بنی‌ساعده - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* نسب قوم */

2026-03-07T11:40:40Z

نسب قوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۰
خط ۷:		خط ۷:

	==[[نسب]] [[قوم]]==		==[[نسب]] [[قوم]]==
	بنی ساعده در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۹۵.</ref> و از فروع و شاخه‌های [[قبیله]] خزرج‌اند که نسب از [[ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰. ابن اثیر نسب ایشان را «ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارث بن خزرج بن حارثه» برشمرده است. (ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۹۲)</ref>. ساعده [[فرزندی]] به نام خزرج داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref>. از خزرج بن ساعده فرزندانی به اسامی [[ثعلبه]]، طریف و عمرو<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶. ابن حزم از میان این فرزندان، تنها به نام طریف و عمرو اشاره کرده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref> و عامر<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> متولد شدند که هر یک سرشاخه [[طوایف]] بزرگ بنی ساعدة بن کعب یعنی: [[بنی ثعلبه]]، [[بنی طریف]] و [[بنی عمرو]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نیز ر.ک: سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref> و [[بنی عامر بن خزرج]]<ref>نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۰۷.</ref> گردیدند<ref>برخی منابع از میان این شعب، از بنی عمرو و بنی طریف به عنوان دو طیف اصلی بنی ساعده نام برده‌اند. (احمد إبراهیم الشریف، مکه والمدینه فی الجاهلیه وعهد الرسول{{صل}}، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref>. از دیگر انشعابات و فروع [[فروتر]] این [[طایفه]] بزرگ می‌توان از [[بنی بدی بن عامر]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۹۶.</ref>، [[بنی زید بن ثعلبة بن خزرج]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸.</ref>، [[بنی سعید بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۲۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷.</ref>، [[بنی قیس بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۷۱؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری همچنین، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی قسیة بن عامر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری در ادامه، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی ثعلبة بن عمرو]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۱۴۵.</ref>، [[بنی قشبه]]<ref>سمهودی نام اصلی قشبه را عامر بن خزرج بن ساعده دانسته است. (سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵)</ref>، [[بنی عرمرم بن جمیل]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵-۳۶۵.</ref>، [[بنی ابی خزیمة بن ثعلبة بن طریف]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref>، بنی وقش بن ثعلبة بن طریف و بنی عنان بن ثعلبة بن طریف<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۶.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		بنی ساعده در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۹۵.</ref> و از فروع و شاخه‌های [[قبیله]] خزرج‌اند که نسب از [[ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰. ابن اثیر نسب ایشان را «ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارث بن خزرج بن حارثه» برشمرده است. (ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۹۲)</ref>. ساعده [[فرزندی]] به نام خزرج داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref>. از خزرج بن ساعده فرزندانی به اسامی [[ثعلبه]]، طریف و عمرو<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶. ابن حزم از میان این فرزندان، تنها به نام طریف و عمرو اشاره کرده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref> و عامر<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> متولد شدند که هر یک سرشاخه [[طوایف]] بزرگ بنی ساعدة بن کعب یعنی: [[بنی ثعلبه]]، [[بنی طریف]] و [[بنی عمرو]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نیز ر.ک: سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref> و [[بنی عامر بن خزرج]]<ref>نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۰۷.</ref> گردیدند<ref>برخی منابع از میان این شعب، از بنی عمرو و بنی طریف به عنوان دو طیف اصلی بنی ساعده نام برده‌اند. (احمد إبراهیم الشریف، مکه والمدینه فی الجاهلیه وعهد الرسول{{صل}}، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref>. از دیگر انشعابات و فروع [[فروتر]] این [[طایفه]] بزرگ می‌توان از [[بنی بدی بن عامر]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۹۶.</ref>، [[بنی زید بن ثعلبة بن خزرج]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸.</ref>، [[بنی سعید بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۲۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷.</ref>، [[بنی قیس بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۷۱؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری همچنین، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی قسیة بن عامر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری در ادامه، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی ثعلبة بن عمرو]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۱۴۵.</ref>، [[بنی قشبه]]<ref>سمهودی نام اصلی قشبه را عامر بن خزرج بن ساعده دانسته است. (سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵)</ref>، [[بنی عرمرم بن جمیل]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵-۳۶۵.</ref>، [[بنی ابی خزیمة بن ثعلبة بن طریف]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref>، [[بنی وقش بن ثعلبة بن طریف]] و [[بنی عنان بن ثعلبة بن طریف]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۶.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	==منازل و [[مساکن]] بنی ساعده==		==منازل و [[مساکن]] بنی ساعده==

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:30:38Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۷:		خط ۷:

	==[[نسب]] [[قوم]]==		==[[نسب]] [[قوم]]==
	بنی ساعده در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۹۵.</ref> و از ~~فروعات~~ و شاخه‌های [[قبیله]] خزرج‌اند که نسب از [[ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰. ابن اثیر نسب ایشان را «ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارث بن خزرج بن حارثه» برشمرده است. (ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۹۲)</ref>. ساعده [[فرزندی]] به نام خزرج داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref>. از خزرج بن ساعده فرزندانی به اسامی [[ثعلبه]]، طریف و عمرو<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶. ابن حزم از میان این فرزندان، تنها به نام طریف و عمرو اشاره کرده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref> و عامر<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> متولد شدند که هر یک سرشاخه [[طوایف]] بزرگ بنی ساعدة بن کعب یعنی: [[بنی ثعلبه]]، [[بنی طریف]] و [[بنی عمرو]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نیز ر.ک: سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref> و [[بنی عامر بن خزرج]]<ref>نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۰۷.</ref> گردیدند<ref>برخی منابع از میان این شعب، از بنی عمرو و بنی طریف به عنوان دو طیف اصلی بنی ساعده نام برده‌اند. (احمد إبراهیم الشریف، مکه والمدینه فی الجاهلیه وعهد الرسول{{صل}}، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref>. از دیگر انشعابات و ~~فروعات~~ [[فروتر]] این [[طایفه]] بزرگ می‌توان از [[بنی بدی بن عامر]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۹۶.</ref>، [[بنی زید بن ثعلبة بن خزرج]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸.</ref>، [[بنی سعید بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۲۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷.</ref>، [[بنی قیس بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۷۱؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری همچنین، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی قسیة بن عامر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری در ادامه، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی ثعلبة بن عمرو]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۱۴۵.</ref>، [[بنی قشبه]]<ref>سمهودی نام اصلی قشبه را عامر بن خزرج بن ساعده دانسته است. (سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵)</ref>، [[بنی عرمرم بن جمیل]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵-۳۶۵.</ref>، [[بنی ابی خزیمة بن ثعلبة بن طریف]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref>، بنی وقش بن ثعلبة بن طریف و بنی عنان بن ثعلبة بن طریف<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۶.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		بنی ساعده در شمار [[قبایل قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۹۵.</ref> و از فروع و شاخه‌های [[قبیله]] خزرج‌اند که نسب از [[ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارثه]] می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب ‌العرب، ص۲۸۰. ابن اثیر نسب ایشان را «ساعدة بن کعب بن خزرج بن حارث بن خزرج بن حارثه» برشمرده است. (ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۹۲)</ref>. ساعده [[فرزندی]] به نام خزرج داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref>. از خزرج بن ساعده فرزندانی به اسامی [[ثعلبه]]، طریف و عمرو<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰. نیز ر.ک: تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶. ابن حزم از میان این فرزندان، تنها به نام طریف و عمرو اشاره کرده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref> و عامر<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> متولد شدند که هر یک سرشاخه [[طوایف]] بزرگ بنی ساعدة بن کعب یعنی: [[بنی ثعلبه]]، [[بنی طریف]] و [[بنی عمرو]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۹، ص۱۷۶؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نیز ر.ک: سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref> و [[بنی عامر بن خزرج]]<ref>نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۰۷.</ref> گردیدند<ref>برخی منابع از میان این شعب، از بنی عمرو و بنی طریف به عنوان دو طیف اصلی بنی ساعده نام برده‌اند. (احمد إبراهیم الشریف، مکه والمدینه فی الجاهلیه وعهد الرسول{{صل}}، ج۱، ص۲۵۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵)</ref>. از دیگر انشعابات و فروع [[فروتر]] این [[طایفه]] بزرگ می‌توان از [[بنی بدی بن عامر]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۶۹۶.</ref>، [[بنی زید بن ثعلبة بن خزرج]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸.</ref>، [[بنی سعید بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۲۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷.</ref>، [[بنی قیس بن سعد]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۷۱؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری همچنین، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی قسیة بن عامر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۹۵۳؛ نویری، نهایة الارب فی فنون الادب، ج۲، ص۳۱۷. نویری در ادامه، از انقراض نسل آنها خبر داده است.</ref>، [[بنی ثعلبة بن عمرو]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۱۴۵.</ref>، [[بنی قشبه]]<ref>سمهودی نام اصلی قشبه را عامر بن خزرج بن ساعده دانسته است. (سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵)</ref>، [[بنی عرمرم بن جمیل]]<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵-۳۶۵.</ref>، [[بنی ابی خزیمة بن ثعلبة بن طریف]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۵.</ref>، بنی وقش بن ثعلبة بن طریف و بنی عنان بن ثعلبة بن طریف<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۶.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	==منازل و [[مساکن]] بنی ساعده==		==منازل و [[مساکن]] بنی ساعده==

