابة بنت الحارث]] (الهلالیة) [[مادر]] [[بنی العباس بن عبدالمطلب]]،<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰.</ref> [[عباس بن معد یکرب زبیدی]]،<ref>ابن‌حجر العسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۵۱۳-۵۱۴؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۸۹.</ref> [[فدیک زبیدی]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> و [[عبدالله بن حارث بن جزء]]،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴</ref> یادکرد. از [[رجاء بن ربیعه]] از [[تابعین]] و روات [[ثقه]] [[اهل سنت]]،<ref>العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۶۰؛ ابن حجر العسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۳۰.</ref> [[أبو کثیر زبیدی]] از تابعین و روات ثقه اهل سنت،<ref>العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۴۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۲۷؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۳۴، ص۲۱۹.</ref> [[ابو زبید عبثر بن قاسم زبیدی]] از روات ثقه اهل سنت،<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۷؛ العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۴۸۰.</ref> [[حارث بن عمرو زبیدی]] از تابعین [[اهل کوفه]]،<ref>ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۳۰.</ref> رجاء بن ربیعه زبیدی و پسرش اسماعیل از تابعین،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref> [[زرعة بن ابراهیم دمشقی زبیدی]] از روات، [[ابوالهذیل محمد بن ولید بن عامر زبیدی حمصی]] از روات،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref>[[محمد بن ولید زبیدی]] صاحب [[زهری]]،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref>[[محمد بن حسن زبیدی]] از بزرگان لغت و پسرش محمد از اهالی [[ادب]] و [[ریاست]] و برادرش [[احمد بن محمد بن حسن زبیدی]] [[اهل]] [[ادب]] و فضل،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۵.</ref> [[معتق بن حوراء]] زبیدی از شعرای این [[قوم]]،<ref>مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۱۰.</ref> [[ابوالفیض محمد مرتضی الحسینی الزبیدی]] از کبار مصنفین و عالم به [[علم]] لغت و [[حدیث]] و [[رجال]] و انساب و مؤلف کتاب «تاج العروس فی جواهر القاموس»<ref>زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۷۰.</ref> و [[ابو السفاح زبیدی]] شاعر که شعری در [[مدح]] [[ابراهیم بن اشتر]] و هجو [[عبیدالله بن زیاد]] از اشعار اوست،<ref>ابن نما الحلی، ذوب النضار، ص۱۳۹.</ref> هم از دیگر چهره‌ها و شخصیت‌های ممتاز این [[قبیله]] نام برده شده است.		از اعلام رجال زبید می‌‌توان به نام عمرو بن معدیکرب زبیدی از بزرگترین [[شجاعان]] [[عرب]] و در عین حال از شعرای بزرگ آنان یاد کرد.<ref>ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوک، ج۴، ص۲۸۲؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۱۳۷.</ref> علاوه بر او، شماری از [[اصحاب]] و [[یاران پیامبر]] {{صل}} را از این [[قوم]] دانسته‌اند که از جمله آنها می‌‌توان از [[محمیة بن جزء]] – از [[مهاجران به حبشه]] - <ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج۴، ص۱۴۶۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰.</ref> و [[برادر]] [[مادری]] [[أم الفضل لبابة بنت الحارث]] (الهلالیة) [[مادر]] [[بنی العباس بن عبدالمطلب]]،<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۵۰.</ref> [[عباس بن معد یکرب زبیدی]]،<ref>ابن‌حجر العسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۵۱۳-۵۱۴؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۸۹.</ref> [[فدیک زبیدی]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> و [[عبدالله بن حارث بن جزء]]،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴</ref> یادکرد. از [[رجاء بن ربیعه]] از [[تابعین]] و روات [[ثقه]] [[اهل سنت]]،<ref>العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۶۰؛ ابن حجر العسقلانی، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۳۰.</ref> [[أبو کثیر زبیدی]] از تابعین و روات ثقه اهل سنت،<ref>العجلی، معرفة الثقات، ج۲، ص۴۲۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۲۷؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۳۴، ص۲۱۹.</ref> [[ابو زبید عبثر بن قاسم زبیدی]] از روات ثقه اهل سنت،<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۷؛ العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۴۸۰.</ref> [[حارث بن عمرو زبیدی]] از تابعین [[اهل کوفه]]،<ref>ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۱۳۰.</ref> رجاء بن ربیعه زبیدی و پسرش اسماعیل از تابعین،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref> [[زرعة بن ابراهیم دمشقی زبیدی]] از روات، [[ابوالهذیل محمد بن ولید بن عامر زبیدی حمصی]] از روات،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref>[[محمد بن ولید زبیدی]] صاحب [[زهری]]،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۴.</ref>[[محمد بن حسن زبیدی]] از بزرگان لغت و پسرش محمد از اهالی [[ادب]] و [[ریاست]] و برادرش [[احمد بن محمد بن حسن زبیدی]] [[اهل]] [[ادب]] و فضل،<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۶۵.</ref> [[معتق بن حوراء]] زبیدی از شعرای این [[قوم]]،<ref>مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۱۰.</ref> [[ابوالفیض محمد مرتضی الحسینی الزبیدی]] از کبار مصنفین و عالم به [[علم]] لغت و [[حدیث]] و [[رجال]] و انساب و مؤلف کتاب «تاج العروس فی جواهر القاموس»<ref>زرکلی، الاعلام، ج۷، ص۷۰.</ref> و [[ابو السفاح زبیدی]] شاعر که شعری در [[مدح]] [[ابراهیم بن اشتر]] و هجو [[عبیدالله بن زیاد]] از اشعار اوست،<ref>ابن نما الحلی، ذوب النضار، ص۱۳۹.</ref> هم از دیگر چهره‌ها و شخصیت‌های ممتاز این [[قبیله]] نام برده شده است.

