

<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF</id>
	<title>بنی بتع بن زید - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-22T03:48:02Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF&amp;diff=1350312&amp;oldid=prev</id>
		<title>Wasity: جایگزینی متن - &#039;فروعات&#039; به &#039;فروع&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF&amp;diff=1350312&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-10-23T20:31:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;فروعات&amp;#039; به &amp;#039;فروع&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l7&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==مقدمه==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==مقدمه==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آن‌گونه که از متون [[تاریخی]] پیداست، بتعی‌ها -که از آنان به عنوان [[حاکمان]] [[سبأ]] و ریدان یاد می‌شود- از [[نفوذ]] وسیع و جایگاه برجسته‌ای در [[یمن]] برخوردار بوده و سرزمین‌های بزرگی داشته‌اند که حاز، [[بیت]] غفر، [[حجه]]، [[حجت]] و... در درون بلاد همدان را در بر داشته است&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;. آنان بخشی از این سرزمین‌های پهناور را به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروعات &lt;/del&gt;و [[طوایف]] بتع و غیر بتع [[اجاره]] می‌دادند و [[سود]] هنگفتی از آن عائد خود می‌کردند. رؤسای [[قبایل]] و طوایفی که این [[زمین‌ها]] را از بتع اجاره می‌کردند، به‌واسطه سکونت در [[سرزمین]] اقیال بتع و [[همسایگی]] با آنها، خود را پیرو آنها می‌دانستند و برای ایشان برای خود [[حق]] [[سیادت]] و بزرگی قائل بودند. آنها از این حق در نوشته‌هایشان با عبارت: «إدم بتع» یا «أدم بتع» یعنی: «[[بندگان]] یا نوکران بتع» یاد می‌کردند و خود را از [[پیروان]] و مطیعان آنها معرفی می‌کردند. آنان، نام اقیال بتع را در نوشته‌های خود ذکر می‌کردند و [[فضایل]] و [[یاری]] آنان را می‌ستودند و برای [[طول عمر]] و خیر و برکتشان [[دعا]] می‌کردند و [[امیدوار]] بودند که خدایانشان بر [[سعادت]] و [[مقام]] و سود آنان بیفزایند&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹-۶۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آن‌گونه که از متون [[تاریخی]] پیداست، بتعی‌ها -که از آنان به عنوان [[حاکمان]] [[سبأ]] و ریدان یاد می‌شود- از [[نفوذ]] وسیع و جایگاه برجسته‌ای در [[یمن]] برخوردار بوده و سرزمین‌های بزرگی داشته‌اند که حاز، [[بیت]] غفر، [[حجه]]، [[حجت]] و... در درون بلاد همدان را در بر داشته است&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;. آنان بخشی از این سرزمین‌های پهناور را به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروع &lt;/ins&gt;و [[طوایف]] بتع و غیر بتع [[اجاره]] می‌دادند و [[سود]] هنگفتی از آن عائد خود می‌کردند. رؤسای [[قبایل]] و طوایفی که این [[زمین‌ها]] را از بتع اجاره می‌کردند، به‌واسطه سکونت در [[سرزمین]] اقیال بتع و [[همسایگی]] با آنها، خود را پیرو آنها می‌دانستند و برای ایشان برای خود [[حق]] [[سیادت]] و بزرگی قائل بودند. آنها از این حق در نوشته‌هایشان با عبارت: «إدم بتع» یا «أدم بتع» یعنی: «[[بندگان]] یا نوکران بتع» یاد می‌کردند و خود را از [[پیروان]] و مطیعان آنها معرفی می‌کردند. آنان، نام اقیال بتع را در نوشته‌های خود ذکر می‌کردند و [[فضایل]] و [[یاری]] آنان را می‌ستودند و برای [[طول عمر]] و خیر و برکتشان [[دعا]] می‌کردند و [[امیدوار]] بودند که خدایانشان بر [[سعادت]] و [[مقام]] و سود آنان بیفزایند&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹-۶۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==بنی بَتَع بن زید==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==بنی بَتَع بن زید==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این [[طایفه]] [[قحطانی]] که برخی، از آنها با نام «بتع»&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹.&amp;lt;/ref&amp;gt; و بعضی دیگر، با اسامی دیگری همچون «تنع»&amp;lt;ref&amp;gt;ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و «سبع»&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; از ایشان یاد کرده‌اند، از شعب و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروعات &lt;/del&gt;[[بنی خیار بن مالک]] هستند که [[نسب]] از بَتَع بن زید بن اوسلة بن ربیعة بن خیار بن مالک بن زید بن کهلان بن سبأ بن یشجب بن یعرب بن قحطان&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و به [[نقلی]] [[بتع بن یحضب بن صوار]]&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۵؛ زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۴۹ به نقل از نشوان بن سعید حمیری.&amp;lt;/ref&amp;gt; می‌برند. آنها بعدها به همراه بنی عبد إل بن زید بن اوسله به همدان وارد شدند و [[نسب]] از آنها گرفتند&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. شاید از همین‌روست که «[[همدانی]]»، نسب این [[طایفه]] را [[بتع بن زید بن عمرو بن همدان بن مالک]] برشمرده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. «[[بتع الملک بن زید]]»، از همسرش جمیله بنت صوار بن عبد شمس صاحب دو پسر به اسامی علهان و نهفان شد که بعد از او عهده‌دار [[پادشاهی]] [[قوم]] خود گردیدند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. به گفته [[علماء]] [[بنی همدان]]، بتع الملک که [[سدّ]] بتع در «الخشب» –بین صنعاء و [[سرزمین]] همدان- بدو منسوب است، پس از ابوشرح به [[سلطنت]] رسید و این پادشاهی، تا ظهور «[[رائش]]»، همچنان لاینقطع در [[نسل]] او باقی ماند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۴۳. نیز ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پادشاهی بتع را مقارن با [[نبوت]] یوسف [[پیامبر]]{{ع}} گفته‌اند؛ چندان که در بعضی از [[اخبار]] [[یمن]] قدیم به [[خشکسالی]] معروف دوران این پیامبر{{صل}} اشاره شده، آمده است چون در [[زمان]] یوسف پیامبر{{ع}} در یمن خشکسالی پدید آمد و ملخ‌ها به سرزمینشان حمله‌ور شدند، یمن و [[حجاز]] و نجد با پیشینه خشکی اقلیمش و بی‌آب و علفی سرزمینش، اوضاع و احوال فاجعه‌باری به خود گرفتند. پس، بتع به پسرانش علهان و نهفان دستور داد تا به [[ولید بن ریان]] - خزانه‌دار [[پادشاه مصر]] - [[نامه]] بنویسند. آن دو، علاوه بر آن نامه‌ای هم به [[عزیز مصر]] - [[یوسف نبی]]{{ع}} - [[نامه]] نوشته از او درخواست کردند تا تدابیری برای [[محافظت]] از فرستادگانشان که با کالاها و هدایایشان رهسپار [[سرزمین مصر]] شده بودند، بیندیشد. فرستادگان بتع با [[سختی]] و [[گرفتاری]] بسیار در حالی که بسیاری از چهارپایانشان را ملخ پوشانده بود، به [[مصر]] وارد شدند. ورود ایشان با این وضع رقت‌بار، یوسف نبی{{ع}} را بسیار ناراحت کرد؛ از این‌رو، پس از [[آموزش دادن]] چگونگی حفر [[چاه]] به آنها، دستور داد تا به مملکت خود بازگردند و برای [[رهایی]] از مشکل [[خشکسالی]]، در آنجا به حفر چاه بپردازند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این [[طایفه]] [[قحطانی]] که برخی، از آنها با نام «بتع»&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹.&amp;lt;/ref&amp;gt; و بعضی دیگر، با اسامی دیگری همچون «تنع»&amp;lt;ref&amp;gt;ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و «سبع»&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; از ایشان یاد کرده‌اند، از شعب و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروع &lt;/ins&gt;[[بنی خیار بن مالک]] هستند که [[نسب]] از بَتَع بن زید بن اوسلة بن ربیعة بن خیار بن مالک بن زید بن کهلان بن سبأ بن یشجب بن یعرب بن قحطان&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و به [[نقلی]] [[بتع بن یحضب بن صوار]]&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۵؛ زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۴۹ به نقل از نشوان بن سعید حمیری.