بنی‌‌فهر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'نسب شناسان' به 'نسب‌شناسان'

2022-11-24T06:48:05Z

جایگزینی متن - 'نسب شناسان' به 'نسب‌شناسان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۷:		خط ۷:
	}}		}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	«بنی فهر بن مالک» کهن‌ترین شاخه [[قریش]] در [[روزگار]] [[اسلام]] بوده است. آنان در هیچ یک از افراد سلسله [[نسب]] خود جز در جد بزرگشان [[فهر بن مالک بن نضر بن کنانه]] با دیگر تیره‌های قریش [[پیوستگی]] نداشته‌اند. بدین ترتیب باید گفت همه قریش از [[آل فهر]] بوده‌اند و به [[باور]] ~~نسب شناسان~~ هر که نسبش به فهر نمی‌رسیده، قرشی شمرده نمی‌شود.<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۳۴۶؛ النص، کتاب نسب قریش، ص۵۹۱.</ref> با این حال افرادی در متون [[تاریخی]] [[صدر اسلام]] به طور خاص «فهری» خوانده شده‌اند، که نه از طریق [[لؤی بن غالب]]، بلکه از طریق دو عموی او «حارث» و «مخارق» - شاخه‌های اصلی آل فهر- به فهر نسب برده‌اند. در پی [[ظهور اسلام]]، فهریان همچون سایر تیره‌های قریش و [[اعراب]] [[جزیرة العرب]]، واکنش‌های متفاوتی در برابر این [[آیین]] نوظهور از خود بروز داده‌اند. گروهی از آنان به [[دشمنی]] با پیام‌آور این [[دعوت]] برخاستند، و برخی نیز دعوت [[حضرت]] را پذیرفته، در راه پیشبرد آن تلاش کرده‌اند. از ویژگی‌های مشترک شاخه‌های مختلف فهر –خصوصاً دو شاخه اصلی آن- [[روحیه]] [[جنگاوری]] است. برخی از نام آورترین [[فرماندهان نظامی]] در روزگار [[خلفای نخستین]] و [[حکام]] [[بنی امیه]]، همچون [[ابوعبیده جراح]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عقبة بن نافع]] و [[ضحاک بن قیس]] – فاتحان بزرگ [[شام]]، [[آسیای صغیر]]، [[مصر]] و شمال افریقا - از این تیره معروف بودند. عمده آنان با [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} و آموزه‌های [[وحیانی]] ایشان، [[بیگانه]] و نسبت به جریان [[حاکم]]، همسو و در [[پشتیبانی]] از [[نظریه]] «[[حاکمیت]] [[قریش]]» [[تعصب]] داشته‌اند.		«بنی فهر بن مالک» کهن‌ترین شاخه [[قریش]] در [[روزگار]] [[اسلام]] بوده است. آنان در هیچ یک از افراد سلسله [[نسب]] خود جز در جد بزرگشان [[فهر بن مالک بن نضر بن کنانه]] با دیگر تیره‌های قریش [[پیوستگی]] نداشته‌اند. بدین ترتیب باید گفت همه قریش از [[آل فهر]] بوده‌اند و به [[باور]] نسب‌شناسان هر که نسبش به فهر نمی‌رسیده، قرشی شمرده نمی‌شود.<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۳۴۶؛ النص، کتاب نسب قریش، ص۵۹۱.</ref> با این حال افرادی در متون [[تاریخی]] [[صدر اسلام]] به طور خاص «فهری» خوانده شده‌اند، که نه از طریق [[لؤی بن غالب]]، بلکه از طریق دو عموی او «حارث» و «مخارق» - شاخه‌های اصلی آل فهر- به فهر نسب برده‌اند. در پی [[ظهور اسلام]]، فهریان همچون سایر تیره‌های قریش و [[اعراب]] [[جزیرة العرب]]، واکنش‌های متفاوتی در برابر این [[آیین]] نوظهور از خود بروز داده‌اند. گروهی از آنان به [[دشمنی]] با پیام‌آور این [[دعوت]] برخاستند، و برخی نیز دعوت [[حضرت]] را پذیرفته، در راه پیشبرد آن تلاش کرده‌اند. از ویژگی‌های مشترک شاخه‌های مختلف فهر –خصوصاً دو شاخه اصلی آن- [[روحیه]] [[جنگاوری]] است. برخی از نام آورترین [[فرماندهان نظامی]] در روزگار [[خلفای نخستین]] و [[حکام]] [[بنی امیه]]، همچون [[ابوعبیده جراح]]، [[حبیب بن مسلمه]]، [[عقبة بن نافع]] و [[ضحاک بن قیس]] – فاتحان بزرگ [[شام]]، [[آسیای صغیر]]، [[مصر]] و شمال افریقا - از این تیره معروف بودند. عمده آنان با [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} و آموزه‌های [[وحیانی]] ایشان، [[بیگانه]] و نسبت به جریان [[حاکم]]، همسو و در [[پشتیبانی]] از [[نظریه]] «[[حاکمیت]] [[قریش]]» [[تعصب]] داشته‌اند.

	== نسب بنی فهر ==		== نسب بنی فهر ==

Wasity: جایگزینی متن - '-،' به '-'

2022-11-24T06:19:28Z

جایگزینی متن - '-،' به '-'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'معاویه بن ابی سفیان' به 'معاویة بن ابی‌سفیان'