	از [[اصحاب]] [[ائمه معصومین]] {{ع}} و [[روات حدیث]] ایشان نیز، جمعی به این قبیله منتسب‌اند که از جمله آنان می‌‌توان به اسامی [[اسماعیل بن رجاء زبیدی]] از اصحاب [[امیر المؤمنین]] {{ع}} <ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۳۶.</ref>و از روات ایشان، <ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۸۲؛ ابن أبی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۲۸۹.</ref> [[عامر بن أصقع]] از روات امیر المؤمنین {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۷۶.</ref> [[عاصم بن شریب]] از ~~اهالی~~ [[کوفه]] و از روات علی {{ع}}،<ref>ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۲۲۹؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۹، ص۲۸۷.</ref> [[اسباط بن محمد بن اسماعیل]] از روات حدیث أمیر المؤمنین {{ع}}،<ref>طبری، بشارة المصطفی، ص۱۲۷.</ref> [[علی بن أبی المغیرة]] ([[علی بن حسان]]) از روات [[ثقه]] و از [[اصحاب امام صادق]] {{ع}}<ref>نجاشی، رجال، ص۴۹؛ شیخ طوسی، رجال، ص۱۴۲.</ref> و پسرش [[حسن بن علی بن أبی المغیره]] از روات [[کوفی]] ثقه که از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] نقل کرده است،<ref>نجاشی، رجال، ص۴۹.</ref> [[خالد بن راشد زبیدی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۹.</ref> [[سعید بن عبد الجبار زبیدی حمصی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۱۴.</ref> [[شهاب بن محمد زبیدی کوفی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۲۴.</ref> [[ابوالحسن علی بن هاشم بن برید زبیدی]] از [[موالیان]] [[زبید]] و از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۴۴.</ref> [[هشام بن صدقه کوفی]] از اصحاب [[امام صادق]] {{ع}}<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۳۱۹.</ref> و [[ابو عمرو زبیدی]] از [[راویان امام صادق]] {{ع}} <ref>خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲۲، ص۲۸۱.</ref> اشاره کرد.		از [[اصحاب]] [[ائمه معصومین]] {{ع}} و [[روات حدیث]] ایشان نیز، جمعی به این قبیله منتسب‌اند که از جمله آنان می‌‌توان به اسامی [[اسماعیل بن رجاء زبیدی]] از اصحاب [[امیر المؤمنین]] {{ع}} <ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۶۳۶.</ref>و از روات ایشان، <ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۴۸۲؛ ابن أبی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۲۸۹.</ref> [[عامر بن أصقع]] از روات امیر المؤمنین {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۷۶.</ref> [[عاصم بن شریب]] از [[اهالی کوفه]] و از روات علی {{ع}}،<ref>ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۲۲۹؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۹، ص۲۸۷.</ref> [[اسباط بن محمد بن اسماعیل]] از روات حدیث أمیر المؤمنین {{ع}}،<ref>طبری، بشارة المصطفی، ص۱۲۷.</ref> [[علی بن أبی المغیرة]] ([[علی بن حسان]]) از روات [[ثقه]] و از [[اصحاب امام صادق]] {{ع}}<ref>نجاشی، رجال، ص۴۹؛ شیخ طوسی، رجال، ص۱۴۲.</ref> و پسرش [[حسن بن علی بن أبی المغیره]] از روات [[کوفی]] ثقه که از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] نقل کرده است،<ref>نجاشی، رجال، ص۴۹.</ref> [[خالد بن راشد زبیدی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۹.</ref> [[سعید بن عبد الجبار زبیدی حمصی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۱۴.</ref> [[شهاب بن محمد زبیدی کوفی]] از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۲۴.</ref> [[ابوالحسن علی بن هاشم بن برید زبیدی]] از [[موالیان]] [[زبید]] و از اصحاب امام صادق {{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۴۴.</ref> [[هشام بن صدقه کوفی]] از اصحاب [[امام صادق]] {{ع}}<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۳۱۹.</ref> و [[ابو عمرو زبیدی]] از [[راویان امام صادق]] {{ع}} <ref>خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲۲، ص۲۸۱.</ref> اشاره کرد.