&amp;lt;/ref&amp;gt; می‌برند. آنها بعدها به همراه بنی عبد إل بن زید بن اوسله به همدان وارد شدند و [[نسب]] از آنها گرفتند&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. شاید از همین‌روست که «[[همدانی]]»، نسب این [[طایفه]] را [[بتع بن زید بن عمرو بن همدان بن مالک]] برشمرده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. «[[بتع الملک بن زید]]»، از همسرش جمیله بنت صوار بن عبد شمس صاحب دو پسر به اسامی علهان و نهفان شد که بعد از او عهده‌دار [[پادشاهی]] [[قوم]] خود گردیدند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. به گفته [[علماء]] [[بنی همدان]]، بتع الملک که [[سدّ]] بتع در «الخشب» –بین صنعاء و [[سرزمین]] همدان- بدو منسوب است، پس از ابوشرح به [[سلطنت]] رسید و این پادشاهی، تا ظهور «[[رائش]]»، همچنان لاینقطع در [[نسل]] او باقی ماند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۴۳. نیز ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پادشاهی بتع را مقارن با [[نبوت]] یوسف [[پیامبر]]{{ع}} گفته‌اند؛ چندان که در بعضی از [[اخبار]] [[یمن]] قدیم به [[خشکسالی]] معروف دوران این پیامبر{{صل}} اشاره شده، آمده است چون در [[زمان]] یوسف پیامبر{{ع}} در یمن خشکسالی پدید آمد و ملخ‌ها به سرزمینشان حمله‌ور شدند، یمن و [[حجاز]] و نجد با پیشینه خشکی اقلیمش و بی‌آب و علفی سرزمینش، اوضاع و احوال فاجعه‌باری به خود گرفتند. پس، بتع به پسرانش علهان و نهفان دستور داد تا به [[ولید بن ریان]] - خزانه‌دار [[پادشاه مصر]] - [[نامه]] بنویسند. آن دو، علاوه بر آن نامه‌ای هم به [[عزیز مصر]] - [[یوسف نبی]]{{ع}} - [[نامه]] نوشته از او درخواست کردند تا تدابیری برای [[محافظت]] از فرستادگانشان که با کالاها و هدایایشان رهسپار [[سرزمین مصر]] شده بودند، بیندیشد. فرستادگان بتع با [[سختی]] و [[گرفتاری]] بسیار در حالی که بسیاری از چهارپایانشان را ملخ پوشانده بود، به [[مصر]] وارد شدند. ورود ایشان با این وضع رقت‌بار، یوسف نبی{{ع}} را بسیار ناراحت کرد؛ از این‌رو، پس از [[آموزش دادن]] چگونگی حفر [[چاه]] به آنها، دستور داد تا به مملکت خود بازگردند و برای [[رهایی]] از مشکل [[خشکسالی]]، در آنجا به حفر چاه بپردازند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علاوه بر ذکر اسامی برخی [[ملوک]] این [[قوم]] و اقدامات انجام گرفته از سوی آنان که در برخی منابع مفصل بدانها پرداخته شده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲-۳.&amp;lt;/ref&amp;gt;، از دیگر وقایع مهم [[جاهلی]] این قوم می‌توان به برگزاری [[مناسک حج]]، بر گرد خانه‌ای در منطقه [[یمن]] توسط یکی از خاندان‌های این [[طایفه]] به نام «ریام» - که در بلندای [[کوه]] [[ذبیان بن علیان بن ارحب]] زندگی می‌کردند - اشاره کرد&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. همچنین، [[همراهی]] ینوف ذو بتع بن موهب إلّ - از قیل‌های بزرگ یمن - با [[بلقیس]] دختر هدهاد [[حمیری]] - [[ملکه]] معروف یمن - و رفتن نزد سلیمان [[نبی]]{{ع}} هم از دیگر وقایع مهمی است که نامی از این طایفه و [[مردم]] آن را در صفحات [[تاریخ]] به ثبت رسانده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الرسل، ج۱، ص۴۹۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علاوه بر ذکر اسامی برخی [[ملوک]] این [[قوم]] و اقدامات انجام گرفته از سوی آنان که در برخی منابع مفصل بدانها پرداخته شده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲-۳.&amp;lt;/ref&amp;gt;، از دیگر وقایع مهم [[جاهلی]] این قوم می‌توان به برگزاری [[مناسک حج]]، بر گرد خانه‌ای در منطقه [[یمن]] توسط یکی از خاندان‌های این [[طایفه]] به نام «ریام» - که در بلندای [[کوه]] [[ذبیان بن علیان بن ارحب]] زندگی می‌کردند - اشاره کرد&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. همچنین، [[همراهی]] ینوف ذو بتع بن موهب إلّ - از قیل‌های بزرگ یمن - با [[بلقیس]] دختر هدهاد [[حمیری]] - [[ملکه]] معروف یمن - و رفتن نزد سلیمان [[نبی]]{{ع}} هم از دیگر وقایع مهمی است که نامی از این طایفه و [[مردم]] آن را در صفحات [[تاریخ]] به ثبت رسانده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الرسل، ج۱، ص۴۹۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Wasity</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF&amp;diff=1304499&amp;oldid=prev</id>
