بنی عذر بن سعد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:31:58Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	این [[قوم]]، از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۶۷. ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[بنی حاشد بن همدان]] هستند که [[نسب]] از عُذر بن سعد بن دافع بن مالک بن جشم بن حاشد بن جشم بن خیوان (خیران) بن نوف بن أوسله (همدان) می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵؛ ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل ومؤتلفها، ص۹۶؛ سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۶۱.</ref>. از عذر بن سعد فرزندانی به نام‌های أسنا، [[نمر]]، [[مدرک]] و مالک بر جای ماند که [[خاندان]] بنی عذر از [[نسل]] ایشان بخصوص أسنا و نمر – که از [[جمعیت]] بیشتری برخوردار بودند - شکل گرفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. از این [[طایفه]]، شاخه‌ها و ~~فروعات~~ بسیاری متفرع شده که از مهمترین آنها می‌توان از [[نمر بن عذر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۹۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و شاخه‌هایش بنی مقصّص<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱۰، ص۱۱۳۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref> و بنی سلامان<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>، [[بنی مدرک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰.</ref>، [[بنی مالک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref>، [[بنی حدیر بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۵۴.</ref>، [[بنی حبل بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[بنی سلامان بن أسنا]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۰.</ref>، [[بنی سلامان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۱.</ref>، [[بنی سلمة بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۸.</ref>، [[بنی سنان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۵۷.</ref>، [[بنی سهم بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> و [[بنی صعب بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۴۱.</ref> نام برد. ~~فروعات~~ [[طایفه]] عظیم [[بنی عذر بن سعد]] در [[یمن]] و [[عراق]] و [[شام]] متفرق بودند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۲۲. نیز ر.ک: بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۸.</ref>. از مهمترین مواطن این طایفه در یمن می‌توان از الموقر، الدحض، غرب أبذر، موطک و محلا یاد کرد که در کنار طایفه هنوم به [[طور]] مشترک [[زندگی]] می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۲.</ref>. صرع، سامک و مساقط<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۱.</ref> و نیز از المحجّه تا [[حرض]] را [[سرزمین]] عذر مطره گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۳.</ref>. سراة عذر و هنوم و شعب عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۹.</ref> هم از دیگر سکونتگاه‌های این [[قوم]] به شمار می‌رفت. غرب سرزمین طایفه [[بنی شعب بن معدیکرب]] نیز، از مواطن عذر شعب -که عذر مطره از شاخه‌های آن است - دانسته شده است. آنان در این سرزمین، مجاور با [[آل]] [[ربیعه]] - از [[طوایف]] [[خولان]] - زندگی می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۳.</ref>. بنی مالک بن عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و [[بنی مدرک بن عذر]] – از ~~فروعات~~ این طایفه - هم<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۴۶۳.</ref>، غالباً ساکن [[عراق]] و [[شام]] و [[بنی نمر بن عذر]] – دیگر شاخه بنی عذر - در [[فسطاط]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و نیز [[حجاز]]، همراه با زیر شاخه‌های خود بنی [[سلامان]] و بنی مقصص<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>[[منزل]] داشتند. بنی مذعور و بنی قطیف معروف به القطافات و المذاعیر نیز دیگر شاخه‌های این [[قوم]] بودند که در [[شعبی]] در [[مغرب]] [[سکونت]] یافتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. مطره هم از دیگر مواضعی بود که مردمانی از بنی مقصّص در کنار بنی اعمام خود [[بنی سلامان بن أسنا]] در آن سکونت داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. گروهی از بنی عذر هم به [[سرزمین]] بنی شعب بن معدیکرب در مغرب وارد شدند و رفته رفته با فائق آمدن بر سرزمین آنها، آن را از [[مساکن]] اختصاصی خود در این منطقه قرار دادند. این موضع در عصر [[همدانی]] (۳۳۴ [[هجری]]) «مغرب شعب» خوانده