	از [[علماء]] [[شیعی]] معاصر زبید هم می‌‌توان از شیخ [[حسن بن جمعة بن علی زبیدی]] از [[شاگردان]] [[سید محمد بن علی بن حسین عاملی]] صاحب مدارک،<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۶، ص۲۴.</ref> شیخ [[عبدالمهدی الحجار بن شیخ داوود بن سلمان]] معروف به شیخ [[مهدی حجار نجفی]]،<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج۹ ق۳، ص۷۰۱.</ref> شیخ [[عبدالکاظم بن محمود بن سعید غبان زبیدی]] صاحب کتب «[[الرسالة الکاظمیة فی الفقه علی مذهب الإمامیه (کتاب)\|الرسالة الکاظمیة فی الفقه علی مذهب الإمامیه]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۱۱، ص۲۲۳.</ref> و «[[منهج الرشاد فی الأصول و الفروع (کتاب)\|منهج الرشاد فی الأصول و الفروع]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۲۳، ص۱۶۰.</ref> و شیخ [[حسن جلو بن سلمان بن داوود نجفی زبیدی]] ادیب، شاعر و [[خطیب]] ماهر و صاحب منظومه «[[العقود المجوهره فی مناقب العتره (کتاب)\|العقود المجوهره فی مناقب العتره]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۱۵، ص۳۰۴.</ref> و کتاب «[[الأبواب الممهدة للمنابر المشیده (کتاب)\|الأبواب الممهدة للمنابر المشیده]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج۲۶، ص۲۴.</ref> نام برد.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۸۸-۹۵.</ref>		از [[علماء]] [[شیعی]] معاصر زبید هم می‌‌توان از شیخ [[حسن بن جمعة بن علی زبیدی]] از [[شاگردان]] [[سید محمد بن علی بن حسین عاملی]] صاحب مدارک،<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۶، ص۲۴.</ref> شیخ [[عبدالمهدی الحجار بن شیخ داوود بن سلمان]] معروف به شیخ [[مهدی حجار نجفی]]،<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج۹ ق۳، ص۷۰۱.</ref> شیخ [[عبدالکاظم بن محمود بن سعید غبان زبیدی]] صاحب کتب «[[الرسالة الکاظمیة فی الفقه علی مذهب الإمامیه (کتاب)\|الرسالة الکاظمیة فی الفقه علی مذهب الإمامیه]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۱۱، ص۲۲۳.</ref> و «[[منهج الرشاد فی الأصول و الفروع (کتاب)\|منهج الرشاد فی الأصول و الفروع]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۲۳، ص۱۶۰.</ref> و شیخ [[حسن جلو بن سلمان بن داوود نجفی زبیدی]] ادیب، شاعر و [[خطیب]] ماهر و صاحب منظومه «[[العقود المجوهره فی مناقب العتره (کتاب)\|العقود المجوهره فی مناقب العتره]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج ۱۵، ص۳۰۴.</ref> و کتاب «[[الأبواب الممهدة للمنابر المشیده (کتاب)\|الأبواب الممهدة للمنابر المشیده]]»<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ج۲۶، ص۲۴.</ref> نام برد.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۸۸-۹۵.</ref>