		<title>Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی خیار بن مالک | عنوان مدخل  =  | مداخل مرتبط =  | پرسش مرتبط  =  }}  ==مقدمه== آن‌گونه که از متون تاریخی پیداست، بتعی‌ها -که از آنان به عنوان حاکمان سبأ و ریدان یاد می‌شود- از نفوذ وسیع و جایگاه برجسته‌ای در یمن...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=%D8%A8%D9%86%DB%8C_%D8%A8%D8%AA%D8%B9_%D8%A8%D9%86_%D8%B2%DB%8C%D8%AF&amp;diff=1304499&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-06-01T05:16:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی خیار بن مالک | عنوان مدخل  =  | مداخل مرتبط =  | پرسش مرتبط  =  }}  ==مقدمه== آن‌گونه که از متون &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;تاریخی&quot;&gt;تاریخی&lt;/a&gt; پیداست، بتعی‌ها -که از آنان به عنوان &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;حاکمان&quot;&gt;حاکمان&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%B3%D8%A8%D8%A3&quot; title=&quot;سبأ&quot;&gt;سبأ&lt;/a&gt; و ریدان یاد می‌شود- از &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B0&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;نفوذ (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;نفوذ&lt;/a&gt; وسیع و جایگاه برجسته‌ای در &lt;a href=&quot;/wiki/%DB%8C%D9%85%D9%86&quot; title=&quot;یمن&quot;&gt;یمن&lt;/a&gt;...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{مدخل مرتبط&lt;br /&gt;
| موضوع مرتبط = بنی خیار بن مالک&lt;br /&gt;
| عنوان مدخل  = &lt;br /&gt;
| مداخل مرتبط = &lt;br /&gt;
| پرسش مرتبط  = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==مقدمه==&lt;br /&gt;
آن‌گونه که از متون [[تاریخی]] پیداست، بتعی‌ها -که از آنان به عنوان [[حاکمان]] [[سبأ]] و ریدان یاد می‌شود- از [[نفوذ]] وسیع و جایگاه برجسته‌ای در [[یمن]] برخوردار بوده و سرزمین‌های بزرگی داشته‌اند که حاز، [[بیت]] غفر، [[حجه]]، [[حجت]] و... در درون بلاد همدان را در بر داشته است&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹.&amp;lt;/ref&amp;gt;. آنان بخشی از این سرزمین‌های پهناور را به فروعات و [[طوایف]] بتع و غیر بتع [[اجاره]] می‌دادند و [[سود]] هنگفتی از آن عائد خود می‌کردند. رؤسای [[قبایل]] و طوایفی که این [[زمین‌ها]] را از بتع اجاره می‌کردند، به‌واسطه سکونت در [[سرزمین]] اقیال بتع و [[همسایگی]] با آنها، خود را پیرو آنها می‌دانستند و برای ایشان برای خود [[حق]] [[سیادت]] و بزرگی قائل بودند. آنها از این حق در نوشته‌هایشان با عبارت: «إدم بتع» یا «أدم بتع» یعنی: «[[بندگان]] یا نوکران بتع» یاد می‌کردند و خود را از [[پیروان]] و مطیعان آنها معرفی می‌کردند. آنان، نام اقیال بتع را در نوشته‌های خود ذکر می‌کردند و [[فضایل]] و [[یاری]] آنان را می‌ستودند و برای [[طول عمر]] و خیر و برکتشان [[دعا]] می‌کردند و [[امیدوار]] بودند که خدایانشان بر [[سعادت]] و [[مقام]] و سود آنان بیفزایند&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۵۹-۶۰.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==بنی بَتَع بن زید==&lt;br /&gt;
این [[طایفه]] [[قحطانی]] که برخی، از آنها با نام «بتع»&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹.&amp;lt;/ref&amp;gt; و بعضی دیگر، با اسامی دیگری همچون «تنع»&amp;lt;ref&amp;gt;ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و «سبع»&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; از ایشان یاد کرده‌اند، از شعب و فروعات [[بنی خیار بن مالک]] هستند که [[نسب]] از بَتَع بن زید بن اوسلة بن ربیعة بن خیار بن مالک بن زید بن کهلان بن سبأ بن یشجب بن یعرب بن قحطان&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.&amp;lt;/ref&amp;gt; و به [[نقلی]] [[بتع بن یحضب بن صوار]]&amp;lt;ref&amp;gt;جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۵؛ زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۴۹ به نقل از نشوان بن سعید حمیری.