Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی معاویة بن کنده | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این طایفه در شمار اعراب کهلانیهشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۳۶. و از شاخه‌های بنی معاویة بن کنده‌اند که نسب از...» ایجاد کرد

2024-07-24T04:45:27Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی معاویة بن کنده | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این طایفه در شمار اعراب کهلانی<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۳۶.</ref> و از شاخه‌های بنی معاویة بن کنده‌اند که نسب از...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بنی معاویة بن کنده
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
این [[طایفه]] در شمار [[اعراب]] کهلانی<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۳۶.</ref> و از شاخه‌های بنی معاویة بن کنده‌اند که [[نسب]] از اَرقَم بن نعمان بن عمرو بن وهب بن ربیعة بن معاویة بن حارث بن معاویة بن حارث بن معاویة بن ثور بن مرتّع بن معاویة بن کندة بن عفیر می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۸. این نسب در کتاب «جمهرة انساب العرب»، ارقم بن نعمان بن عمرو بن وهب بن ربیعة بن معاویة بن حارث بن معاویة بن ثور بن مرتع بن معاویة بن کنده عنوان گردیده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۴۲۶)</ref>. ارقم فرزندانی به نام‌های [[اسود]] و سعد داشت که از آنها به عنوان [[ملوک]] کنده یاد شده است<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۴۴۰.</ref>.
بنی ارقم نیز بسان دیگر [[اقوام]] [[کندی]] خود اصالتی [[یمنی]] داشتند و به احتمال، همراه با دیگر [[خویشان]] خود از [[قبیله کنده]] در حضرموت ساکن بودند. پس از [[اسلام]] و انجام [[فتوحات اسلامی]]، علاوه بر [[یمن]]، جمعی از آنان به مناطق دیگر از جمله [[کوفه]]<ref>ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۴۴.</ref> و از آنجا به جزیره<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۱؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۵۳۴.</ref> و [[شام]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۱۵۷.</ref>[[مهاجرت]] کردند. آنان در کوفه مسجدی مختص به خود داشتند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵. داشتن مسجد اختصاصی حکایت از انبوهی جمعیت این طایفه در کوفه دارد.</ref>. از منازل متأخرتر آنان می‌‌توان به عمان اشاره کرد. به نقل برخی منابع، [[فرزندان]] سعد بن ارقم از جمله ارقمی‌هایی بودند که به [[عمان]] مهاجرت کردند و در آنجا رحل اقامت افکندند. [[بنی حاضر بن سعد]]- از جمله بنی کاوس بن حاضر - هم، از دیگر ارقمی‌هایی بودند که در «سونی» و «عینی» - از بخش‌های رستاق یحمد - ساکن شدند؛ ضمن این که بنی رفد بن حاضر را نیز از ساکنان «جبال کنده» در عمان گفته‌اند<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۴۴۱.</ref>. به گزارش «عوتبی صحاری»، [[سکونت]] بنی رفد در این [[سرزمین]]، تا [[زمان]] وی ([[قرن پنجم]]) همچنان ادامه داشته است. علاوه بر آن، «شوکه» هم از منزلگاه‌های [[بنی مناع بن ملد]] و «وادی مدحی» و «روستای [[بنی یحیی بن عبدالله بن محمد]]» و دیگر مناطق عمان هم از منزلگاه‌های جمعی از [[مردم]] این [[قوم]] به شمار رفته است. عوتبی صحاری در ادامه از سکونت [[بنی سعد بن ارقم]] در «کرشا» خبر داده، و از بنی [[سعید بن سعد]] به عنوان ساکنان «دوت» یاد کرده است. وی سپس پس از ذکر بنی حبیب به عنوان ساکنان اولیه «حتّی»، آنان را همراه با بنی ازدک از ساکنان متفرق کوههای کنده برشمرده، می‌‌افزاید: در [[حال]] حاضر تعداد زیادی از آنها در «[[مدح]]» ساکنند<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۴۴۱.</ref>.