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-22T05:43:53Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۳
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			{{قبایل عرب}}

	[[رده:قبیله‌ها]]		[[رده:قبیله‌ها]]
	~~{{قبایل عرب}}~~		[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]

Wasity: جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

2023-01-05T08:53:08Z

جایگزینی متن - 'سال' به 'سال'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۳
خط ۱۱۱:		خط ۱۱۱:

	در مورد [[تاریخ]] این سریه به یمن باید گفت: شاید که ارسال علی {{ع}} به [[سریه]] [[بنی زبید]] در یمن، همان سریه‌ای باشد که [[ابن سعد]]، راویه واقدی بدان اشاره کرده و گفته است: [[پیامبر اکرم]] {{صل}} علی {{ع}} را دو مرتبه به یمن فرستاد: یکی در [[سال هشتم هجری]]. و دیگری در [[ماه رمضان]] [[سال دهم هجری]] که وی را همراه سیصد نفر به سوی [[مذحج]] یمن ارسال کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۲۷ و صحیح این است که ارسال اولی در سال نهم و قبل از تبوک بوده است.</ref>.		در مورد [[تاریخ]] این سریه به یمن باید گفت: شاید که ارسال علی {{ع}} به [[سریه]] [[بنی زبید]] در یمن، همان سریه‌ای باشد که [[ابن سعد]]، راویه واقدی بدان اشاره کرده و گفته است: [[پیامبر اکرم]] {{صل}} علی {{ع}} را دو مرتبه به یمن فرستاد: یکی در [[سال هشتم هجری]]. و دیگری در [[ماه رمضان]] [[سال دهم هجری]] که وی را همراه سیصد نفر به سوی [[مذحج]] یمن ارسال کرد<ref>الطبقات الکبری، ج۲، ص۳۲۷ و صحیح این است که ارسال اولی در سال نهم و قبل از تبوک بوده است.</ref>.
	ظاهرا [[خالد بن ولید]] هم از یمن بازگشت و... در اوایل [[جمادی الاولی]] [[سال]] نهم دوباره به یمن اعزام شد.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی\|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۴ (کتاب)\|تاریخ تحقیقی اسلام]]، ج۴، ص۳۴۹-۳۵۳.</ref>		ظاهرا [[خالد بن ولید]] هم از یمن بازگشت و... در اوایل [[جمادی الاولی]] سال نهم دوباره به یمن اعزام شد.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی\|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۴ (کتاب)\|تاریخ تحقیقی اسلام]]، ج۴، ص۳۴۹-۳۵۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'سواره نظام' به 'سواره‌نظام'

2022-12-01T08:57:03Z

جایگزینی متن - 'سواره نظام' به 'سواره‌نظام'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۷
خط ۹۷:		خط ۹۷:

