Jaafari: تغییر هدف تغییرمسیر از بنی‌زریق به بنی‌زریق (ابهام‌زدایی)

2025-06-29T07:53:19Z

تغییر هدف تغییرمسیر از بنی‌زریق به بنی‌زریق (ابهام‌زدایی)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	#تغییر_مسیر [[بنی‌زریق]]		#تغییر_مسیر [[بنی‌زریق (ابهام‌زدایی)]]

Jaafari: تغییرمسیر به بنی‌زریق

2025-06-29T06:15:06Z

تغییرمسیر به بنی‌زریق

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-06-29T06:14:34Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اوس | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب قوم== بنی زریق از جمله قبایل قحطانیسمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.
2025-06-29T05:42:29Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اوس | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب قوم== بنی زریق از جمله قبایل قحطانی<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.</re...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = اوس
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==نسب قوم==
بنی زریق از جمله [[قبایل قحطانی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.</ref> و از فروعات و شاخه‌های [[قبیله]] خزرج‌اند که نسب از زریق بن عامر بن زریق بن عبد حارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۹ و۴۲۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷ و ۴۷۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱.</ref>. از مادر او در منابع با نام [[ماویه بنت ثعلبه]] یاد شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۱.</ref>. زریق از [[همسر]] خود [[مره بنت مالک بن اوس]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲.</ref>، فرزندانی به اسامی عامر و [[عوف]] داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷.</ref> که [[طایفه]] [[بنی زریق بن عامر]] بر پایه آنها و فرزندانشان شکل گرفت. از فروعات و شاخه‌های متعددی که از این طایفه منشعب گردیده می‌توان از [[بنی مخلد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خالد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱.؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خلدة بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱. ابن هشام از آن با عنوان «بنی خلدة بن زریق» یاد کرده است. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰)</ref>، [[بنی عجلان بن عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۱، ص۲۰۲.</ref> و [[بنی عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref> یاد کرد.

لازم به ذکر است که برخی منابع از شاخه بالاتر این طایفه به عنوان بنی زریق یاد کرده، [[نسب]] این [[قوم]] را به زریق بن عبدحارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج بن حارثه<ref>ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ص۸۶؛ سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵. نیز ر.ک: ابن درید، الاشتقاق، ص۴۶۱.</ref> رسانده‌اند. بر این اساس، بنی زریق طیف وسیع‌تری از [[طوایف]] [[قبیله خزرج]] را شامل خواهد شد و علاوه بر [[طایفه]] بنی زریق بن عامر، طایفه [[بنی بیاضة بن عامر بن زریق]] –عموزادگان [[بنی زریق بن عامر]]- را نیز در بر می‌گیرد.
برخی منابع، علاوه بر این طایفه [[انصاری]]، از طایفه همنام دیگری در [[قبیله]] «طی» موسوم به «[[بنی زریق بن عوف بن ثعلبه]]» نام برده‌اند<ref>ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ص۸۶؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۶۱؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱.</ref> که عدم خلط مباحث آنها، دقت مضاعف [[محققان]] [[محترم]] را می‌طلبد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