2022-11-13T04:04:32Z

جایگزینی متن - 'معاویه بن ابی سفیان' به 'معاویة بن ابی‌سفیان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۴
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	== فهریان و [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] ==		== فهریان و [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] ==
	=== [[همگرایی]] با [[دولت]] «[[قریش]]» ===		=== [[همگرایی]] با [[دولت]] «[[قریش]]» ===
	داده‌های منابع حکایت از آن می‌‌کند که فهریان نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژه‌ای داشته‌اند. [[خط مشی]] افراد این [[قبیله]] در [[روزگار]] [[صدر اسلام]] [[گواهی]] بر این مطلب است، چنان که [[ضرار بن خطاب]] در جنگ بدر با خود [[عهد]] کرده بود که هیچ یک از افراد قریش را نکشد.<ref>جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۲.</ref> در روزگار [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] قریش»، بنی فهر خصوصاً بیشتر چهره‌های برجسته [[بنی محارب]] با خلیفگان نخستین و [[بنی امیه]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] نزدیکی داشتند<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۶.</ref> و برخی از آنان در رخدادهای [[سیاسی]] آن [[روزگار]] ایفای نقش کردند، چنان که [[ابو عبیده جراح]] از کسانی بود که در [[ماجرای سقیفه]] و دیگر وقایع سیاسی ایام [[خلفا]] ایفای نقش کرد.<ref>جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۴۹، ۵۱، ۶۱، ۶۳، ۶۴، ۶۶، ۹۳، ۱۶۴.</ref> حتی نقل شده که [[اصحاب]] شورایی که [[عمر]] برای [[تعیین جانشین]] خود [[انتخاب]] نموده بود، پس از کشته شدن عمر، در [[منزل]] یکی از همین فهریان یعنی [[فاطمه]] [[خواهر]] [[ضحاک بن قیس]] -که از [[مهاجران]] نخستین و زنی [[زیبا]] و [[خردمند]] بود، <ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۲۷۶</ref> - گرد آمده بودند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۱۰-۱۹۱۰.</ref> علاوه بر آن، [[رجال]] بسیاری از این [[طایفه]] در شمار عوامل [[حکومتی]] خلفای ثلاث و نیز [[~~معاویه~~ بن ~~ابی سفیان~~]] و دیگر [[حکام اموی]] قرار گرفتند که از جمله آنان می‌‌توان به نام [[عیاض بن غنم]] اشاره کرد. [[عیاض]] مدتی از سوی [[عمر بن خطاب]]، عهده‌دار [[امارت]] قنسرین و جزیره بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۷۴</ref> و پس از برکناری او، عمر، [[حبیب بن مسلمه فهری]] را مدتی [[کارگزار]] خود بر این مناطق قرار داد.<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۵، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۰.</ref> حبیب پس از [[انتصاب]] [[عثمان]] به [[خلافت]] نیز، به دستور [[خلیفه]] و توسط [[معاویة بن ابوسفیان]] – فرماندار عمر و عثمان بر [[شام]] و جزیره- جهت تصدی‌گری امر [[کارگزاری]] خلیفه به ارمنستان فرستاده شد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۹۶.</ref> در هنگام [[شورش]] مردمی علیه [[عثمان]] و در پی [[استمداد]] [[خلیفه]] از [[معاویه]]، وی، [[حبیب بن مسلمه]] را با لشکری، جهت [[یاری]] خلیفه به [[مدینه]] فرستاد.<ref>ابن شبه، تاریخ المدینة المنوره، ج۴،ص۱۲۸۹،ضبی، الفتنة و وقعة الجمل، ص۶۲.</ref> حبیب در [[وادی القری]] خبر [[کشته شدن عثمان]] را دریافت کرد و از این رو به [[شام]] بازگشت. او پس از کشته شدن عثمان، پیوسته با معاویه همراه بود و وی را در [[جنگ‌ها]] از جمله [[نبرد صفین]] [[همراهی]] نمود.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۱.</ref> یک بار معاویه او را همراه با گروهی نزد [[امام علی]]{{ع}} فرستاد. او در [[حضور امام]] از عثمان به [[نیکی]] یاد کرد و [[یاران]] [[حضرت]] را به [[قتل]] او متهم کرد که با پاسخ [[قاطع]] و محکم [[امام]] مواجه شد.<ref>نک: صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۱، ص۳۳۵.</ref> حکایت‌های حبیب بن مسلمه درباره [[معاویة بن ابوسفیان]] نشان می‌‌دهد که وی رابطه [[استواری]] با معاویه داشته است.<ref>نک: ابن فضل الله عمری، مسالک الابصار، ج۲۴، ص۳۵۴.</ref> وی همچنین در سال ۴۲ هجری، بار دیگر از سوی معاویه، [[والی]] ارمنستان گردید و گویا همان سال<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۰۵.</ref> و ظاهراً در همان جا در گذشت.<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۱، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۱.</ref> [[زیاد بن نعیم فهری]] هم از دیگر چهره‌های [[قبیله]] فهر است که در جریان محاصره اشغال [[خانه]] عثمان کشته شد.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۵۳۴، طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۷۱ و ج۴، ص۳۸۳.</ref> [[ابن کثیر]] او را از یاران برجسته عثمان دانسته است.<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷،ص۱۸۸؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۲۰.</ref> [[ضحاک بن قیس فهری]] هم از [[رجال]] معروف بنی فهر است. وی [[رئیس]] [[شرطه]] معاویه بود و پس از [[زیاد بن ابیه]]، از سال ۵۳ تا ۵۷ [[والی کوفه]] بود.<ref>ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۴۴؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۱۹.</ref> او در یکی از غاراتی که علیه ولایات تابعه [[حکومت امام علی]]{{ع}} صورت گرفت، [[فرماندهی]] جمعی از [[شامیان]] را بر عهده داشت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۳۷.</ref> همچنین، [[معاویه]] به هنگام حرکت به سوی [[عراق]] جهت [[رویارویی]] با [[سپاه امام حسن]]{{ع}}، [[ضحاک بن قیس]] را [[جانشین]] خود در [[شام]] قرار داد.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱،ص۲۰۷، بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۳۶.</ref> [[ضحاک]] معاویه را ستون [[خیمه]] [[عرب]] می‌‌دانست.<ref>صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۲۷۹.</ref> وی در آستانه [[مرگ معاویه]]، به همراه [[مسلم بن عقبه مری]] از سوی او [[مأموریت]] یافتند تا با طرح موضوع [[جانشینی]] [[یزید]]، وی را جهت پذیرش [[منصب]] [[خلافت]] آماده کنند. ضحاک بن قیس در جهت [[بیعت]] ستاندن از بزرگان برای یزید سعی بسیار کرد.<ref>صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۲۳۶-۲۳۸.</ref> ضحاک تا [[مرگ یزید]] با او بود و پس ازوی با پسرش معاویه دوم [[همراهی]] نمود.		داده‌های منابع حکایت از آن می‌‌کند که فهریان نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژه‌ای داشته‌اند. [[خط مشی]] افراد این [[قبیله]] در [[روزگار]] [[صدر اسلام]] [[گواهی]] بر این مطلب است، چنان که [[ضرار بن خطاب]] در جنگ بدر با خود [[عهد]] کرده بود که هیچ یک از افراد قریش را نکشد.<ref>جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۲.</ref> در روزگار [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] قریش»، بنی فهر خصوصاً بیشتر چهره‌های برجسته [[بنی محارب]] با خلیفگان نخستین و [[بنی امیه]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] نزدیکی داشتند<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۶.</ref> و برخی از آنان در رخدادهای [[سیاسی]] آن [[روزگار]] ایفای نقش کردند، چنان که [[ابو عبیده جراح]] از کسانی بود که در [[ماجرای سقیفه]] و دیگر وقایع سیاسی ایام [[خلفا]] ایفای نقش کرد.<ref>جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۴۹، ۵۱، ۶۱، ۶۳، ۶۴، ۶۶، ۹۳، ۱۶۴.</ref> حتی نقل شده که [[اصحاب]] شورایی که [[عمر]] برای [[تعیین جانشین]] خود [[انتخاب]] نموده بود، پس از کشته شدن عمر، در [[منزل]] یکی از همین فهریان یعنی [[فاطمه]] [[خواهر]] [[ضحاک بن قیس]] -که از [[مهاجران]] نخستین و زنی [[زیبا]] و [[خردمند]] بود، <ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۲۷۶</ref> - گرد آمده بودند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۱۰-۱۹۱۰.</ref> علاوه بر آن، [[رجال]] بسیاری از این [[طایفه]] در شمار عوامل [[حکومتی]] خلفای ثلاث و نیز [[معاویة بن ابی‌سفیان]] و دیگر [[حکام اموی]] قرار گرفتند که از جمله آنان می‌‌توان به نام [[عیاض بن غنم]] اشاره کرد. [[عیاض]] مدتی از سوی [[عمر بن خطاب]]، عهده‌دار [[امارت]] قنسرین و جزیره بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۷۴</ref> و پس از برکناری او، عمر، [[حبیب بن مسلمه فهری]] را مدتی [[کارگزار]] خود بر این مناطق قرار داد.<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۵، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۰.</ref> حبیب پس از [[انتصاب]] [[عثمان]] به [[خلافت]] نیز، به دستور [[خلیفه]] و توسط [[معاویة بن ابوسفیان]] – فرماندار عمر و عثمان بر [[شام]] و جزیره- جهت تصدی‌گری امر [[کارگزاری]] خلیفه به ارمنستان فرستاده شد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۹۶.</ref> در هنگام [[شورش]] مردمی علیه [[عثمان]] و در پی [[استمداد]] [[خلیفه]] از [[معاویه]]، وی، [[حبیب بن مسلمه]] را با لشکری، جهت [[یاری]] خلیفه به [[مدینه]] فرستاد.<ref>ابن شبه، تاریخ المدینة المنوره، ج۴،ص۱۲۸۹،ضبی، الفتنة و وقعة الجمل، ص۶۲.</ref> حبیب در [[وادی القری]] خبر [[کشته شدن عثمان]] را دریافت کرد و از این رو به [[شام]] بازگشت. او پس از کشته شدن عثمان، پیوسته با معاویه همراه بود و وی را در [[جنگ‌ها]] از جمله [[نبرد صفین]] [[همراهی]] نمود.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۱.</ref> یک بار معاویه او را همراه با گروهی نزد [[امام علی]]{{ع}} فرستاد. او در [[حضور امام]] از عثمان به [[نیکی]] یاد کرد و [[یاران]] [[حضرت]] را به [[قتل]] او متهم کرد که با پاسخ [[قاطع]] و محکم [[امام]] مواجه شد.<ref>نک: صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۱، ص۳۳۵.</ref> حکایت‌های حبیب بن مسلمه درباره [[معاویة بن ابوسفیان]] نشان می‌‌دهد که وی رابطه [[استواری]] با معاویه داشته است.<ref>نک: ابن فضل الله عمری، مسالک الابصار، ج۲۴، ص۳۵۴.</ref> وی همچنین در سال ۴۲ هجری، بار دیگر از سوی معاویه، [[والی]] ارمنستان گردید و گویا همان سال<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۰۵.</ref> و ظاهراً در همان جا در گذشت.<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۱، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۲۱.</ref> [[زیاد بن نعیم فهری]] هم از دیگر چهره‌های [[قبیله]] فهر است که در جریان محاصره اشغال [[خانه]] عثمان کشته شد.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۵۳۴، طبری، تاریخ، ج۲، ص۶۷۱ و ج۴، ص۳۸۳.</ref> [[ابن کثیر]] او را از یاران برجسته عثمان دانسته است.<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۷،ص۱۸۸؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۲۰.</ref> [[ضحاک بن قیس فهری]] هم از [[رجال]] معروف بنی فهر است. وی [[رئیس]] [[شرطه]] معاویه بود و پس از [[زیاد بن ابیه]]، از سال ۵۳ تا ۵۷ [[والی کوفه]] بود.<ref>ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۴۴؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۲۱۹.</ref> او در یکی از غاراتی که علیه ولایات تابعه [[حکومت امام علی]]{{ع}} صورت گرفت، [[فرماندهی]] جمعی از [[شامیان]] را بر عهده داشت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۳۷.</ref> همچنین، [[معاویه]] به هنگام حرکت به سوی [[عراق]] جهت [[رویارویی]] با [[سپاه امام حسن]]{{ع}}، [[ضحاک بن قیس]] را [[جانشین]] خود در [[شام]] قرار داد.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱،ص۲۰۷، بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۳۶.</ref> [[ضحاک]] معاویه را ستون [[خیمه]] [[عرب]] می‌‌دانست.<ref>صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۲۷۹.</ref> وی در آستانه [[مرگ معاویه]]، به همراه [[مسلم بن عقبه مری]] از سوی او [[مأموریت]] یافتند تا با طرح موضوع [[جانشینی]] [[یزید]]، وی را جهت پذیرش [[منصب]] [[خلافت]] آماده کنند. ضحاک بن قیس در جهت [[بیعت]] ستاندن از بزرگان برای یزید سعی بسیار کرد.<ref>صقوت، جمهرة خطب العرب، ج۲، ص۲۳۶-۲۳۸.</ref> ضحاک تا [[مرگ یزید]] با او بود و پس ازوی با پسرش معاویه دوم [[همراهی]] نمود.
	[[ضرار بن خطاب]] هم از مریدان و ارادتمندان [[خاندان اموی]] بود چندان که بمانند بسیاری دیگر از هواداران [[آل امیه]] رهسپار شام شد و تا پایان [[عمر]] در آنجا به سر برد.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۰۰.</ref>		[[ضرار بن خطاب]] هم از مریدان و ارادتمندان [[خاندان اموی]] بود چندان که بمانند بسیاری دیگر از هواداران [[آل امیه]] رهسپار شام شد و تا پایان [[عمر]] در آنجا به سر برد.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۰۰.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابن‌شهرآشوب'