	== خبر [[بریده أسلمی]] ==		== خبر [[بریده أسلمی]] ==
	نقل شد که بریده أسلمی همراه [[سریه]] [[خالد بن ولید]] بود. از او [[روایت]] شده است: من چنان [[بغض]] و کینه‌ای به علی {{ع}} داشتم که نسبت به هیچ کس نداشتم تا جایی که من مرد دیگری از [[قریش]] (خالد بن ولید) را به خاطر دشمنی‌اش با علی، [[دوست]] می‌داشتم! پس هنگامی که آن [[مرد]] [[قریشی]] (خالد) به همراه عده‌ای ~~سواره~~ [[~~نظام~~]] به سوی [[یمن]] فرستاده شد، همراه او حرکت کردم؛ زیرا او علی {{ع}} را دوست نداشت!		نقل شد که بریده أسلمی همراه [[سریه]] [[خالد بن ولید]] بود. از او [[روایت]] شده است: من چنان [[بغض]] و کینه‌ای به علی {{ع}} داشتم که نسبت به هیچ کس نداشتم تا جایی که من مرد دیگری از [[قریش]] (خالد بن ولید) را به خاطر دشمنی‌اش با علی، [[دوست]] می‌داشتم! پس هنگامی که آن [[مرد]] [[قریشی]] (خالد) به همراه عده‌ای [[سواره‌نظام]] به سوی [[یمن]] فرستاده شد، همراه او حرکت کردم؛ زیرا او علی {{ع}} را دوست نداشت!
	و در اینجا از [[بریده]] نقل می‌کند: [[پیامبر اکرم]] {{صل}} علی {{ع}} را فرستاد تا [[غنائم]] و [[اسیران]] را تخمیس کند.		و در اینجا از [[بریده]] نقل می‌کند: [[پیامبر اکرم]] {{صل}} علی {{ع}} را فرستاد تا [[غنائم]] و [[اسیران]] را تخمیس کند.
	در میان [[زنان]]، کنیزی بود که از [[بهترین زنان]] بود. او اسرای [[زن]] را تخمیس کرد و بقیه را بین [[لشکریان]] تقسیم نمود. سپس در حالی که از سرش آب می‌چکید بر ما وارد شد! پرسیدیم: این دیگر چیست ای ابا [[الحسن]]؟! گفت: آن کنیزی که در میان [[اسرا]] بود، جزء [[خمس]] قرار گرفت و از سهام [[آل]] البیت [[پیامبر]] {{صل}} شد! آن مرد (خالد) در ضمن نامه‌ای این مطلب را برای پیامبر {{صل}} نوشت. من به او گفتم: مرا برای رساندن [[نامه]] بفرست تا محتوای نامه را حضورا [[گواهی]] بدهم و او مرا فرستاد.		در میان [[زنان]]، کنیزی بود که از [[بهترین زنان]] بود. او اسرای [[زن]] را تخمیس کرد و بقیه را بین [[لشکریان]] تقسیم نمود. سپس در حالی که از سرش آب می‌چکید بر ما وارد شد! پرسیدیم: این دیگر چیست ای ابا [[الحسن]]؟! گفت: آن کنیزی که در میان [[اسرا]] بود، جزء [[خمس]] قرار گرفت و از سهام [[آل]] البیت [[پیامبر]] {{صل}} شد! آن مرد (خالد) در ضمن نامه‌ای این مطلب را برای پیامبر {{صل}} نوشت. من به او گفتم: مرا برای رساندن [[نامه]] بفرست تا محتوای نامه را حضورا [[گواهی]] بدهم و او مرا فرستاد.

Wasity: جایگزینی متن - 'موضعی' به 'مکانی'