می‌شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. در این [[زمان]] بنی عذر را به حسب محل سکونتشان، «عذر شعب» و «عذر مطره» می‌گفتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. علاوه بر [[یمن]] و شمال [[افریقا]] از [[کوفه]] نیز به عنوان یکی از منازل این قوم در دوران [[اسلامی]] یاد شده است. مؤلف کتاب «[[تاریخ کوفه]]» از بنی عذر در شمار یکی از بیست و چهار شاخه همدان که در کوفه ساکن بودند، یاد کرده است<ref>این بیست و چهار شاخه عبارتند از: حاشد، بکیل، حجور، قدم، أدران، أهنوم، راهب، شاور، خیوان، غدر، وادعة، یام، شبام، جشم، تغلب، مذکر، هبیرة، العزة، دعام، مرهبة، أرحب، شاکر، سفیان، ذبیان، بنو حریم، بنو صاع، بنو مدلج، بنو حملة، أسلم، الاقروح. (البراقی، تاریخ الکوفه، ص۲۲۶).</ref>. [[سرزمین]] بزرگ [[شام]] و بخصوص [[اردن]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref> هم از دیگر منازلی بود که پذیرای جمعی از بنی عذر بود. بر اساس [[نقلی]]، [[سعید بن حمره]] از جمله عذری‌هایی بودند که همراه با [[خانواده]] و سیصد تن از [[اقوام]] و [[خویشان]] خود به این منطقه کوچیده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>.		این [[قوم]]، از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۶۷. ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[بنی حاشد بن همدان]] هستند که [[نسب]] از عُذر بن سعد بن دافع بن مالک بن جشم بن حاشد بن جشم بن خیوان (خیران) بن نوف بن أوسله (همدان) می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵؛ ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل ومؤتلفها، ص۹۶؛ سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۶۱.</ref>. از عذر بن سعد فرزندانی به نام‌های أسنا، [[نمر]]، [[مدرک]] و مالک بر جای ماند که [[خاندان]] بنی عذر از [[نسل]] ایشان بخصوص أسنا و نمر – که از [[جمعیت]] بیشتری برخوردار بودند - شکل گرفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. از این [[طایفه]]، شاخه‌ها و فروع بسیاری متفرع شده که از مهمترین آنها می‌توان از [[نمر بن عذر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۹۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و شاخه‌هایش بنی مقصّص<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱۰، ص۱۱۳۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref> و بنی سلامان<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>، [[بنی مدرک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰.</ref>، [[بنی مالک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref>، [[بنی حدیر بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۵۴.</ref>، [[بنی حبل بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[بنی سلامان بن أسنا]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۰.</ref>، [[بنی سلامان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۱.</ref>، [[بنی سلمة بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۸.</ref>، [[بنی سنان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۵۷.</ref>، [[بنی سهم بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> و [[بنی صعب بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۴۱.</ref> نام برد. فروع [[طایفه]] عظیم [[بنی عذر بن سعد]] در [[یمن]] و [[عراق]] و [[شام]] متفرق بودند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۲۲. نیز ر.ک: بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۸.</ref>. از مهمترین مواطن این طایفه در یمن می‌توان از الموقر، الدحض، غرب أبذر، موطک و محلا یاد کرد که در کنار طایفه هنوم به [[طور]] مشترک [[زندگی]] می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۲.</ref>. صرع، سامک و مساقط<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۱.</ref> و نیز از المحجّه تا [[حرض]] را [[سرزمین]] عذر مطره گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۳.</ref>. سراة عذر و هنوم و شعب عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۹.</ref> هم از دیگر سکونتگاه‌های این [[قوم]] به شمار می‌رفت. غرب سرزمین طایفه [[بنی شعب بن معدیکرب]] نیز، از مواطن عذر شعب -که عذر مطره از شاخه‌های آن است - دانسته شده است. آنان در این سرزمین، مجاور با [[آل]] [[ربیعه]] - از [[طوایف]] [[خولان]] - زندگی می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۳.</ref>. بنی مالک بن عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و [[بنی مدرک بن عذر]] – از فروع این طایفه - هم<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۴۶۳.