2022-11-07T11:41:10Z

جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابن‌شهرآشوب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۱۱
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	== بنی فهر و تعامل با [[آیین اسلام]] ==		== بنی فهر و تعامل با [[آیین اسلام]] ==
	در سال‌های تیرگی [[روابط]] [[قریش]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[مسلمانان]]، فهریان به دو شیوه نرم و سخت از در مقابله برآمدند. در فاصله [[بعثت]] تا [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، آنان از [[آزار]] و [[اذیت]] مسلمانان دریغ نداشتند چندان که نام یکی از فهریان به نام [[قیهلة بن عامر]] در جمع تمسخرکنندگان [[رسول خدا]]{{صل}} در پیش از [[هجرت]] به ثبت رسیده است.<ref>~~ابن شهر آشوب،~~ المناقب، ج۱، ص۷۴، مجلسی، بحار الانوار، ج۱۸، ص۶۲.</ref> در طول آن سال‌ها به خصوص، [[ضرار بن خطاب محاربی]] با سروده‌هایش در تقویت قریش می‌‌کوشید. ضرار که بهادری و جنگجویی را با شاعر مسلکی جمع کرده بود، همواره از [[دشمنان]] و [[مخالفان]] سرسخت [[دعوت پیامبر]]{{صل}} بوده است. ضرار پس از [[جنگ بدر]] و [[شکست]] قریش شعری در رثای [[ابوجهل مخزومی]] سرود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۳، ص۲۹۴.</ref> پس از [[جنگ احد]] نیز در پاسخ به [[مرثیه]] [[کعب بن مالک]] بر [[حمزة بن عبدالمطلب]]، شعری سرود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۹۶.</ref> او در [[جنگ احزاب]] یکی از چهار جنگجوی قریش بود که توانستند از [[خندق]] عبور کنند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۴۸، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۷۴.</ref>		در سال‌های تیرگی [[روابط]] [[قریش]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[مسلمانان]]، فهریان به دو شیوه نرم و سخت از در مقابله برآمدند. در فاصله [[بعثت]] تا [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، آنان از [[آزار]] و [[اذیت]] مسلمانان دریغ نداشتند چندان که نام یکی از فهریان به نام [[قیهلة بن عامر]] در جمع تمسخرکنندگان [[رسول خدا]]{{صل}} در پیش از [[هجرت]] به ثبت رسیده است.<ref>ابن‌شهرآشوب، المناقب، ج۱، ص۷۴، مجلسی، بحار الانوار، ج۱۸، ص۶۲.</ref> در طول آن سال‌ها به خصوص، [[ضرار بن خطاب محاربی]] با سروده‌هایش در تقویت قریش می‌‌کوشید. ضرار که بهادری و جنگجویی را با شاعر مسلکی جمع کرده بود، همواره از [[دشمنان]] و [[مخالفان]] سرسخت [[دعوت پیامبر]]{{صل}} بوده است. ضرار پس از [[جنگ بدر]] و [[شکست]] قریش شعری در رثای [[ابوجهل مخزومی]] سرود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۳، ص۲۹۴.</ref> پس از [[جنگ احد]] نیز در پاسخ به [[مرثیه]] [[کعب بن مالک]] بر [[حمزة بن عبدالمطلب]]، شعری سرود.<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۹۶.</ref> او در [[جنگ احزاب]] یکی از چهار جنگجوی قریش بود که توانستند از [[خندق]] عبور کنند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۴۸، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۷۴.</ref>