2022-11-27T11:40:55Z

جایگزینی متن - 'موضعی' به 'مکانی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۰
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	== مواطن زبید ==		== مواطن زبید ==
	معروف است که محل سکونت زبید با قبیله مادری‌شان [[مذحج]] یکی بوده است و [[سرزمین]] [[مذحج]] منطقه بزرگی از [[یمن]] به نام «سرومَذحج» که امروزه «بیضاء» نامیده می‌شود، بود که از [[تثلیث]] و [[نجران]] در شمال تا مأرب و فِدَثینه را در برمی‌گرفت.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۵ و ۱۷۵ و ۲۳۷.</ref> [[حموی]] در «[[معجم البلدان (کتاب)\|معجم البلدان]]»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۳۷.</ref> و [[بکری]] در «[[معجم ما استعجم (کتاب)\|معجم ما استعجم]]»<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۹.</ref> در تحدید بلاد مذحج، [[حاکمیت]] سرزمینی این قبیله را تثلیث و مادون آن تا ناحیه فید [[حجاز]] عنوان کرده‌اند. برخی منابع نیز جایگاه آنان را در تهامه یمن<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸.</ref> و در [[همسایگی]] [[حاشد]] -از شاخه‌های [[قبیله همدان]]- عنوان کرده<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۳.</ref> و از شهرهای معروف آنها به جازان،<ref>بندری در کنار دریای سرخ روبه‌روی جزایر فرسان که جیزان نیز نامیده می‌شود. محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۸۲.</ref> فَعن، فرغان، تَثلیث، سازه و مَربَع<ref>~~موضعی~~ بین نجران و تثلیث در بین راه حضرموت. حموی، معجم البلدان، ج ۵، ص۱۱۸.</ref> اشاره کرده‌اند.<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۶۵ (ذیل کلمه زبید)؛ منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۷۲.</ref> از دیگر سرزمین‌های اختصاصی این [[قبیله]] هم می‌‌توان از «[[بنو حرب]]» در [[حجاز]] -بین [[مکه]] و [[مدینه]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۲۸۶.</ref> «صَعْدة» از منازل بعضی از [[مردمان]] بنی زُبید، <ref>الموسوعة العربیه، مقاله مذحج.</ref> «[[أراکه]]»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «بلاع» که [[قبایل]] الأغلوق، «بنو‌مازن» و «بنو عصم» در آن ساکن بودند،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «الحُصَیب» از روستاهای [[زبید]] و اشعری‌ها که با گروهی از بنو وافد از [[قبیله ثقیف]] مشترکاً [[زندگی]] می‌‌کردند.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۶۶؛ یعقوبی، البلدان، ص۱۰۶.</ref> «الخصاصه» از سرزمین‌های مشترک [[بنی زبید]] و [[بنی حارث بن کعب]] واقع در بین حجاز و تهامه،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۷۵.</ref> «دیمات»،<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۴۱۱.</ref> «ذو کزَّان» و «هلیل» و «صید» –از سرزمین‌های بنی حبیش زبید- <ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۶.</ref> یاد کرد. ضمن این که «أنسب» –از قلعه‌های بنی زبید در [[یمن]]-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۶۵.</ref> «حماک» – از قلعه‌های بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۹۸.</ref> «هیوه»،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۴۲۲.</ref> «العصم»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۲۸.</ref> و «مشوه» –از قلاع بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۵۵.</ref> را هم در شمار قلاع معروف زبید در یمن ذکر کرده‌اند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۳-۱۶.</ref>		معروف است که محل سکونت زبید با قبیله مادری‌شان [[مذحج]] یکی بوده است و [[سرزمین]] [[مذحج]] منطقه بزرگی از [[یمن]] به نام «سرومَذحج» که امروزه «بیضاء» نامیده می‌شود، بود که از [[تثلیث]] و [[نجران]] در شمال تا مأرب و فِدَثینه را در برمی‌گرفت.<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۵ و ۱۷۵ و ۲۳۷.</ref> [[حموی]] در «[[معجم البلدان (کتاب)\|معجم البلدان]]»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۳۷.</ref> و [[بکری]] در «[[معجم ما استعجم (کتاب)\|معجم ما استعجم]]»<ref>بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۹.</ref> در تحدید بلاد مذحج، [[حاکمیت]] سرزمینی این قبیله را تثلیث و مادون آن تا ناحیه فید [[حجاز]] عنوان کرده‌اند. برخی منابع نیز جایگاه آنان را در تهامه یمن<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸.</ref> و در [[همسایگی]] [[حاشد]] -از شاخه‌های [[قبیله همدان]]- عنوان کرده<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۳۳.</ref> و از شهرهای معروف آنها به جازان،<ref>بندری در کنار دریای سرخ روبه‌روی جزایر فرسان که جیزان نیز نامیده می‌شود. محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۱۸۲.</ref> فَعن، فرغان، تَثلیث، سازه و مَربَع<ref>مکانی بین نجران و تثلیث در بین راه حضرموت. حموی، معجم البلدان، ج ۵، ص۱۱۸.</ref> اشاره کرده‌اند.<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۶۵ (ذیل کلمه زبید)؛ منتظرالقائم، اصغر، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۷۲.</ref> از دیگر سرزمین‌های اختصاصی این [[قبیله]] هم می‌‌توان از «[[بنو حرب]]» در [[حجاز]] -بین [[مکه]] و [[مدینه]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۴، ص۲۸۶.</ref> «صَعْدة» از منازل بعضی از [[مردمان]] بنی زُبید، <ref>الموسوعة العربیه، مقاله مذحج.</ref> «[[أراکه]]»،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «بلاع» که [[قبایل]] الأغلوق، «بنو‌مازن» و «بنو عصم» در آن ساکن بودند،<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۰.</ref> «الحُصَیب» از روستاهای [[زبید]] و اشعری‌ها که با گروهی از بنو وافد از [[قبیله ثقیف]] مشترکاً [[زندگی]] می‌‌کردند.<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۶۶؛ یعقوبی، البلدان، ص۱۰۶.</ref> «الخصاصه» از سرزمین‌های مشترک [[بنی زبید]] و [[بنی حارث بن کعب]] واقع در بین حجاز و تهامه،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۳۷۵.</ref> «دیمات»،<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۴، ص۱۴۱۱.</ref> «ذو کزَّان» و «هلیل» و «صید» –از سرزمین‌های بنی حبیش زبید- <ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۶.</ref> یاد کرد. ضمن این که «أنسب» –از قلعه‌های بنی زبید در [[یمن]]-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۶۵.</ref> «حماک» – از قلعه‌های بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۲۹۸.</ref> «هیوه»،<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۴۲۲.</ref> «العصم»<ref>حموی، معجم البلدان، ج۴، ص۱۲۸.</ref> و «مشوه» –از قلاع بنی زبید در یمن-<ref>حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۵۵.</ref> را هم در شمار قلاع معروف زبید در یمن ذکر کرده‌اند.<ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۱۳-۱۶.</ref>

