بنی زریق بن عامر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:31:57Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	==نسب قوم==		==نسب قوم==
	بنی زریق از جمله [[قبایل قحطانی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.</ref> و از ~~فروعات~~ و شاخه‌های [[قبیله خزرج]] هستند که نسب از زریق بن عامر بن زریق بن عبد حارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۹ و۴۲۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷ و ۴۷۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱.</ref>. از مادر او در منابع با نام [[ماویه بنت ثعلبه]] یاد شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۱.</ref>. زریق از [[همسر]] خود [[مره بنت مالک بن اوس]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲.</ref>، فرزندانی به اسامی عامر و [[عوف]] داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷.</ref> که [[طایفه]] بنی زریق بن عامر بر پایه آنها و فرزندانشان شکل گرفت. از ~~فروعات~~ و شاخه‌های متعددی که از این طایفه منشعب گردیده می‌توان از [[بنی مخلد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خالد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱.؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خلدة بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱. ابن هشام از آن با عنوان «بنی خلدة بن زریق» یاد کرده است. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰)</ref>، [[بنی عجلان بن عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۱، ص۲۰۲.</ref> و [[بنی عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref> یاد کرد.		بنی زریق از جمله [[قبایل قحطانی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۴۷۱.</ref> و از فروع و شاخه‌های [[قبیله خزرج]] هستند که نسب از زریق بن عامر بن زریق بن عبد حارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۱۹ و۴۲۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷ و ۴۷۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۶۵؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۲۷۱.</ref>. از مادر او در منابع با نام [[ماویه بنت ثعلبه]] یاد شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۱.</ref>. زریق از [[همسر]] خود [[مره بنت مالک بن اوس]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲.</ref>، فرزندانی به اسامی عامر و [[عوف]] داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۲؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۵۷.</ref> که [[طایفه]] بنی زریق بن عامر بر پایه آنها و فرزندانشان شکل گرفت. از فروع و شاخه‌های متعددی که از این طایفه منشعب گردیده می‌توان از [[بنی مخلد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خالد بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱.؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰.</ref>، [[بنی خلدة بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱. ابن هشام از آن با عنوان «بنی خلدة بن زریق» یاد کرده است. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰)</ref>، [[بنی عجلان بن عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۷۱؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۰۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۱، ص۲۰۲.</ref> و [[بنی عمرو بن عامر بن زریق]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۶۳.</ref> یاد کرد.

	لازم به ذکر است که برخی منابع از شاخه بالاتر این طایفه به عنوان بنی زریق یاد کرده، [[نسب]] این [[قوم]] را به زریق بن عبدحارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج بن حارثه<ref>ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ص۸۶؛ سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵. نیز ر.ک: ابن درید، الاشتقاق، ص۴۶۱.</ref> رسانده‌اند. بر این اساس، بنی زریق طیف وسیع‌تری از [[طوایف]] [[قبیله خزرج]] را شامل خواهد شد و علاوه بر [[طایفه]] بنی زریق بن عامر، طایفه [[بنی بیاضة بن عامر بن زریق]] –عموزادگان بنی زریق بن عامر- را نیز در بر می‌گیرد.		لازم به ذکر است که برخی منابع از شاخه بالاتر این طایفه به عنوان بنی زریق یاد کرده، [[نسب]] این [[قوم]] را به زریق بن عبدحارثة بن مالک بن غضب بن جشم بن خزرج بن حارثه<ref>ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل و مؤتلفها، ص۸۶؛ سمعانی، الانساب، ج۶، ص۲۸۵. نیز ر.ک: ابن درید، الاشتقاق، ص۴۶۱.</ref> رسانده‌اند. بر این اساس، بنی زریق طیف وسیع‌تری از [[طوایف]] [[قبیله خزرج]] را شامل خواهد شد و علاوه بر [[طایفه]] بنی زریق بن عامر، طایفه [[بنی بیاضة بن عامر بن زریق]] –عموزادگان بنی زریق بن عامر- را نیز در بر می‌گیرد.