	[[تقابل]] فهریان با [[اسلام]]، پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] نیز ادامه یافت. در [[سال دوم هجری]]، تنی چند از [[کفار]] به [[فرماندهی]] [[کُرز بن جابر فهری]]، به مزارع پیرامون مدینه [[هجوم]] آوردند. [[پیامبر]]{{صل}} و یارانش به مقابله با او برخاستند و تا وادی سَفَوان -در ناحیه [[بدر]]-، این مهاجمان را تعقیب کردند. این [[غزوه]] در [[تاریخ]] به «بدر الاولی» [[شهرت]] یافت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۸۷، طبری، تاریخ، ج۲، ص۴۰۶، مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱، ص۷۴.</ref> نافع پسر «عبد قیس» هم در شمار قریشیانی بود که [[زینب]] -دختر خوانده بزرگ پیامبر{{صل}}- را تعقیب کردند تا مانع از [[هجرت]] او به مدینه و پیوستنش به [[حضرت]] شوند.<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۸، ص۵۴.</ref> با این همه، در میان این [[خاندان]] کسانی هم بودند که به [[یاری]] [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}} برخاستند و حتی تنی چند از آنان در شمار نخستین گروندگان به اسلام قرار گرفتند. چندان که منابع به ذکر نام سی و چهار تن از آنها اشاره کرده‌اند.<ref>ر. ک. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۲۴۵ به بعد.</ref> از جمع سی و چهار [[مسلمان]] نخست این [[طایفه]]، [[نسب]] ۱۸ تن از آنان به [[بنی حارث بن فهر]] و خاندان‌های فرعی‌تر آن، همچون [[بنی ضبه]] و بنی ظرب و نسبت ۱۳ نفر از آنان به [[بنی محارب]] بن فهر می‌‌رسد.<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۷-۸.</ref> از ۱۶ مرد و [[زن]] مسلمان شناخته شده بنی محارب نیز، تنها دو نفر از آنان تا [[زمان]] هجرت [[ایمان]] آورده بودند و سه تن دیگر، پس از هجرت و پیش از [[فتح مکه]] به هواداران اسلام پیوستند و ده تن از آنان از جمله [[مرة بن عمرو وائلی]] و [[ضرار بن خطاب]] پس از [[فتح مکه]] [[مسلمان]] شده‌اند. با گشوده شدن باب [[جهاد]] در [[سیره نبوی]]{{صل}}، جمعی از فهریان در عرصه‌های نظامی وارد شدند و مددکار [[رسول خدا]]{{صل}} در میادین [[جنگی]] شدند. به گونه ای که از ۱۸ فرد [[صحابی]] شمرده شده [[بنی حارث بن فهر]]، ۱۰ تن در زمره شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] بوده‌اند. از جمله این افراد، [[سهیل بن بیضاء]] بود که برخی، او را از شهدای این [[جنگ]] برشمرده‌اند. <ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳،ص۳۲۰، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref> برادرش [[صفوان بن بیضاء]] نیز، از دیگر شرکت کنندگان در جنگ بدر بود.<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱،ص۳۸۴، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰، عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۶۶۷.</ref> دیگر [[برادر]] ایشان، [[سهل بن بیضاء]] نیز از شرکت کنندگان در [[سریه]] [[عبدالله بن جحش]] بود.<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۶۸. البته این خبر با خبر اسارت سهل در بدر به دست مسلمانان ناسازگار است مگر آنکه همچون ذهبی این واقعه را مرتبط با سهیل بن بیضاء بدانیم. (ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۴۹.)</ref> از دیگر چهره‌های جنگ‌آور فهری، [[وهب بن ابوسرح]] است که در [[جنگ موته]] در حالی که چهل سال از عمرش گذشته بود به [[شهادت]] رسید.<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۴۸۹.</ref> او به همراه برادرانش «عمرو» و «معمر» در شمار [[مسلمانان]] نخستین و از [[مهاجران به حبشه]] و از حاضران در [[بدر]] بودند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۶ و ج۴، ص۱۵۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۳؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۶.</ref> [[عمرو بن حارث بن زهیر]] را نیز از حاضران در بدر حاضر گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۸۹، ج۲، ص۱۱۷۱، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰-۳۲۳.</ref> ضمن این که از «عیاض» پسر [[زهیر بن ابی‌شداد بن ربیعه]] و عموی [[عیاض بن غنم]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۵.</ref> نیز در شمار مهاجران به حبشه<ref>ابن عبدالبر، الدرر، ص۵۲.</ref> و شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] و دیگر جنگ‌های دوران [[رسول خدا]]{{صل}} نام برده شده است.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۱۷، ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۸۷.</ref> [[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهره‌های بنی فهر بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگ‌های دوران رسول خدا{{صل}}<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاه‌خود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد.<ref>خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۵.</ref> همچنین، نقل است که [[کرز بن جابر]] که در ماه‌های نخست پس از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به مزارع [[مدینه]] [[یورش]] برده بود، پس از [[پذیرش اسلام]] در سال شش [[هجری]]، توسط رسول خدا{{صل}} با سپاهی به سوی عَرَنی‌ها -که [[چوپان]] [[حضرت]] را کشته بودند- فرستاده شد.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۲؛ ذهبی، تاریخ اسلام، ج۲، ص۳۵۶.</ref>		[[تقابل]] فهریان با [[اسلام]]، پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] نیز ادامه یافت. در [[سال دوم هجری]]، تنی چند از [[کفار]] به [[فرماندهی]] [[کُرز بن جابر فهری]]، به مزارع پیرامون مدینه [[هجوم]] آوردند. [[پیامبر]]{{صل}} و یارانش به مقابله با او برخاستند و تا وادی سَفَوان -در ناحیه [[بدر]]-، این مهاجمان را تعقیب کردند. این [[غزوه]] در [[تاریخ]] به «بدر الاولی» [[شهرت]] یافت.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۸۷، طبری، تاریخ، ج۲، ص۴۰۶، مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱، ص۷۴.</ref> نافع پسر «عبد قیس» هم در شمار قریشیانی بود که [[زینب]] -دختر خوانده بزرگ پیامبر{{صل}}- را تعقیب کردند تا مانع از [[هجرت]] او به مدینه و پیوستنش به [[حضرت]] شوند.<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۸، ص۵۴.</ref> با این همه، در میان این [[خاندان]] کسانی هم بودند که به [[یاری]] [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}} برخاستند و حتی تنی چند از آنان در شمار نخستین گروندگان به اسلام قرار گرفتند. چندان که منابع به ذکر نام سی و چهار تن از آنها اشاره کرده‌اند.<ref>ر. ک. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۲۴۵ به بعد.</ref> از جمع سی و چهار [[مسلمان]] نخست این [[طایفه]]، [[نسب]] ۱۸ تن از آنان به [[بنی حارث بن فهر]] و خاندان‌های فرعی‌تر آن، همچون [[بنی ضبه]] و بنی ظرب و نسبت ۱۳ نفر از آنان به [[بنی محارب]] بن فهر می‌‌رسد.<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۷-۸.</ref> از ۱۶ مرد و [[زن]] مسلمان شناخته شده بنی محارب نیز، تنها دو نفر از آنان تا [[زمان]] هجرت [[ایمان]] آورده بودند و سه تن دیگر، پس از هجرت و پیش از [[فتح مکه]] به هواداران اسلام پیوستند و ده تن از آنان از جمله [[مرة بن عمرو وائلی]] و [[ضرار بن خطاب]] پس از [[فتح مکه]] [[مسلمان]] شده‌اند. با گشوده شدن باب [[جهاد]] در [[سیره نبوی]]{{صل}}، جمعی از فهریان در عرصه‌های نظامی وارد شدند و مددکار [[رسول خدا]]{{صل}} در میادین [[جنگی]] شدند. به گونه ای که از ۱۸ فرد [[صحابی]] شمرده شده [[بنی حارث بن فهر]]، ۱۰ تن در زمره شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] بوده‌اند. از جمله این افراد، [[سهیل بن بیضاء]] بود که برخی، او را از شهدای این [[جنگ]] برشمرده‌اند. <ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳،ص۳۲۰، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref> برادرش [[صفوان بن بیضاء]] نیز، از دیگر شرکت کنندگان در جنگ بدر بود.<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۱،ص۳۸۴، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰، عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۶۶۷.</ref> دیگر [[برادر]] ایشان، [[سهل بن بیضاء]] نیز از شرکت کنندگان در [[سریه]] [[عبدالله بن جحش]] بود.<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۶۸. البته این خبر با خبر اسارت سهل در بدر به دست مسلمانان ناسازگار است مگر آنکه همچون ذهبی این واقعه را مرتبط با سهیل بن بیضاء بدانیم. (ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۴۹.)</ref> از دیگر چهره‌های جنگ‌آور فهری، [[وهب بن ابوسرح]] است که در [[جنگ موته]] در حالی که چهل سال از عمرش گذشته بود به [[شهادت]] رسید.<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۴۸۹.</ref> او به همراه برادرانش «عمرو» و «معمر» در شمار [[مسلمانان]] نخستین و از [[مهاجران به حبشه]] و از حاضران در [[بدر]] بودند.<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۶ و ج۴، ص۱۵۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۳؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۶.</ref> [[عمرو بن حارث بن زهیر]] را نیز از حاضران در بدر حاضر گفته‌اند<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۸۹، ج۲، ص۱۱۷۱، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰-۳۲۳.</ref> ضمن این که از «عیاض» پسر [[زهیر بن ابی‌شداد بن ربیعه]] و عموی [[عیاض بن غنم]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۵.</ref> نیز در شمار مهاجران به حبشه<ref>ابن عبدالبر، الدرر، ص۵۲.</ref> و شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] و دیگر جنگ‌های دوران [[رسول خدا]]{{صل}} نام برده شده است.<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۱۷، ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۸۷.</ref> [[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهره‌های بنی فهر بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگ‌های دوران رسول خدا{{صل}}<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاه‌خود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد.<ref>خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۵.</ref> همچنین، نقل است که [[کرز بن جابر]] که در ماه‌های نخست پس از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به مزارع [[مدینه]] [[یورش]] برده بود، پس از [[پذیرش اسلام]] در سال شش [[هجری]]، توسط رسول خدا{{صل}} با سپاهی به سوی عَرَنی‌ها -که [[چوپان]] [[حضرت]] را کشته بودند- فرستاده شد.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۲؛ ذهبی، تاریخ اسلام، ج۲، ص۳۵۶.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2022-08-28T14:40:48Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۰
خط ۱۰:		خط ۱۰:

	== نسب بنی فهر ==		== نسب بنی فهر ==
	بنی فهر از تیره‌های معروف و بنام قریش‌اند که نسب از [[فهر بن مالک بن نضر بن کنانة بن خزیمة بن مدرکة بن إلیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۱۸-۲۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲.</ref> -جد دهم [[نبی خاتم]]{{صل}}- می‌‌برند.<ref>گفتنی است که عنوان فهری را گاهی بر برخی دیگر از افراد قریش اطلاق کرده‌اند که به تیره دیگر از قریش نظیر بنی جُمح منسوبند (نک. قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۴، ص۱۱۶) و صرفاَ نیای بزرگ‌تر شان، غالب بن فهر بوده است. چنان که در برخی از اشعار عرب، لقب «سید الفهری» بر عبدمناف نیای پیامبر{{صل}} اطلاق شده است. (بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶۶). </ref> برخی منابع، نام اصلی فهر را «قریش» ذکر کرده، «فهر» را لقبی برای او برشمرده‌اند.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref> در مقابل، برخی دیگر از [[مورخان]] نیز، «قریش» را [[لقب]] فهر بن مالک دانسته‌اند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۲۶۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱۵۷.</ref> ~~لیکن~~ غالب مورخین و نسابیین این سخن را رد کرده، جد [[جاهلی]] [[قریشی]] که [[قبیله قریش]] بدو منسوب است را، [[نضر بن کنانة بن خزیمه]] عنوان کرده‌اند.<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۶۷؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۲؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۳۲.</ref> آنان بر [[اثبات]] این مدعی، به سخنی از [[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} که فرمود: {{متن حدیث\|نَحْنُ بَنُو النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ}}<ref>ابن حنبل، مسند، ج۵، ص۲۱۱؛ محمد بن یزید القزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۸۷۱.</ref> استناد کرده‌اند. این امر، برخی از مورخین را بر آن داشت تا به اعتبار این که نضر بن کنانه، «قریش اکبر» است، فهر بن مالک را «قریش اوسط» و [[قصی بن کلاب]] را «قریش اصغر» بدانند.<ref>ر. ک. موسوعة القبائل الکنانیة المعاصره، مقاله تاریخ قبائل الجزیرة العربیه.</ref>		بنی فهر از تیره‌های معروف و بنام قریش‌اند که نسب از [[فهر بن مالک بن نضر بن کنانة بن خزیمة بن مدرکة بن إلیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۱۸-۲۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲.</ref> -جد دهم [[نبی خاتم]]{{صل}}- می‌‌برند.<ref>گفتنی است که عنوان فهری را گاهی بر برخی دیگر از افراد قریش اطلاق کرده‌اند که به تیره دیگر از قریش نظیر بنی جُمح منسوبند (نک. قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، ج۱۴، ص۱۱۶) و صرفاَ نیای بزرگ‌تر شان، غالب بن فهر بوده است. چنان که در برخی از اشعار عرب، لقب «سید الفهری» بر عبدمناف نیای پیامبر{{صل}} اطلاق شده است. (بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۶۶). </ref> برخی منابع، نام اصلی فهر را «قریش» ذکر کرده، «فهر» را لقبی برای او برشمرده‌اند.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref> در مقابل، برخی دیگر از [[مورخان]] نیز، «قریش» را [[لقب]] فهر بن مالک دانسته‌اند.<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۰، ص۲۶۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱۵۷.</ref> لکن غالب مورخین و نسابیین این سخن را رد کرده، جد [[جاهلی]] [[قریشی]] که [[قبیله قریش]] بدو منسوب است را، [[نضر بن کنانة بن خزیمه]] عنوان کرده‌اند.<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۶۷؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۲؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۱، ص۲۳۲.</ref> آنان بر [[اثبات]] این مدعی، به سخنی از [[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} که فرمود: {{متن حدیث\|نَحْنُ بَنُو النَّضْرِ بْنِ كِنَانَةَ}}<ref>ابن حنبل، مسند، ج۵، ص۲۱۱؛ محمد بن یزید القزوینی، سنن ابن ماجه، ج۲، ص۸۷۱.</ref> استناد کرده‌اند. این امر، برخی از مورخین را بر آن داشت تا به اعتبار این که نضر بن کنانه، «قریش اکبر» است، فهر بن مالک را «قریش اوسط» و [[قصی بن کلاب]] را «قریش اصغر» بدانند.<ref>ر. ک. موسوعة القبائل الکنانیة المعاصره، مقاله تاریخ قبائل الجزیرة العربیه.</ref>