</ref>، غالباً ساکن [[عراق]] و [[شام]] و [[بنی نمر بن عذر]] – دیگر شاخه بنی عذر - در [[فسطاط]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و نیز [[حجاز]]، همراه با زیر شاخه‌های خود بنی [[سلامان]] و بنی مقصص<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>[[منزل]] داشتند. بنی مذعور و بنی قطیف معروف به القطافات و المذاعیر نیز دیگر شاخه‌های این [[قوم]] بودند که در [[شعبی]] در [[مغرب]] [[سکونت]] یافتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. مطره هم از دیگر مواضعی بود که مردمانی از بنی مقصّص در کنار بنی اعمام خود [[بنی سلامان بن أسنا]] در آن سکونت داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. گروهی از بنی عذر هم به [[سرزمین]] بنی شعب بن معدیکرب در مغرب وارد شدند و رفته رفته با فائق آمدن بر سرزمین آنها، آن را از [[مساکن]] اختصاصی خود در این منطقه قرار دادند. این موضع در عصر [[همدانی]] (۳۳۴ [[هجری]]) «مغرب شعب» خوانده می‌شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. در این [[زمان]] بنی عذر را به حسب محل سکونتشان، «عذر شعب» و «عذر مطره» می‌گفتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. علاوه بر [[یمن]] و شمال [[افریقا]] از [[کوفه]] نیز به عنوان یکی از منازل این قوم در دوران [[اسلامی]] یاد شده است. مؤلف کتاب «[[تاریخ کوفه]]» از بنی عذر در شمار یکی از بیست و چهار شاخه همدان که در کوفه ساکن بودند، یاد کرده است<ref>این بیست و چهار شاخه عبارتند از: حاشد، بکیل، حجور، قدم، أدران، أهنوم، راهب، شاور، خیوان، غدر، وادعة، یام، شبام، جشم، تغلب، مذکر، هبیرة، العزة، دعام، مرهبة، أرحب، شاکر، سفیان، ذبیان، بنو حریم، بنو صاع، بنو مدلج، بنو حملة، أسلم، الاقروح. (البراقی، تاریخ الکوفه، ص۲۲۶).</ref>. [[سرزمین]] بزرگ [[شام]] و بخصوص [[اردن]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref> هم از دیگر منازلی بود که پذیرای جمعی از بنی عذر بود. بر اساس [[نقلی]]، [[سعید بن حمره]] از جمله عذری‌هایی بودند که همراه با [[خانواده]] و سیصد تن از [[اقوام]] و [[خویشان]] خود به این منطقه کوچیده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>.

	از معدود [[اخبار]] [[جاهلی]] [[فرزندان]] عذر می‌توان به حضور آنان در برخی از جنگ‌های جاهلی اشاره کرد. ابو شُعیرة (مالک) بن مُنبه بن سلمة بن مالک بن عذر از بزرگان جاهلی بنی عذر معروف به «[[غنیمة]] عذر» از جمله این افراد بود که در برخی جنگ‌های جاهلی حضور داشت و در یکی از همین [[جنگ‌ها]] دست خود را از دست داد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>. مشارکت در «[[یوم]] مذاب» و [[نبرد]] با [[بنی عامر]] و [[بنی‌سلیم]] و قیسی‌ها هم از دیگر [[مواقف]] این دوره است که در آن، ذکری از بنی عذر به میان آمده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>. مذاب از سرزمین‌های [[سفیان بن علیان]] بود. دلیل این نبرد، [[همراهی]] جمعی از [[مردم]] و بزرگان [[بنی قیس]] با [[بنی خولان]] و [[حرکت]] به سوی صعده جهت [[کشورگشایی]] بود. [[طوایف]] [[بنی همدان]] به [[دفاع از خود]] برخاستند و با رسیدن سواران بنی قیس به حدود ارحب، و پس از انجام حملاتی در این منطقه، سفیان و همراهانش از طوایف علیان و عذر حمله‌ای ناگهانی علیه آنان انجام دادند که به [[شکست]] قیسی‌ها در این [[جنگ]]، و کشته و [[اسیر]] شدن بسیاری از آنان منجر شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>.		از معدود [[اخبار]] [[جاهلی]] [[فرزندان]] عذر می‌توان به حضور آنان در برخی از جنگ‌های جاهلی اشاره کرد. ابو شُعیرة (مالک) بن مُنبه بن سلمة بن مالک بن عذر از بزرگان جاهلی بنی عذر معروف به «[[غنیمة]] عذر» از جمله این افراد بود که در برخی جنگ‌های جاهلی حضور داشت و در یکی از همین [[جنگ‌ها]] دست خود را از دست داد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>. مشارکت در «[[یوم]] مذاب» و [[نبرد]] با [[بنی عامر]] و [[بنی‌سلیم]] و قیسی‌ها هم از دیگر [[مواقف]] این دوره است که در آن، ذکری از بنی عذر به میان آمده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>. مذاب از سرزمین‌های [[سفیان بن علیان]] بود. دلیل این نبرد، [[همراهی]] جمعی از [[مردم]] و بزرگان [[بنی قیس]] با [[بنی خولان]] و [[حرکت]] به سوی صعده جهت [[کشورگشایی]] بود. [[طوایف]] [[بنی همدان]] به [[دفاع از خود]] برخاستند و با رسیدن سواران بنی قیس به حدود ارحب، و پس از انجام حملاتی در این منطقه، سفیان و همراهانش از طوایف علیان و عذر حمله‌ای ناگهانی علیه آنان انجام دادند که به [[شکست]] قیسی‌ها در این [[جنگ]]، و کشته و [[اسیر]] شدن بسیاری از آنان منجر شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>.