==مساکن و منازل بنی زریق==
این [[قوم]] نیز، به مانند دیگر [[اقوام]] انصاری خود، در [[مدینه]] ساکن بودند. آنان نخست در محله [[بنی‌بیاضه]] در کنار عموزادگان خود –بنی بیاضة بن عامر- [[زندگی]] می‌کردند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۲.</ref>. در این محله، که در سمت شامی محله [[بنی سالم بن عوف]] قرار داشت<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۲.</ref>، علاوه بر [[بنی بیاضه]] و بنی زریق، [[خویشاوندان]] دیگری از ایشان از تبار [[بنی غضب بن جشم بن خزرج]] همچون طوایف: [[بنی حبیب بن عبدحارثه بن مالک بن غضب]]، بنی عذاره (یا همان: [[بنی کعب بن مالک بن غضب]])، بنی اللین (اللیل) (با نام دیگر: [[بنی عامر بن مالک بن غضب]]) و بنی أجدع (یا همان: [[بنی‌معاویة بن مالک بن غضب]]) نیز، در این محله سکونت داشتند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۲.</ref>؛ اما عِدّه و عُدّه در این محله از آن بنی بیاضه و بنی زریق بود؛ به همین دلیل، سایر طوایف در [[خوف]] و تردید زندگی می‌کردند. امر بدین منوال بود تا این که زریق بن عامر –سر شاخه این طایفه- درگذشت. او در [[زمان مرگ]]، پسرانش را به قبول [[سرپرستی]] عمویش -[[حبیب بن عبد حارثه]]- [[وصیت]] کرد. پس از [[مرگ]] زریق، حبیب بر [[فرزندان]] زریق سخت می‌گرفت و آنها را [[مأمور]] می‌کرد که با دست خودشان مزارع را آبیاری کنند. این [[سختگیری]]، [[دشمنی]] [[فرزندان]] زریق را بر انگیخت؛ از این‌رو، بر او [[حمله]] بردند و وی را به [[قتل]] رساندند. در پی این اقدام، بنی حبیب با [[بنی بیاضه]] علیه بنی زریق [[هم‌پیمان]] شدند و چون بنی زریق از این [[اتحاد]] و فزونی نفرات رقیب با خبر شدند، بر خود خائف شدند و تصمیم به ترک محله [[بنی بیاضه]] گرفتند. پس همگی آنان -جز [[خاندان]] [[بنی عمرو بن عامر بن زریق]]- این محله را ترک کردند و در [[منزل]] معروف خود در جنوب مصلی و نرسیده به [[دیوار]] [[مدینه]] -که اکنون آثار آن موجود است- در مکانی به نام «ذروان» و مناطق مجاور آن، ساکن شدند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref>. این منطقه در سمت [[غربی]] منازل [[بنی مازن]] و سمت شمالی [[بنی‌بیاضه]] قرار داشت<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۲ و بعد از آن.</ref>. به نظر می‌رسد این مکان، همان [[قریه]] «معروف بنی زریق»<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref> یا «سکه ابن زریق»<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۱۴۰؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.</ref> باشد که در برخی منابع به نام آن اشاره شده است. این روستا به گفته «مرجانی» (متوفی بعد از ۷۷۰ [[هجری]]) «[در سمت [[قبله]]،] قبل از دیوار مدینه و نرسیده به مصلی قرار داشت»<ref>المرجانی، بهجة النفوس و الاسرار فی تاریخ دار هجرة المختار، ج۱، ص۵۸۹. منظور از «المصلی»، مصلای عید است که در شرق وادی بطحان قرار داشته. رسول خدا{{صل}} پس از آنکه از مصلی بر می‌گشت در کنار راه، در سمت مغرب در کنار راه بنی‌زریق، به دست خود قربانیش را ذبح کرد. اکنون مسجد الغمامه در جنوب غربی مناخه و سمت مغرب مسجد النبی در مصلی قرار دارد (نک: جمال الدین محمد بن احمد مطری، التعریف بما أنست الهجرة من معالم دارالهجره، ص۵۵؛ عبدالقدوس انصاری، آثار المدینة المنوره، ص۲۲۲؛ ابراهیم بن علی العیاشی، المدینه بین الماضی و الحاضر، ص۹۰.)</ref>. وی سپس به موقعیت این روستا در دوران خود ([[قرن هشتم هجری]]) پرداخته، می‌افزاید: «بخشی از قریه بنی زریق، امروزه در این سوی دیوار [[شهر]]، جایی که معروف به «ذروان» یا «ذی‌اروان (یا ذیحال)» است، واقع شده است»<ref>المرجانی، بهجة النفوس و الاسرار فی تاریخ دار هجرة المختار، ج۱، ص۵۸۹.</ref>. وی همچنین به نقل از شیخ ابوالفتح می‌نویسد: ««ذی‌اروان»، اسم محله بنی زریق است و در آنجا چاهی قرار دارد که «[[چاه]] ذی أروان» خوانده می‌شود»<ref>المرجانی، بهجة النفوس و الاسرار فی تاریخ دار هجرة المختار، ج۱، ص۵۹۰.</ref>. زریقی‌ها در این منطقه، قلعه‌هایی برای خود بنا نمودند که از جمله آنها می‌توان به دژی در گوشه دار کبیر بن صلت در مصلی و قلعه‌ای به نام «[[الریان]]» در نزدیکی [[سقیفه]] [[آل]] [[سراقه]] که به آن «[[انبار]] [[ریان]]» می‌گفتند، اشاره کرد. اما –همان‌گونه که گفته شد،-[[بنی عمرو بن عامر بن زریق]] همچنان نزد [[بنی بیاضه]] ماندند. آنها در قلعه‌ای در قسمت شامی [[سرزمین]] [[فراس بن میسره]]، در پایین‌ترین قسمت [[منزل]] بنی بیاضه، در حاشیه شوره‌زار، [[مسکن]] داشتند. [[سکونت]] آنها در این منطقه همچنان ادامه داشت تا اینکه [[رافع بن مالک]] و پسرش، [[پیش از ظهور اسلام]] از آنجا نقل مکان کردند و در لبه شوره‌زار، حد فاصل بین «اساس» تا حاشیه شوره‌زار، تا منزلی که [[اسحاق بن عبید بن رفاعه]] در آن [[زندگی]] می‌کرد، ساکن شدند. پس از این اتفاق، بقیه بنی عمرو بن عامر نیز به این منطقه کوچ کردند و با خریداری بخشی از منازل و مزارع [[بنی عوف بن زریق]] در این سرزمین ساکن شدند. بنی عوف بن زریق هم پس از فروش [[املاک]] خود، پیش از ظهور اسلام از منطقه کوچیدند و به [[شام]] رفتند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref>.

پس از خروج بنی زریق از محله بنی بیاضه، [[بنی‌بیاضه]] و بنی‌حبیب که در سر سودای [[انتقام]] داشتند، مدتی از [[جنگ]] با بنی‌زُریق خودداری کردند. در این مدت، فرستادگانی بین آنها رد و بدل شد. بنی‌زُریق خواستار [[صلح]] و پرداخت خون‌بها شدند و به بنی‌حبیب پیشنهاد دادند که در ازای [[خون]] بها، بخشی از سرزمین‌های جدیدشان را به ایشان واگذار کنند. با پذیرش این پیشنهاد از سوی بنی حبیب، جنگ متوقف شد. از آن پس، منطقه مذکور که بنی زریق بابت [[دیه]] به بنی حبیب و بنی بیاضه واگذار کرده بودند، «زقاق الدیه: کوچه خون‌بها» نامیده شد. پس از واگذاری این منطقه، یکی از [[طوایف]] بنی‌بیاضه موسوم به [[بنی‌مالک بن زید بن حبیب بن عبد حارثه]]، به این منطقه نقل مکان کردند و در آن سکنی گزیدند. بنی معلی بن لوذان –از خاندان‌های [[بنی مالک بن زید]]- در این مکان، قلعه‌ای برای خود بنا نهادند و در میان بنی زریق ماندگار شدند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref>. اما طولی نکشید که یکی از افراد [[طایفه بنی زریق]] به نام [[حصن بن خالد زرقی]] به‌دست [[عبید بن معلی]] کشته شد. بنی زریق به [[انتقام]] برخاسته، قصد هلاک او را کردند اما با [[تغییر]] تصمیم خود، به بنی معلی پیشنهاد دادند که بنی زریق از [[اموال]] خود [[دیه]] حصن بن خالد را پرداخت خواهند کرد به شرطی که بنی معلی از [[اتحاد]] با [[بنی بیاضه]] دست بشویند و با بنی زریق [[متحد]] شوند. آنان نیز پذیرفتند و بدین ترتیب، [[بنی معلی بن لوذان]] و بنی زریق [[هم‌پیمان]] شدند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۴.</ref>. از دیگر قلاع بنی زریق در [[مدینه]] می‌توان به نام قلعه المسیر اشاره کرد. برخی منابع در خلال [[غزوه خندق]] از این قلعه سخن به میان آورده‌اند<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۲، ص۴۵۴.</ref>. از مواطن شناخته شده اسلامی این طایفه علاوه بر مدینه می‌توان از کوفه<ref>ر.ک: محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸؛ نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۸۶.</ref>، [[بصره]]<ref>ر.ک: بخاری، التاریخ الکبیر، ص۳، ص۳۲۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۳۰۹.</ref>، [[بغداد]]<ref>ر.ک: خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۲، ص۱۸۲ و ج۹، ص۳۵۳.</ref> و نیز [[مصر]]<ref>ر.ک: ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۷، ص۲۶۵.</ref> و [[برقه]] [[اندلس]]<ref>ر.ک: ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۴، ص۹۰.</ref> یاد کرد.
از ویژگی‌های سرزمینی بلاد بنی زریق، [[مسجد]] بنی زریق است. این مسجد از [[مساجد]] مشهور [[صدر اسلام]] و به نقلی نخستین [[مسجد مدینه]] بود که پیش از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} در آن [[قرآن]] قرائت شده است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۱۶۹؛ المرجانی، بهجة النفوس و الاسرار فی تاریخ دار هجرة المختار، ج۱، ص۵۸۹؛ سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۳، ص۵۸.</ref>. نقل است که [[پیامبر]]{{صل}} در این مسجد [[وضو]] گرفت و با آنکه از [[اعتدال]] قبله‌اش در شگفت شدند، اما در آن [[نماز]] اقامه نکردند<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۳، ص۵۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اوس]]

بنی زریق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: تغییر هدف تغییرمسیر از بنی‌زریق به بنی‌زریق (ابهام‌زدایی)

Jaafari: تغییرمسیر به بنی‌زریق

Jaafari: /* منابع */