	فهر بن مالک از ازدواجش با [[لیلی بنت حارث بن تمیم بن سعد بن هذیل بن مدرکه]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۹.</ref> صاحب فرزندانی به نام‌های «غالب»، «محارب»، «حارث»،<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref> «اسد»، «عوف»، «جون» و «ذئب»<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۹.</ref>و دختری به نام «جندله»<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۹۵؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۱۲.</ref> شد. از میان این [[فرزندان]]، «غالب»، «محارب» و «حارث» از [[شهرت]] بیشتری نسبت به بقیه برخوردار شدند و فرزندانشان، سه شاخه اصلی این [[قبیله]] یعنی [[بنی‌غالب]]، [[بنی حارث]] و [[بنی محارب بن فهر]] را شکل دادند. از هر یک از این تیره‌ها، بطون و شاخه‌های بسیار دیگر متفرع شده است که از جمله آنان می‌‌توان به اسامی [[تیم]] (ادرم)، [[بنی کعب]]، [[بنی عامر]]، [[بنی سامه]]،<ref>ر. ک. ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲-۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲ و ۴۶۴.</ref> [[بنی وائله]]، [[بنی حبیب]]، [[بنی حجوان]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۱۱۹-۱۲۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۴۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰. نیز ر. ک. مصعب زبیری، کتاب نسب قریش، ص۴۴۷.</ref> و.... اشاره کرد.		فهر بن مالک از ازدواجش با [[لیلی بنت حارث بن تمیم بن سعد بن هذیل بن مدرکه]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۹.</ref> صاحب فرزندانی به نام‌های «غالب»، «محارب»، «حارث»،<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref> «اسد»، «عوف»، «جون» و «ذئب»<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۹.</ref>و دختری به نام «جندله»<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۹۵؛ مصعب زبیری، نسب قریش، ص۱۲.</ref> شد. از میان این [[فرزندان]]، «غالب»، «محارب» و «حارث» از [[شهرت]] بیشتری نسبت به بقیه برخوردار شدند و فرزندانشان، سه شاخه اصلی این [[قبیله]] یعنی [[بنی‌غالب]]، [[بنی حارث]] و [[بنی محارب بن فهر]] را شکل دادند. از هر یک از این تیره‌ها، بطون و شاخه‌های بسیار دیگر متفرع شده است که از جمله آنان می‌‌توان به اسامی [[تیم]] (ادرم)، [[بنی کعب]]، [[بنی عامر]]، [[بنی سامه]]،<ref>ر. ک. ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۲-۲۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۲ و ۴۶۴.</ref> [[بنی وائله]]، [[بنی حبیب]]، [[بنی حجوان]]<ref>ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۱۱۹-۱۲۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۴۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰. نیز ر. ک. مصعب زبیری، کتاب نسب قریش، ص۴۴۷.</ref> و.... اشاره کرد.
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	== بنی فهر و تعامل با [[اهل بیت]]{{ع}} ==		== بنی فهر و تعامل با [[اهل بیت]]{{ع}} ==
	من حیث مجموع می‌‌توان گفت که فهریان لااقل در سده نخست [[اسلامی]] میانه چندان گرم و دوستانه ای با [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} نداشتند. آنان از آغازین [[روز]] [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به عنوان [[امامت]] و [[پیشوایی]] [[امت اسلام]] از در [[مخالفت]] با [[امامت]] [[حضرت]] بر آمدند چندان که نقل است پس از معرفی علی{{ع}} به عنوان امامت [[مسلمین]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} در [[غدیر خم]]، مردی از ایشان به نام [[حارث بن نعمان]] فهری<ref>از این شخص در منابع با اسامی نعمان بن حارث، نضر بن حارث و حارث بن عمرو نیز نام برده شده است.</ref> نزد [[نبی خاتم]]{{صل}} لب به [[اعتراض]] گشود و گفت: «خدایا اگر آنچه محمد می‌‌گوید [[حق]] است پس سنگی از [[آسمان]] بر ما بفرست یا ما را به عذابی دردناک [[مبتلا]] ساز» پس سنگی از آسمان فرود آمد و او را به [[هلاکت]] رساند. این واقعه [[شأن نزول آیه]] شریفه {{متن قرآن\|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ}}<ref>«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست» سوره معارج، آیه ۱.</ref> گردید.<ref>ابن بطریق، العمده، ص۱۰۱؛ مرعشی نجفی، شرح احقاق الحق، ج۲، ص۴۹۲. قاضی نعمان نام او را «نعمان بن حارث فهری» عنوان کرده و ذیل این نام به شرح مفصل این داستان پرداخته است. (قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۱، ص۲۳۰-۲۳۱)</ref> آنان با آنکه بر عنصر [[قریش]] و [[ریاست]] بلامنازع ایشان تأکید داشتند ~~لیکن~~ بر اساس مسلک و مرام خاص [[عقیدتی]] خود به [[حکومت علی]]{{ع}} – با آنکه از [[قریش]] بود - وقعی ننهادند و همراه با [[معاویه]] رودرروی [[حکومت]] [[حضرت]] قرار گرفتند. از جمله این افراد [[حبیب بن مسلمه]] بود. مؤرخین وی را از شرکت کنندگان در [[جنگ صفین]] گفته‌اند و آورده‌اند که او در این [[جنگ]]، عهده دار [[فرماندهی]] [[جناح چپ]] [[سپاه معاویه]] بود.<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۱۳؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۹۵.</ref> رو در رو شدن [[حبیب بن مسلمه]] با [[مالک اشتر]] در [[روز]] نخست جنگ صفین را از جمله وقایع مهم مربوط به این جنگ دانسته‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف،ج۲، ص.۳۰۳</ref> او از کسانی است که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بعد از [[نماز صبح]] و [[مغرب]] او را [[لعن]] می‌‌کرده است.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۰۲.</ref> نقل است که او، گفتگویی با [[امام حسن]]{{ع}} داشته است. براساس این خبر، [[امام حسن]]{{ع}}، حبیب را بر راهی غیر از [[طاعت الهی]] خوانده، او را به سبب پیروی‌اش از معاویه به [[طمع]] متاع [[دنیا]] [[سرزنش]] کرده است.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۰.</ref> [[ضحاک بن قیس فهری]] نیز، در ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} از [[یاران خاص]] [[معاویة بن ابوسفیان]] بود. او در اواخر [[عمر شریف]] امیرالمؤمنین{{ع}} از سوی معاویه [[مأموریت]] یافت تا به قبیله‌های [[عرب]] [[هوادار]] حضرت [[شبیخون]] بزند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۳۷.</ref> و هر کس از [[یاران]] حضرت را یافت از پای درآورد.<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ص۱۶، ص۲۸۵.</ref> همچنین، از او به عنوان [[جانشین]] معاویه در [[شام]]، به هنگام عزیمت [[سپاه شام]] به سوی [[عراق]] جهت [[رویارویی]] با [[سپاه امام حسن]]{{ع}} یاد شده است.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱،ص۲۰۷، بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۳۶.</ref>		من حیث مجموع می‌‌توان گفت که فهریان لااقل در سده نخست [[اسلامی]] میانه چندان گرم و دوستانه ای با [[اهل بیت پیامبر]]{{صل}} نداشتند. آنان از آغازین [[روز]] [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به عنوان [[امامت]] و [[پیشوایی]] [[امت اسلام]] از در [[مخالفت]] با [[امامت]] [[حضرت]] بر آمدند چندان که نقل است پس از معرفی علی{{ع}} به عنوان امامت [[مسلمین]] و [[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} در [[غدیر خم]]، مردی از ایشان به نام [[حارث بن نعمان]] فهری<ref>از این شخص در منابع با اسامی نعمان بن حارث، نضر بن حارث و حارث بن عمرو نیز نام برده شده است.</ref> نزد [[نبی خاتم]]{{صل}} لب به [[اعتراض]] گشود و گفت: «خدایا اگر آنچه محمد می‌‌گوید [[حق]] است پس سنگی از [[آسمان]] بر ما بفرست یا ما را به عذابی دردناک [[مبتلا]] ساز» پس سنگی از آسمان فرود آمد و او را به [[هلاکت]] رساند. این واقعه [[شأن نزول آیه]] شریفه {{متن قرآن\|سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ}}<ref>«خواهنده‌ای عذابی رخ‌دهنده را خواست» سوره معارج، آیه ۱.</ref> گردید.<ref>ابن بطریق، العمده، ص۱۰۱؛ مرعشی نجفی، شرح احقاق الحق، ج۲، ص۴۹۲. قاضی نعمان نام او را «نعمان بن حارث فهری» عنوان کرده و ذیل این نام به شرح مفصل این داستان پرداخته است. (قاضی نعمان، شرح الاخبار، ج۱، ص۲۳۰-۲۳۱)</ref> آنان با آنکه بر عنصر [[قریش]] و [[ریاست]] بلامنازع ایشان تأکید داشتند لکن بر اساس مسلک و مرام خاص [[عقیدتی]] خود به [[حکومت علی]]{{ع}} – با آنکه از [[قریش]] بود - وقعی ننهادند و همراه با [[معاویه]] رودرروی [[حکومت]] [[حضرت]] قرار گرفتند. از جمله این افراد [[حبیب بن مسلمه]] بود. مؤرخین وی را از شرکت کنندگان در [[جنگ صفین]] گفته‌اند و آورده‌اند که او در این [[جنگ]]، عهده دار [[فرماندهی]] [[جناح چپ]] [[سپاه معاویه]] بود.<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۲۱۳؛ خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۹۵.</ref> رو در رو شدن [[حبیب بن مسلمه]] با [[مالک اشتر]] در [[روز]] نخست جنگ صفین را از جمله وقایع مهم مربوط به این جنگ دانسته‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف،ج۲، ص.۳۰۳</ref> او از کسانی است که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بعد از [[نماز صبح]] و [[مغرب]] او را [[لعن]] می‌‌کرده است.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۰۲.</ref> نقل است که او، گفتگویی با [[امام حسن]]{{ع}} داشته است. براساس این خبر، [[امام حسن]]{{ع}}، حبیب را بر راهی غیر از [[طاعت الهی]] خوانده، او را به سبب پیروی‌اش از معاویه به [[طمع]] متاع [[دنیا]] [[سرزنش]] کرده است.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۰.</ref> [[ضحاک بن قیس فهری]] نیز، در ایام [[حکومت امام علی]]{{ع}} از [[یاران خاص]] [[معاویة بن ابوسفیان]] بود. او در اواخر [[عمر شریف]] امیرالمؤمنین{{ع}} از سوی معاویه [[مأموریت]] یافت تا به قبیله‌های [[عرب]] [[هوادار]] حضرت [[شبیخون]] بزند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۴۳۷.</ref> و هر کس از [[یاران]] حضرت را یافت از پای درآورد.<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ص۱۶، ص۲۸۵.</ref> همچنین، از او به عنوان [[جانشین]] معاویه در [[شام]]، به هنگام عزیمت [[سپاه شام]] به سوی [[عراق]] جهت [[رویارویی]] با [[سپاه امام حسن]]{{ع}} یاد شده است.<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱،ص۲۰۷، بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۳۶.</ref>