&amp;lt;/ref&amp;gt; می‌برند. آنها بعدها به همراه بنی عبد إل بن زید بن اوسله به همدان وارد شدند و [[نسب]] از آنها گرفتند&amp;lt;ref&amp;gt;هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۰۸-۵۰۹؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. شاید از همین‌روست که «[[همدانی]]»، نسب این [[طایفه]] را [[بتع بن زید بن عمرو بن همدان بن مالک]] برشمرده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. «[[بتع الملک بن زید]]»، از همسرش جمیله بنت صوار بن عبد شمس صاحب دو پسر به اسامی علهان و نهفان شد که بعد از او عهده‌دار [[پادشاهی]] [[قوم]] خود گردیدند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. به گفته [[علماء]] [[بنی همدان]]، بتع الملک که [[سدّ]] بتع در «الخشب» –بین صنعاء و [[سرزمین]] همدان- بدو منسوب است، پس از ابوشرح به [[سلطنت]] رسید و این پادشاهی، تا ظهور «[[رائش]]»، همچنان لاینقطع در [[نسل]] او باقی ماند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۴۳. نیز ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۲۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پادشاهی بتع را مقارن با [[نبوت]] یوسف [[پیامبر]]{{ع}} گفته‌اند؛ چندان که در بعضی از [[اخبار]] [[یمن]] قدیم به [[خشکسالی]] معروف دوران این پیامبر{{صل}} اشاره شده، آمده است چون در [[زمان]] یوسف پیامبر{{ع}} در یمن خشکسالی پدید آمد و ملخ‌ها به سرزمینشان حمله‌ور شدند، یمن و [[حجاز]] و نجد با پیشینه خشکی اقلیمش و بی‌آب و علفی سرزمینش، اوضاع و احوال فاجعه‌باری به خود گرفتند. پس، بتع به پسرانش علهان و نهفان دستور داد تا به [[ولید بن ریان]] - خزانه‌دار [[پادشاه مصر]] - [[نامه]] بنویسند. آن دو، علاوه بر آن نامه‌ای هم به [[عزیز مصر]] - [[یوسف نبی]]{{ع}} - [[نامه]] نوشته از او درخواست کردند تا تدابیری برای [[محافظت]] از فرستادگانشان که با کالاها و هدایایشان رهسپار [[سرزمین مصر]] شده بودند، بیندیشد. فرستادگان بتع با [[سختی]] و [[گرفتاری]] بسیار در حالی که بسیاری از چهارپایانشان را ملخ پوشانده بود، به [[مصر]] وارد شدند. ورود ایشان با این وضع رقت‌بار، یوسف نبی{{ع}} را بسیار ناراحت کرد؛ از این‌رو، پس از [[آموزش دادن]] چگونگی حفر [[چاه]] به آنها، دستور داد تا به مملکت خود بازگردند و برای [[رهایی]] از مشکل [[خشکسالی]]، در آنجا به حفر چاه بپردازند&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲؛ جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج۴، ص۱۴.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علاوه بر ذکر اسامی برخی [[ملوک]] این [[قوم]] و اقدامات انجام گرفته از سوی آنان که در برخی منابع مفصل بدانها پرداخته شده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲-۳.&amp;lt;/ref&amp;gt;، از دیگر وقایع مهم [[جاهلی]] این قوم می‌توان به برگزاری [[مناسک حج]]، بر گرد خانه‌ای در منطقه [[یمن]] توسط یکی از خاندان‌های این [[طایفه]] به نام «ریام» - که در بلندای [[کوه]] [[ذبیان بن علیان بن ارحب]] زندگی می‌کردند - اشاره کرد&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲.&amp;lt;/ref&amp;gt;. همچنین، [[همراهی]] ینوف ذو بتع بن موهب إلّ - از قیل‌های بزرگ یمن - با [[بلقیس]] دختر هدهاد [[حمیری]] - [[ملکه]] معروف یمن - و رفتن نزد سلیمان [[نبی]]{{ع}} هم از دیگر وقایع مهمی است که نامی از این طایفه و [[مردم]] آن را در صفحات [[تاریخ]] به ثبت رسانده است&amp;lt;ref&amp;gt;حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الرسل، ج۱، ص۴۹۱.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&amp;lt;ref&amp;gt;[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== منابع ==&lt;br /&gt;
{{منابع}}&lt;br /&gt;
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]&lt;br /&gt;
{{پایان منابع}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پانویس ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{قبایل عرب}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:قبیله‌های عرب]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Jaafari</name></author>
	</entry>
</feed>