بنی‌وهبیل - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۲

2023-10-14T07:22:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = مذحج
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =

Wasity: /* مقدمه */

2023-10-06T10:17:44Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۷
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	مشارکت در [[قیام مختار]] نیز از دیگر مواردی است که نامی از برخی مردان بنی وهبیل در آن به ثبت رسیده است. بر پایه گزارش [[ابن کلبی]] از [[ابومخنف]]، [[ابراهیم بن مالک اشتر]] در جریان [[جنگ]] «خازر»(در [[سال ۶۷ هجری]])، پس از رسیدن به این منطقه، فردی [[شجاع]] و جنگاور به نام [[طفیل بن لقیط]] از مردان وهبیل را بر مقدمه [[سپاه]] خود گماشت و آماده جنگ با [[عبیدالله بن زیاد]] شد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۸۶.</ref> همچنین برخی از منابع، از کشته شدن [[سائب بن بشر]] - جد ابن کلبی - که از همراهان [[مصعب بن زبیر]] در [[نبرد]] با مختار بود، به دست فردی به نام [[ورقاء]] [[نخعی]] از مردان بنی وهبیل در سال ۶۷ هجری خبر داده، اشعاری که او پس از [[قتل]] [[سائب]] سروده است، نقل کرده‌اند.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۰۳. نیز ر. ک. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۴۱-۳۴۲.</ref>		مشارکت در [[قیام مختار]] نیز از دیگر مواردی است که نامی از برخی مردان بنی وهبیل در آن به ثبت رسیده است. بر پایه گزارش [[ابن کلبی]] از [[ابومخنف]]، [[ابراهیم بن مالک اشتر]] در جریان [[جنگ]] «خازر»(در [[سال ۶۷ هجری]])، پس از رسیدن به این منطقه، فردی [[شجاع]] و جنگاور به نام [[طفیل بن لقیط]] از مردان وهبیل را بر مقدمه [[سپاه]] خود گماشت و آماده جنگ با [[عبیدالله بن زیاد]] شد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۸۶.</ref> همچنین برخی از منابع، از کشته شدن [[سائب بن بشر]] - جد ابن کلبی - که از همراهان [[مصعب بن زبیر]] در [[نبرد]] با مختار بود، به دست فردی به نام [[ورقاء]] [[نخعی]] از مردان بنی وهبیل در سال ۶۷ هجری خبر داده، اشعاری که او پس از [[قتل]] [[سائب]] سروده است، نقل کرده‌اند.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۰۳. نیز ر. ک. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۴۱-۳۴۲.</ref>