	== [[مهاجرت]] به سرزمین‌های دیگر ==		== [[مهاجرت]] به سرزمین‌های دیگر ==
خط ۲۶:		خط ۲۶:

	== نگاهی به [[تاریخ]] [[جاهلی]] قبیله ==		== نگاهی به [[تاریخ]] [[جاهلی]] قبیله ==
	قبیله زبید در شمار [[قبایل]] [[جنگ]] [[ستیز]] [[عرب]] –خصوصاً در ایام [[جاهلیت]]- بود و چه بسا کثرت قلعه‌هایی که در بلادشان وجود داشت، شاهدی بر این مدعا باشد. از معروفترین ایام جاهلی آنان -که در اشعار عرب نمود یافته است- می‌‌توان به «[[یوم]] الأرنب» اشاره کرد. در این [[جنگ]]، [[زبید]] با پسر عموهایشان [[بنی الحارث بن کعب بن مرة بن سعد العشیره]] در ~~موضعی~~ به نام «أرنب» که گویا مکانی در سلسله جبال سراة بود، درگیر شدند. در این [[منازعه]] که دلیل وقوعش، کثرت یافتن بطون [[جرم]] و نهد در جبال سراة عنوان شده است، [[بنو نهد بن زید بن لیث]] -از بطون قبیله [[قضاعه]]- همپیمانش [[بنی الحارث بن کعب]] را به یاری‌ طلبید و در آن سوی میدان هم، قبیله [[جرم بن ربان]] -بطن دیگر [[قضاعه]]- که با [[بنی زبید]] همپیمان بود، آنان را با خود همراه کرد. پس هر [[قبیله]]‌ای با حلفای خود همراه گردید و با هم درگیر شدند. گفته شده در ابتدای این [[جنگ]] [[شکست]] با بنی زبید بود اما در ادامه این [[نبرد]]، آنان نیز به پیروزی‌هایی دست یافتند.<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۴۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۴۶.</ref> «[[یوم]] بوار» هم از دیگر ایام بنی زبید است که در [[شعر]] [[معدی]] [[کرب]] زبیدی ذکری از آن به میان آمده است.<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۱.</ref> از «یوم [[تثلیث]]» که بین [[بنی سلیم]] و مراد درگرفت و [[عمرو بن معد یکرب زبیدی]] در [[حمایت]] از بنی سلیم علیه بنی مراد به میدان رفت<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۸، ص۳۲۳.</ref> و «یوم شجوه» -وادی‌ای در تهامه- که در آن [[زبید]] و بنی مراد با هم به [[کارزار]] پرداختند<ref>حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۳۶۲.</ref> و نیز «یوم أمول» ~~موضعی~~ چسبیده به حلیه که نبردی بین بنی صاهله از بطون [[هذیل]] و بین زبید در گرفت که به [[برتری]] بنی صاهله انجامید،<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۱، ص۱۹۶.</ref> هم از دیگر ایام [[جاهلی]] زبید نام برده شده است. به علاوه این که «یوم فیف الریح» با [[بنی عامر بن صعصعه]]، [[جنگ]] با [[کنانه]]،<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۲۹.</ref> نبرد با [[خثعم]] و حِمیر<ref>حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۴۳.</ref>و نیز نبرد داخلی با [[قوم]] و [[خویشان]] مازنی خود،<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۶.</ref> از دیگر ایام جاهلی زبید برشمرده شده‌اند. <ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۲۶-۲۸.</ref>		قبیله زبید در شمار [[قبایل]] [[جنگ]] [[ستیز]] [[عرب]] –خصوصاً در ایام [[جاهلیت]]- بود و چه بسا کثرت قلعه‌هایی که در بلادشان وجود داشت، شاهدی بر این مدعا باشد. از معروفترین ایام جاهلی آنان -که در اشعار عرب نمود یافته است- می‌‌توان به «[[یوم]] الأرنب» اشاره کرد. در این [[جنگ]]، [[زبید]] با پسر عموهایشان [[بنی الحارث بن کعب بن مرة بن سعد العشیره]] در مکانی به نام «أرنب» که گویا مکانی در سلسله جبال سراة بود، درگیر شدند. در این [[منازعه]] که دلیل وقوعش، کثرت یافتن بطون [[جرم]] و نهد در جبال سراة عنوان شده است، [[بنو نهد بن زید بن لیث]] -از بطون قبیله [[قضاعه]]- همپیمانش [[بنی الحارث بن کعب]] را به یاری‌ طلبید و در آن سوی میدان هم، قبیله [[جرم بن ربان]] -بطن دیگر [[قضاعه]]- که با [[بنی زبید]] همپیمان بود، آنان را با خود همراه کرد. پس هر [[قبیله]]‌ای با حلفای خود همراه گردید و با هم درگیر شدند. گفته شده در ابتدای این [[جنگ]] [[شکست]] با بنی زبید بود اما در ادامه این [[نبرد]]، آنان نیز به پیروزی‌هایی دست یافتند.<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۴۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک(تاریخ الطبری)، ج۵، ص۴۴۶.</ref> «[[یوم]] بوار» هم از دیگر ایام بنی زبید است که در [[شعر]] [[معدی]] [[کرب]] زبیدی ذکری از آن به میان آمده است.<ref>البکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۳۱.</ref> از «یوم [[تثلیث]]» که بین [[بنی سلیم]] و مراد درگرفت و [[عمرو بن معد یکرب زبیدی]] در [[حمایت]] از بنی سلیم علیه بنی مراد به میدان رفت<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۸، ص۳۲۳.</ref> و «یوم شجوه» -وادی‌ای در تهامه- که در آن [[زبید]] و بنی مراد با هم به [[کارزار]] پرداختند<ref>حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۳۶۲.</ref> و نیز «یوم أمول» مکانی چسبیده به حلیه که نبردی بین بنی صاهله از بطون [[هذیل]] و بین زبید در گرفت که به [[برتری]] بنی صاهله انجامید،<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۱، ص۱۹۶.</ref> هم از دیگر ایام [[جاهلی]] زبید نام برده شده است. به علاوه این که «یوم فیف الریح» با [[بنی عامر بن صعصعه]]، [[جنگ]] با [[کنانه]]،<ref>مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج۲، ص۳۲۹.</ref> نبرد با [[خثعم]] و حِمیر<ref>حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، ج۱۰، ص۱۴۳.</ref>و نیز نبرد داخلی با [[قوم]] و [[خویشان]] مازنی خود،<ref>البغدادی، خزانة الأدب، ج۶، ص۳۲۶.</ref> از دیگر ایام جاهلی زبید برشمرده شده‌اند. <ref>علی کورانی عاملی، سلسلة القبائل العربیة فی العراق، ص۲۶-۲۸.</ref>

	از دیگر وقایع معروف [[عهد]] جاهلی که نام زبید را در خود جای داده، واقعه موسوم به «[[حلف الفضول]]» است در [[مکه]] که عامل پیدایش آن را [[مورخان]] و [[سیره]] نگاران، [[ظلم]] [[عاص بن وائل]] سهمی بر یکی از افراد این [[قبیله]] عنوان کرده‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۲؛ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۱۷۹.</ref>		از دیگر وقایع معروف [[عهد]] جاهلی که نام زبید را در خود جای داده، واقعه موسوم به «[[حلف الفضول]]» است در [[مکه]] که عامل پیدایش آن را [[مورخان]] و [[سیره]] نگاران، [[ظلم]] [[عاص بن وائل]] سهمی بر یکی از افراد این [[قبیله]] عنوان کرده‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۲؛ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۱۷۹.</ref>