	تعداد اندک فهریان در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} نیز حاکی از اقبال کم [[مردم]] این [[طایفه]] به پسرعموهای علوی‌شان است. در این جمع اندک و انگشت شمار هم، وجود غلاتی مانند [[فارس بن حاتم فهری]] -از [[غالیان]] [[زمان امام هادی]]{{ع}}- <ref>ابن داوود حلی، رجال ابن داوود، ص۲۶۶.</ref> و [[محمد بن حصین فهری]] از [[اصحاب]] [[لعن]] شده [[امام هادی]]{{ع}} <ref>طوسی، رجال، ص۳۹۳؛ ابن داوود حلی، رجال ابن داوود، ص۳۹۳.</ref> بسیار [[تأمل]] برانگیز و قابل توجه است. با این حال، بودند فهریانی که نامشان در ردیف [[اصحاب ائمه]]{{ع}} به ثبت و ضبط رسیده است. چنان که برخی، از [[مسور بن شداد فهری]] -که به نظر می‌‌رسد تصحیف واژه [[مستورد بن شداد فهری]] باشد-، به عنوان یکی از اصحاب و هواداران [[امام علی]]{{ع}} یاد کرده‌اند.<ref>امین، اعیان الشیعه، ج۱،ص۲۵.</ref> از [[عمرو بن ابی عمرو]] نواده [[زهیر بن ابی‌شداد]] -از شاخه [[بنی حارث بن فهر]]- نیز، در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} و از شرکت کنندگان [[جنگ جمل]] به همراه ایشان یاد شده است.<ref>امینی، اصحاب امیرالمؤمنین{{ع}} و الرواة عنه، ج۲، ص۴۵۱.</ref> برخی منابع هم از [[حسین بن نضر فهری]] در شمار روات و [[راویان]] یکی از [[خطبه‌های امیرالمؤمنین]]{{ع}} یاد شده است.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۲۰۹. نیز ر. ک. کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۸.</ref> این [[اخبار]] بر فرض [[صحت]]، از موارد نادر [[گرایش]] [[سیاسی]] و [[عقیدتی]] در میان [[خاندان]] فهر است.<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۹.</ref>		تعداد اندک فهریان در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} نیز حاکی از اقبال کم [[مردم]] این [[طایفه]] به پسرعموهای علوی‌شان است. در این جمع اندک و انگشت شمار هم، وجود غلاتی مانند [[فارس بن حاتم فهری]] -از [[غالیان]] [[زمان امام هادی]]{{ع}}- <ref>ابن داوود حلی، رجال ابن داوود، ص۲۶۶.</ref> و [[محمد بن حصین فهری]] از [[اصحاب]] [[لعن]] شده [[امام هادی]]{{ع}} <ref>طوسی، رجال، ص۳۹۳؛ ابن داوود حلی، رجال ابن داوود، ص۳۹۳.</ref> بسیار [[تأمل]] برانگیز و قابل توجه است. با این حال، بودند فهریانی که نامشان در ردیف [[اصحاب ائمه]]{{ع}} به ثبت و ضبط رسیده است. چنان که برخی، از [[مسور بن شداد فهری]] -که به نظر می‌‌رسد تصحیف واژه [[مستورد بن شداد فهری]] باشد-، به عنوان یکی از اصحاب و هواداران [[امام علی]]{{ع}} یاد کرده‌اند.<ref>امین، اعیان الشیعه، ج۱،ص۲۵.</ref> از [[عمرو بن ابی عمرو]] نواده [[زهیر بن ابی‌شداد]] -از شاخه [[بنی حارث بن فهر]]- نیز، در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} و از شرکت کنندگان [[جنگ جمل]] به همراه ایشان یاد شده است.<ref>امینی، اصحاب امیرالمؤمنین{{ع}} و الرواة عنه، ج۲، ص۴۵۱.</ref> برخی منابع هم از [[حسین بن نضر فهری]] در شمار روات و [[راویان]] یکی از [[خطبه‌های امیرالمؤمنین]]{{ع}} یاد شده است.<ref>نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۲۰۹. نیز ر. ک. کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۸.</ref> این [[اخبار]] بر فرض [[صحت]]، از موارد نادر [[گرایش]] [[سیاسی]] و [[عقیدتی]] در میان [[خاندان]] فهر است.<ref>تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۹.</ref>

Wasity: /* بنی فهر پیش از ظهور اسلام */

2022-08-28T13:07:02Z

بنی فهر پیش از ظهور اسلام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۷
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	نخستین خبر مهمی که درباره [[زندگی]] فهر بن مالک در دست است، متعلق است به [[نبرد]] خونین او با [[حسان بن عبد کلال حمیری]]، که به ادعای نسب‌نویسان با بسیار کس از [[قبایل]] [[یمن]] از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگ‌های [[کعبه]] را با خود ببرد.<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> پس [[قریش]] به همراه قبایل [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیره‌های [[مضر]] به [[فرماندهی]] فهر بن مالک به مقابله با او برخاستند و پس از [[جنگی]] سخت، [[شکست]] بزرگی را بر [[لشکر]] یمن [[تحمیل]] کردند و ضمن کشتن بسیاری از آنان، [[پادشاه]] آنان – حسان - را به [[اسارت]] گرفتند. [[حسان بن عبدکلال]]، سه سال در اسارت مکیان بود تا این که با پرداخت فدیه، خود را از بند آنها رهانید.<ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>		نخستین خبر مهمی که درباره [[زندگی]] فهر بن مالک در دست است، متعلق است به [[نبرد]] خونین او با [[حسان بن عبد کلال حمیری]]، که به ادعای نسب‌نویسان با بسیار کس از [[قبایل]] [[یمن]] از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگ‌های [[کعبه]] را با خود ببرد.<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> پس [[قریش]] به همراه قبایل [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیره‌های [[مضر]] به [[فرماندهی]] فهر بن مالک به مقابله با او برخاستند و پس از [[جنگی]] سخت، [[شکست]] بزرگی را بر [[لشکر]] یمن [[تحمیل]] کردند و ضمن کشتن بسیاری از آنان، [[پادشاه]] آنان – حسان - را به [[اسارت]] گرفتند. [[حسان بن عبدکلال]]، سه سال در اسارت مکیان بود تا این که با پرداخت فدیه، خود را از بند آنها رهانید.<ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>

	از دیگر وقایع [[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی فهر، حضور ایشان در [[جنگ فجار]] است. در این [[جنگ]]، [[ضرار]] فرزند [[خطاب بن مرداس]] -[[رییس]] [[طایفه]] ~~بنی فهر~~-، فرماندهی [[بنی محارب بن فهر]] را بر عهده داشت.<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۰۰.</ref> وی همچنین در [[جاهلیت]]، گروهی از هم پیمانان قریش و کنانه را گرد آورده بود و به کمک آنها [[راهزنی]] می‌‌کرد.<ref>جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۰-۲۵۲.</ref> [[ستیزه جویی]] [[خاندان]] فهر در ایام جاهلی، گاه تیره‌هایی از قریش را نیز در بر می‌‌گرفت. چندان که منطقه «رَدم بنی جُمَح» در مکه یادآور نبرد شدیدی است که در [[عهد]] جاهلیت میان [[بنی محارب بن فهر]] و [[بنی جمح بن عمرو]] رخ داد و در آن نبرد محاربیان شمار زیادی از جمحیان را به [[هلاکت]] رساندند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰، فاکهی، اخبار مکه، ج۳، ص۳۰۵.</ref> حضور در پیمانی موسوم به «مطیبین»<ref>بلاذری، انساب الشراف، ج۱، ص۵۶ و ج۱۱، ص۵۴؛ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۱۸۰؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۸.</ref> و نیز مشارکت در [[پیمان]] معروف [[حلف الفضول]] نیز از دیگر مواضعی است که [[تاریخ]] نام برخی از [[فرزندان]] فهر را در خود به ثبت رسانده است.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷؛ ابن حبیب بغدادی، المنمق، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>		از دیگر وقایع [[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی فهر، حضور ایشان در [[جنگ فجار]] است. در این [[جنگ]]، [[ضرار]] فرزند [[خطاب بن مرداس]] - [[رییس]] [[طایفه بنی‌فهر]] -، فرماندهی [[بنی محارب بن فهر]] را بر عهده داشت.<ref>ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۰۰.</ref> وی همچنین در [[جاهلیت]]، گروهی از هم پیمانان قریش و کنانه را گرد آورده بود و به کمک آنها [[راهزنی]] می‌‌کرد.<ref>جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۰-۲۵۲.</ref> [[ستیزه جویی]] [[خاندان]] فهر در ایام جاهلی، گاه تیره‌هایی از قریش را نیز در بر می‌‌گرفت. چندان که منطقه «رَدم بنی جُمَح» در مکه یادآور نبرد شدیدی است که در [[عهد]] جاهلیت میان [[بنی محارب بن فهر]] و [[بنی جمح بن عمرو]] رخ داد و در آن نبرد محاربیان شمار زیادی از جمحیان را به [[هلاکت]] رساندند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰، فاکهی، اخبار مکه، ج۳، ص۳۰۵.</ref> حضور در پیمانی موسوم به «مطیبین»<ref>بلاذری، انساب الشراف، ج۱، ص۵۶ و ج۱۱، ص۵۴؛ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۱۸۰؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۸.</ref> و نیز مشارکت در [[پیمان]] معروف [[حلف الفضول]] نیز از دیگر مواضعی است که [[تاریخ]] نام برخی از [[فرزندان]] فهر را در خود به ثبت رسانده است.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۱۷؛ ابن حبیب بغدادی، المنمق، ص۱۸۸-۱۸۹.</ref>