Jaafari در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۳

2025-06-29T08:13:15Z

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2025-06-29T08:12:36Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۷۴:		خط ۷۴:
	در پایان این بخش، ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که در کنار این مخالفت‌ها، جمعی از زریقی‌ها هم در کنار این [[دولت]] در عرصه‌های مختلف نظامی و [[کارگزاری]] به معاضدت و [[همراهی]] با [[حکومت بنی امیه]] برخاستند که از چهره‌های معروف ایشان در این زمینه می‌توان از [[سلمة بن مخلد انصاری]] زرقی نام برد. سلمه، [[امیر سپاه]] [[معاویة بن ابوسفیان]] و پسرش یزید در [[مصر]] بود<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۱۸.</ref>. [[عمرو بن خالد]] (خلده) زرقی هم از دیگر [[کارگزاران]] زریقی دولت [[بنی امیه]] بود که در [[سال ۸۲ هجری]] و در ایام [[خلافت]] [[عبدالملک بن مروان اموی]] (حک. ۶۵-۸۶ [[هجری]]) از سوی [[هشام بن اسماعیل]] [[مخزومی]] –فرماندار [[عبدالملک]] در [[مدینه]]- عهده‌دار [[مسند قضاء]] در [[شهر مدینه]] گردید<ref>وکیع، اخبار القضاة، ص۹۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۳۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۱۷۳.</ref>.		در پایان این بخش، ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که در کنار این مخالفت‌ها، جمعی از زریقی‌ها هم در کنار این [[دولت]] در عرصه‌های مختلف نظامی و [[کارگزاری]] به معاضدت و [[همراهی]] با [[حکومت بنی امیه]] برخاستند که از چهره‌های معروف ایشان در این زمینه می‌توان از [[سلمة بن مخلد انصاری]] زرقی نام برد. سلمه، [[امیر سپاه]] [[معاویة بن ابوسفیان]] و پسرش یزید در [[مصر]] بود<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۱۸.</ref>. [[عمرو بن خالد]] (خلده) زرقی هم از دیگر [[کارگزاران]] زریقی دولت [[بنی امیه]] بود که در [[سال ۸۲ هجری]] و در ایام [[خلافت]] [[عبدالملک بن مروان اموی]] (حک. ۶۵-۸۶ [[هجری]]) از سوی [[هشام بن اسماعیل]] [[مخزومی]] –فرماندار [[عبدالملک]] در [[مدینه]]- عهده‌دار [[مسند قضاء]] در [[شهر مدینه]] گردید<ref>وکیع، اخبار القضاة، ص۹۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۳۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۱۷۳.</ref>.
	ضمن این که از [[سلیمان بن خالد زرقی]] نیز به عنوان [[کارگزار]] [[عبدالله بن زبیر]] در امارت [[خیبر]] و [[فدک]] نام برده شده است. وی در [[سال ۷۳ هجری]] در مصاف با [[سپاه]] عبدالملک بن مروان کشته شد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۷، ص۱۱۳-۱۱۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۴۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		ضمن این که از [[سلیمان بن خالد زرقی]] نیز به عنوان [[کارگزار]] [[عبدالله بن زبیر]] در امارت [[خیبر]] و [[فدک]] نام برده شده است. وی در [[سال ۷۳ هجری]] در مصاف با [[سپاه]] عبدالملک بن مروان کشته شد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۷، ص۱۱۳-۱۱۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۴۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==مشاهیر بنی زریق==
			از مشاهیر و معاریف این [[طایفه]] -علاوه بر اسامی رجالی که در متن بدان‌ها اشاره شد،- می‌توان از اصحابی چون: [[سعد بن عماره زرقی]]<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۶۰۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۰۹.</ref>، [[عبید بن رفاعة بن رافع]]<ref>ابن قانع، معجم الصحابه، ج۱۰، ص۳۶۲۱.</ref> و [[تابعین]] بنامی نظیر: [[عثمان بن نعمان بن عجلان زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۶، ص۲۵۴؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۱۷۱.</ref>، [[ابراهیم بن عبید بن رفاعه زرقی]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۷، ص۴۵.</ref>، [[مسعود بن حکم بن ربیع بن عامر زرقی]]<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۳۹۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۳۸۳.</ref>، [[معاذ بن رفاعه]]<ref>بخاری، [[التاریخ الکبیر]]، ص۷، ص۳۶۱؛ [[ابن ابی‌حاتم]]، الجرح و التعدیل، ج۸، ص۲۴۷.</ref>، [[عبدالرحمن بن رفاعه]]<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۴۴۰.</ref>، نعمان و [[عبیدالله بن رفاعه]]<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۴۴۰.</ref>، [[حنظلة بن قیس]]<ref>خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۴۴۰.</ref>، [[عبید بن رفاعة بن رافع]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۵، ص۴۴۸؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۵، ص۴۰۶؛ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۱۳۳.</ref>، [[عثمان بن نعمان بن عجلان]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۶، ص۲۵۴؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۱۷۱.</ref>، [[حارث بن مخلد]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۲، ص۲۸۱؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۸۹.</ref>، [[سعد بن عباده زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۴، ص۶۱.</ref> و [[عبدالله بن عباده]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۵، ص۱۴۱.</ref> یاد کرد. [[محمد بن حسن بن مسعود بن حسن انصاری زرقی]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۲، ص۱۸۲.</ref>، [[طلحة بن یحیی بن نعمان بن ابی عیاش انصاری]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۹، ص۳۵۲.</ref>، [[یحیی بن خلاد بن رافع]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۸، ص۲۹۶.</ref> و پسرش [[علی بن یحیی بن خلاد]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۸، ص۵۰۰.</ref>، [[اسحاق بن ابراهیم بن افلح]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۳۸۵.</ref>، [[رفاعة بن یحیی بن عبدالله بن رفاعه]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۳، ص۳۲۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۳۰۹؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۱، ص۱۲۰.</ref>، [[عیسی بن نعمان بن رفاعه]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۶، ص۴۰۰؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۲۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۲۱۵.</ref>، [[زکیر بن عبدالله بن رفاعه]]<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۴، ص۹۰.</ref>، [[اسماعیل بن عبید بن رفاعه زرقی]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۸۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۲۸. «ابن سعد» نام او را در تابعین طبقات چهارم ذکر کرده است. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۰۷)</ref>، [[ابراهیم بن عبید بن رفاعه زرقی]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۱۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۱۲. «ابن سعد» نام او را در تابعین طبقات چهارم ذکر کرده است. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۴۰۷)</ref>، [[ثابت بن قیس زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۲، ص۱۶۷؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۵۶.</ref>، [[حنظلة بن عمرو زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۳، ص۴۵؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۲۴۲.</ref>، [[حنظلة بن قیس زرقی]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۲۴۰؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۴، ص۹۲.</ref>، [[طلحة بن یحیی بن نعمان بن ابوعیاش زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۴، ص۳۵۰؛ ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۳۲۵.</ref>، [[عبدالرحمن بن یحیی بن خلاد زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۵، ص۳۶۷.</ref>، [[سعید بن عبدالرحمن بن ابوعیاش]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۴، ص۴۰.</ref>، [[عبدالرحمن بن یحیی بن عباد بن خلاد]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۵، ص۳۰۲.</ref>، [[مسلمة بن مخلد زرقی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ص۷، ص۳۸۷؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۷، ص۲۶۵.</ref>، [[یحیی بن خلاد بن رافع]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۹، ص۱۴۰.</ref> و... -همگی از [[راویان]] و [[محدثان]] این [[طایفه]]،- و [[محمد بن اسحاق بن ابراهیم بن افلح زرقی]] (م. ۳۶۶ [[هجری]]) از راویان و [[عالمان]] به ایام [[انصار]] و [[مناقب]] آنها<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۲۷۵؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۱۴، ص۱۵۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۱۱، ص۲۸۸.</ref> نیز، از دیگر [[رجال]] برجسته این [[قوم]] بودند که نامی از آنان در منابع به ثبت و ضبط رسیده است. ضمن این که در شمار [[موالیان]] بنام این قوم می‌توان از [[اسماعیل بن مسلم بن یسار]] -[[مولی]] [[رفاعة بن رافع]]-<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۱۹۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۳۷.</ref> و [[اسماعیل بن جعفر بن ابوکثیر]] -[[محدث]] و [[قاری مدینه]]-<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۲۱۷؛ ابومخرمه عبدالله بن طیب بن عبدالله، قلادة النحر فی وفیات اعیان الدهر، ج۲، ص۲۵۶.</ref> و از [[زنان]] شهیر این طایفه هم –علاوه بر نام بزرگانی که در متن به نامشان پرداخته شد- باید از راویانی چون [[حمیده بنت عبید بن رفاعه انصاری]] از محدثان این قوم<ref>المزی، تهذیب الکمال، ج۳۵، ص۱۵۹؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۳۶۳.</ref> یاد کرد.

			[[حنظلة بن نعمان بن عمرو]]<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۶۱.</ref>، [[عتیق بن معاویة بن صامت انصاری]] مکنی به [[ابوعیاش زرقی]]<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۷۳؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۲، ص۱۱۲.</ref>، [[عقبة بن رفاعة بن رافع]]<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۷۴.</ref>، [[مرة بن نعمان بن عمرو]]<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۸۲.</ref>، -همگی از [[اصحاب]] و [[راویان]] [[امام علی]]{{ع}}- و [[محمد بن فضیل زرقی]] -از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}}-<ref>شیخ [[طوسی]]، [[رجال الطوسی]]، ص۲۹۲؛ خویی، [[معجم رجال الحدیث]]، ج۱۸، ص۱۵۵.</ref> را نیز از [[رجال]] [[شیعی]] بنی زریق و از اصحاب و راویان معروف [[ائمه معصومین]]{{ع}} گفته‌اند که نامی از ایشان در منابع و مآخذ [[اسلامی]] به ثبت رسیده است.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-06-29T08:07:19Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۶۷:		خط ۶۷:

	علاوه بر نعمان، [[برادران]] او نعیم و [[نضر بن عجلان]] -که از [[شجاعان]] و شعرای [[قوم]] خود بودند-<ref>علی نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث،ج۸، ص۸۶؛ محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸.</ref> [[یار]] و مددکار [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} در [[جنگ صفین]] بودند<ref>محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸. نیز ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. نضر در این واقعه در [[حمایت از علی]]{{ع}} اشعاری سرود: «چرا در حالی که [[وصی پیامبر]]، [[امام]] و پیشوای ماست در میان ما پراکندگی حکمفرما باشد؟ سزاوار نیست، که این جز [[سرگردانی]] و [[خواری]] نباشد. خردهای خود را هرگز بکار نمی‌اندازید، به [[راستی]] از کسی که بگاه آزمون‌ها و [[دشواری‌ها]] [[خردمند]] نباشد خیری بر نیاید. معاویه [[گمراه]] را فرو گذارید و هر چه زودتر از راه وصی پیامبر [[پیروی]] کنید» از آن جمله‌اند<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. از [[جبر بن انس]] زرقی -از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}}- نیز به عنوان یکی دیگر از بنی زریقی‌های حاضر در [[نبرد صفین]] نام برده شده است<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		علاوه بر نعمان، [[برادران]] او نعیم و [[نضر بن عجلان]] -که از [[شجاعان]] و شعرای [[قوم]] خود بودند-<ref>علی نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث،ج۸، ص۸۶؛ محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸.</ref> [[یار]] و مددکار [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} در [[جنگ صفین]] بودند<ref>محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸. نیز ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. نضر در این واقعه در [[حمایت از علی]]{{ع}} اشعاری سرود: «چرا در حالی که [[وصی پیامبر]]، [[امام]] و پیشوای ماست در میان ما پراکندگی حکمفرما باشد؟ سزاوار نیست، که این جز [[سرگردانی]] و [[خواری]] نباشد. خردهای خود را هرگز بکار نمی‌اندازید، به [[راستی]] از کسی که بگاه آزمون‌ها و [[دشواری‌ها]] [[خردمند]] نباشد خیری بر نیاید. معاویه [[گمراه]] را فرو گذارید و هر چه زودتر از راه وصی پیامبر [[پیروی]] کنید» از آن جمله‌اند<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. از [[جبر بن انس]] زرقی -از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}}- نیز به عنوان یکی دیگر از بنی زریقی‌های حاضر در [[نبرد صفین]] نام برده شده است<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			===بنی زریق و بنی امیه===
			تعاملات [[فرزندان]] زریق با بنی امیه را باید در دو موضع متناقض [[همراهی]] و درگیری تعریف کرد. علاوه بر حضور جمعی از زریقی‌ها همچون [[رفاعة بن رافع]] و [[نعمان بن عجلان]] و... در جنگ صفین و مقابله با [[سپاه]] معاویة بن [[ابوسفیان]] -که در بخش پیشین بدان پرداخته شد،- می‌توان به حضور گروهی از [[مردم]] این [[طایفه]] در [[واقعه حره]] (در [[سال ۶۳ هجری]]) در [[مخالفت]] با [[یزید بن معاویه]] (حک. ۶۰-۶۳ [[هجری]]) و [[دولت اموی]] اشاره کرد. در این [[جنبش]] [[مدنی]]، جمعی از زریقی‌ها در پی [[حمله]] قوای [[شام]] به [[مدینه]] کشته شدند که از جمله آنان می‌توان از افراد بنامی چون [[عقبة بن ابی عماره]]، [[مسعود بن ابی عماره]]، [[عروة بن ابی عماره]] و پسرش [[عثمان بن عروه]]، [[سعد بن عثمان بن خلده]]، [[سلمة بن قیس بن ثابت بن خلده]]، [[عامر بن عبد الرحمن بن عمرو]]، [[مطلب بن عامر بن عمرو بن خلده]]، [[حارث بن رفاعة بن رافع بن مالک]] و [[سلیمان بن ابوعیاش بن معاویة بن صامت]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۴.</ref> نام برد. ضمن این که از [[موالیان]] و [[هم‌پیمانان]] مقتول ایشان در این [[فاجعه]] هم می‌توان از کثیر بن أفلح [[مولی]] [[ابو أیوب انصاری]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۵.</ref> و از [[احلاف]] و هم‌پیمانان قدیمی آنها از [[آل معلی بن لوذان]] به نام رجالی مانند [[سعید بن ابو سعید بن اوس بن معلی]]، [[سهل بن ابو سعید]]، [[حارث بن عتبة بن عبید بن معلی]]، [[محمد بن عمرو بن قیس]]<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۴-۱۵۵.</ref> یاد کرد.
			[[نعیم بن عجلان]] هم -که پیش از این، از همراهی او با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[واقعه صفین]] سخن به میان رفته بود- هم، از دیگر [[رجال]] نام‌آور بنی زریق در [[دوران بنی امیه]] بود که همراه با [[ابا عبدالله الحسین]]{{ع}} در عاشورای [[سال ۶۱ هجری]] علیه یزید و [[دودمان]] [[اموی]] [[قیام]] کرد و همراه با [[امام]] خود در این فاجعه دلخراش به [[شهادت]] رسید<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۱۳؛ حمید بن احمد المحلی، الحدائق الوردیه فی مناقب الائمة الزیدیه، ج۱، ص۲۱۱؛ محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸.</ref>.

			در پایان این بخش، ذکر این نکته ضروری به نظر می‌رسد که در کنار این مخالفت‌ها، جمعی از زریقی‌ها هم در کنار این [[دولت]] در عرصه‌های مختلف نظامی و [[کارگزاری]] به معاضدت و [[همراهی]] با [[حکومت بنی امیه]] برخاستند که از چهره‌های معروف ایشان در این زمینه می‌توان از [[سلمة بن مخلد انصاری]] زرقی نام برد. سلمه، [[امیر سپاه]] [[معاویة بن ابوسفیان]] و پسرش یزید در [[مصر]] بود<ref>ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۱۸.</ref>. [[عمرو بن خالد]] (خلده) زرقی هم از دیگر [[کارگزاران]] زریقی دولت [[بنی امیه]] بود که در [[سال ۸۲ هجری]] و در ایام [[خلافت]] [[عبدالملک بن مروان اموی]] (حک. ۶۵-۸۶ [[هجری]]) از سوی [[هشام بن اسماعیل]] [[مخزومی]] –فرماندار [[عبدالملک]] در [[مدینه]]- عهده‌دار [[مسند قضاء]] در [[شهر مدینه]] گردید<ref>وکیع، اخبار القضاة، ص۹۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۳۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۳، ص۱۷۳.</ref>.
			ضمن این که از [[سلیمان بن خالد زرقی]] نیز به عنوان [[کارگزار]] [[عبدالله بن زبیر]] در امارت [[خیبر]] و [[فدک]] نام برده شده است. وی در [[سال ۷۳ هجری]] در مصاف با [[سپاه]] عبدالملک بن مروان کشته شد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۷، ص۱۱۳-۱۱۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۴۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-06-29T08:05:06Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۵۸:		خط ۵۸:

	اما بیشترین و متقن‌ترین [[اخبار]] این قوم در این دوره زمانی را باید در اواخر دوران [[خلافت عثمان]] جست. با آغاز [[اعتراضات مردمی علیه عثمان]]، [[رفاعة بن رافع بن مالک بن عجلان]] -که از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود،-<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۴۷؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۷.</ref> با معترضان [[شهرها]] هم‌نوا شد. وی پس از ورود معترضان به [[فرماندهی]] [[مالک اشتر]]، [[حکیم بن جبله عبدی]] و [[بدیل بن ورقاء]] دیگران به [[مدینه]]، به همراه بزرگانی چون [[عمار بن یاسر]] و [[حجاج بن غزیه]] در مدینه به آنها پیوست و در دور اول [[محاصره خانه عثمان]] مشارکت کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۴۹.</ref>. [[رفاعه]] را از تندترین و دشمن‌ترین [[مردم]] نسبت به عثمان گفته‌اند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۴۵.</ref>. او در جریان رویدادهای مدینه و [[شورش]] مردم علیه عثمان، زمانی که خانۀ عثمان در محاصره قرار گرفت، درِ خانۀ او را به [[آتش]] کشید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۶۹؛ ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۰۳.</ref>. او در نبردهای تن به تنی که در اطراف [[خانه]] عثمان به وقوع پیوست نیز وارد شد و [[مغیرة بن اخنس]] را که با شمشیرش، رجزخوان به [[دفاع]] از عثمان بیرون آمده بود به [[هلاکت]] رساند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۷۰.</ref>. او را همچنین، ضارب [[مروان بن حکم]] در این واقعه معرفی کرده‌اند. نقل است که مروان بن حکم به هنگام محاصره [[منزل]] عثمان، در حالی که رجز می‌خواند، در [[حمایت]] از عثمان، از خانه او بیرون آمد و هماورد‌طلبید. در این هنگام [[رفاعة بن رافع انصاری]] به [[مروان]] [[حمله]] برد و ضربتی به او زد؛ چندان که پنداشت کشته شده است و از این‌رو، دست از او برداشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۲.</ref>. اما بنا به نقلی دیگر، در پی هماوردطلبی مروان، [[جوانی]] به نام ابن عروه یا [[عروة بن شبیم بن بیاع]] (نباع) به [[کارزار]] او رفت و چنان ضربتی بر گردن او نواخت که مروان به رو بر [[زمین]] افتاد. عبید بن رفاعه زرقی به طرف مروان رفت تا کارش را تمام کند، اما [[فاطمه]] بنت [[اوس]] -مادر رضاعی مروان- بر او جست و مانع [[قتل]] او شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۷؛ ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۲۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		اما بیشترین و متقن‌ترین [[اخبار]] این قوم در این دوره زمانی را باید در اواخر دوران [[خلافت عثمان]] جست. با آغاز [[اعتراضات مردمی علیه عثمان]]، [[رفاعة بن رافع بن مالک بن عجلان]] -که از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود،-<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۴۷؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۷.</ref> با معترضان [[شهرها]] هم‌نوا شد. وی پس از ورود معترضان به [[فرماندهی]] [[مالک اشتر]]، [[حکیم بن جبله عبدی]] و [[بدیل بن ورقاء]] دیگران به [[مدینه]]، به همراه بزرگانی چون [[عمار بن یاسر]] و [[حجاج بن غزیه]] در مدینه به آنها پیوست و در دور اول [[محاصره خانه عثمان]] مشارکت کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۴۹.</ref>. [[رفاعه]] را از تندترین و دشمن‌ترین [[مردم]] نسبت به عثمان گفته‌اند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۴۵.</ref>. او در جریان رویدادهای مدینه و [[شورش]] مردم علیه عثمان، زمانی که خانۀ عثمان در محاصره قرار گرفت، درِ خانۀ او را به [[آتش]] کشید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۶۹؛ ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۰۳.</ref>. او در نبردهای تن به تنی که در اطراف [[خانه]] عثمان به وقوع پیوست نیز وارد شد و [[مغیرة بن اخنس]] را که با شمشیرش، رجزخوان به [[دفاع]] از عثمان بیرون آمده بود به [[هلاکت]] رساند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۷۰.</ref>. او را همچنین، ضارب [[مروان بن حکم]] در این واقعه معرفی کرده‌اند. نقل است که مروان بن حکم به هنگام محاصره [[منزل]] عثمان، در حالی که رجز می‌خواند، در [[حمایت]] از عثمان، از خانه او بیرون آمد و هماورد‌طلبید. در این هنگام [[رفاعة بن رافع انصاری]] به [[مروان]] [[حمله]] برد و ضربتی به او زد؛ چندان که پنداشت کشته شده است و از این‌رو، دست از او برداشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۲.</ref>. اما بنا به نقلی دیگر، در پی هماوردطلبی مروان، [[جوانی]] به نام ابن عروه یا [[عروة بن شبیم بن بیاع]] (نباع) به [[کارزار]] او رفت و چنان ضربتی بر گردن او نواخت که مروان به رو بر [[زمین]] افتاد. عبید بن رفاعه زرقی به طرف مروان رفت تا کارش را تمام کند، اما [[فاطمه]] بنت [[اوس]] -مادر رضاعی مروان- بر او جست و مانع [[قتل]] او شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۷؛ ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۲۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			===بنی زریق و تعامل با [[دولت علوی]]{{ع}}===
			پس از [[کشته شدن عثمان]]، زمانی که [[مردم]] برای [[بیعت]] با خلیفۀ جدید در [[مسجد مدینه]] [[اجتماع]] کردند، [[رفاعه بن رافع]] در کنار [[مالک بن عجلان]] -دیگر [[صحابی]] بزرگ زریقی [[پیامبر]]{{صل}}،- همراه با بزرگانی چون [[عمار بن یاسر]]، [[ابوایوب انصاری]] و [[ابوالهیثم بن تیهان]] بیش از دیگران به [[خلافت حضرت علی]]{{ع}} اظهار علاقه می‌کردند. آنان در جمع مردم، ضمن یادآوری [[فضیلت]] و پیشینۀ مجاهدت‌های [[حضرت علی]]{{ع}} در راه [[اسلام]]، و [[قرب]] و [[منزلت]] آن حضرت نزد پیامبر{{صل}}، مردم را به بیعت با آن حضرت [[تشویق]] می‌کردند<ref>شیخ مفید، الجمل، ص۶۴؛ ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج۲، ص۴۳۵؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۷، ص۳۵-۳۶.</ref>. پس از [[انتصاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[خلافت]]، زریقی‌ها و در رأسشان [[رفاعة بن رافع]] و [[ابوعیاش زرقی]]<ref>شیخ مفید، الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصره، ص۱۰۵.</ref> همراه با دیگر [[انصار]] و [[مهاجرین]] [[مدینه]] با آن [[حضرت]] [[بیعت]] کردند<ref>شیخ مفید، الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصره، ص۱۰۶. ر.ک: ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۷؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۴.</ref>. در پی شکل‌گیری [[دولت]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[رفاعه]] از [[یاران]] نزدیک علی{{ع}} گردید<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۶۳.</ref> و ایشان را در وقایع و رخدادهای [[حکومت]] ایشان [[یاری]] نمود. او با ظهور [[فتنه ناکثین]] و [[حرکت]] آنان به سمت [[بصره]]، طی سخنانی، به [[حمایت از امام علی]]{{ع}} پرداخت<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۷۴؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۱۷.</ref> و سپس در [[جنگ جمل]] و پس از آن، در [[نبرد صفین]]، در کنار حضرت علی{{ع}} [[شمشیر]] زد<ref>ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۷؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۷۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۲، ص۴۰۷.</ref>. رفاعه در ماجرای حَکَمیت، به عنوان یکی از [[نمایندگان]] امیرالمؤمنین{{ع}}، پای این [[عهدنامه]] را [[امضا]] کرد<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۰۶.</ref>. علاقه بسیار رفاعة بن رافع به امیرالمؤمنین{{ع}} و [[نفرت]] او از معاویه باعث شد تا در جریان [[غارت]] [[بسر بن ارطاة]] به [[حجاز]] ([[سال ۴۰ هجری]])، [[منزل]] او در مدینه مورد هجمه [[دشمن]] قرار بگیرد و در [[آتش]] بسوزد<ref>ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۰۲-۶۰۳.</ref>. رفاعه را همچنین، از [[راویان حدیث غدیر]] گفته‌اند<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۳۷، ص۱۸۱.</ref>.

			[[نعمان بن عجلان]] هم دیگر [[شخصیت]] بنام بنی زریق بود که پس از [[قتل عثمان]] با امیرالمؤمنین{{ع}}، بیعت کرد<ref>شیخ مفید، الجمل و النصرة لسید العترة فی حرب البصره، ص۱۰۵.</ref>. وی در [[همراهی با امام]] علی{{ع}}، در [[جنگ صفین]] حضور یافت و ضمن [[نبرد با قاسطین]]، در [[حمایت]] از [[مولی الموحدین]] [[امام علی]]{{ع}} اشعاری سرود که [[شعر]]: «درباره ما از [[مردم]] بپرس؛ از [[روز]] [[صفین]] از هنگامه [[کارزار]] ما که چه سان برای بامدادان [[مجد]]، شتابان و پیش‌قدم بودیم؟ و بپرس از روز [[بصره]] از بامدادی که با [[قبیله ازد]] قاطبه رو به رو شدیم، در هنگامه هولناک بصره؛ در آن روز تیره که مضر افراد خود را گرد آورده بود. اگر خواست [[خدا]] و عفو [[ابوالحسن]] نبود که همیشه عفو از او [[انتظار]] می‌رود؛ اگر خواست خدا و [[رعایت]] حال قومی که [[عفت]] در آنان است و می‌شناسی، و پیش آمد [[مقدرات]] نبوده.»..<ref>مجلسی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار، ج۳۸، ص۲۵. نیز ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۸۰-۳۸۱؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۸، ص۵۱.</ref> از جمله این اشعار است. پیش از این نیز، نعمان اشعاری را در پاسخ به سروده [[عمرو بن عاص]] در [[ماجرای سقیفه]] سروده بود: «پس او (امام علی{{ع}}) به کمک [[خداوند]] مردم را به [[راه هدایت]] می‌خواند و از فحشاو [[سرکشی]] و [[منکرات]] [[نهی]] می‌کند. علی{{ع}} [[وصی]] [[پیغمبر]] [[برگزیده خدا]] و [[پسرعم]] اوست، او با سواران [[ضلالت]] و [[کفر]] [[پیکار]] کرد و آنها را از میان برد»<ref>ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۶، ص۳۰-۳۱.</ref> بخشی از این ابیات است. [[نعمان بن عجلان]] در ماجرای حَکَمیت یکی از [[شاهدان]] و [[نمایندگان مردم]] [[عراق]] در جریان [[حکمیت]] بود<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۰۷؛ دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۹۶.</ref>. نعمان را همچنین از [[کارگزاران دولت]] [[علوی]]{{ع}} گفته‌اند. امام علی{{ع}}، پس از [[جنگ صفین]]، نعمان را به [[امارت بحرین]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۵۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۴۵۲؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۲۲.</ref> و به نقلی [[بحرین]] [[و]] عمان<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۸۳.</ref> [[منصوب]] کرد. او در [[زمان]] امارت خود بر بحرین، به هر یک از مردم بنی زریق، که به دیدارش می‌رفت، هدیه‌ای تقدیم می‌کرد، به گونه‌ای که یکی از [[شاعران]] آن زمان ([[ابو الاسود دوئلی]]) در ضمن اشعاری بلند در این باره چنین سرود: فتنه‌ای می‌بینم که [[مردم]] را از تو [[غافل]] کرده، به طوری که [[پول]] زریق، روباهان را [[هدایت]] می‌کند. ابن عجلان، که او را می‌شناسی، با انجام [[کارهای بد]]، [[مال]] [[خدا]] را هدر می‌دهد»<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۴۲۴-۴۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۵۵۸-۵۵۹؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۳۵۲.</ref>. [[امام علی]]{{ع}} پس از [[آگاهی]] از این عمل وی، نامه‌ای به نعمان بن عجلان نوشت<ref>امام علی{{ع}} در نامه خود به او چنین نوشت: «همانا آن کس که امانت را خوار شمارد و در خیانت، رغبت کند و نفس و دین خود را پاکیزه ننماید، در دنیا به خود زیان رسانده است و آنچه پس از دنیا در پیش دارد تلخ‌تر و پایدارتر و بدبخت‌کننده‌تر و طولانی‌تر است؛ پس از خدا بترس، چه تو از طایفه‌ای شایسته‌ای؛ پس چنان باش که درباره‌ات گمان نیک می‌رود و اگر آنچه از تو به من رسیده، راست باشد، به شایستگی بازگرد، و عقیده مرا درباره خود دگرگون نساز و خراج خود را کاملا دریافت کن. سپس به من بنویس تا دستور و فرمانم، به تو ابلاغ شود. ان‌شاءالله». (یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱.)</ref> و او را از این کار برحذر داشت. نقل است که نعمان پس از دریافت [[نامه امام]]{{ع}}، و افشای [[سوء استفاده]] وی از [[بیت‌المال]]، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را رها کرد و به معاویه پیوست<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۰۱.</ref>.

			نعمان بن عجلان را نیز در شمار [[راویان حدیث غدیر]] گفته‌اند<ref>امینی، الغدیر، ج۱، ص۱۴۲.</ref>. گفته شده که وی در [[روز]] [[رحبه]] در [[سال ۳۵ هجری]] و در پی منازعه‌ای که در امر [[خلافت]] [[امیر المؤمنین]]{{ع}} به وقوع پیوسته، و برخی از مردم نسبت به [[معرفی امام علی]]{{ع}} از طرف [[پیامبر]]{{صل}} به [[رهبری]] و [[جانشینی]] و مقدم کردن آن حضرت بر دیگران، دچار تردید و [[انکار]] شده بودند، به نفع حضرت [[شهادت]] داد. در این روز، [[امام]]{{ع}} در میدان [[کوفه]] حضور یافت و در میان [[جمعیت]] بسیاری که در آنجا گرد آمده بودند، در [[دفاع از حق]] خود و ردکردن آنچه را که مدعیان و [[منکران]] خلافت ایشان بیان می‌کردند، با آن گروه [[استدلال]] فرمود. در این میان، جمعی [[دوازده]] یا هفده نفره برخاستند و بر [[حقانیت]] [[روز غدیر]] و [[جانشینی امام علی]]{{ع}} شهادت دادند که [[نعمان بن عجلان انصاری]] نیز یکی از ایشان بود. آنها گفتند: «ما شهادت می‌دهیم که شنیدیم [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|مَنْ کنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِی مَوْلاَهُ اَللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ أَحِبَّ مَنْ أَحَبَّهُ وَ أَبْغِضْ مَنْ أَبْغَضَهُ وَ اُنْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ أَعِنْ مَنْ أَعَانَهُ}}؛ [[آگاه]] باشید! هر کس من [[رهبر]] و [[سرپرست]] او بوده‌ام، از این پس، علی مولا و رهبر اوست؛ خداوندا! [[دوست]] بدار، آن کس که علی را دوست بدارد و [[دشمن]] بدار، آن کس که علی را دشمن بدارد و مبغوض بدار، آن کس که [[بغض]] علی را در [[دل]] داشته باشد و [[یاری]] کن، آن کس که علی را یاری کند!»<ref>ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۴، ص۷۴؛ امینی، الغدیر، ج۱، ص۱۸۴-۱۸۵. نیز ر.ک: ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۳۶۶.</ref>.

			علاوه بر نعمان، [[برادران]] او نعیم و [[نضر بن عجلان]] -که از [[شجاعان]] و شعرای [[قوم]] خود بودند-<ref>علی نمازی شاهرودی، مستدرکات علم رجال الحدیث،ج۸، ص۸۶؛ محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸.</ref> [[یار]] و مددکار [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} در [[جنگ صفین]] بودند<ref>محمد السماوی، ابصار العین فی انصار الحسین{{ع}}، ص۱۵۸. نیز ر.ک: نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. نضر در این واقعه در [[حمایت از علی]]{{ع}} اشعاری سرود: «چرا در حالی که [[وصی پیامبر]]، [[امام]] و پیشوای ماست در میان ما پراکندگی حکمفرما باشد؟ سزاوار نیست، که این جز [[سرگردانی]] و [[خواری]] نباشد. خردهای خود را هرگز بکار نمی‌اندازید، به [[راستی]] از کسی که بگاه آزمون‌ها و [[دشواری‌ها]] [[خردمند]] نباشد خیری بر نیاید. معاویه [[گمراه]] را فرو گذارید و هر چه زودتر از راه وصی پیامبر [[پیروی]] کنید» از آن جمله‌اند<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۳۶۵.</ref>. از [[جبر بن انس]] زرقی -از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}}- نیز به عنوان یکی دیگر از بنی زریقی‌های حاضر در [[نبرد صفین]] نام برده شده است<ref>ابونعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2025-06-29T08:03:21Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۳
خط ۵۲:		خط ۵۲:

	علاوه بر میادین نظامی [[کارگزاری]] [[دولت نبوی]]{{صل}} هم از دیگر عرصه‌های حضور بنی زریق به شمار رفته است. [[عمرو بن سلیم زرقی]] از جمله این [[کارگزاران]] بود که [[پیامبر]]{{صل}} وظیفه دریافت [[زکات]] کنده و حضرموت را به او محول کرده بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۵۳۰. ابن حجر، این کارگزار را به نقل از «باوردی»، سلیمان بن عمرو معرفی کرده است. (ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۱۴۵.)</ref>. همچنین، منابع در ذکر نام دشمنان [[رسول خدا]]{{صل}} این قوم، به نام [[لبید]] بن اعصم [[یهودی]] اشاره کرده‌اند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۱۵؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۳۷. نیز صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰. سمهودی بنا بر روایتی، نام او را «اعصم سهولی» از طایفه بنی زریق و از احلاف یهود عنوان کرده است. (سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۴، ص۲۰)</ref>. لبید از [[خدّام]] رسول خدا{{صل}} بود<ref>بیهقی، دلائل النبوه و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۷، ص۹۲.</ref> که به تقاضای سران [[یهود]] و در ازای دریافت جایزه، پیامبر{{صل}} را [[سحر]] کرد، اما حضرت، بواسطه [[وحی]] از این واقعه اطلاع یافت و طلسم او را [[باطل]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۵۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰.</ref>. برخی منابع لبید را از [[احلاف]] بنی زریق دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۵۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		علاوه بر میادین نظامی [[کارگزاری]] [[دولت نبوی]]{{صل}} هم از دیگر عرصه‌های حضور بنی زریق به شمار رفته است. [[عمرو بن سلیم زرقی]] از جمله این [[کارگزاران]] بود که [[پیامبر]]{{صل}} وظیفه دریافت [[زکات]] کنده و حضرموت را به او محول کرده بود<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۵۳۰. ابن حجر، این کارگزار را به نقل از «باوردی»، سلیمان بن عمرو معرفی کرده است. (ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۱۴۵.)</ref>. همچنین، منابع در ذکر نام دشمنان [[رسول خدا]]{{صل}} این قوم، به نام [[لبید]] بن اعصم [[یهودی]] اشاره کرده‌اند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۵۱۵؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۳۷. نیز صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰. سمهودی بنا بر روایتی، نام او را «اعصم سهولی» از طایفه بنی زریق و از احلاف یهود عنوان کرده است. (سمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج۴، ص۲۰)</ref>. لبید از [[خدّام]] رسول خدا{{صل}} بود<ref>بیهقی، دلائل النبوه و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۷، ص۹۲.</ref> که به تقاضای سران [[یهود]] و در ازای دریافت جایزه، پیامبر{{صل}} را [[سحر]] کرد، اما حضرت، بواسطه [[وحی]] از این واقعه اطلاع یافت و طلسم او را [[باطل]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۵۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰.</ref>. برخی منابع لبید را از [[احلاف]] بنی زریق دانسته‌اند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۵۲؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، ج۳، ص۴۱۰.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

			==بنی زریق پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}}==
			===بنی زریق و دوران خلافت خلفا===
			از نخستین گزارشات ثبت شده از این قوم در این دوره زمانی می‌توان به [[نبرد]] آنان با [[متنبئین]] و به ویژه [[پیکار]] یمامه در [[سال ۱۲ هجری]] با [[مسیلمه]] [[کذّاب]] اشاره کرد. در این [[جنگ]]، جمع زیادی از [[انصار]] کشته شدند<ref>برخی منابع تعداد این شهدا را هفتاد تن (محمد بن عمر واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۵۰؛ بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۳، ص۲۷۷؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۴، ص۴۶ و...) و بعضی نیز این تعداد را تا ۱۱۶ نفر نیز برشمرده‌اند. (واقدی، الرده، ص۱۳۴.)</ref> که بنا بر برخی اقوال، [[عائذ]] بن ماعص بن قیس زرقی یکی از آنها بود<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۹۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۸۰۰؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۴۴.</ref>. از حضور این [[قوم]] در جریان [[فتوحات اسلامی]] جز [[پرچمداری]] [[ابوعمرو سلیم بن خلده انصاری زرقی]] برای [[شرحبیل بن حسنه]] -از امرای [[ابوبکر]] در [[فتح شام]]-<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۷۲، ص۲۶۰؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۱۴۰.</ref> و نیز مشارکت [[سلمة بن مخلد انصاری زرقی]] در [[فتح مصر]] ([[سال ۲۰ هجری]] و پس از آن)<ref>ابن کثیر، [[البدایه و النهایه]]، ج۸، ص۲۱۸.</ref> اطلاعی به دست نیامد.

			اما بیشترین و متقن‌ترین [[اخبار]] این قوم در این دوره زمانی را باید در اواخر دوران [[خلافت عثمان]] جست. با آغاز [[اعتراضات مردمی علیه عثمان]]، [[رفاعة بن رافع بن مالک بن عجلان]] -که از [[اصحاب]] [[بدری]] [[رسول خدا]]{{صل}} بود،-<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۴۷؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۴۹۷.</ref> با معترضان [[شهرها]] هم‌نوا شد. وی پس از ورود معترضان به [[فرماندهی]] [[مالک اشتر]]، [[حکیم بن جبله عبدی]] و [[بدیل بن ورقاء]] دیگران به [[مدینه]]، به همراه بزرگانی چون [[عمار بن یاسر]] و [[حجاج بن غزیه]] در مدینه به آنها پیوست و در دور اول [[محاصره خانه عثمان]] مشارکت کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۴۹.</ref>. [[رفاعه]] را از تندترین و دشمن‌ترین [[مردم]] نسبت به عثمان گفته‌اند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۴۲۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۴۵.</ref>. او در جریان رویدادهای مدینه و [[شورش]] مردم علیه عثمان، زمانی که خانۀ عثمان در محاصره قرار گرفت، درِ خانۀ او را به [[آتش]] کشید<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۶۹؛ ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۰۳.</ref>. او در نبردهای تن به تنی که در اطراف [[خانه]] عثمان به وقوع پیوست نیز وارد شد و [[مغیرة بن اخنس]] را که با شمشیرش، رجزخوان به [[دفاع]] از عثمان بیرون آمده بود به [[هلاکت]] رساند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۵۷۰.</ref>. او را همچنین، ضارب [[مروان بن حکم]] در این واقعه معرفی کرده‌اند. نقل است که مروان بن حکم به هنگام محاصره [[منزل]] عثمان، در حالی که رجز می‌خواند، در [[حمایت]] از عثمان، از خانه او بیرون آمد و هماورد‌طلبید. در این هنگام [[رفاعة بن رافع انصاری]] به [[مروان]] [[حمله]] برد و ضربتی به او زد؛ چندان که پنداشت کشته شده است و از این‌رو، دست از او برداشت<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۲.</ref>. اما بنا به نقلی دیگر، در پی هماوردطلبی مروان، [[جوانی]] به نام ابن عروه یا [[عروة بن شبیم بن بیاع]] (نباع) به [[کارزار]] او رفت و چنان ضربتی بر گردن او نواخت که مروان به رو بر [[زمین]] افتاد. عبید بن رفاعه زرقی به طرف مروان رفت تا کارش را تمام کند، اما [[فاطمه]] بنت [[اوس]] -مادر رضاعی مروان- بر او جست و مانع [[قتل]] او شد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۷؛ ابن شبه نمیری، تاریخ المدینة المنوره، ج۴، ص۱۲۸۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۴، ص۳۸۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: تغییرمسیر به بنی‌زریق حذف شد

2025-06-29T07:52:37Z

تغییرمسیر به بنی‌زریق حذف شد

نمایش تغییرات

Wasity: تغییرمسیر به بنی‌زریق

2025-06-29T06:37:50Z

تغییرمسیر به بنی‌زریق

صفحهٔ تازه

#تغییر_مسیر [[بنی‌زریق]]