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی حاشد بن همدان | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این قوم، از اعراب قحطانیعمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۶۷. ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲. و از شاخه‌های بنی حاشد بن ه...» ایجاد کرد

2024-05-29T05:36:42Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی حاشد بن همدان | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== این قوم، از اعراب قحطانی<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۶۷. ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های بنی حاشد بن ه...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بنی حاشد بن همدان
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
این [[قوم]]، از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۷۶۷. ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[بنی حاشد بن همدان]] هستند که [[نسب]] از عُذر بن سعد بن دافع بن مالک بن جشم بن حاشد بن جشم بن خیوان (خیران) بن نوف بن أوسله (همدان) می‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵؛ ابن حبیب بغدادی، مختلف القبائل ومؤتلفها، ص۹۶؛ سمعانی، الانساب، ج۹، ص۲۶۱.</ref>. از عذر بن سعد فرزندانی به نام‌های أسنا، [[نمر]]، [[مدرک]] و مالک بر جای ماند که [[خاندان]] بنی عذر از [[نسل]] ایشان بخصوص أسنا و نمر – که از [[جمعیت]] بیشتری برخوردار بودند - شکل گرفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. از این [[طایفه]]، شاخه‌ها و فروعات بسیاری متفرع شده که از مهمترین آنها می‌توان از [[نمر بن عذر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۱۹۲؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و شاخه‌هایش بنی مقصّص<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱۰، ص۱۱۳۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref> و بنی سلامان<ref>زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۴۸؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>، [[بنی مدرک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰.</ref>، [[بنی مالک بن عذر]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref>، [[بنی حدیر بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۵۴.</ref>، [[بنی حبل بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[بنی سلامان بن أسنا]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۰.</ref>، [[بنی سلامان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۱.</ref>، [[بنی سلمة بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۳۸.</ref>، [[بنی سنان بن مدرک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۵۷.</ref>، [[بنی سهم بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۵۶۰.</ref> و [[بنی صعب بن مالک]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۴۱.</ref> نام برد. فروعات [[طایفه]] عظیم [[بنی عذر بن سعد]] در [[یمن]] و [[عراق]] و [[شام]] متفرق بودند<ref>زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۲۲. نیز ر.ک: بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۳، ص۲۸.</ref>. از مهمترین مواطن این طایفه در یمن می‌توان از الموقر، الدحض، غرب أبذر، موطک و محلا یاد کرد که در کنار طایفه هنوم به [[طور]] مشترک [[زندگی]] می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۲.</ref>. صرع، سامک و مساقط<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۸۱.</ref> و نیز از المحجّه تا [[حرض]] را [[سرزمین]] عذر مطره گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۷۳.</ref>. سراة عذر و هنوم و شعب عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۶۹.</ref> هم از دیگر سکونتگاه‌های این [[قوم]] به شمار می‌رفت. غرب سرزمین طایفه [[بنی شعب بن معدیکرب]] نیز، از مواطن عذر شعب -که عذر مطره از شاخه‌های آن است - دانسته شده است. آنان در این سرزمین، مجاور با [[آل]] [[ربیعه]] - از [[طوایف]] [[خولان]] - زندگی می‌کردند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۱۳.</ref>. بنی مالک بن عذر<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۱.</ref> و [[بنی مدرک بن عذر]] – از فروعات این طایفه - هم<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۶۰؛ بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۴۶۳.</ref>، غالباً ساکن [[عراق]] و [[شام]] و [[بنی نمر بن عذر]] – دیگر شاخه بنی عذر - در [[فسطاط]]<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۱۵.</ref> و نیز [[حجاز]]، همراه با زیر شاخه‌های خود بنی [[سلامان]] و بنی مقصص<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۴، ص۵۸۱.</ref>[[منزل]] داشتند. بنی مذعور و بنی قطیف معروف به القطافات و المذاعیر نیز دیگر شاخه‌های این [[قوم]] بودند که در [[شعبی]] در [[مغرب]] [[سکونت]] یافتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. مطره هم از دیگر مواضعی بود که مردمانی از بنی مقصّص در کنار بنی اعمام خود [[بنی سلامان بن أسنا]] در آن سکونت داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. گروهی از بنی عذر هم به [[سرزمین]] بنی شعب بن معدیکرب در مغرب وارد شدند و رفته رفته با فائق آمدن بر سرزمین آنها، آن را از [[مساکن]] اختصاصی خود در این منطقه قرار دادند. این موضع در عصر [[همدانی]] (۳۳۴ [[هجری]]) «مغرب شعب» خوانده می‌شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. در این [[زمان]] بنی عذر را به حسب محل سکونتشان، «عذر شعب» و «عذر مطره» می‌گفتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref>. علاوه بر [[یمن]] و شمال [[افریقا]] از [[کوفه]] نیز به عنوان یکی از منازل این قوم در دوران [[اسلامی]] یاد شده است. مؤلف کتاب «[[تاریخ کوفه]]» از بنی عذر در شمار یکی از بیست و چهار شاخه همدان که در کوفه ساکن بودند، یاد کرده است<ref>این بیست و چهار شاخه عبارتند از: حاشد، بکیل، حجور، قدم، أدران، أهنوم، راهب، شاور، خیوان، غدر، وادعة، یام، شبام، جشم، تغلب، مذکر، هبیرة، العزة، دعام، مرهبة، أرحب، شاکر، سفیان، ذبیان، بنو حریم، بنو صاع، بنو مدلج، بنو حملة، أسلم، الاقروح. (البراقی، تاریخ الکوفه، ص۲۲۶).</ref>. [[سرزمین]] بزرگ [[شام]] و بخصوص [[اردن]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref> هم از دیگر منازلی بود که پذیرای جمعی از بنی عذر بود. بر اساس [[نقلی]]، [[سعید بن حمره]] از جمله عذری‌هایی بودند که همراه با [[خانواده]] و سیصد تن از [[اقوام]] و [[خویشان]] خود به این منطقه کوچیده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>.

از معدود [[اخبار]] [[جاهلی]] [[فرزندان]] عذر می‌توان به حضور آنان در برخی از جنگ‌های جاهلی اشاره کرد. ابو شُعیرة (مالک) بن مُنبه بن سلمة بن مالک بن عذر از بزرگان جاهلی بنی عذر معروف به «[[غنیمة]] عذر» از جمله این افراد بود که در برخی جنگ‌های جاهلی حضور داشت و در یکی از همین [[جنگ‌ها]] دست خود را از دست داد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>. مشارکت در «[[یوم]] مذاب» و [[نبرد]] با [[بنی عامر]] و [[بنی‌سلیم]] و قیسی‌ها هم از دیگر [[مواقف]] این دوره است که در آن، ذکری از بنی عذر به میان آمده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>. مذاب از سرزمین‌های [[سفیان بن علیان]] بود. دلیل این نبرد، [[همراهی]] جمعی از [[مردم]] و بزرگان [[بنی قیس]] با [[بنی خولان]] و [[حرکت]] به سوی صعده جهت [[کشورگشایی]] بود. [[طوایف]] [[بنی همدان]] به [[دفاع از خود]] برخاستند و با رسیدن سواران بنی قیس به حدود ارحب، و پس از انجام حملاتی در این منطقه، سفیان و همراهانش از طوایف علیان و عذر حمله‌ای ناگهانی علیه آنان انجام دادند که به [[شکست]] قیسی‌ها در این [[جنگ]]، و کشته و [[اسیر]] شدن بسیاری از آنان منجر شد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۴۴.</ref>.

از دیگر وقایع مهم جاهلی این [[قوم]] می‌توان به ازدواج‌های جاهلی آنان - که به نوعی می‌توان از آن به عنوان [[قرارداد]] [[سیاسی]] [[اجتماعی]] آن دوران یاد کرد - اشاره داشت. پیوند [[ازدواج]] [[عبدالمطلب]] با ام البنین بنت حمزة (حمرة) بن مالک سعد نمونه‌ای از این ازدواج‌ها در این عصر است<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۴۲-۴۳.</ref>. این پیوندهای سببی پس از [[اسلام]] نیز ادامه یافت چندان که [[بنی مالک بن عذر]]، داماد [[آل حارث بن عبد المطلب بن هاشم]] به شمار می‌رفتند. [[سعید بن حمره]] دختر [[مطلب بن ربیعة بن حارث بن عبد المطلب]] را به همسری گرفته بود و دختر سعید، [[همسر]] [[مطلب بن ربیعه]] بود<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. نقل است روزی سعید بر [[عبد الملک بن مروان]] وارد شد و [[عبدالملک]] بدو گفت: به من خبر دادند که تو در [[طایفه]] [[بنی هاشم]] ازدواج کردی. سعید بن حمره ضمن [[تأیید]] این سخن علت آن را نیافتن همتا برای خود در [[قبایل]] دیگر عنوان کرد. عبدالملک گفت: آیا در میان [[بنی امیه]] همتا نداشتی؟ سعید گفت: در بنی الحکم چنین کفوی نیافتم. عبدالملک از سخن او برآشفت و او را [[تهدید]] کرد که باید زنی از بنی الحکم بگیرد وگرنه گردنش را می‌زند. پس سعید بن حمره به [[اردن]] بازگشت و به اقوامش گفت: ای [[مردم]]! آیا می‌دانید طاعتتان متوقف بر چیست؟ گفتند: نه. گفت: جزای طاعت‌تان این است که آبرؤیتان خدشه‌دار شود و [[خوار]] و خفیف شوید. خبر به [[عبدالملک مروان]] رسید پس فردی را نزدش فرستاد. [[نماینده]] عبدالملک پس از رسیدن به اردن سعید بن حمره را به امارت اردن گماشت و دستور داد تا صد هزار درهم بدو دهند. گفته شده که عبدالملک، سعید را گرامی می‌داشت و برای او همسری از بنی امیه گرفت و پس از او، فرزندانش نیز محترمش می‌داشتند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. سعید بن حمره، همراه با [[خانواده]] و سیصد تن از [[اقوام]] و [[خویشان]] خود از [[یمن]] به [[شام]] کوچ کرده بود. [[معاویه]] در ایام [[حکومت]] خود، او را به [[شهربانی]] خود [[منصوب]] کرد و پس از معاویه، یزید هم مدتی او را بر این [[منصب]] برقرار داشت تا این که تصمیم به [[عزل]] او گرفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>. همچنین برخی گزارش‌ها، از [[وفد]] برخی از [[فرزندان]] سعید بن حمره و گروهی از [[مردم]] شام، در دوران [[خلافت عباسیان]]، و ابراز [[طاعت]] و [[وفاداری]] خود نسبت به [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۶۹ [[هجری]]) حکایت دارد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>.

از نخستین [[اخبار]] دوران [[اسلامی]] آنها می‌توان از [[اسلام]] این [[قوم]] و وفدشان به [[مدینه]] یاد کرد. بر پایه پاره‌ای از گزارشات، پیش از بازگشت [[رسول خدا]]{{صل}} از [[غزوه تبوک]]، [[عمیر ذومران بن افلح بن شراحیل]] -از [[ملوک]] و [[فرمانروایان]] [[قبیله همدان]]- و دیگر ملوک [[حِمیَر]] که به اسلام گرویده بودند، موضوع را به [[زرعة بن سیف بن ذی یزن]] خبر داده، فردی به نام مالک بن مراره رهاوی را همراه با نامه‌ای نزد [[پیامبر]]{{صل}} فرستادند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز پس از بازگشت از [[تبوک]]، در پاسخ، نامه‌ای به خط [[علی بن ابی طالب]]{{ع}}، خطاب به عمیر و سایر [[مسلمانان]] قبیله همدان و [[طوایف]] آن نوشت و ضمن ابراز [[خرسندی]] از اسلام آنان، ایشان را در [[امان خدا]] و رسولش دانست<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۸۱؛ ابن‌اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۹۴.</ref>. سپس در [[عام‌الوفود]] ([[سال نهم هجرت]]) جمعی از سران قبیله همدان از جمله [[مالک بن نمط]]، ابوثَور، مالک بن أیفَع، ضِمام بن مالک سلمانی، [[عمیرة بن مالک خارفی]]<ref>ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۶-۵۹۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۳۶۰-۱۳۶۱.</ref> و [[حمرة بن مالک بن ذی المشعار]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۵، ص۱۸۶؛ ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۲، ص۱۰۴.</ref> در حالی که عمامه‌های عدنی بر سر بسته و لباس‌های فاخر پوشیده، بر مرکب و اسب‌های بسیار عالی سوار بودند و شخصی در پیشاپیش آنان [[رجز]] می‌خواند و رؤسای [[قبیله همدان]] را [[مدح]]، و اوضاع [[اقتصادی]] و جغرافیایی و قهرمانان آن را می‌ستود، بر [[رسول خدا]]{{صل}} وارد شدند<ref>ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۶-۵۹۸؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۳۶۰-۱۳۶۱.</ref> و از [[اسلام]] خود و [[مردم]] [[قبیله]] خبر دادند<ref>ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۷.</ref>. [[پیامبر]]{{صل}} نیز، ضمن [[ستایش]] از قبیله همدان در این دیدار<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷.</ref>، فرمانی برای [[همدانیان]] نوشت و سرزمین‌شان را به آنان واگذار نمود<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۹۸.</ref>. اما در برخی دیگر از گزارشات، [[مسلمان]] شدن همه [[مردم یمن]] -به ویژه همدانیان- پس از [[سریه علی]]{{ع}} به [[یمن]] در [[سال دهم هجری]] بیان شده است. بر اساس این گزارشات، رسول خدا{{صل}} در [[سال نهم هجری]] نخست [[خالد بن ولید]] را به یمن نزد [[بنی‌همدان]] گسیل داشت تا مردم را به [[دین اسلام]] [[دعوت]] کند. خالد با جمعی از [[مسلمانان]]، سوی یمن رهسپار شد و شش ماه در آنجا توقف کرد ولی یک نفر هم مسلمان نشد. [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} را در پی خالد به این [[سرزمین]] فرستاد و [[فرمان]] داد که خالد بن ولید به [[مدینه]] برگردد و از [[اصحاب]] و [[یاران]] خالد خواست چنانچه مایل باشند می‌توانند در ملازمت [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بمانند و اگر [[تمایل]] نداشتند، می‌تواند به مدینه مراجعت کنند. ایشان همچنین، نامه‌ای خطاب به قبیله همدان نوشت و با امیرالمؤمنین{{ع}} همراه کرده، ایشان را در اواخر سال دهم هجری به یمن اعزام فرمود. علی{{ع}} به سوی یمن [[حرکت]] کرد و چون نزدیک قبیله رسید، [[طایفه]] همدان در برابر حضرت صف کشیده، مصمم به [[جنگ]] با ایشان شدند. علی{{ع}} نیز [[سپاه]] خود را [[منظم]] کرد و [[شمشیر]] به دست گرفته، نزد مردم آنان رفت و با [[شجاعت]] تمام در مقابل ایشان ایستاد و نامۀ پیامبر{{صل}} را برای آنان با صدای رسا قرائت فرمود و همه را از [[دعوت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} [[آگاه]] نمود<ref>ابن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۵، ص۱۰۵.</ref>. گفتار و کلمات کوتاه حضرت در شنوندگان بسیار مؤثر واقع شد چندان که [[مردم]] همدان و [[طوایف]] آن چون از منظور و [[دعوت پیامبر]]{{صل}} مطلع شدند، همگی در یک [[روز]] به دست [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[مسلمان]] شدند و حضرت، [[پیامبر]]{{صل}} را به توسط [[نامه]] از این واقعه باخبر کرد<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۳۲.</ref>. حضور [[حضرت علی]]{{ع}} در میان [[همدانیان]] و مسلمان شدن دسته‌جمعی آنها در [[سال دهم هجری]]، سنگ بنای [[گرایش]] این [[قبیله]] و طوایف آن به سوی [[اهل بیت]]{{ع}} و [[تشیع]] بود. چندان که شاخه‌های [[بنی‌همدان]] جز شاخه بنی‌ناعط که به جهت [[دشمنی]] با بنی‌سبیع - شاخه دیگر همدان که [[شیعه]] بودند - برای مدتی [[عثمانی]] گردیدند، همه شیعه بودند<ref>دائرة المعارف تشیع، ج۳، ص۴۹۹.</ref>.

از دیگر [[اخبار]] [[اسلامی]] بنی عذر می‌توان به مشارکت بعضی از آنان در [[فتوحات اسلامی]] از جمله [[فتوح]] [[شام]] و [[جنگ یرموک]] (۱۳ [[هجری]]) اشاره کرد. [[ابوایوب مالکی]] - از [[بنی مالک بن عذر همدان]] - از جمله این افراد بود که پس از شرکت در این [[نبرد]]، به دستور [[عمرو بن عاص]]، به [[فرماندهی]] یکی از کرادیس (هنگ‌های) [[سپاه اسلام]] گماشته شد و همراه با [[سپاه]] تحت امر خود، جهت [[نبرد با رومیان]] در [[فلسطین]]، به این [[سرزمین]] اعزام شد<ref>بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۱۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۶۰۵ (وقایع سال ۱۵ هجری)؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۴۹۸.</ref>. حضور در هر دو سوی میدان [[صفین]] هم از دیگر مواضع حضور بنی عذر در وقایع و حوادث [[صدر اسلام]] است. در این [[پیکار]] جمعی از همدانیان مقیم [[اردن]] به فرماندهی حمرة بن مالک بن ذی المشعار به کمک [[معاویه]] شتافتند و به [[کارزار]] علیه امیرالمؤمنین{{ع}} و [[خویشان]] عراقی خود پرداختند<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۵، ص۱۸۶.</ref>. حُمره و برادرش سعد، در ادامه پیکار صفین، و در جریان واقعه [[حکمیت]]، از [[شهود]] انتخابی [[معاویه]] در این جریان قرار گرفتند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>.

از دیگر شخصیت‌های بنی عذری حاضر در [[صفین]] می‌‌توان از [[براء بن وفید]] یاد کرد. وی از تیزهوشان و زهاد بنی عذر و از [[اصحاب]] معاویه و از [[دوستان]] [[عمرو بن عاص]] بود و همراه با آنان به صفین رفته بود. او زمانی که معاویه بر [[سپاه علی]]{{ع}} پیشی گرفت و زودتر به صفین وارد شد و [[آب فرات]] را بر [[اصحاب امام علی]]{{ع}} بست و مانع دسترسی ایشان به آب شد، وی را مورد [[عتاب]] قرار داد و گفت: «[[سبحان الله]] عظیم؛ آنگاه که بر [[فرات]] پیشی گرفتی، آنان را از آب باز داشتی! در میان [[لشکر]] [[[عراق]]]، [[غلامان]] و کنیزان و اجیرها و کسانی که گناهی مرتکب نشده‌اند هستند، و این والله، نخستین [[ستمکاری]] است. تو با این کار، به مردّدان [[بصیرت]] دادی و ترسوها را [[شجاع]] کردی و کسانی را که نمی‌خواهند با تو بجنگند، متقاعد به [[نبرد]] با خود کردی». در این هنگام، معاویه با خطاب قرار دادن عمرو بن عاص، از او خواست تا براء بن وفید، [[سپاه شام]] را علیه وی نشورانده، [[دوست]] [[همدانی]] خود را از این کار باز دارد. پس عمرو برخاست و براء را [[سرزنش]] کرد. براء هم با استناد به شعری به [[مذمت]] معاویه و عمرو بن عاص و [[بی‌وفایی]] آنان پرداخت و سپس در [[دل]] شب، سوار بر اسب خود شد و به سپاه علی{{ع}} پیوست. او همچنان با [[سپاه]] حضرت بود تا این که به [[شهادت]] رسید<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴؛ زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۴۷؛ بامطرف، الجامع(جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۲۲.</ref>.
از مشاهیر و [[رجال]] برجسته بسیاری که از [[طایفه]] بنی عذر برخاستند باید از [[حمرة بن مالک بن ذی المشعار بن مالک]] و برادرش [[سعد]] - از [[شهود]] انتخابی [[معاویه]] در جریان [[حکمیت]] - نام برد<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۵؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۴۳.</ref>. [[بدّاء بن سلمان]] از اشراف و [[شجاعان]] و [[شاعران]] آنها در [[جاهلیت]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[عبدالله بن حبل]] برادر بنی سلامان از شجاعان و شعرای [[جاهلی]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، أبوشعیره (مالک) بن مُنبه بن سلمةَ بن مالک بن عذر از بزرگان جاهلی بنی عذر و مشهور به «[[غنیمة]] عذر»<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[سعید بن حمره]] از اشراف این [[قوم]] و [[رییس]] پلیس معاویه و یزید<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۳.</ref>، [[براء بن وفید]] از تیزهوشان و زهاد بنی عذر و از شهدای [[صفین]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۱۴.</ref>، [[عامر الشعبی]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۱.</ref> و [[ابوایوب مالکی]] از امرای [[لشکر اسلام]] در [[فتوح]] [[شام]] و [[جنگ یرموک]]<ref>بامطرف، الجامع (جامع شمل أعلام المهاجرین المنتسبین إلی الیمن و قبائلهم)، ج۱، ص۲۱۳. نیز ر.ک: طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۶۰۵ (وقایع سال ۱۵ هجری)؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۴۹۸.</ref> نیز، از دیگر شخصیت‌های بنام این قوم یاد شده‌اند.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{قبایل عرب}}

[[رده:قبیله‌های عرب]]