	مواطن بنی فهر		مواطن بنی فهر

Wasity: /* بنی فهر پیش از ظهور اسلام */

2022-08-28T13:05:41Z

بنی فهر پیش از ظهور اسلام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۳۵
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	== بنی فهر [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] ==		== بنی فهر [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] ==
	[[آل]] ~~فهر~~ در [[روزگار]] پیش از اسلام به همراه شاخه‌های خود حارث، مالک، محارب، تیم ادرم بن غالب و [[قیس بن فهر]] در شمار حاشیه‌نشینان یا «[[قریش]] [[ظواهر]]» بوده‌اند.<ref>وتر، الحمس من قبائل العرب، ص۱۵۷، العلی، المعالم العمرانیه..، ص۹.</ref> آنان در کار [[جنگ]] و [[شبیخون]] بودند؛ در حالی که گروه دیگر، [[قریشیان]] معروف به «قریش بطاح»، در کنار [[حرم]] و زمین‌های معروف به بطحاء [[مکه]] می‌‌ماندند و از همین روی به عنوان «ضَب» نیز شناخته می‌‌شدند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۶. «ضب» به معنای سوسمار است. شاید دلیل مانند کردن قریش بطاح به آن، کم تحرکی و ملازمت با آشیانه باشد. قس: زبیدی، تاج العروس، ج۲، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> فهر – جد [[جاهلی]] این [[طایفه]] - را «جمّاع قریش»<ref>کسی که قریش را جمع نمود. ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۱؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶.</ref> گفته‌اند و آورده‌اند که وی به روزگار خود، سالار [[مردم]] مکه بوده است. <ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۳.</ref> فهر بن مالک که در ایام [[حیات]] [[پدر]]، علامات فضل در او ظهور یافت پس از [[مرگ]] پدر، [[جانشین]] او در [[ریاست]] [[قوم]] شد.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref>		[[آل‌فهر]] در [[روزگار]] پیش از اسلام به همراه شاخه‌های خود حارث، مالک، محارب، تیم ادرم بن غالب و [[قیس بن فهر]] در شمار حاشیه‌نشینان یا «[[قریش]] [[ظواهر]]» بوده‌اند.<ref>وتر، الحمس من قبائل العرب، ص۱۵۷، العلی، المعالم العمرانیه..، ص۹.</ref> آنان در کار [[جنگ]] و [[شبیخون]] بودند؛ در حالی که گروه دیگر، [[قریشیان]] معروف به «قریش بطاح»، در کنار [[حرم]] و زمین‌های معروف به بطحاء [[مکه]] می‌‌ماندند و از همین روی به عنوان «ضَب» نیز شناخته می‌‌شدند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۴۶. «ضب» به معنای سوسمار است. شاید دلیل مانند کردن قریش بطاح به آن، کم تحرکی و ملازمت با آشیانه باشد. قس: زبیدی، تاج العروس، ج۲، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> فهر – جد [[جاهلی]] این [[طایفه]] - را «جمّاع قریش»<ref>کسی که قریش را جمع نمود. ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۲۱؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶.</ref> گفته‌اند و آورده‌اند که وی به روزگار خود، سالار [[مردم]] مکه بوده است. <ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۳.</ref> فهر بن مالک که در ایام [[حیات]] [[پدر]]، علامات فضل در او ظهور یافت پس از [[مرگ]] پدر، [[جانشین]] او در [[ریاست]] [[قوم]] شد.<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۳۳.</ref>

	نخستین خبر مهمی که درباره [[زندگی]] فهر بن مالک در دست است، متعلق است به [[نبرد]] خونین او با [[حسان بن عبد کلال حمیری]]، که به ادعای نسب‌نویسان با بسیار کس از [[قبایل]] [[یمن]] از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگ‌های [[کعبه]] را با خود ببرد.<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> پس [[قریش]] به همراه قبایل [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیره‌های [[مضر]] به [[فرماندهی]] فهر بن مالک به مقابله با او برخاستند و پس از [[جنگی]] سخت، [[شکست]] بزرگی را بر [[لشکر]] یمن [[تحمیل]] کردند و ضمن کشتن بسیاری از آنان، [[پادشاه]] آنان – حسان - را به [[اسارت]] گرفتند. [[حسان بن عبدکلال]]، سه سال در اسارت مکیان بود تا این که با پرداخت فدیه، خود را از بند آنها رهانید.<ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>		نخستین خبر مهمی که درباره [[زندگی]] فهر بن مالک در دست است، متعلق است به [[نبرد]] خونین او با [[حسان بن عبد کلال حمیری]]، که به ادعای نسب‌نویسان با بسیار کس از [[قبایل]] [[یمن]] از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگ‌های [[کعبه]] را با خود ببرد.<ref>ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> پس [[قریش]] به همراه قبایل [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیره‌های [[مضر]] به [[فرماندهی]] فهر بن مالک به مقابله با او برخاستند و پس از [[جنگی]] سخت، [[شکست]] بزرگی را بر [[لشکر]] یمن [[تحمیل]] کردند و ضمن کشتن بسیاری از آنان، [[پادشاه]] آنان – حسان - را به [[اسارت]] گرفتند. [[حسان بن عبدکلال]]، سه سال در اسارت مکیان بود تا این که با پرداخت فدیه، خود را از بند آنها رهانید.<ref>طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref>
خط ۲۲:		خط ۲۲:

	مواطن بنی فهر		مواطن بنی فهر
	[[سرزمین]] فرزندان فهر در پیش از [[اسلام]] بمانند دیگر شاخه‌های [[قریش]] [[مکه]] بوده است. پس از اسلام و با آغاز [[فتوحات اسلامی]] برخی از ایشان به [[شام]] <ref>من باب نمونه ر. ک. ابن اثیر، اسدالغابه، ج۴، ص۲۹؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۰۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۲.</ref> و بسیاری از آنان به سرزمین‌های شمال افریقا رفته در این سرزمین [[توطّن]] [[اختیار]] کردند.<ref>ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸.</ref> همچنین، حضور تعداد عظیمی از بنی فهر در [[اندلس]] و سکونت در آن از سوی برخی منابع گزارش شده است.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸.</ref>		[[سرزمین]] فرزندان فهر در پیش از [[اسلام]] بمانند دیگر شاخه‌های [[قریش]] [[مکه]] بوده است. پس از اسلام و با آغاز [[فتوحات اسلامی]] برخی از ایشان به [[شام]] <ref>من باب نمونه ر. ک. ابن اثیر، اسدالغابه، ج۴، ص۲۹؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۰۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۲.</ref> و بسیاری از آنان به سرزمین‌های شمال افریقا رفته در این سرزمین [[توطّن]] [[اختیار]] کردند.<ref>ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸.</ref> همچنین، حضور تعداد عظیمی از بنی فهر در [[اندلس]] و سکونت در آن از سوی برخی منابع گزارش شده است.<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸.</ref>

	== بنی فهر و تعامل با [[آیین اسلام]] ==		== بنی فهر و تعامل با [[آیین اسلام]] ==

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قبایل عرب مکه | عنوان مدخل = بنی‌‌فهر | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == «بنی فهر بن مالک» کهن‌ترین شاخه قریش در روزگار اسلام بوده است. آنان در هیچ یک از افراد سلسله نسب خود جز در جد بزرگشان فهر...» ایجاد کرد

2022-08-28T06:12:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قبایل عرب مکه | عنوان مدخل = بنی‌‌فهر | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == «بنی فهر بن مالک» کهن‌ترین شاخه قریش در روزگار اسلام بوده است. آنان در هیچ یک از افراد سلسله نسب خود جز در جد بزرگشان فهر...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات