بنی مانع بن صهلان بن زید - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: /* مقدمه */

2025-12-06T05:44:22Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref> . مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروع متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> ، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref> ، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> . بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref> . اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> .		این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] «[[بنی بکیل بن همدان]]» هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref> . مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروع متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> ، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref> ، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> . بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref> . اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> .

	از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref> . [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> .<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref> . [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> .<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

2025-10-23T20:31:35Z

جایگزینی متن - 'فروعات' به 'فروع'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref> . مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و ~~فروعات~~ متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> ، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref> ، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> . بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref> . اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> .		این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref> . مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروع متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> ، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref> ، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> . بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref> . اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> .

	از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref> . [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> .<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref> . [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> .<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

Jaafari در ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۶

2024-06-10T05:56:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = بنی بکیل بن همدان		\| موضوع مرتبط = بنی بکیل بن همدان
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref>. مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروعات متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref>، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref>، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref>. بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref>. اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>.		این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref> . مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروعات متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref> ، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref> ، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> ، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> . بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> . بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref> . اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> .

	از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref>. [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>		از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref> . [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> .<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی\|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی بکیل بن همدان | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == این طایفه از اعراب قحطانیعمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲. و از شاخه‌های قبیل...» ایجاد کرد

2024-06-10T05:56:11Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بنی بکیل بن همدان | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == این طایفه از اعراب قحطانی<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های قبیل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = بنی بکیل بن همدان
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

== مقدمه ==
این [[طایفه]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۲.</ref> و از شاخه‌های [[قبیله]] بنی بکیل بن همدان هستند که [[نسب]] از مانع بن صهلان بن زید بن ثَور بن مالک بن معاویه بن دومان بن بکیل بن جشم بن خیران (خیوان) بن نوف بن أوسله(همدان) می‌‌برند<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۳۴. نیز ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳.</ref>. مانع بن صهلان پسرانی به نام عمرو، عبد (عبدالله) و عبیدالله داشت<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳. همدانی از «نحیان» با نام «غیان» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> که [[نسل]] وی از طریق آنها ادامه یافت. این [[قوم]]، از شاخه‌ها و فروعات متعددی تشکیل یافته‌اند که از معروف‌ترین آنان می‌‌توان به طوایفی چون [[بنی نشق بن عمرو]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و زیر شاخه‌های بزرگ آن: [[بنی یمجد بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۶۸.</ref>، [[بنی ذو الجراب بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۲۸۳.</ref>، [[بنی ربیعة بن نشق]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>، [[بنی المجاتل]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>، [[بنی الصوالع]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[بیت]] بزرگ [[آل ذی لعوه]]<ref>«آل ذی لعوة،و هو عامر بن مالک بن معاویة بن دومان بن بکیل بن جشم،و هم بالیمن کثیر». (ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶.) نیز ر.ک: هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۱۹۸. همدانی از ایشان با نام «بنی لعف» یاد کرده است. (حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸)</ref> اشاره کرد. بنی نشق، [[بیت]] بزرگی و [[شرف]] بود و بزرگان شان همواره عهده دار [[زعامت]] و پادشاهانی این [[قوم]] بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref> که از جمله مشهورترین قصرهای آنان در [[یمن]] می‌‌توان از روثان، السوداء، [[البیضاء]]، [[عمران]] در جوف و [[مأرب]] یاد کرد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۰.</ref>. بنی مانع خاستگاهی [[یمنی]] داشتند و از مهمترین [[مساکن]] آنان در این [[سرزمین]] می‌‌توان از عمران، روثان، حراز، جوف<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸. نیز ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۶۷ و ۱۰۵.</ref> و نیز مأرب، حضرموت و سردد نام برد<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. در روثان - در پایین دست منطقه جوف - مردمانی از بنی نشق از تیره بنی یمجد و بنی ذو الجراب سکونت داشتند. این دو [[طایفه]]، - که تعدادشان را حدود سیصد نفر گفته‌اند، - در این منطقه، در دو مکان جداگانه که بین شان به اندازه عرض دره فاصله بود، رو در روی هم [[زندگی]] می‌‌کردند. پس، مردی از یکی از این دو محله، به [[خانه]] و [[حرم]] مردی از محله دیگر که مشرف به او بود، نظر [[سوء]] افکند. آن مرد، پس از دوبار راندن فرد [[متجاوز]]، بار سوم کمر به [[قتل]] او بست و فرد متجاوز را با پرتاب تیری کشت. از این رو، میان دو [[قبیله]] [[جنگی]] طولانی در گرفت و همچنان ادامه یافت تا اینکه جز اندکی، همگی به [[هلاکت]] رسیدند. در این هنگام [[بنی یمجد به بنی عبد بن علیان]] - از [[طوایف]] دیگر بنی بکیل - پیوست و تحت [[حمایت]] آنها قرار گرفتند و در [[سرزمین]] ایشان ساکن شدند. این حضور تا مدتها بعد، یعنی تا [[زمان]] «[[همدانی]]»(م. ۳۳۴) همچنان ادامه داشت. پیوستن بنی یمجد به بنی عبد بن علیان، موجب [[هراس]] ذوالجراب شد و آنان را مجبور کرد تا از [[بیم]] [[حمله]] بنی یمجد و بنی عبد، جز اندکی همگی به حضرموت کوچ کنند. بر اساس گزارش «همدانی»، آنان در [[روزگار]] وی همچنان - یعنی تا اوایل [[قرن چهارم هجری]] - در این سرزمین حضور داشتند و در آن [[اموال]] و ثروت‌هایی اندوخته بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. برخی از آنان هم، به «سرداد» رفتند و در آنجا ساکن شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. «حراز» را هم، [[مسکن]] عده اندکی از بنی یمجد گفته‌اند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بنی یمجد پرورش دهنده [[نژادی]] از اسبان اصیل [[عرب]] به نام «یعسوب» بودند که از بهترین اسبهای عرب به شمار می‌‌رفت<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. همچنین حراز [[منزل]] بنی لعف - از تیره‌های دیگر بنی [[ثور]] و از [[نسل]] [[بنی ربیعة بن نشق]] - بود که به [[شرف]] و [[بزرگواری]] شناخته شده بودند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بنی الصوالع نیز از دیگر شاخه‌های [[طایفه]] بنی یمجد بودند که از آنان به عنوان ساکنان سرزمین جوف یاد شده است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>. بسیاری از [[مردمان]] بنی مانع در دوره‌های [[اسلامی]] از [[یمن]] به مناطق دیگر بخصوص [[کوفه]] کوچ کردند و در این [[شهر]] سکونت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۹.</ref>. اعزام هیأتی از این [[قوم]] به [[دمشق]] به [[ریاست]] [[شهید]] بن حاضر نشقی و دیدار با [[معاویه]] و [[اخبار]] او با معاویه از مهمترین اخبار واصله از بنی مانع در دوران اسلامی است<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref>.

از [[رجال]] و مشاهیر بنام بنی مانع بن صهلان می‌‌توان از [[سعید بن حاضر نشقی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> [[ظهار بن بشیر]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> و [[ابراهیم بن ابوالجهم]] - از [[شجاعان]] و تک سواران [[بنی همدان]] -<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۲۸.</ref> نام برد. از صالح و حسن پسران صالح (حی) بن مسلم بن حیان بن مسلم بن شفی بن هنی بن رافع بن قلمی بن عمرو بن مانع بن صهلان بن ثور معروف به «ابنا حی» از [[پرهیزگاران]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۲۳؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶. بسیاری دیگر از منابع نام این دو برادر را «علی» و «حسن» عنوان کرده‌اند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۲-۳۵۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۱۳، ص۵۵؛ سمعانی، الانساب، ج۳، ص۱۵۲)</ref> و [[مجتهدان]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۶؛ زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> و [[متکلمان]]<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref> بنی همدان نیز به عنوان دیگر معاریف و مشاهیر این [[طایفه]] نام برده شده است. [[ابن سعد]]، حسن بن حی (صالح) را از [[معتقدان]] به [[تشیع]] معرفی کرده و آورده [[عیسی بن زید بن علی]]{{ع}} دختر خود را به همسری او داد و سپس هر دو در [[کوفه]] در یک جا مخفی شدند [[مهدی عباسی]] (حک. ۱۵۸-۱۵۹) در پی آنها بود اما به ایشان دست نیافت و آن دو در خفا از [[دنیا]] رفتند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۵۳. نیز ر.ک: محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۸.</ref>. [[شیخ طوسی]] (ره) نیز، [[حسن بن صالح]] را از [[راویان]] و [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} برشمرده<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۸۰.</ref> و [[زرکلی]] از او به عنوان یکی از زعماء و بزرگان [[فرقه بتریه]] [[زیدیه]] یاد کرده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۲، ص۱۹۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:13681302.jpg|22px]] [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

{{قبایل عرب}}
[[رده:بنی حاشد بن همدان]]