از معدود [[اخبار]] [[جاهلی]] به‌دست آمده از این [[طایفه]] باید از خبر حضور ارقمی‌ها به [[ریاست]] [[قشم بن یزید بن ارقم]] در [[نبرد]] با [[بنی حارث بن کعب]]<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۳۶۵؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۴۴۲.</ref> و حضور جمعی از آنان از جمله [[فروة بن زرارة بن ارقم بن نعمان]] و پسرش در یکی از جنگ‌های جاهلی کنده به ریاست [[اشعث بن قیس]] و کشته شدنشان در این [[جنگ]]<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۴۰۳.</ref> اشاره کرد. [[قیس بن فروة بن زراره]] - پسر دیگر فروة بن ارقم - هم از دیگر شرکت کنندگان در این جنگ گفته‌اند و آورده‌اند که او پس از کشته شدن پدر و برادرش به [[انتقام]] [[خون]] آنها خروج کرد<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۴۰۳.</ref>. از اخبار دوران [[اسلامی]] ایشان هم می‌‌توان به حضور [[قیس بن سعد بن ارقم بن نعمان کندی]] در جمع وفود کنندگان نزد [[پیامبر]]{{صل}}<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۶۱.</ref> و مشارکت برخی از آنها در [[فتوحات اسلامی]] اشاره کرد. بر اساس برخی گزارشات، قیس بن فروة بن زرارة بن ارقم بن نعمان یکی از این افراد بود که در [[فتوح]] [[عراق]] از جمله فتح [[بلنجر]]<ref>«بَلَنجَر»شهری است در بلاد خزر پشت باب الأبواب، که توسط سلمان بن ربیعه فتح شد. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۸۹)</ref> حضور داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۴۰۳.</ref>. وی در [[جنگی]] که [[سلمان بن ربیعه باهلی]] [[فرمانده]] آن بود، از [[امرای سپاه]] [[سلمان]] بود<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۴۰۳.</ref> و در این [[جنگ]] کشته شد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹.</ref>. [[جبیر بن قشعم بن یزید بن ارقم بن نعمان]] هم از دیگر شرکت کنندگان و حاضران در فتوح عراق بود<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۱، ص۶۳۱.</ref>. علاوه بر آن، عهده داری [[منصب قضاء]] در [[قادسیه]] توسط جبیر بن قشم بن یزید در دوران [[خلافت عمر بن خطاب]] هم از دیگر مواقفی است که به نقش بنی ارقم در سده‌های نخست [[تاریخ]] [[اسلامی]] پرداخته شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۳۶۵؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۱، ص۶۳۱. وکیع در کتاب خود، از او در شمار قضات «مدائن» یاد کرده است. (وکیع، اخبار القضاة، ص۳۵۴)</ref>. [[ابن کلبی]] (م. ۲۰۴) از او به عنوان نخستین [[قاضی]] عمر در عراق یاد کرده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰.</ref>.

پس از فتوحات اسلامی، جمع زیادی از [[مردم]] بنی ارقم همراه با دیگر [[طوایف]] [[قبیله]] بزرگ کنده درعراق به‌ویژه [[کوفه]] ساکن شدند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۲.</ref>. از جمله این افراد، عدی بن عمیرة بن فروة بن زرارة بن ارقم بن نعمان - از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} - بود<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات خلیفه، ص۱۳۱؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۳۱۷؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۱، ص۴۱۲۱.</ref>. وی فردی [[عثمانی مذهب]] بود<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۳.</ref> از این رو، پس از ورود [[امام علی]]{{ع}} به [[کوفه]]، بدگویی‌های [[اصحاب]] آن حضرت به عثمان را تاب نیاورد<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۳.</ref>. و همراه با بنی ارقمی‌های کوفه به [[شام]] رفت<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۳؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۶۱. ابن کلبی در شرح این ماجرا چنین گزارش کرده که: «چون علیّ بن أبی طالب به کوفه وارد شد اصحاب او شروع به ناسزاگویی از عثمان بن عفّان کردند. بنی ارقم گفتند: ما در سرزمینی که عثمان در آن ناسزا گفته می‌‌شود منزل نخواهیم کرد. پس به جزیره و سپس به رها رفتند و با آنها جمعی از مردم بنی کنده - از جمله بنی أحمز بن عمرو و بعضی از مردم بنی حارث بن عدیّ و بنو الأجذم از طایفه بنی حجر بن وهب - نیز، خارج شدند. آنها بر معاویه وارد شدند. عدی بن عمیره خطاب به معاویه گفت: اینها جمع بزرگی از قبیله کنده‌اند که همراه من در سرزنش علی{{ع}} خارج شدند». (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶.)</ref> آنان بر [[معاویه]] وارد شدند و مورد استقبال گرم او قرار گرفتند<ref>ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۳۶۱.</ref>. [[عدی بن عمیره]] - به عنوان بزرگ این جمع - به سخن پرداخت و خروج این جمع بزرگ از [[قبیله کنده]] را در راستای [[سرزنش]] علی{{ع}} ذکر کرد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶.</ref> [[معاویه]] نیز، آنان را ابتدا در جزیره و سپس در رهاء<ref>شهری است در جزیره بین موصل و شام. (یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۱۰۶)</ref>[[منزل]] داد<ref>ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۳. ابن کلبی و ابن اثیر در شرح چگونگی این سکونت نوشته اند: «هر گاه مردم عراق بر معاویه وارد می‌‌شدند از ترس این که افکارشان بر مردم عراق تأثیر بگذارد، آنها را در جزیره ساکن می‌‌کرد. بر این اساس، پس از ورود بنی ارقم به شام، معاویه آنها را در نصیبین منزل داد و اقطاعاتی برای آنها در نظر گرفت. سپس نامه ای به آنها نوشت با این دلیل که من از جان شما به جهت عقرب‌های (یا سرما و سختی‌های زیاد) منطقه بیم دارم در رها منزل داد و اقطاعاتی برای ایشان انجام داد». (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۳)</ref>. در پی آغاز [[نبرد صفین]]، بنی ارقمی‌ها به صف [[یاران]] معاویه پیوستند و همراه با او، در [[صفین]] علیه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} وارد [[پیکار]] شدند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۴۴.</ref>. گفته شده که [[عدی بن عمیره]] در این [[جنگ]] دستش را از دست داد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۹۵.</ref>.

علاوه بر جبیر (جبر) بن قشعم بن یزید و عدی بن عمیره، [[عرس بن قیس بن سعید بن ارقم]] - به [[نقلی]] از [[اصحاب]] - <ref>خلیفة بن خیاط، طبقات خلیفه، ص۱۳۱؛ ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۲، ص۴۲۰۱؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۰۶۲؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۸.</ref> و عدی بن عدی بن عمیرة بن فروة بن زرارة بن ارقم بن نعمان مکنی به «ابو فروه» هم، از دیگر شخصیت‌ها و رجالی بودند که به بنی ارقم بن نعمان منتسب گشته‌اند. [[ابن کلبی]] (م. ۲۰۴) از [[عرس بن قیس]] به عنوان آخرین فرد از [[کندیان]] که [[کوفه]] را به قصد [[شام]] ترک کردند یاد کرده، او را از [[والیان]] ولایات و [[سرزمین جزیره]] معرفی نموده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰.</ref>. عدی بن عدی بن عمیره را هم برخی، از [[اصحاب]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۰.</ref> و از [[فقها]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶.</ref> و [[محدثان]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۰، ص۱۳۷؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۵۳۴.</ref> این [[قوم]] گفته‌اند. وی که به «سید اهل جزیره»<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۱؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۱۹، ص۵۳۴.</ref> [[شهرت]] داشت، از سوی [[سلیمان بن عبد الملک]] (حک. ۹۶ - ۹۹) به امارت جزیره، [[ارمنیه]] و [[آذربایجان]] منتصب شد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۵۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۲۶.</ref>. او همچنین عهده دار امارت جزیره و [[موصل]] برای [[عمر بن عبدالعزیز]] (حک. ۹۹ - ۱۰۱) بود<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۵۱۱.</ref>. [[قیام]] [[زراره]]، سعید و یزید و نیز قشعم پسران [[فزارة بن زرارة بن ارقم]] به [[خونخواهی]] از پدر و [[همراهی]] و کشته شدنشان با [[عبدالرحمن بن محمد بن اشعث]] (سال ۸۱ - [[۸۳ هجری]])<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۸.</ref> هم، از دیگر [[اخبار]] [[اسلامی]] این قوم برشمرده شده است. علاوه بر [[رجال]] اسلامی این قوم، از [[معدیکرب بن اسود بن ارقم]] ملقب به «أجذم» - از اشراف و روسای [[جاهلی]] این [[قوم]] - <ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۸.</ref> و پدرش [[اسود بن ارقم]] که به [[زعم]] برخی، اعشی او را [[مدح]] کرده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۱۴۸؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۴۴۱.</ref>، هم از دیگر اعلام و [[رجال]] معروف بنی الارقم در [[دوران جاهلیت]] یاد شده است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}
{{قبایل عرب}}

[[رده:قبیله‌های عرب]]
[[رده:بنی‌کنده]]

بنی ارقم بن نعمان - تاریخچهٔ نسخه‌ها