بنی عبد شمس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-04-10T09:51:52Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:امام علی]]~~
	~~[[رده:بنی عبد شمس]]~~
	[[رده:مدخل نهج البلاغه]]		[[رده:مدخل نهج البلاغه]]

Wasity: جایگزینی متن - 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

2022-10-09T19:40:28Z

جایگزینی متن - 'ref>[[دانشنامه نهج البلاغه' به 'ref>دین‌پرور، سید حسین، [[دانشنامه نهج البلاغه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۰
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.
	* شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T15:25:55Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۵۵
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	*عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	*در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	*در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	*تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.
	*شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:45:08Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =

Heydari: جایگزینی متن - '\این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-06-02T11:33:39Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۳
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[بنی عبد شمس در نهج البلاغه]] - [[بنی عبد شمس در تاریخ اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط =

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[بنی عبد شمس (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل =

| مداخل مرتبط = [[بنی عبد شمس در نهج البلاغه]] - [[بنی عبد شمس در تاریخ اسلامی]]

| پرسش مرتبط = بنی عبد شمس (پرسش)

}}

==مقدمه==
==مقدمه==

Hosein: جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-05-31T04:57:52Z

جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۷
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	*تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		*تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.
	*شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		*شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.

	~~== پرسش‌های وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-04-21T10:07:11Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	== پرسش‌های وابسته ==		== پرسش‌های وابسته ==

	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T18:47:32Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۱۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T16:31:17Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۰۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==پانویس== {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} ==پانویس== {{پانویس}})

2021-12-16T11:50:34Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==پانویس== {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} ==پانویس== {{پانویس}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]		* [[پرونده:13681048.jpg\|22px]] [[سید جمال‌الدین دین‌پرور\|دین‌پرور، سیدجمال‌الدین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']]
			{{پایان منابع}}

	==پانویس==		==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۱۰
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* عبد شمس از عنوان‌هایی است که خیلی [[پیش از ظهور]] [[اسلام]] به کسانی اطلاق می‌شده است. از جمله برابر گزارش‌های تاریخی به مثابه نام و جریان‌ها و آثار بزرگی به او، مانند ساختن سدّ مأرب در [[تاریخ]] پیش از [[اسلام]] ماندگار شده است. در این‌جا بررسی [[تاریخ]] و شخصیت چنین کسی مورد نظر نیست، بلکه مقصود نیای سوم [[بنی امیه]] و [[فرزند]] یا [[فرزند]] خوانده [[عبد مناف]]، جدّ سوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} است که در [[نهج البلاغه]]، [[حکمت]] ۱۲۰ از وی یاد شده و بر حسب یک برداشتدر [[نامه]] ۱۷ مورد اشاره قرار گرفته است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در [[نسب]] [[معاویه]]، سردودمان خلفای امور، گفته شده است: [[معاویة بن ابی‌سفیان]]، [[صخر بن حرب بن امیة بن عبد شمس بن عبد مناف]]، چنان‌که در [[نسب]] شریف [[پیامبر اسلام]] {{صل}} آمده است: [[محمد بن عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبد مناف]]. بر این اساس، [[فرزندان]] [[هاشم بن عبد مناف]] و [[عبد شمس بن عبد مناف]] دو بطن از بطن‌های بیست و پنچ گانه قریش‌اند که در [[عبد مناف بن قصی]]، جدّ سوم [[پیامبر]] {{صل}} به هم می‌رسند. گویند: دو تن از پسران عبد شمس به نام امیه اکبر و امیه اصغر شهره بودند و هر یک سرشاخه تیره‌ای از خاندان‌های مرتبط با [[قریش]] شدند و امیه اکبر سرشاخه تیره [[بنی امیه]] در [[تاریخ اسلام]] نام‌بردار شد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.		* در چگونگی انتساب عبد شمس به [[عبد مناف]] دو نظر در [[تاریخ]] [[نقل]] شده است: یکی چنان‌که اشاره شد و در این مورد روایتی تاریخی بدین تفصیل در منابع آمده است که: [[عائکه]] دختر [[مرة بن هلال]] همسر [[عبد مناف]] در یک زایمان دو پسر را با هم به [[دنیا]] آورد که انگشت یکی از آن دو به پیشانی دیگری چسبیده یا پیشانی هر دو به یکدیگر وصل بود. زمانی که جراح آن د را با تیغ از یکدیگر جدا ساخت، کسی از حاضران بر زبان راند که در میان [[فرزندان]] این دو نوزاد برای همیشه [[جنگ]] و خون‌ریزی خواهد بود. [[روایت]] دیگری که در باب این انتساب وارد شده این است که امیبه از صلب عبد شمس نبود، بلکه غلامی از اهل [[روم]] بود که عبدشمس او را بر پایه قانون حلف (هم‌پیمانی) به خود ملحق ساخت و بنا به رسم [[عهد]] جاهلی به منظور استحکام چنین نسبتی یکی از زنان [[آزاده]] [[عرب]] را به همسری او درآورد و بدین سان [[فرزندان]] او به بنی عبد شمس شهره شدند. از این‌رو عبد شمس به یک معنا "لصیق" و وابسته قلمداد شد. در نامه‌ای که [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} در پاسخ یکی از نامه‌های [[معاویه]] نوشت، آمده است: اما گفته تو که مااز [[فرزندان]] عبدمنافیم، درست است که تبار ما یکی است، اما امیه در پایه هاشم نیست و حرب هم‌رتبه با [[عبدالمطلب]] و [[ابوسفیان]] هم‌سنگ با [[ابوطالب]] نیست. آن‌که در [[راه خدا]] [[هجرت]] کرد نه چونان کسی است که [[رسول]] خدایش [[آزادی]] بخشید و خاندانی که دارای حسبی است [[شایسته]] نه مانند کسی که خود را بدان [[خاندان]] بسته است<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا قَوْلُكَ إِنَّا بَنُو عَبْدِ مَنَافٍ، فَكَذَلِكَ نَحْنُ وَ لَكِنْ لَيْسَ أُمَيَّةُ كَهَاشِمٍ، وَ لَا حَرْبٌ كَعَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ لَا أَبُو سُفْيَانَ كَأَبِي طَالِبٍ، وَ لَا الْمُهَاجِرُ كَالطَّلِيقِ وَ لَا الصَّرِيحُ كَاللَّصِيقِ، وَ لَا الْمُحِقُّ كَالْمُبْطِلِ وَ لَا الْمُؤْمِنُ كَالْمُدْغِلِ}}؛ نهج البلاغه، نامه ۱۷.</ref>. اگرچه کسانی مانند [[ابن ابی الحدید]] و [[شیخ]] [[محمد عبده]] خواسته‌اند در این‌جا با [[تأویل]] ناروایی واژه‌هایی چون صریح (کسی که [[نسب]] روشنی دارد) و لصیق (کسی که [[نسب]] روشن نداشته و به خاندانی بسته شده است) گونه‌ای پرده‌افکنی و آبروداری کنند و به گونه‌ای آن را از حوزه وابستگی به [[نسب]] به چگونگی [[اسلام]] آوردن کشانند و چنی معنا کنند که مقصود از صریح کسی است که با [[اختیار]] [[ایمان]] آورده و لصیق به کسی گفته می‌شود که زیر برق [[شمشیر]] به حوزه [[اسلام]] درآمده است، امّا شواهدی در [[روایات]] هست که چنین برداشتی را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. برای نمونه در روایتی وارد شده است که [[پیامبر]] {{صل}} از سهم [[ذوی القربی]] در [[غنائم]] [[خیبر]] چیزی به بنی عبد شمس و... نداد، ولی نصیب [[بنی هاشم]] را از همان سهم پرداخت. وقتی مورد اعتراض قرار گرفت، فرمود: "ما و [[فرزندان]] مطلب در هیچ زمانی، چه در دوره [[جاهلیت]] و چه در [[اسلام]]، از هم جدایی نداشته‌ایم، ما و آنان یکی هستیم." و در این حال انگشتان مبارک را به صورت مشبک در یکدیگر قرار داد<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۳.</ref>.
	* تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* تصویرهای دیگری نیز برای برخی استنادات تاریخی برای توجیه مفهوم لصیق در این [[نامه]] آمده است، بدین صورت که گفته‌اند: [[معاویه]] خود نیز دچار خدشه‌ای در [[نسب]] بوده، زیرا [[هند]] مادر [[معاویه]] نیز به [[فجور]] و گناه‌کاری مشهور بوده است. البته باید دانست که در [[تاریخ]] موارد فراوانی از پیوندهای سببی میان تیره [[بنی عبدشمس]] و [[بنی‌هاشم]] ثبت شده که بی‌گمان برخی از آنها واقعیت داشته است<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.
	* شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.		* شارح معتزلی به شماری از این پیوندهای زناشویی میان دو تیره مزبور اشاره کرده و [[امام]] {{ع}} نیز بر حسب آنچه در [[نهج البلاغه]] آمده و منابع پیش از آن هم [[نقل]] کرده‌اند، وقتی از آن [[حضرت]] در مورد تیره‌های [[قریش]] سؤال شد، بنی [[عبد]] [[شمس]] را از تیره‌های [[قریش]] برشمرد و در کنار [[بنی مخزوم]] و [[بنی هاشم]] از ویژگی‌های آن تیره بدین صورت یاد کرد: اما [[فرزندان]] عبد شمس دوراندیش‌ترند و در [[مال]] و [[فرزند]] نیرومندتر و لکن ما در آنچه به دست داریم بخشنده‌تریم و در زمان [[مرگ]] جوان‌مردتر و آنان پرشمارترند و [[فریب]] کارتر و زشت‌کردارتر و ما گشاده‌زبان‌تریم و خیرخواه‌تر و خوشروتر<ref>{{متن حدیث\|وَ أَمَّا بَنُو عَبْدِ شَمْسٍ فَأَبْعَدُهَا رَأْياً، وَ أَمْنَعُهَا لِمَا وَرَاءَ ظُهُورِهَا، وَ أَمَّا نَحْنُ فَأَبْذَلُ لِمَا فِي أَيْدِينَا، وَ أَسْمَحُ عِنْدَ الْمَوْتِ بِنُفُوسِنَا، وَ هُمْ أَكْثَرُ وَ أَمْكَرُ وَ أَنْكَرُ، وَ نَحْنُ أَفْصَحُ وَ أَنْصَحُ وَ أَصْبَحُ}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۱۱۶.</ref><ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص ۱۷۴.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[بنی عبد شمس در نهج البلاغه]] - [[بنی عبد شمس در تاریخ اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط =
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[بنی عبد شمس (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط = [[بنی عبد شمس در نهج البلاغه]] - [[بنی عبد شمس در تاریخ اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = بنی عبد شمس (پرسش)
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==