	علاوه بر اعلام و [[رجال]] فوق الذکر، از دیگر شخصیت‌های نامی بنی وهبیل می‌‌توان به اسامی [[مقداد بن سنان بن مالک]] از بزرگان این [[قوم]] و از شرکت کنندگان در [[جنگ صفّین]] در [[معیت]] علیّ بن أبی طالب{{ع}}،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref> أیوب بن سعنة بن یزید از شعرای [[عرب]]،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref>[[شریک]] بن عبدالله [[قاضی]] [[منصور دوانیقی]] و پسرش [[مهدی]] در [[کوفه]]،<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۵-۳۵۶. ابن خلکان او را قاضی مهدی عباسی در کوفه معرفی کرده و آورده است که هادی عباسی پس از رسیدن به حکومت، او را از این سمت عزل کرده است. (ابن خلکان، وفیات الأعیان ج۲، ص۴۶۴.)</ref> [[حفص بن غیاث بن طلق محدث]] و قاضی [[هارون عباسی]] در بخش خاوری [[بغداد]] و سپس کوفه<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۶۲؛ نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴.</ref> و پسرش [[عمر بن حفص]] از [[محدثان]] [[ثقه]] [[اهل سنت]]،<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۱۰۳؛ العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۵.</ref> طلق بن غنام بن طلق - نیز از [[راویان حدیث]] و [[پسر عمو]] و دبیر حفص بن غیاث در امر [[قضاوت]] -<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱-۳۷۲.</ref> و [[علی بن مدرک وهبیلی]] از محدثان معروف اهل سنت<ref>المزی، تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۱۲۶-۱۲۷؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶۹.</ref> اشاره کرد. در شمار محدثان [[شیعی]] این قوم هم، از [[محمد بن رفاعه نخعی وهبیلی کوفی]] نام برده شده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۲۸۲.</ref> ضمن این که [[نجاشی]] از حفص بن غیاث بن طلق - که پیشتر به نام او پرداخته شد، - در شمار [[راویان]] شیعی و از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}} و از راویان [[روایات]] آنها یاد کرده و به نقل از پسرش [[عمر]] آورده که پدرش در این کتاب، قریب به ۱۷۰ [[حدیث]] از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است.<ref>نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴-۱۳۵.</ref> اما [[شیخ طوسی]] ضمن بر شمردن [[حفص بن غیاث]] از [[راویان حدیث]] [[امام باقر]]{{ع}} و [[امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳، ۱۸۸ و۳۳۵.</ref> او را از [[محدثان اهل سنت]] برشمرده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳. برای مطالعه بیشتر ر. ک. ابوالقاسم خویی، معج رجال الحدیث، ج۷، ص۱۵۸-۱۵۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.		علاوه بر اعلام و [[رجال]] فوق الذکر، از دیگر شخصیت‌های نامی بنی وهبیل می‌‌توان به اسامی [[مقداد بن سنان بن مالک]] از بزرگان این [[قوم]] و از شرکت کنندگان در [[جنگ صفّین]] در [[معیت]] علیّ بن أبی طالب{{ع}}،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref> أیوب بن سعنة بن یزید از شعرای [[عرب]]،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref>[[شریک]] بن عبدالله [[قاضی]] [[منصور دوانیقی]] و پسرش [[مهدی]] در [[کوفه]]،<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۵-۳۵۶. ابن خلکان او را قاضی مهدی عباسی در کوفه معرفی کرده و آورده است که هادی عباسی پس از رسیدن به حکومت، او را از این سمت عزل کرده است. (ابن خلکان، وفیات الأعیان ج۲، ص۴۶۴.)</ref> [[حفص بن غیاث بن طلق]] [[محدث]] و قاضی [[هارون عباسی]] در بخش خاوری [[بغداد]] و سپس کوفه<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۶۲؛ نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴.</ref> و پسرش [[عمر بن حفص]] از [[محدثان]] [[ثقه]] [[اهل سنت]]،<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۱۰۳؛ العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۵.</ref> طلق بن غنام بن طلق - نیز از [[راویان حدیث]] و [[پسر عمو]] و دبیر حفص بن غیاث در امر [[قضاوت]] -<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱-۳۷۲.</ref> و [[علی بن مدرک وهبیلی]] از محدثان معروف اهل سنت<ref>المزی، تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۱۲۶-۱۲۷؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶۹.</ref> اشاره کرد. در شمار محدثان [[شیعی]] این قوم هم، از [[محمد بن رفاعه نخعی وهبیلی کوفی]] نام برده شده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۲۸۲.</ref> ضمن این که [[نجاشی]] از حفص بن غیاث بن طلق - که پیشتر به نام او پرداخته شد، - در شمار [[راویان]] شیعی و از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}} و از راویان [[روایات]] آنها یاد کرده و به نقل از پسرش [[عمر]] آورده که پدرش در این کتاب، قریب به ۱۷۰ [[حدیث]] از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است.<ref>نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴-۱۳۵.</ref> اما [[شیخ طوسی]] ضمن بر شمردن [[حفص بن غیاث]] از [[راویان حدیث]] [[امام باقر]]{{ع}} و [[امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳، ۱۸۸ و۳۳۵.</ref> او را از [[محدثان اهل سنت]] برشمرده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳. برای مطالعه بیشتر ر. ک. ابوالقاسم خویی، معج رجال الحدیث، ج۷، ص۱۵۸-۱۵۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این طایفه از شاخه‌های قبیله نخع و منتسب به وَهبیل بن سعد بن مالک بن نخع بن عمرو بن علة بن جلدند.ابن حزم؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۱۴؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶...» ایجاد کرد

2023-10-05T19:29:12Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این طایفه از شاخه‌های قبیله نخع و منتسب به وَهبیل بن سعد بن مالک بن نخع بن عمرو بن علة بن جلدند.<ref>ابن حزم؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۱۴؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
این [[طایفه]] از شاخه‌های [[قبیله نخع]] و منتسب به وَهبیل بن سعد بن مالک بن نخع بن عمرو بن علة بن جلدند.<ref>ابن حزم؛ جمهرة انساب العرب، ص۴۱۴؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶۹. </ref> از وهبیل بن سعد فرزندانی به اسامی مالک، ذهل، جشم، عامر، سلیم، کعب، سلامان، سلم، معاویه و جبیر تولد یافتند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref> که ادامه دهنده [[نسل]] او در سال‌های بعد شدند. این [[فرزندان]] در کنار دیگر فرزندانی که از [[دودمان]] وهبیل بن سعد پدید آمدند، توانستند با [[توسعه]] نسل وهبیل در [[زمین]]، شاخه بنی وهبیل بن سعد را تشکیل دهند.
از [[مساکن]] بنی وهبیل در منابع ذکری به میان نیامده است، اما به نظر می‌‌رسد آنان نیز به مانند [[قبیله]] [[مادری]] شان نخع، در [[سرزمین یمن]] و به طور مشخص در مناطق بین [[نجران]] تا [[صنعا]] [[منزل]] و مأوا داشته اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۷۶-۱۷۸؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، ج۱، ص۲۰۲.</ref> و سپس با توسعه تدریجی سکونتگاه [[بنی نخع]] و [[طوایف]] آن تا جنوب شرقی [[بیضاء]]، به احتمال جمعی از آنان هم بمانند دیگر [[اقوام]] [[نخعی]]، در دره‌های «مران»، «کَبران»، «نزعه»، «حَجُومه»، «مَلاحه»، «التیبب» و «صَحب»<ref>حسن بن احمد همدانی، صفه جزیره العرب، ص۱۷۶-۱۷۸و۱۸۹.</ref> و اطراف مناطق نجران در [[یمن]] ساکن شدند.<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۰۴.</ref> [[پس از ظهور اسلام]] و وقوع [[فتوحات اسلامی]]، جمعی از وهبیلی‌ها با کوچیدن از یمن، مناطق مختلف از جمله [[کوفه]]<ref>ر. ک. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۶۲؛ نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴؛ شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۲۸۲.</ref> را موطن خود قرار دادند.

[[تاریخ]] [[جاهلی]] و [[اسلامی]] [[قوم]] بنی وهبیل بسان بسیاری دیگر از [[قبایل]] کوچکتر [[عرب]]، ذیل قبیله اصلی یا سرشاخه بالاتر آن یعنی نخع و [[مذحج]] تعریف شده است. از این رو، جز اندک مواردی، نام چندانی از این قوم در جریان حوادث مهم جاهلی و اسلامی به میان نیامده است. از معدود اخباری که نامی از [[فرزندان]] وهبیل در آن به میان آمده است، [[همراهی]] برخی از آنان با امیرالمؤمنین علی{{ع}} در [[جنگ صفّین]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref> و نیز حضور گروهی از ایشان در واقعه دلخراش کربلاست. مشهورترین این افراد، [[سنان بن انس]] است که در برخی منابع، به عنوان [[قاتل]] [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} معرفی شده است.<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۸۳؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶۹.</ref> از اشعاری که [[ابن سعد]] از برخی شعرای نامی [[عرب]]<ref>از جمله شعری از عبیدة بن عمرو کندی.</ref> در [[رثای امام حسین]]{{ع}} نقل کرده، از [[سنان]] و نیز جمعی از [[مردم]] وهبیل در شمار [[قاتلان]] و عاملان [[شهادت امام]]{{ع}} سخن به میان آمده است:
{{عربی|و من حي و هبيل تداعت عصابة عليه و أخري أردفت من يحابر}}
جمعی از [[قبیله]] وهبیل [بن [[سعد بن مالک]] بن [[نخع]]] و گروهی دیگر از قبیله [[یحابر بن مالک بن أدد بن زید]] نیز بر او تاختند.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه ۱، ص۵۱۷.</ref>

مشارکت در [[قیام مختار]] نیز از دیگر مواردی است که نامی از برخی مردان بنی وهبیل در آن به ثبت رسیده است. بر پایه گزارش [[ابن کلبی]] از [[ابومخنف]]، [[ابراهیم بن مالک اشتر]] در جریان [[جنگ]] «خازر»(در [[سال ۶۷ هجری]])، پس از رسیدن به این منطقه، فردی [[شجاع]] و جنگاور به نام [[طفیل بن لقیط]] از مردان وهبیل را بر مقدمه [[سپاه]] خود گماشت و آماده جنگ با [[عبیدالله بن زیاد]] شد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۸۶.</ref> همچنین برخی از منابع، از کشته شدن [[سائب بن بشر]] - جد ابن کلبی - که از همراهان [[مصعب بن زبیر]] در [[نبرد]] با مختار بود، به دست فردی به نام [[ورقاء]] [[نخعی]] از مردان بنی وهبیل در سال ۶۷ هجری خبر داده، اشعاری که او پس از [[قتل]] [[سائب]] سروده است، نقل کرده‌اند.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۰۳. نیز ر. ک. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۴۱-۳۴۲.</ref>

علاوه بر اعلام و [[رجال]] فوق الذکر، از دیگر شخصیت‌های نامی بنی وهبیل می‌‌توان به اسامی [[مقداد بن سنان بن مالک]] از بزرگان این [[قوم]] و از شرکت کنندگان در [[جنگ صفّین]] در [[معیت]] علیّ بن أبی طالب{{ع}}،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref> أیوب بن سعنة بن یزید از شعرای [[عرب]]،<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۹۴.</ref>[[شریک]] بن عبدالله [[قاضی]] [[منصور دوانیقی]] و پسرش [[مهدی]] در [[کوفه]]،<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۵-۳۵۶. ابن خلکان او را قاضی مهدی عباسی در کوفه معرفی کرده و آورده است که هادی عباسی پس از رسیدن به حکومت، او را از این سمت عزل کرده است. (ابن خلکان، وفیات الأعیان ج۲، ص۴۶۴.)</ref> [[حفص بن غیاث بن طلق محدث]] و قاضی [[هارون عباسی]] در بخش خاوری [[بغداد]] و سپس کوفه<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۶۲؛ نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴.</ref> و پسرش [[عمر بن حفص]] از [[محدثان]] [[ثقه]] [[اهل سنت]]،<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۱۰۳؛ العجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۱۵.</ref> طلق بن غنام بن طلق - نیز از [[راویان حدیث]] و [[پسر عمو]] و دبیر حفص بن غیاث در امر [[قضاوت]] -<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۷۱-۳۷۲.</ref> و [[علی بن مدرک وهبیلی]] از محدثان معروف اهل سنت<ref>المزی، تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۱۲۶-۱۲۷؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۳۶۹.</ref> اشاره کرد. در شمار محدثان [[شیعی]] این قوم هم، از [[محمد بن رفاعه نخعی وهبیلی کوفی]] نام برده شده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۲۸۲.</ref> ضمن این که [[نجاشی]] از حفص بن غیاث بن طلق - که پیشتر به نام او پرداخته شد، - در شمار [[راویان]] شیعی و از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}} و از راویان [[روایات]] آنها یاد کرده و به نقل از پسرش [[عمر]] آورده که پدرش در این کتاب، قریب به ۱۷۰ [[حدیث]] از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است.<ref>نجاشی، رجال نجاشی، ص۱۳۴-۱۳۵.</ref> اما [[شیخ طوسی]] ضمن بر شمردن [[حفص بن غیاث]] از [[راویان حدیث]] [[امام باقر]]{{ع}} و [[امام صادق]]{{ع}} و [[امام کاظم]]{{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳، ۱۸۸ و۳۳۵.</ref> او را از [[محدثان اهل سنت]] برشمرده است.<ref>شیخ طوسی، رجال طوسی، ص۱۳۳. برای مطالعه بیشتر ر. ک. ابوالقاسم خویی، معج رجال الحدیث، ج۷، ص۱۵۸-۱۵۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}