Jaafari: /* منابع */

2025-08-27T05:34:13Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-08-27T05:17:57Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-08-27T05:15:30Z

منابع

@@ خط ۱۰۷: / خط ۱۰۷: @@
 قیس در پاسخ معاویه نوشت: تو بتی، بت‌زاده‌ای! از روی [[ناچاری]] و [[اضطرار]] [[مسلمان]] گشتی و در آن برای [[اختلاف‌افکنی]] ماندی و آزادانه و به [[اختیار]] از آن به در گشتی. [[خدا]] بهره‌ای از [[اسلام]] به تو نداده، اظهار ایمانت دیری نپایید و نفاقت تازه نیست... ما [[انصار]] [[پشتیبان]] [[دینی]] هستیم که تو از آن خارج شدی و دشمن دینی هستیم که تو در آن در آمده‌ای<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۸۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۳؛ امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۵۶.</ref>.‌
 بنا به نقل [[یعقوبی]] (م. بعد از ۲۹۲ [[هجری]])، معاویه با [[خدعه]] و [[نیرنگ]] کسانی را به میان گروهی از [[سربازان]] که [[امام حسن]]{{ع}}، فرستاد تا شایع کنند که قیس بن سعد انصاری با معاویه [[صلح]] کرده و به او پیوسته است. هم‌چنین گروهی را به میان لشکری، که قیس بن سعد [[فرماندهی]] آن را به عهده داشت، فرستاد تا شایع کنند که [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} با معاویه صلح و معاویه نیز [[اجابت]] کرده است<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج‌۲، ص‌۲۱۶؛ امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۳۶.</ref>. بدین‌گونه شیرازه [[لشکر]] امام حسن{{ع}} از هم پاشیده شد و آن حضرت به ناچار با معاویه صلح کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
 == منابع ==

Wasity در ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۶

2025-08-26T13:46:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ~~قبایل~~		\| موضوع مرتبط = خزرج
	\| عنوان مدخل = خزرج		\| عنوان مدخل = خزرج
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =

Jaafari: /* منابع */

2025-08-26T10:11:26Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۱
خط ۹۲:		خط ۹۲:

	قیس بن سعد علاوه بر [[مناصب]] نظامی<ref>برداشتی از مقاله «انصار و امیرمؤمنان{{ع}}»، سعید طالقانی، تاریخ در آیینه پژوهش، ۱۳۸۷، ش۱۷.</ref>، از [[کارگزاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} در اداره [[ولایت]] نیز به شمار می‌رفت. در پی واگذاری [[حکومت مصر]] به قیس<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۸۹ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>، او در [[سال ۳۶ هجری]] به عنوان [[والی]] از جانب امیرالمؤمنین{{ع}} رهسپار [[مصر]] گردید. بدین‌گونه مصر و شهرهای آن، [[حکومت]] او را پذیرا شدند و تمام مردم با او [[بیعت]] کردند. قیس نیز [[کارگزاران]] خود را به نقاط مختلف مصر فرستاد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۵۵۷؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۵۷-۵۸.</ref>. او هم‌چنان [[حاکم مصر]] بود تا اینکه حضور قیس بن سعد انصاری در مصر برای معاویه غیر قابل [[تحمل]] شد، از این‌رو، مصمم شد او را به طرف خود جذب کند. آن‌گونه که در منابع آمده است چندین [[نامه]] بین قیس و معاویه رد و بدل شد، اما قیس بن سعد انصاری با [[زیرکی]] و [[دوراندیشی]] و [[تدبیر]] و داشتن [[عقیده]] محکم به [[اسلام]] و رهبرش [[امام علی]]{{ع}} [[فریب]] معاویه را نخورد<ref>امینی، [[الغدیر]]، ج۲، ص۱۵۴ و ۱۵۸.</ref>. او همچنان در برابر دسیسه‌های معاویه و [[عمرو بن عاص]] [[مقاومت]] می‌کرد<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>. تا اینکه معاویه، دست به [[خدعه]] زد و نامه‌ای مبنی بر [[سازش]] [[قیس بن سعد]] با خودش [[جعل]] کرد. [[نیروهای اطلاعاتی]] [[امام]]{{ع}} این [[شایعه]] را به حضرت گزارش دادند. بعد از شایعه‌پراکنی معاویه، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، قیس بن سعد را از روی [[مصلحت]] [[عزل]] نمود و به جای او محمد بن ابی‌بکر را فرستاد، قیس به [[مدینه]] رفت و سپس همراه [[سهل بن حنیف]] به [[کوفه]]، نزد امام{{ع}} بازگشت<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۶۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref> و [[رییس]] پلیسی این [[شهر]] را برای آن حضرت بر عهده گرفت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۲.</ref>. اندکی بعد، امیرالمؤمنین{{ع}}، او را به [[امارت آذربایجان]] فرستاد<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۹۸</ref>. علاوه بر قیس بن سعد، [[برادر]] او، [[سعید بن سعد بن عباده انصاری]] نیز از دیگر [[کارگزاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[والی]] آن حضرت در [[یمن]] بود<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ سید عبدالحسین شرف‌الدین، الفصول المهمه، ص۲۸۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		قیس بن سعد علاوه بر [[مناصب]] نظامی<ref>برداشتی از مقاله «انصار و امیرمؤمنان{{ع}}»، سعید طالقانی، تاریخ در آیینه پژوهش، ۱۳۸۷، ش۱۷.</ref>، از [[کارگزاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} در اداره [[ولایت]] نیز به شمار می‌رفت. در پی واگذاری [[حکومت مصر]] به قیس<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۸۹ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>، او در [[سال ۳۶ هجری]] به عنوان [[والی]] از جانب امیرالمؤمنین{{ع}} رهسپار [[مصر]] گردید. بدین‌گونه مصر و شهرهای آن، [[حکومت]] او را پذیرا شدند و تمام مردم با او [[بیعت]] کردند. قیس نیز [[کارگزاران]] خود را به نقاط مختلف مصر فرستاد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۵۵۷؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۶، ص۵۷-۵۸.</ref>. او هم‌چنان [[حاکم مصر]] بود تا اینکه حضور قیس بن سعد انصاری در مصر برای معاویه غیر قابل [[تحمل]] شد، از این‌رو، مصمم شد او را به طرف خود جذب کند. آن‌گونه که در منابع آمده است چندین [[نامه]] بین قیس و معاویه رد و بدل شد، اما قیس بن سعد انصاری با [[زیرکی]] و [[دوراندیشی]] و [[تدبیر]] و داشتن [[عقیده]] محکم به [[اسلام]] و رهبرش [[امام علی]]{{ع}} [[فریب]] معاویه را نخورد<ref>امینی، [[الغدیر]]، ج۲، ص۱۵۴ و ۱۵۸.</ref>. او همچنان در برابر دسیسه‌های معاویه و [[عمرو بن عاص]] [[مقاومت]] می‌کرد<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>. تا اینکه معاویه، دست به [[خدعه]] زد و نامه‌ای مبنی بر [[سازش]] [[قیس بن سعد]] با خودش [[جعل]] کرد. [[نیروهای اطلاعاتی]] [[امام]]{{ع}} این [[شایعه]] را به حضرت گزارش دادند. بعد از شایعه‌پراکنی معاویه، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، قیس بن سعد را از روی [[مصلحت]] [[عزل]] نمود و به جای او محمد بن ابی‌بکر را فرستاد، قیس به [[مدینه]] رفت و سپس همراه [[سهل بن حنیف]] به [[کوفه]]، نزد امام{{ع}} بازگشت<ref>ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۶۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref> و [[رییس]] پلیسی این [[شهر]] را برای آن حضرت بر عهده گرفت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۲.</ref>. اندکی بعد، امیرالمؤمنین{{ع}}، او را به [[امارت آذربایجان]] فرستاد<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۰۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۳۹۸</ref>. علاوه بر قیس بن سعد، [[برادر]] او، [[سعید بن سعد بن عباده انصاری]] نیز از دیگر [[کارگزاران امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[والی]] آن حضرت در [[یمن]] بود<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵؛ سید عبدالحسین شرف‌الدین، الفصول المهمه، ص۲۸۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==مناسبات بنی ساعده و [[امام حسن]]{{ع}}==
			بعد از [[شهادت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} و [[یاران امام علی]]{{ع}} با [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} به عنوان [[جانشین]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[بیعت]] کردند. بنا به گفته [[محب‌الدین طبری]] (م. ۶۹۴ [[هجری]])، چهل‌هزار نفر از [[یاران]] و [[اصحاب امام علی]]{{ع}} که قبلاً با آن حضرت به [[مرگ]] بیعت کرده بودند، پس از [[امیر مؤمنان]]{{ع}} با امام حسن{{ع}} نیز بیعت نمودند<ref>احمد بن عبدالله طبری، ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی، ص‌۱۳۸.</ref>. در این میان، [[انصار]]، به خصوص قیس بن سعد انصاری نقش شایان توجهی داشته است؛ زیرا او که از [[یاران مخلص]] و [[فداکار]] [[امام علی]]{{ع}} بود بعد از [[شهادت]] [[مولای متقیان]]، نخستین [[سخنرانی]] بود که [[فضیلت]]، سابقه و [[قرابت]] آن حضرت را یاد آورد شد. او [[جایگاه امام حسن]]{{ع}} را نسبت به [[رسول خدا]]{{صل}} بیان کرد و [[سبط اکبر]] [[پیامبر]]{{صل}} را بعد از پدرش سزاوار [[خلافت]] و [[رهبری جامعه اسلامی]] دانست. او از [[اصحاب]] و [[یاران امام علی]]{{ع}} خواست تا با [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} [[بیعت]] کنند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۷۸.</ref>. [[قیس بن سعد انصاری]]، خود، نخستین کسی بود که با [[امام حسن]]{{ع}} بیعت کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۷۸؛ ابن اثیر جزری، الکامل فی التاریخ، ج‌۳، ص‌۴۰۲.</ref>. بیعت او تأثیر به سزایی در فراهم‌شدن زمینه برای [[بیعت مردم]] و بقایای انصار و [[مهاجران]] [[کوفه]] داشت. در پی بیعت وی بود که [[مردم]] با امام حسن مجتبی{{ع}} به عنوان [[جانشین]] [[امیر مؤمنان]]{{ع}} بیعت نمودند.

			بعد از بیعت انصار، مهاجران و [[مردم عراق]] و [[حجاز]] با امام حسن مجتبی{{ع}}، معاویه با [[آگاهی]] از [[شهادت امیرالمؤمنین]]{{ع}}، همراه [[لشکر]] عازم [[عراق]] شد، تا قبل از این که کار امام حسن{{ع}} نضج بگیرد، عراق را [[تصرف]] کند. امام حسن{{ع}} نیز [[دوازده]] هزار نفر که در میان آن‌ها عده زیادی از انصار و [[صحابه رسول خدا]]{{صل}} به چشم می‌خورد، [[بسیج]] کرد و آماده [[کارزار]] با معاویه شد<ref>محمد بن سلام الجمحی، طبقات الشعراء، ص‌۱۰۹.</ref>. بنا به گفته [[بلاذری]] (م. ۲۷۹ [[هجری]])، قبل از اعزام لشکر، قیس بن سعد انصاری سخنرانی و مردم را به [[جنگ]] و مقابله با [[سپاه معاویه]] [[تشویق]] کرد. سپس [[امام مجتبی]]{{ع}} فرمود: «من همواره به [[صدق]] [[نیت]] و حسن [[وفا]] و [[محبت]] شما آگاهم. [[خدا]] شما را جزای خیر دهد»<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۸۱؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج‌۴۴، ص‌۵۰.</ref>. [[امام]]{{ع}} لشکر را برای مقابله با [[سپاه شام]] فرستاد و [[فرماندهی]] آن را به پسر عمویش [[عبیدالله بن عباس]] واگذاشت. آن‌گونه که در منابع آمده است، آن حضرت به وی سفارش کرد و فرمود: در کارها با قیس بن سعد انصاری و [[سعید بن قیس همدانی]] [[مشورت]] کن و هنگامی که با معاویه روبه‌رو شدی آغازگر جنگ نباش؛ ولی اگر او جنگ را آغاز کرد با او بجنگ<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۸۱.</ref> و اگر حادثه‌ای برای تو رخ داد، [[قیس بن سعد انصاری]] [[فرمانده سپاه]] است و چنان‌چه او دچار حادثه شد، [[سعید بن قیس]] [[فرمانده]] است<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۰؛ امینی، الغدیر، ج‌۲، ص۱۳۴-۱۳۵.</ref>.<ref>سعید طالقانی، تعامل انصار با اهل بیت{{ع}}.</ref>

			با این سفارش‌ها، عبیدالله، [[لشکر]] را [[حرکت]] داد و در منطقه «[[مسکن]]» که پیش از او، لشکر معاویه نیز در آنجا فرود آمده بودند، وارد شد. عبیدالله در مقابل [[سپاه معاویه]]، [[صف‌آرایی]] کرد. فردای آن [[روز]]، معاویه عده‌ای را به سوی [[سپاه عبیدالله]] فرستاد. عبیدالله به سربازانش دستور داد به آنان [[حمله]] کنند. [[سربازان]] عبیدالله [[سپاهیان]] اعزامی را از خود دور کرده به اردوگاهش بازگرداندند<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۰.</ref>.

			بعد از [[رویارویی]] دو لشکر، معاویه مبلغ یک میلیون درهم برای قیس بن سعد انصاری فرستاد تا او را از [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} جدا کرده، با خود همراه سازد. قیس بن سعد انصاری که سر آمد [[یاران امام]]{{ع}} در [[وفاداری]] بود، با این پیغام که: «می‌خواستی با این [[پول]] از دینم برگردانی؟»، مبلغ را به او رد کرد. وقتی معاویه از قیس بن سعد انصاری [[مأیوس]] شد، آن مبلغ را برای [[عبیدالله بن عباس]]، [[فرمانده لشکر]] فرستاد و پیغام داد: «[[حسن بن علی]] با من [[صلح]] کرده است و اگر به نزد من نیایی، فردا دیر خواهد شد و [[فرصت]] را از دست می‌دهی»<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۸۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۰.</ref>.‌ عبیدالله نیز پول را گرفته و با هشت هزار نفر از [[لشکریان]] به معاویه پیوست و به [[امام]]{{ع}} [[خیانت]] کرد<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص‌۲۱۴؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج‌۴۴، ص‌۵۲.</ref>.

			در چنین شرایطی قیس بن سعد انصاری [[فرماندهی لشکر]] را به عهده گرفت و در مقابل سپاه معاویه ایستاد. او برای [[سپاه]] خود، [[سخنرانی]] و آنان را به [[اطاعت از امام]] حسن{{ع}} [[دعوت]] کرد و [[مردم]] و سپاه را به [[بردباری]]، [[مقاومت]] و جهش در مقابل [[دشمن]] دستور داد و سپاهیان همگی از قیس بی‌سعد انصاری [[اطاعت]] کردند<ref>امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۳۵؛ امین، اعیان الشیعه، ج‌۲، ص‌۳۷۵.</ref>. با وجود این که [[دنیاطلبان]]، اطراف [[امام]]{{ع}} را خالی کرده به معاویه پیوستند، تنها [[یاران فداکار]] و [[ثابت‌قدم]] - به ویژه [[قیس بن سعد]] [[انصاری]] - در کنار [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} باقی مانده بودند. قیس بن سعد در مقابل [[سپاه معاویه]] [[پایداری]] و مقاومت کرد. او در مقدمه [[لشکر]]، پنج هزار نفر [[سپاه]] داشت که همگی بعد از [[شهادت امیر مؤمنان]]{{ع}} سرشان را تراشیده بودند<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابة فی تمییز الصحابه، ج‌۴، ص‌۴۰۶. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۲۲.</ref>. آن‌گونه که در [[رجال کشی]] آمده است، قیس بن سعد انصاری [[فرمانده]] [[شرطة الخمیس]] بود و او با آن‌ها [[پیمان]] بسته بود در [[مصائب]] سهیم باشند، با معاویه بجنگند و در راه [[دفاع از اهل بیت]] [[پیامبر]]{{صل}} و امام حسن مجتبی{{ع}} [[فداکاری]] کنند<ref>امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۶۰-۱۶۱.</ref>.
			معاویه وقتی برای قیس [[نامه]] نوشت و با [[تطمیع]] و [[وعده]] وی را به نزد خود خواند، قیس در [[جواب]] او نوشت: در دینش [[فریب]] نخواهد خورد. پس از آن معاویه به [[تحقیر]] وی پرداخته او را [[یهودی]] و فرزند [[یهود]] خواند. معاویه افزود: ببین چگونه [[قوم]] تو پدرت را تنها گذاشت، آن‌گونه که در [[حوران]] [[شام]] غریبانه مرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۲، ص‌۴۳؛ ج‌۳، ص‌۲۸۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۳.</ref>.<ref>سعید طالقانی، تعامل انصار با اهل بیت{{ع}}.</ref>

			قیس در پاسخ معاویه نوشت: تو بتی، بت‌زاده‌ای! از روی [[ناچاری]] و [[اضطرار]] [[مسلمان]] گشتی و در آن برای [[اختلاف‌افکنی]] ماندی و آزادانه و به [[اختیار]] از آن به در گشتی. [[خدا]] بهره‌ای از [[اسلام]] به تو نداده، اظهار ایمانت دیری نپایید و نفاقت تازه نیست... ما [[انصار]] [[پشتیبان]] [[دینی]] هستیم که تو از آن خارج شدی و دشمن دینی هستیم که تو در آن در آمده‌ای<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج‌۳، ص‌۲۸۵؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج‌۱۶، ص‌۴۳؛ امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۵۶.</ref>.‌
			بنا به نقل [[یعقوبی]] (م. بعد از ۲۹۲ [[هجری]])، معاویه با [[خدعه]] و [[نیرنگ]] کسانی را به میان گروهی از [[سربازان]] که [[امام حسن]]{{ع}}، فرستاد تا شایع کنند که قیس بن سعد انصاری با معاویه [[صلح]] کرده و به او پیوسته است. هم‌چنین گروهی را به میان لشکری، که قیس بن سعد [[فرماندهی]] آن را به عهده داشت، فرستاد تا شایع کنند که [[امام حسن مجتبی]]{{ع}} با معاویه صلح و معاویه نیز [[اجابت]] کرده است<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج‌۲، ص‌۲۱۶؛ امینی، الغدیر، ج‌۲، ص‌۱۳۶.</ref>. بدین‌گونه شیرازه [[لشکر]] امام حسن{{ع}} از هم پاشیده شد و آن حضرت به ناچار با معاویه صلح کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-08-26T10:09:45Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-08-26T10:05:10Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۵
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	[[سعد بن عباده]] پس از انجام [[بیعت مردم]] با [[ابوبکر]]، همچنان از [[بیعت با ابوبکر]] امتناع می‌کرد. نقل است که پس از [[بیعت]] [[انصار]] با ابوبکر، وی به سعد بن عباده پیغام داد تا با او بیعت کند. سعد گفت: «[[قسم به خدا]] بیعت نمی‌کنم تا آنکه تمام تیرهای تیردان خود را به شما بزنم و با هر کس که از من پیروی می‌کند و [[اقوام]] خود و خاندانم با شما [[جنگ]] کنم». خبر چون به ابوبکر رسید، او را در [[اندیشه]] [[اجبار]] در بیعت‌گیری از سعد انداخت. در این هنگام، [[بشیر بن سعد انصاری]] در [[مقام]] [[مشاوره]] به او گفت: «سعد از بیعت خودداری و لج کرده است و تا پای [[جان]] با تو بیعت نمی‌کند. اگر او کشته شود، [[فرزندان]] و خاندانش هم با او [[ایستادگی]] می‌کنند تا کشته شوند و آنان کشته نخواهند شد مگر این که تمام [[قبیله خزرج]] کشته شوند و [[خزرجیان]] کشته نخواهند شد مگر این که [[قبیله اوس]] هم با ایشان کشته شوند. اکنون که کار شما [[استوار]] گردیده است او را تحریک نکنید که اگر او را به حال خود واگذارید، تنهاست و زیانی برای شما ندارد». ابوبکر نیز پیشنهاد تهدیدگونه او را پذیرفت و سعد را رها کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. پس از به خلافت رسیدن عمر بن خطاب، وی روزی سعد بن عباده را در راه دید و از باب [[تحقیر]] او را صدا زد «ایه سعد؛ آهای سعد» سعد هم همان‌گونه جوابش را داد. عمر گفت: «تو همانی که آن کار را کردی (داعیه [[خلافت]] داشتی)؟» گفت: «آری من همانم؛ اکنون که [[حکومت]] به دست تو رسیده است، به [[خدا]] قسم، رفیقت را بیشتر از تو [[دوست]] می‌داشتیم و به خدا [[سوگند]] از [[همسایگی]] و مجاورت تو ناخشنودیم». عمر گفت: «کسی که همسایگی دیگری را خوش ندارد، از آنجا کوچ می‌کند و می‌رود». سعد گفت: «من هم در همین اندیشه‌ام و به همسایگی کسانی می‌روم که از تو بهترند»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. اندکی بعد، سعد به [[شام]] [[مهاجرت]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و در سال ۱۴ یا ۱۵<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۵. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و به نقلی ۱۶ [[هجری]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۹۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۵۶.</ref> در اوایل [[خلافت عمر]] در [[حوران]] -از [[اراضی]] شام- درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref>. برخی از منابع هم به نقلی [[مرگ]] او را در [[سال ۱۱ هجری]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref> و در ایام [[خلافت ابوبکر]] گفته‌اند<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref>. در توضیح مرگ او، منابع [[روایات]] مختلفی نقل کرده‌اند؛ برخی او را کشته [[اجنه]] معرفی کرده، اشعاری را در این باره به اجنه منسوب کرده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳-۴۶۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref> و بعض دیگر از مصادر، [[قتل]] او را به دست فرستاده [[ابوبکر]] دانسته‌اند. بر اساس این گزارش، ابوبکر مردی را نزد سعد که در حوران بود، فرستاد تا از وی [[بیعت]] بگیرد. اما [[سعد]] امتناع کرد و آن مرد تیری بر او زد و او را کشت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰.</ref>. برخی نیز معتقدند [[خالد بن ولید]] و محمد بن [[سلمه انصاری]]، به دستور عمر [[مأمور]] شدند که از [[سعد بن عباده]] در شام بیعت بگیرند و زمانی که با [[مخالفت]] او روبرو شدند، شب‌هنگام به کمین نشستند و هر یک تیری به سوی او انداختند و او را به قتل رساندند. سپس شعری سرودند و آن [[شعر]] را به جنّیان نسبت دادند: «ما [[سید]] [[خزرج]]: سعد بن عباده را کشتیم. به او دو عدد تیر پرتاب کردیم و در نشانه‌گیری به قلبش [[خطا]] ننمودیم»<ref>شوشتری، مجالس المؤمنین، ج۲، ص۲۳۵. ابن‌ابی‌الحدید هم با ذکر داستانی به ادعای قتل سعد بن عباده توسط اجنه طعنه می‌زند. او نقل کرده که مردی سنی از شیعه‌ای سؤال کرد که اگر خلافت حق علی{{ع}} بود و ابابکر آن را غصب کرد، چرا او در صدد برنیامد تا خلافت را پس بگیرد؟ شیعه پاسخ می‌دهد: «علی{{ع}} می‌ترسید که جنیان او را بکشند!». (تستری، قاموس الرجال، ج۵، ص۴۹ به نقل از ابن ابی الحدید)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		[[سعد بن عباده]] پس از انجام [[بیعت مردم]] با [[ابوبکر]]، همچنان از [[بیعت با ابوبکر]] امتناع می‌کرد. نقل است که پس از [[بیعت]] [[انصار]] با ابوبکر، وی به سعد بن عباده پیغام داد تا با او بیعت کند. سعد گفت: «[[قسم به خدا]] بیعت نمی‌کنم تا آنکه تمام تیرهای تیردان خود را به شما بزنم و با هر کس که از من پیروی می‌کند و [[اقوام]] خود و خاندانم با شما [[جنگ]] کنم». خبر چون به ابوبکر رسید، او را در [[اندیشه]] [[اجبار]] در بیعت‌گیری از سعد انداخت. در این هنگام، [[بشیر بن سعد انصاری]] در [[مقام]] [[مشاوره]] به او گفت: «سعد از بیعت خودداری و لج کرده است و تا پای [[جان]] با تو بیعت نمی‌کند. اگر او کشته شود، [[فرزندان]] و خاندانش هم با او [[ایستادگی]] می‌کنند تا کشته شوند و آنان کشته نخواهند شد مگر این که تمام [[قبیله خزرج]] کشته شوند و [[خزرجیان]] کشته نخواهند شد مگر این که [[قبیله اوس]] هم با ایشان کشته شوند. اکنون که کار شما [[استوار]] گردیده است او را تحریک نکنید که اگر او را به حال خود واگذارید، تنهاست و زیانی برای شما ندارد». ابوبکر نیز پیشنهاد تهدیدگونه او را پذیرفت و سعد را رها کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. پس از به خلافت رسیدن عمر بن خطاب، وی روزی سعد بن عباده را در راه دید و از باب [[تحقیر]] او را صدا زد «ایه سعد؛ آهای سعد» سعد هم همان‌گونه جوابش را داد. عمر گفت: «تو همانی که آن کار را کردی (داعیه [[خلافت]] داشتی)؟» گفت: «آری من همانم؛ اکنون که [[حکومت]] به دست تو رسیده است، به [[خدا]] قسم، رفیقت را بیشتر از تو [[دوست]] می‌داشتیم و به خدا [[سوگند]] از [[همسایگی]] و مجاورت تو ناخشنودیم». عمر گفت: «کسی که همسایگی دیگری را خوش ندارد، از آنجا کوچ می‌کند و می‌رود». سعد گفت: «من هم در همین اندیشه‌ام و به همسایگی کسانی می‌روم که از تو بهترند»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. اندکی بعد، سعد به [[شام]] [[مهاجرت]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و در سال ۱۴ یا ۱۵<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۵. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و به نقلی ۱۶ [[هجری]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۹۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۵۶.</ref> در اوایل [[خلافت عمر]] در [[حوران]] -از [[اراضی]] شام- درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref>. برخی از منابع هم به نقلی [[مرگ]] او را در [[سال ۱۱ هجری]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref> و در ایام [[خلافت ابوبکر]] گفته‌اند<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref>. در توضیح مرگ او، منابع [[روایات]] مختلفی نقل کرده‌اند؛ برخی او را کشته [[اجنه]] معرفی کرده، اشعاری را در این باره به اجنه منسوب کرده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳-۴۶۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref> و بعض دیگر از مصادر، [[قتل]] او را به دست فرستاده [[ابوبکر]] دانسته‌اند. بر اساس این گزارش، ابوبکر مردی را نزد سعد که در حوران بود، فرستاد تا از وی [[بیعت]] بگیرد. اما [[سعد]] امتناع کرد و آن مرد تیری بر او زد و او را کشت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰.</ref>. برخی نیز معتقدند [[خالد بن ولید]] و محمد بن [[سلمه انصاری]]، به دستور عمر [[مأمور]] شدند که از [[سعد بن عباده]] در شام بیعت بگیرند و زمانی که با [[مخالفت]] او روبرو شدند، شب‌هنگام به کمین نشستند و هر یک تیری به سوی او انداختند و او را به قتل رساندند. سپس شعری سرودند و آن [[شعر]] را به جنّیان نسبت دادند: «ما [[سید]] [[خزرج]]: سعد بن عباده را کشتیم. به او دو عدد تیر پرتاب کردیم و در نشانه‌گیری به قلبش [[خطا]] ننمودیم»<ref>شوشتری، مجالس المؤمنین، ج۲، ص۲۳۵. ابن‌ابی‌الحدید هم با ذکر داستانی به ادعای قتل سعد بن عباده توسط اجنه طعنه می‌زند. او نقل کرده که مردی سنی از شیعه‌ای سؤال کرد که اگر خلافت حق علی{{ع}} بود و ابابکر آن را غصب کرد، چرا او در صدد برنیامد تا خلافت را پس بگیرد؟ شیعه پاسخ می‌دهد: «علی{{ع}} می‌ترسید که جنیان او را بکشند!». (تستری، قاموس الرجال، ج۵، ص۴۹ به نقل از ابن ابی الحدید)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			===بنی ساعده و حضور در حوادث این دوره===
			ظهور و بروز [[متنبئین]] و نیز حادثه [[شورش]] برخی [[قبایل عرب]]، علیه [[حکومت مدینه]] موسوم به واقعه «ردّه» نیز از دیگر رخدادهای مهم [[صدر اسلام]] و دوران [[خلافت]] [[خلفا]] به شمار می‌رود. در شمار بزرگترین و مهمترین [[پیامبران دروغین]]، باید از [[مسیلمه]] [[کذاب]] نام برد که تهدیدی جدی برای [[اساس اسلام]] به شمار می‌رفت. [[مسلمانان]] اعم از [[مهاجر]] و [[انصار]] و دیگر اقشار [[مردم]] شبه جزیره به [[نبرد]] این عنصر [[فاسد]] رفتند و در [[جنگی]] موسوم به «[[نبرد یمامه]]» که در [[سال ۱۲ هجری]]، اتفاق افتاد، مسیلمه و جمع زیادی از یارانش را به [[هلاکت]] رساندند. در این نبرد، جمع زیادی از انصار نیز کشته شدند که برخی منابع تعداد این [[شهدا]] را تا هفتاد نفر<ref>واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۰؛ بیهقی، دلائل النبوه، ج۳، ص۲۷۷؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۴۶. نیز ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۲۱۳، ۲۳۶۳؛ ج۴، ص۱۶۲۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۸۸، ۲۷۹، ۲۳۱، ۳۷۷؛ ج۲، ص۱۰۴، ۱۸۹، ۲۸۱ و....</ref> و بعضی دیگر تعداد این کشته‌ها را تنها در یک مرحله از این [[جنگ]]، ۱۱۶ تن<ref>واقدی، الرده، ص۱۳۴.</ref> ذکر کرده‌اند. در میان این کشته‌شدگان [[انصاری]]، اسامی چند تن از مردان ساعدی نیز دیده می‌شود که از جمله ایشان می‌توان از [[اسید بن یربوع بن بدی]]<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۱، ص۹۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۱۱۵.</ref>، [[سعد بن حارثة بن لوذان]]<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۶، ص۵۶؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۵۸۳.</ref> و به نقلی [[أبوأسید مالک بن ربیع انصاری]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۳؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۳۲۹. با توجه به این که منابع دیگر از مرگ او در بصره پیش از قتل عثمان در پی یک حادثه خبر داده‌اند (ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۴، ص۱۹۷) و برخی دیگر، از مرگ او در سال‌های ۳۰ هجری، (ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۹۸؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۶۵۶) ۴۰ هجری، (ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۶۵۶) ۶۰ هجری، (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۲۱؛ ابن قتیبه دینوری، المعارف، ص۲۷۲؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۹۸) ۶۵ هجری، (ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۵۹۸؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۵، ص۱۴) و... خبر داده‌اند، این احتمال که آنان به اشتباه رفته باشند زیاد است. این احتمال هم وجود دارد که این منابع، او را با فردی با نام مشابه «مالک بن ربیع انصاری» از بنی جحجبی که از مقتولین واقعه یمامه به شمار آمده است، (ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۵۳۵ به نقل از عمر بن شبه) خلط کرده باشند.</ref> و [[ابودجانه انصاری]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۳؛ محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۸؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۲۰؛ ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۵۳۶.</ref> یاد کرد. [[ابودجانه]] را از [[قاتلان]] [[مسیلمه]] [[کذاب]] گفته‌اند<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۶۴۴؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۶، ص۳۳۷. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۲۰.</ref>. نقل است که [[مسلمانان]] در پشت باغ [[بنی حنیفه]] با [[یاران]] مسیلمه درگیر بودند و به‌واسطه [[مقاومت]] سرسختانه [[سپاه]] مسیلمه کذاب، [[قادر]] به [[نفوذ]] به باغ نبودند، از این‌رو، از ابودجانه کمک طلبیدند. او در حالی که پایش را شکسته بود، در ورودی این باغ به [[نبرد]] با [[دشمن]] پرداخت و با [[شجاعت]] بی‌نظیرش، دشمن را فراری داد و خود نیز بنا بر برخی نقل‌ها، در این معرکه کشته شد<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۶۵۲؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۶، ص۳۳۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۰۰.</ref>. اما برخی گزارشات، از [[جان]] [[بدر]] بردن ابودجانه انصاری از این معرکه خبر داده، او را از شرکت‌کنندگان و حاضران در [[جنگ صفین]] دانسته‌اند<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۶۵۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۰۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۶، ص۳۳۷.</ref>. از احلاف و هم‌پیمانان کشته‌شده بنی ساعده در این نبرد هم می‌توان به نام سعد بن بن حمار<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۶، ص۵۶.</ref> و سعد بن حبان<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۶، ص۵۶.</ref> اشاره کرد.

			[[فتوحات اسلامی]] نیز از مهمترین وقایع دوران خلفاست. از حضور مردان بنی ساعده در جریان فتوحات اسلامی جز خبر حضور [[سعد بن خلیفه انصاری]] [[صحابی]] در [[قادسیه]] ([[سال ۱۳ هجری]]) و کشته شدن او در این [[جنگ]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۱۹۱؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۴۴.</ref> و نیز مشارکت [[مسلمة بن مخلّد بن صامت]] صحابی در [[فتح مصر]] ([[سال ۲۰ هجری]])<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۳۹۸.</ref> خبری به دست نیامده است.

			دیگر حادثه بزرگ دوران [[خلافت]] خلفای ثلاث -که بنی ساعده در آن به ایفای نقش پرداختند،- جریان [[اعتراضات مردمی علیه عثمان]] است. بر اساس گزارشات به دست آمده، نخستین [[اعتراضات]] به عثمان از سوی جَبَلة بن عمر ساعدی انصاری انجام گرفت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۶۵-۳۶۶؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۶۸.</ref>. او آشکارا زبان به [[طعن]] عثمان می‌گشود و علناً از او بد می‌گفت. در تفصیل این ماجرا گفته شده که روزی جبله در انجمن [[قوم]] خویش بود که عثمان بر او گذشت. زنجیری به دست جبله بود و چون عثمان بر آنها گذشت، [[سلام]] کرد و [[جماعت]] پاسخش را دادند. اما جبله گفت: «چرا [[جواب]] سلام کسی را می‌دهید که چنین و چنان کرد؟» آن‌گاه رو به عثمان کرد و گفت: «به [[خدا]] این زنجیر را به گردنت می‌اندازم مگر این که اطرافیانت را رها کنی». عثمان گفت: «کدام اطرافیان؟ به خدا کسی را بر نمی‌گزینم». جبله گفت: «[[مروان]] را برگزیده‌ای، معاویه را برگزیده‌ای، [[عبدالله بن عامر]] را برگزیده‌ای، [[عبدالله بن سعد]] را برگزیده‌ای که [[قرآن]] در [[مذمت]] یکی‌شان آمد و [[پیامبر]]{{صل}} [[خون]] وی را هدر کرد». عثمان که پاسخی برای حرف‌هایش نداشت، آنها را ترک کرد<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۶۶؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۶۸؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷، ص۱۷۶. و نیز با روایتی مشابه: بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۶۵.</ref>. در نقلی دیگر آمده که وی به [[مسجد]] وارد شد و عثمان را بر فراز [[منبر]] دید، پس، بر او [[حمله]] برد و او را از منبر پایین کشید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۳۶؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۶۵.</ref>. پس از اوج‌گیری [[اعتراضات]] و [[محاصره خانه عثمان]] به دست معترضان، [[جبلة بن عمرو]] نیز در جمع محاصره‌کنندگان [[خانه]] عثمان حضور یافت<ref>ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۱۹۲.</ref>. گفته شده که پس از [[کشته شدن عثمان]]، جنازه او را جهت [[دفن]] به [[بقیع]] رساندند و خواستند آن را در پایین‌ترین قسمت بقیع دفن کنند. جمعی از [[انصار]] که [[جبلة بن عمرو ساعدی]]<ref>ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۱۱۲؛ ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۶۵. نقل است که جبلة بن عمرو ساعدی به تشییع‌کنندگان عثمان گفت: «به خدا سوگند نباید او را در بقیع رسول الله{{صل}} به خاک بسپارید و نمی‌گذاریم بر او نماز بخوانید». (ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۶۵.)</ref> و [[اسلم بن اوس بن بجره ساعدی]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۲؛ ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۱۱۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۲۷.</ref> از جمله ایشان بودند، در [[مخالفت]] با عثمان، از [[تدفین]] او در [[قبرستان بقیع]] ممانعت به عمل آوردند. از این‌رو [[تشییع‌کنندگان]] وی را در محلی به نام «حشّ [[کوکب]]» که [[قبرستان]] [[یهودیان]] [[مدینه]] بود، دفن کردند<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۰، ص۷.</ref>.

			در مقابل این جمع که در مواجهه با عثمان [[شمشیر]] از رو بسته بودند، برخی از ساعدی‌ها هم موضع ملایم‌تری نسبت به عثمان داشتند و در [[حمایت]] و [[دفاع]] از عثمان، مانع [[دشنام]] و [[بدگویی]] نسبت به او می‌شدند. [[ابواسید ساعدی]] از جمله این افراد بود<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۳۶-۳۳۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۴۹؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۵۰-۱۵۱.</ref>. پیش از آن نیز، وی و [[ابوحمید]] ساعدی پس از آغاز [[اعتراضات مردمی علیه عثمان]] و ورود معترضان به مدینه، همراه با [[امام علی]]{{ع}} و جمعی دیگر از [[مهاجر]] و [[انصار]] به در خواست عثمان به [[ذی خشب]] -محل استقرار [[مصریان]] معترض- رفتند و با آنها سخن گفته، ضمن تضمین‌هایی، آنها را [[راضی]] به بازگشت به [[دیار]] خود نموده بودند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۵۹؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۵۱؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۶۲.</ref>.
			از [[کارگزاران]] ساعدی [[خلفا]] در این دوره می‌توان از [[سمیر بن حصین بن حارث]] از عمال [[عمر بن خطاب]] نام برد<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۴، ص۳۷۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۰۶.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-08-26T10:00:35Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۰
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	[[غزوه طائف]] نیز از دیگر [[غزوات]] [[عصر رسول خدا]]{{صل}} بود که در آن جمعی از [[مردم]] بنی ساعده حضور داشتند. از جمله این مشارکت‌کنندگان در این [[جنگ]]، منذر بن عبدالله (عباد) انصاری ساعدی بود که در اثنای این [[کارزار]] به شهادت رسید<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۳۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۸۷؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۴۴. برخی منابع از او با نام و نسب «عبدالله بن عباد» یاد کردند. (ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۴۴۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۹۳)</ref>.		[[غزوه طائف]] نیز از دیگر [[غزوات]] [[عصر رسول خدا]]{{صل}} بود که در آن جمعی از [[مردم]] بنی ساعده حضور داشتند. از جمله این مشارکت‌کنندگان در این [[جنگ]]، منذر بن عبدالله (عباد) انصاری ساعدی بود که در اثنای این [[کارزار]] به شهادت رسید<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۳۸؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۴۸۷؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۴۴. برخی منابع از او با نام و نسب «عبدالله بن عباد» یاد کردند. (ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۴، ص۱۴۴۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۹۳)</ref>.
	از [[کارگزاران]] ساعدی [[پیامبر]]{{صل}} می‌توان از [[قیس بن سعد بن عباده]] یاد کرد. او مقامی مشابه [[رییس]] پلیس برای پیامبر{{صل}} داشت<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۸، ص۳۴۶؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۹، ص۴۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵.</ref>. وی را همچنین [[مسئول]] اخذ [[صدقات]] در برخی مناطق تحت [[حاکمیت]] [[دولت نبوی]]{{صل}} گفته‌اند<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از [[کارگزاران]] ساعدی [[پیامبر]]{{صل}} می‌توان از [[قیس بن سعد بن عباده]] یاد کرد. او مقامی مشابه [[رییس]] پلیس برای پیامبر{{صل}} داشت<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱۸، ص۳۴۶؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۹، ص۴۰۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۶۵.</ref>. وی را همچنین [[مسئول]] اخذ [[صدقات]] در برخی مناطق تحت [[حاکمیت]] [[دولت نبوی]]{{صل}} گفته‌اند<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۹۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==بنی ساعده و ایام [[خلافت]] [[خلفا]]==
			===بنی ساعده و [[سقیفه]]===
			[[طمع]] ورزی و اقدامات مشکوک چند تن از [[مهاجران]] [[صحابی]] جهت دستیابی به خلافت، [[انصار]] را نگران [[آینده]] خود و [[سرنوشت]] خلافت پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} کرد. از این رو پس از [[رحلت]] رسول‌خدا{{صل}} در سقیفه<ref>سقیفه در ناحیه شمال (غربی) مسجدالنبی و با فاصله‌ای کمتر از یک کیلومتر از خانه پیامبر{{صل}} قرار داشت و سایبانی بود که جمعاً کمتر از یک‌صد نفر را در خود جا می‌داد. آن‌جا محل اجتماع مردم مدینه، از جمله انصار و قبیله اوس و خزرج بود. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۵۲)</ref> گرد آمده و تصمیم گرفتند تا [[سعد بن عباده]] را به عنوان [[خلیفه]] برگزینند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۴۶؛ طبرسی، الاحتجاج، ج۱، ص۹۱؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۳۷ ـ ۳۸.</ref>. [[خزیمة بن ثابت]] [[ذوشهادتین]] -یکی از سران انصار- به عنوان نخستین سخنران انصار در سقیفه، ضمن برشمردن [[فضایل]] انصار، بر [[ضرورت]] مقدم بودن انصار بر [[قریش]] در امر [[حکومت]] تأکید، و از آنان خواست تا حکومت را به مردی بسپارند که قریش از او بترسد یا مورد [[احترام]] قریش باشد و انصار نیز از او در [[امان]] باشد. انصار گفته او را [[تأیید]] کردند و [[رضایت]] خود را از خلافت [[سعد بن عباده انصاری]] اعلام داشتند<ref>ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۱، ص۳.</ref>. آن [[روز]] سعد بن عباده به علت [[بیماری]] نمی‌توانست با صدای بلند سخن گوید، از این‌رو، فرزند یا یکی از پسرعموهایش با صدای بلند سخنان او را برای حاضران تکرار می‌کرد. سعد گفت: ای انصار! هیچ کدام از [[قبایل عرب]] همانند شما در [[دین]] و [[برتری]] سابقه‌ای در [[اسلام]] ندارند. در حالی که رسول‌خدا{{صل}} بیش از ده سال در میان قریش بود و آنان را به [[عبادت]] [[خداوند]] [[رحمان]] و ترک [[شرک]] و بت‌پرستی [[دعوت]] می‌کرد، اما تنها در این میان، عده اندکی به او [[ایمان]] آوردند. آنان در این مدت نتوانستند او را [[یاری]] کنند و به آیینش [[عزت]] بخشند و [[ظلم]] را از خود دور کنند، تا اینکه خداوند این [[فضیلت]] و [[کرامت]] را نصیب شما [[انصار]] کرد و این [[نعمت]] را به شما اختصاص داد... شما بیش از همه بر [[دشمنان]] رسول‌خدا{{صل}} سخت گرفتید تا اینکه آنان [[تسلیم]] [[امر خداوند]] شدند و [[رهبری]] [[پیامبر]]{{صل}} را با [[خواری]] پذیرفتند و خداوند به وسیله شما بسیاری از دشمنان رسول‌خدا{{صل}} را کشت. بنابراین، [[عرب]] با شمشیرهای شما به اسلام نزدیک شد. خداوند در حالی پیامبر{{صل}} را [[قبض روح]] کرد که او از شما [[راضی]] بود و شما ای انصار [[نور چشم]] رسول‌خدا{{صل}} بودید، پس [[خلافت]] را در دست خود بگیرید<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۲۲.</ref>. همه انصار گفتند: [[رأی]] [[درستی]] آوردی و سخنی درست گفتی، ما هرگز رأی تو را رها نمی‌کنیم و حکومت را به تو می‌سپاریم؛ چراکه مورد رضایت ما و [[صالح المؤمنین]] هستی. بنا به گزارش [[ابن اعثم]]، پیش از آمدن [[مهاجران]] به [[سقیفه]]، انصار بحث و گفت‌وگوی فراوانی با خود داشتند، کسانی [[سعد بن عباده]] را پیشنهاد کردند و کسانی هم به به دلیل وجود [[رقابت]] میان انصار، مخالف خلافت انصار بودند<ref>ابن اعثم [[کوفی]]، [[الفتوح]]، ج۱، ص۳ـ۵..</ref>.<ref>سعید طالقانی، مقاله «انصار و امیرمؤمنان{{ع}}»، تاریخ در آیینه پژوهش، ۱۳۸۷، ش۱۷.</ref>انصار در حال گفت‌وگو بودند که [[ابوبکر]]، عمر و [[ابوعبیده جرّاح]] و تنی چند از مهاجران، سر رسیدند. با آمدن مهاجران، گفتگوهایی بین [[مهاجر]] و انصار در گرفت و هر یک از طرفین و نیز انصاری‌های مخالف خلافت انصار به بیان دیدگاه خود در باره خلافت پرداختند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۴۶؛ ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۵-۱۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۲۴-۳۹؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۲۱-۲۲۳ و....</ref>. ابوبکر با بهره‌گیری از [[حسادت]] [[بشیر بن سعد]] و نیز با استفاده از سوابق رقابت و حتی جنگ‌های طولانی بین دو [[قبیله]] بزرگ انصار ([[اوس و خزرج]]) پیش از اسلام، [[افکار]] آماده شده انصار را برای خلافت یا امارت سعد بن عباده [[رئیس]] [[خزرج]] بر هم زد و با پیشنهاد به ظاهر ساختگی، گفت: «این عمر و [[ابوعبیده]] با هر یک خواستید [[بیعت]] کنید» (چون می‌دانست آن دو به ابوبکر پیشنهاد خواهند کرد). از این‌رو، عمر و ابوعبیده گفتند: «ای ابوبکر! سزاوار نیست که ما بر تو پیشی گیریم، تو همراه [[پیامبر]]{{صل}} در [[غار]] بودی، بنابراین تو برای [[خلافت]] سزاوارتری»<ref>طبرسی، الاحتجاج، ص۹۳.</ref>. آنان فوراً به طرف ابوبکر رفتند تا بیعت کنند، بشیر بن سعد از آنان پیشی گرفت و با ابوبکر بیعت کرد<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱، ص۱۶.</ref>.<ref>سعید طالقانی، مقاله «انصار و امیرمؤمنان{{ع}}»، تاریخ در آیینه پژوهش، ۱۳۸۷، ش۱۷.</ref> وقتی مردان [[اوس]]، کار بشیر بن سعد و خواسته [[قریش]] را دیدند و اینکه خزرج می‌خواهند [[سعد بن عباده]] را به خلافت برگزینند، برخی از آنان از جمله [[اسید بن حضیر]] از بزرگان اوس به برخی دیگر گفتند: «به [[خدا]] [[سوگند]]، اگر خزرج بار دیگر [[حکومت]] را در دست گیرد، برای همیشه [[برتری]] خود را بر شما [[حفظ]] می‌‌کند و هیچگاه بهره‌ای از حکومت را نصیب شما نمی‌‌کند. پس برخیزید و با ابوبکر بیعت کنید»<ref>ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ج۱،ص۱۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۳۹؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۲۴.</ref>. این‌گونه [[اوسیان]] به رغم [[مخالفت]] [[حباب بن منذر انصاری]] و سعد بن عباده و دیگران، برخاستند و با ابوبکر بیعت کردند. برخی از حاضران این [[اجتماع]] -از جمله سعد بن معاذ- از بیعت سرباز زدند. از این‌رو عمر گفت: «بکشید سعد را خدا او را بکشد»<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۲، ص۴۴۷</ref>. بنا به گزارشی دیگر، عمر، بالای سر سعد رفت و گفت: «چنان لگدمالت کنم که ناقص شوی». [[قیس بن سعد]] -فرزند [[سعد بن معاذ]]- ریش عمر را گرفت و گفت: «به خدا سوگند، اگر یک موی از سر او کم شود، با دندان جلو برنمی‌گردی». ابوبکر گفت: «[[صبر]] کن ای عمر! در این هنگام [[مدارا]] بهتر است، و عمر نیز از سعد دست برداشت»<ref>طبرسی، الاحتجاج، ص۹۳؛ محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج۲۸، ص۱۸۲؛ حبیب‌اللّه‌ خویی، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۶.</ref>. سعد بن عباده گفت: «به خدا سوگند، اگر می‌توانستم بلند شوم همانند شیر چنان فریادی می‌کشیدم که با اطرافیانت به سوراخ روی و به [[خدا]] قسم تو را در میان مردمی می‌فرستادم که زیردست باشی، نه اینکه از تو [[پیروی]] کنند»<ref>ابن قتیبه دینوری، دینوری، الامامه و السیاسه، ص۱۷؛ طبرسی، الاحتجاج، ص۹۳.</ref>.<ref>سعید طالقانی، مقاله «انصار و امیرمؤمنان{{ع}}»، تاریخ در آیینه پژوهش، ۱۳۸۷، ش۱۷.</ref>

			[[سعد بن عباده]] پس از انجام [[بیعت مردم]] با [[ابوبکر]]، همچنان از [[بیعت با ابوبکر]] امتناع می‌کرد. نقل است که پس از [[بیعت]] [[انصار]] با ابوبکر، وی به سعد بن عباده پیغام داد تا با او بیعت کند. سعد گفت: «[[قسم به خدا]] بیعت نمی‌کنم تا آنکه تمام تیرهای تیردان خود را به شما بزنم و با هر کس که از من پیروی می‌کند و [[اقوام]] خود و خاندانم با شما [[جنگ]] کنم». خبر چون به ابوبکر رسید، او را در [[اندیشه]] [[اجبار]] در بیعت‌گیری از سعد انداخت. در این هنگام، [[بشیر بن سعد انصاری]] در [[مقام]] [[مشاوره]] به او گفت: «سعد از بیعت خودداری و لج کرده است و تا پای [[جان]] با تو بیعت نمی‌کند. اگر او کشته شود، [[فرزندان]] و خاندانش هم با او [[ایستادگی]] می‌کنند تا کشته شوند و آنان کشته نخواهند شد مگر این که تمام [[قبیله خزرج]] کشته شوند و [[خزرجیان]] کشته نخواهند شد مگر این که [[قبیله اوس]] هم با ایشان کشته شوند. اکنون که کار شما [[استوار]] گردیده است او را تحریک نکنید که اگر او را به حال خود واگذارید، تنهاست و زیانی برای شما ندارد». ابوبکر نیز پیشنهاد تهدیدگونه او را پذیرفت و سعد را رها کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. پس از به خلافت رسیدن عمر بن خطاب، وی روزی سعد بن عباده را در راه دید و از باب [[تحقیر]] او را صدا زد «ایه سعد؛ آهای سعد» سعد هم همان‌گونه جوابش را داد. عمر گفت: «تو همانی که آن کار را کردی (داعیه [[خلافت]] داشتی)؟» گفت: «آری من همانم؛ اکنون که [[حکومت]] به دست تو رسیده است، به [[خدا]] قسم، رفیقت را بیشتر از تو [[دوست]] می‌داشتیم و به خدا [[سوگند]] از [[همسایگی]] و مجاورت تو ناخشنودیم». عمر گفت: «کسی که همسایگی دیگری را خوش ندارد، از آنجا کوچ می‌کند و می‌رود». سعد گفت: «من هم در همین اندیشه‌ام و به همسایگی کسانی می‌روم که از تو بهترند»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref>. اندکی بعد، سعد به [[شام]] [[مهاجرت]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و در سال ۱۴ یا ۱۵<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۵. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳.</ref> و به نقلی ۱۶ [[هجری]]<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۳۹۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۵۶.</ref> در اوایل [[خلافت عمر]] در [[حوران]] -از [[اراضی]] شام- درگذشت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref>. برخی از منابع هم به نقلی [[مرگ]] او را در [[سال ۱۱ هجری]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref> و در ایام [[خلافت ابوبکر]] گفته‌اند<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۶.</ref>. در توضیح مرگ او، منابع [[روایات]] مختلفی نقل کرده‌اند؛ برخی او را کشته [[اجنه]] معرفی کرده، اشعاری را در این باره به اجنه منسوب کرده‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۶۳-۴۶۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۵۹۹.</ref> و بعض دیگر از مصادر، [[قتل]] او را به دست فرستاده [[ابوبکر]] دانسته‌اند. بر اساس این گزارش، ابوبکر مردی را نزد سعد که در حوران بود، فرستاد تا از وی [[بیعت]] بگیرد. اما [[سعد]] امتناع کرد و آن مرد تیری بر او زد و او را کشت<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۰.</ref>. برخی نیز معتقدند [[خالد بن ولید]] و محمد بن [[سلمه انصاری]]، به دستور عمر [[مأمور]] شدند که از [[سعد بن عباده]] در شام بیعت بگیرند و زمانی که با [[مخالفت]] او روبرو شدند، شب‌هنگام به کمین نشستند و هر یک تیری به سوی او انداختند و او را به قتل رساندند. سپس شعری سرودند و آن [[شعر]] را به جنّیان نسبت دادند: «ما [[سید]] [[خزرج]]: سعد بن عباده را کشتیم. به او دو عدد تیر پرتاب کردیم و در نشانه‌گیری به قلبش [[خطا]] ننمودیم»<ref>شوشتری، مجالس المؤمنین، ج۲، ص۲۳۵. ابن‌ابی‌الحدید هم با ذکر داستانی به ادعای قتل سعد بن عباده توسط اجنه طعنه می‌زند. او نقل کرده که مردی سنی از شیعه‌ای سؤال کرد که اگر خلافت حق علی{{ع}} بود و ابابکر آن را غصب کرد، چرا او در صدد برنیامد تا خلافت را پس بگیرد؟ شیعه پاسخ می‌دهد: «علی{{ع}} می‌ترسید که جنیان او را بکشند!». (تستری، قاموس الرجال، ج۵، ص۴۹ به نقل از ابن ابی الحدید)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==