بهداشت در معارف و سیره معصوم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* طیب و بوی خوش */

2025-07-29T08:14:28Z

طیب و بوی خوش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	=== [[طیب]] و بوی خوش ===		=== [[طیب]] و بوی خوش ===
	از هزینه‌های جاری [[آدمی]] بوی خوش و عطرزدن است که به فرمودۀ [[امام کاظم]]{{ع}} بهره‌گیری از آن از [[اخلاق]] [[پیامبران]] است<ref>رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۰ ({{متن حدیث\|أَرْبَعٌ مِنْ أَخْلَاقِ الْأَنْبِيَاءِ: التَّطَيُّبُ...}}).</ref>؛ چنان‌که [[رسول خدا]]{{صل}} این بهره‌گیری را از [[سنت]] خود دانسته، فرمود: هر کس از سنت من روی گرداند، از من نیست<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۴۹۶ ({{متن حدیث\|... فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}...... ثُمَّ قَالَ: مَا بَالُ أَقْوَامٍ مِنْ أَصْحَابِي... لَا يَشَمُّونَ الطِّيبَ... وَ أَشَمُّ الطِّيبَ... فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي}}).</ref> و [[امام صادق]]{{ع}} هزینه‌کردن برای بوی خوش را [[اسراف]] ندانسته است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۱۲، ح۱۶؛ رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۱؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۱۴۶، ح۱۷۶ ({{متن حدیث\|... مَا أَنْفَقْتَ فِي الطِّيبِ فَلَيْسَ بِسَرَفٍ}}).</ref>. [[پیامبر]]{{صل}} در بهره‌گیری از بوی خوش، شُهره خاص و عام بود و [[امام رضا]]{{ع}} در این خصوص از آن گرامی نقل کرده است که [[جبرئیل]] به وی گفت: [[روز]] در میان عطر بزن و در [[روز جمعه]] عطر لازم است و آن را ترک نکن و به‌گونه‌ای عطر می‌زد که آثارش در فرق سرش مشاهده می‌شد و خود را با بهترین عطر، خوشبو می‌کرد و آن، [[مشک]] و عنبر است. اگر به افراد بوی خوش [[تعارف]] می‌کرد و نمی‌پذیرفتند، می‌فرمود: [[کرامت]] را جز حمار رد نمی‌کند. بر پایۀ گزارش [[صدوق]]، پیامبر{{صل}} و [[امام حسین]]{{ع}} و [[امام باقر]]{{ع}} پیوسته با برگ نیل خضاب می‌کردند؛ چنان‌که به نقل ابن‌سعد، [[امام مجتبی]]{{ع}} با رنگ مشکی خضاب می‌کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الإمام الحسن{{ع}} من القسم غیرالمطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۷۳ ({{متن حدیث\|إِنَّ الْحَسَنَ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ}}).</ref> و در نقل کلینی آمده که [[امام سجاد]]{{ع}} از بوی خوش گران‌قیمت و پردوامی به نام «غالیه» که از موادی مانند مشک، عنبر، عود، [[کافور]] و روغن تهیه می‌شد، خود را [[خوشبو]] می‌کرد و [[امام باقر]]{{ع}} با حنای سرخِ پررنگ [[خضاب]] می‌کرد. به فرمودۀ [[امام رضا]]{{ع}} [[مصرف]] [[طیب]] و بوی خوشِ [[امام صادق]]{{ع}} به قدری بود که پس از بازگشت ایشان از [[مسجد]]، جایگاه [[نماز]] او از اثر برجای‌ماندۀ بوی خوش وی در آن، شناخته می‌شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۱۴ ({{متن حدیث\|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ{{ع}} قَالَ: كَانَ يُعْرَفُ مَوْضِعُ سُجُودِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} بِطِيبِ رِيحِهِ}}). رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۴ ({{متن حدیث\|كَانَ يُعْرَفُ مَوْضِعُ جَعْفَرٍ{{ع}} فِي الْمَسْجِدِ بِطِيبِ رِيحِهِ وَ مَوْضِعِ سُجُودِهِ}}).</ref>. دربارۀ خود امام رضا{{ع}} آمده است همواره از بخور عود هندی تازه، سپس از گلاب و مُشک استفاده می‌کرد<ref>محمد بن علی صدوق، عیون اخبار الرضا، ج۲ ص۱۷۹، ح۳؛ رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۳ ({{متن حدیث\|أَنِّي كُنْتُ أَرَاهُ يَتَبَخَّرُ بِالْعُودِ الْهِنْدِيِّ النِّي‏ءِ وَ يَسْتَعْمِلُ بَعْدَهُ مَاءَ وَرْدٍ وَ مِسْكاً}}). شاید بتوان گفت رواج دودکردن اسپند در جامعه اسلامی از این احادیث برگرفته شده است.</ref> و به گفتۀ [[معمر بن خلاد]]<ref>معمر بن خلاد مسئول هزینۀ جاری او در خراسان بود.</ref>، در [[خراسان]] از بوی [[خوشی]] به نام «غالیه» که پردوام است، استفاده می‌کرد<ref>رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۸۶ ({{متن حدیث\|عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ: كُنْتُ مَعَ الرِّضَا{{ع}} بِخُرَاسَانَ عَلَى نَفَقَاتِهِ، فَأَمَرَنِي أَنْ أَتَّخِذَ لَهُ غَالِيَةً، فَلَمَّا اتَّخَذْتُهَا فَأُعْجِبَ بِهَا...}}).</ref>. این مطالب نمونه‌هایی از گزارش‌ها در این خصوص است که حکایت دارد اندازۀ مصرف بوی خوش آن گرامیان، فراوان و با [[هزینه]] بود<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۴۱.</ref>.		از هزینه‌های جاری [[آدمی]] بوی خوش و عطرزدن است که به فرمودۀ [[امام کاظم]]{{ع}} بهره‌گیری از آن از [[اخلاق]] [[پیامبران]] است<ref>رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۰ ({{متن حدیث\|أَرْبَعٌ مِنْ أَخْلَاقِ الْأَنْبِيَاءِ: التَّطَيُّبُ...}}).</ref>؛ چنان‌که [[رسول خدا]]{{صل}} این بهره‌گیری را از [[سنت]] خود دانسته، فرمود: هر کس از سنت من روی گرداند، از من نیست<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۵، ص۴۹۶ ({{متن حدیث\|... فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}...... ثُمَّ قَالَ: مَا بَالُ أَقْوَامٍ مِنْ أَصْحَابِي... لَا يَشَمُّونَ الطِّيبَ... وَ أَشَمُّ الطِّيبَ... فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي}}).</ref> و [[امام صادق]]{{ع}} هزینه‌کردن برای بوی خوش را [[اسراف]] ندانسته است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۱۲، ح۱۶؛ رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۱؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۱۴۶، ح۱۷۶ ({{متن حدیث\|... مَا أَنْفَقْتَ فِي الطِّيبِ فَلَيْسَ بِسَرَفٍ}}).</ref>. [[پیامبر]]{{صل}} در بهره‌گیری از بوی خوش، شُهره خاص و عام بود و [[امام رضا]]{{ع}} در این خصوص از آن گرامی نقل کرده است که [[جبرئیل]] به وی گفت: [[روز]] در میان عطر بزن و در [[روز جمعه]] عطر لازم است و آن را ترک نکن و به‌گونه‌ای عطر می‌زد که آثارش در فرق سرش مشاهده می‌شد و خود را با بهترین عطر، خوشبو می‌کرد و آن، [[مشک]] و عنبر است. اگر به افراد بوی خوش [[تعارف]] می‌کرد و نمی‌پذیرفتند، می‌فرمود: [[کرامت]] را جز حمار رد نمی‌کند. بر پایۀ گزارش [[صدوق]]، پیامبر{{صل}} و [[امام حسین]]{{ع}} و [[امام باقر]]{{ع}} پیوسته با برگ نیل خضاب می‌کردند؛ چنان‌که به نقل ابن‌سعد، [[امام مجتبی]]{{ع}} با رنگ مشکی خضاب می‌کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الإمام الحسن{{ع}} من القسم غیرالمطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۷۳ ({{متن حدیث\|إِنَّ الْحَسَنَ كَانَ يَخْضِبُ بِالسَّوَادِ}}).</ref> و در نقل کلینی آمده که [[امام سجاد]]{{ع}} از بوی خوش گران‌قیمت و پردوامی به نام «غالیه» که از موادی مانند مشک، عنبر، عود، [[کافور]] و روغن تهیه می‌شد، خود را خوشبو می‌کرد و [[امام باقر]]{{ع}} با حنای سرخِ پررنگ خضاب می‌کرد. به فرمودۀ [[امام رضا]]{{ع}} [[مصرف]] [[طیب]] و بوی خوشِ [[امام صادق]]{{ع}} به قدری بود که پس از بازگشت ایشان از [[مسجد]]، جایگاه [[نماز]] او از اثر برجای‌ماندۀ بوی خوش وی در آن، شناخته می‌شد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۱۴ ({{متن حدیث\|عَنْ أَبِي الْحَسَنِ{{ع}} قَالَ: كَانَ يُعْرَفُ مَوْضِعُ سُجُودِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} بِطِيبِ رِيحِهِ}}). رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۴ ({{متن حدیث\|كَانَ يُعْرَفُ مَوْضِعُ جَعْفَرٍ{{ع}} فِي الْمَسْجِدِ بِطِيبِ رِيحِهِ وَ مَوْضِعِ سُجُودِهِ}}).</ref>. دربارۀ خود امام رضا{{ع}} آمده است همواره از بخور عود هندی تازه، سپس از گلاب و مُشک استفاده می‌کرد<ref>محمد بن علی صدوق، عیون اخبار الرضا، ج۲ ص۱۷۹، ح۳؛ رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۴۳ ({{متن حدیث\|أَنِّي كُنْتُ أَرَاهُ يَتَبَخَّرُ بِالْعُودِ الْهِنْدِيِّ النِّي‏ءِ وَ يَسْتَعْمِلُ بَعْدَهُ مَاءَ وَرْدٍ وَ مِسْكاً}}). شاید بتوان گفت رواج دودکردن اسپند در جامعه اسلامی از این احادیث برگرفته شده است.</ref> و به گفتۀ [[معمر بن خلاد]]<ref>معمر بن خلاد مسئول هزینۀ جاری او در خراسان بود.</ref>، در [[خراسان]] از بوی [[خوشی]] به نام «غالیه» که پردوام است، استفاده می‌کرد<ref>رضی‌الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق، ص۳۸۶ ({{متن حدیث\|عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ: كُنْتُ مَعَ الرِّضَا{{ع}} بِخُرَاسَانَ عَلَى نَفَقَاتِهِ، فَأَمَرَنِي أَنْ أَتَّخِذَ لَهُ غَالِيَةً، فَلَمَّا اتَّخَذْتُهَا فَأُعْجِبَ بِهَا...}}).</ref>. این مطالب نمونه‌هایی از گزارش‌ها در این خصوص است که حکایت دارد اندازۀ مصرف بوی خوش آن گرامیان، فراوان و با [[هزینه]] بود<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۴۱.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* درمان */

2025-07-29T08:14:09Z

درمان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	استراحت [[بیمار]] در دوران [[بیماری]]، یکی از راه‌های درمان بیماری است که به فرمودۀ [[امام صادق]]{{ع}} پدرش [[امام باقر]]{{ع}} هرگاه بیمار می‌شد، حتی برای [[وضو]] و دستشویی راه نمی‌رفت، بلکه به کمک دیگران به دستشویی منتقل می‌شد و دربارۀ راز آن می‌فرمود‌: راه‌رفتن در این وضعیت مایۀ بیماری دوباره و فروافتادن است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۹۱، ح‌۴۴۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۴۱۳ ({{متن حدیث\|... قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ إِنَّ أَبِي{{ع}} كَانَ إِذَا اعْتَلَّ جُعِلَ فِي ثَوْبٍ فَحُمِلَ لِحَاجَتِهِ يَعْنِي الْوُضُوءَ وَ ذَاكَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ}}). سند مرسل است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۴، ص۳۱۸)؛ ولی با ح۴۴۲ - که صحیح است - هم‌مضمون است.</ref>. گفتنی است، برخی از این درمان‌ها [[هزینه]] دارد که نیازی به بیان ندارد.		استراحت [[بیمار]] در دوران [[بیماری]]، یکی از راه‌های درمان بیماری است که به فرمودۀ [[امام صادق]]{{ع}} پدرش [[امام باقر]]{{ع}} هرگاه بیمار می‌شد، حتی برای [[وضو]] و دستشویی راه نمی‌رفت، بلکه به کمک دیگران به دستشویی منتقل می‌شد و دربارۀ راز آن می‌فرمود‌: راه‌رفتن در این وضعیت مایۀ بیماری دوباره و فروافتادن است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۹۱، ح‌۴۴۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۴۱۳ ({{متن حدیث\|... قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ إِنَّ أَبِي{{ع}} كَانَ إِذَا اعْتَلَّ جُعِلَ فِي ثَوْبٍ فَحُمِلَ لِحَاجَتِهِ يَعْنِي الْوُضُوءَ وَ ذَاكَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ}}). سند مرسل است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۴، ص۳۱۸)؛ ولی با ح۴۴۲ - که صحیح است - هم‌مضمون است.</ref>. گفتنی است، برخی از این درمان‌ها [[هزینه]] دارد که نیازی به بیان ندارد.

	۲. درمان [[معنوی]]: این درمان نمونه‌هایی دارد مانند [[دعا]]، [[نذر]]، [[انفاق]] و... که در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}} مشاهده می‌شود؛ برای نمونه به چند مورد اشاره می‌شود: به نقل [[امام صادق]]{{ع}}، [[امام سجاد]]{{ع}} سه بار [[بیمار]] شد. در هر سه بار برای درمان خود، به انجام‌دادن کار [[نیکی]] سفارش و [[تعهّد]] می‌کرد و پس از خوب‌شدن، به تعهّد خود عمل می‌کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۷ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَرِضَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} ثَلَاثَ مَرَضَاتٍ فِي كُلِّ مَرْضَةٍ يُوصِي بِوَصِيَّةٍ فَإِذَا أَفَاقَ أَمْضَى وَصِيَّتَهُ}}). به فرمودۀ مجلسی سند روایت نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۲)؛ ولی نزد مجلسی معتبر است.</ref>. [[امام هادی]]{{ع}} نیز برای درمان [[بیماری]] خود ضمن بهره‌گیری از درمان مادی، به درمان معنوی پرداخت. ایشان با تأمین هزینۀ سفرِ یکی از یارانش، وی را به [[کربلا]] فرستاد تا برای ایشان در کنار مرقد سید‌الشهداء دعا کند. او در پاسخ این [[پرسش]] که تو خود مستجاب‌الدعوه هستی و چه نیازی به دعا در [[حائر حسینی]] داری، فرمود: مگر [[پیامبر]]{{صل}} با احترامی که داشت و از [[خانه خدا]] [[برتر]] بود، به [[بوسیدن]] [[حجر]] اسود و دعای در موقف [[عرفه]] مأموریت نیافت؟ کنار مرقد سید‌الشهداء{{ع}} از جمله مواردی است که [[خدا]] [[دوست]] می‌دارد در آنجا یاد شود و من نیز دوست می‌دارم در آنجا برای من دعا شود<ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ص۲۷۳؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۶۷، ح۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۳۷، ح‌۱۹۷۷۵؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۹۸، ص۱۱۲، ح۲۳ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}} فِي مَرَضِهِ وَ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ فَسَبَقَنِي إِلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ، فَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ مَا زَالَ يَقُولُ: ابْعَثُوا إِلَى الْحَائِرِ... فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ فَقَالَ: مَا كَانَ يَصْنَعُ بِالْحَائِرِ وَ هُوَ الْحَائِرُ، فَقَدِمْتُ الْعَسْكَرَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ لِي: اجْلِسْ حِينَ أَرَدْتُ الْقِيَامَ، فَلَمَّا رَأَيْتُهُ أَنِسَ بِي، ذَكَرْتُ قَوْلَ عَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ، فَقَالَ لِي: أَ لَا قُلْتَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَ حُرْمَةُ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ الْبَيْتِ! وَ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَ؛ إِنَّمَا هِيَ مَوَاطِنُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا، فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ يُدْعَى لِي حَيْثُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُدْعَى فِيهَا وَ الْحَائِرُ مِنْ تِلْكَ الْمَوَاضِعِ}}). به فرمودۀ مجلسی سند این روایت [به جهت حضور سهل بن زیاد در آن] نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۱۷، ص۲۸۵)؛ ولی نزد خودش معتبر است.</ref>.		۲. درمان [[معنوی]]: این درمان نمونه‌هایی دارد مانند [[دعا]]، [[نذر]]، [[انفاق]] و... که در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}} مشاهده می‌شود؛ برای نمونه به چند مورد اشاره می‌شود: به نقل [[امام صادق]]{{ع}}، [[امام سجاد]]{{ع}} سه بار [[بیمار]] شد. در هر سه بار برای درمان خود، به انجام‌دادن کار [[نیکی]] سفارش و [[تعهّد]] می‌کرد و پس از خوب‌شدن، به تعهّد خود عمل می‌کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۷ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَرِضَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} ثَلَاثَ مَرَضَاتٍ فِي كُلِّ مَرْضَةٍ يُوصِي بِوَصِيَّةٍ فَإِذَا أَفَاقَ أَمْضَى وَصِيَّتَهُ}}). به فرمودۀ مجلسی سند روایت نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۲)؛ ولی نزد مجلسی معتبر است.</ref>. [[امام هادی]]{{ع}} نیز برای درمان [[بیماری]] خود ضمن بهره‌گیری از درمان مادی، به درمان معنوی پرداخت. ایشان با تأمین هزینۀ سفرِ یکی از یارانش، وی را به [[کربلا]] فرستاد تا برای ایشان در کنار مرقد سید‌الشهداء دعا کند. او در پاسخ این [[پرسش]] که تو خود مستجاب‌الدعوه هستی و چه نیازی به دعا در [[حائر حسینی]] داری، فرمود: مگر [[پیامبر]]{{صل}} با احترامی که داشت و از [[خانه خدا]] [[برتر]] بود، به بوسیدن [[حجر]] اسود و دعای در موقف [[عرفه]] مأموریت نیافت؟ کنار مرقد سید‌الشهداء{{ع}} از جمله مواردی است که [[خدا]] [[دوست]] می‌دارد در آنجا یاد شود و من نیز دوست می‌دارم در آنجا برای من دعا شود<ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ص۲۷۳؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۶۷، ح۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۳۷، ح‌۱۹۷۷۵؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۹۸، ص۱۱۲، ح۲۳ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}} فِي مَرَضِهِ وَ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ فَسَبَقَنِي إِلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ، فَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ مَا زَالَ يَقُولُ: ابْعَثُوا إِلَى الْحَائِرِ... فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ فَقَالَ: مَا كَانَ يَصْنَعُ بِالْحَائِرِ وَ هُوَ الْحَائِرُ، فَقَدِمْتُ الْعَسْكَرَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ لِي: اجْلِسْ حِينَ أَرَدْتُ الْقِيَامَ، فَلَمَّا رَأَيْتُهُ أَنِسَ بِي، ذَكَرْتُ قَوْلَ عَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ، فَقَالَ لِي: أَ لَا قُلْتَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَ حُرْمَةُ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ الْبَيْتِ! وَ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَ؛ إِنَّمَا هِيَ مَوَاطِنُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا، فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ يُدْعَى لِي حَيْثُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُدْعَى فِيهَا وَ الْحَائِرُ مِنْ تِلْكَ الْمَوَاضِعِ}}). به فرمودۀ مجلسی سند این روایت [به جهت حضور سهل بن زیاد در آن] نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۱۷، ص۲۸۵)؛ ولی نزد خودش معتبر است.</ref>.

	گفتنی است، هزینه‌های [[بهداشت]] و درمان، اختصاص به خود [[معصومان]] نداشت، بلکه از موارد [[هزینه]] [[فرزندان]] نیز شمرده می‌شد و راه‌های گوناگون آن از قبیل پرهیز و کنترل غذایی، پرهیز از آلودگی‌ها، شستشوی به‌موقع، رعایت نظافتِ محیط زیست، درمان دارویی و اقدامات [[معنوی]] از قبیل [[صدقه]]، عقیقه و... برای فرزندان ایشان نیز عملی بود و یکی از نمونه‌ها این است که [[امام سجاد]]{{ع}} فرزندش [[امام باقر]]{{ع}} را به گرمابۀ عمومی<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹۷، ح۸ ({{متن حدیث\|... عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ... فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}}}). سند معتبر است.</ref> می‌برد<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۳۸.</ref>.		گفتنی است، هزینه‌های [[بهداشت]] و درمان، اختصاص به خود [[معصومان]] نداشت، بلکه از موارد [[هزینه]] [[فرزندان]] نیز شمرده می‌شد و راه‌های گوناگون آن از قبیل پرهیز و کنترل غذایی، پرهیز از آلودگی‌ها، شستشوی به‌موقع، رعایت نظافتِ محیط زیست، درمان دارویی و اقدامات [[معنوی]] از قبیل [[صدقه]]، عقیقه و... برای فرزندان ایشان نیز عملی بود و یکی از نمونه‌ها این است که [[امام سجاد]]{{ع}} فرزندش [[امام باقر]]{{ع}} را به گرمابۀ عمومی<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹۷، ح۸ ({{متن حدیث\|... عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ... فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}}}). سند معتبر است.</ref> می‌برد<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۳۸.</ref>.

Bahmani در ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۱۳

2025-07-29T08:13:50Z

نمایش تغییرات

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بهداشت | عنوان مدخل = بهداشت | مداخل مرتبط = بهداشت در قرآن - بهداشت در معارف و سیره معصوم - بهداشت در معارف و سیره نبوی - بهداشت در معارف و سیره فاطمی - بهداشت در جامعه‌شناسی اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== تو...» ایجاد کرد

2025-04-23T09:48:44Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بهداشت | عنوان مدخل = بهداشت | مداخل مرتبط = بهداشت در قرآن - بهداشت در معارف و سیره معصوم - بهداشت در معارف و سیره نبوی - بهداشت در معارف و سیره فاطمی - بهداشت در جامعه‌شناسی اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== تو...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	استراحت [[بیمار]] در دوران [[بیماری]]، یکی از راه‌های درمان بیماری است که به فرمودۀ [[امام صادق]]{{ع}} پدرش [[امام باقر]]{{ع}} هرگاه بیمار می‌شد، حتی برای [[وضو]] و دستشویی راه نمی‌رفت، بلکه به کمک دیگران به دستشویی منتقل می‌شد و دربارۀ راز آن می‌فرمود‌: راه‌رفتن در این وضعیت مایۀ بیماری دوباره و فروافتادن است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۹۱، ح‌۴۴۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۴۱۳ ({{متن حدیث\|... قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ إِنَّ أَبِي{{ع}} كَانَ إِذَا اعْتَلَّ جُعِلَ فِي ثَوْبٍ فَحُمِلَ لِحَاجَتِهِ يَعْنِي الْوُضُوءَ وَ ذَاكَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ}}). سند مرسل است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۴، ص۳۱۸)؛ ولی با ح۴۴۲ - که صحیح است - هم‌مضمون است.</ref>. گفتنی است، برخی از این درمان‌ها [[هزینه]] دارد که نیازی به بیان ندارد.		استراحت [[بیمار]] در دوران [[بیماری]]، یکی از راه‌های درمان بیماری است که به فرمودۀ [[امام صادق]]{{ع}} پدرش [[امام باقر]]{{ع}} هرگاه بیمار می‌شد، حتی برای [[وضو]] و دستشویی راه نمی‌رفت، بلکه به کمک دیگران به دستشویی منتقل می‌شد و دربارۀ راز آن می‌فرمود‌: راه‌رفتن در این وضعیت مایۀ بیماری دوباره و فروافتادن است<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۲۹۱، ح‌۴۴۴؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲، ص۴۱۳ ({{متن حدیث\|... قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ إِنَّ أَبِي{{ع}} كَانَ إِذَا اعْتَلَّ جُعِلَ فِي ثَوْبٍ فَحُمِلَ لِحَاجَتِهِ يَعْنِي الْوُضُوءَ وَ ذَاكَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: إِنَّ الْمَشْيَ لِلْمَرِيضِ نُكْسٌ}}). سند مرسل است (محمدباقر مجلسی، مرآة العقول، ج۲۴، ص۳۱۸)؛ ولی با ح۴۴۲ - که صحیح است - هم‌مضمون است.</ref>. گفتنی است، برخی از این درمان‌ها [[هزینه]] دارد که نیازی به بیان ندارد.

	۲. درمان [[معنوی]]: این درمان نمونه‌هایی دارد مانند [[دعا]]، [[نذر]]، [[انفاق]] و... که در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}} مشاهده می‌شود؛ برای نمونه به چند مورد اشاره می‌شود: به نقل [[امام صادق]]{{ع}}، [[امام سجاد]]{{ع}} سه بار [[بیمار]] شد. در هر سه بار برای درمان خود، به انجام‌دادن کار [[نیکی]] سفارش و [[تعهّد]] می‌کرد و پس از خوب‌شدن، به تعهّد خود عمل می‌کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۷ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَرِضَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} ثَلَاثَ مَرَضَاتٍ فِي كُلِّ مَرْضَةٍ يُوصِي بِوَصِيَّةٍ فَإِذَا أَفَاقَ أَمْضَى وَصِيَّتَهُ}}). به فرمودۀ مجلسی سند روایت نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۲)؛ ولی نزد مجلسی معتبر است.</ref>. [[امام هادی]]{{ع}} نیز برای درمان [[بیماری]] خود ضمن بهره‌گیری از درمان مادی، به درمان معنوی پرداخت. ایشان با تأمین هزینۀ سفرِ یکی از یارانش، وی را به [[کربلا]] فرستاد تا برای ایشان در کنار مرقد سید‌الشهداء دعا کند. او در پاسخ این [[پرسش]] که تو خود مستجاب‌الدعوه هستی و چه نیازی به دعا در [[حائر حسینی]] داری، فرمود: مگر [[پیامبر]]{{صل}} با احترامی که داشت و از [[خانه خدا]] [[برتر]] بود، به [[بوسیدن]] [[حجر]] اسود و دعای در موقف [[عرفه]] مأموریت نیافت؟ کنار مرقد سید‌الشهداء{{ع}} از جمله مواردی است که [[خدا]] [[دوست]] می‌دارد در آنجا یاد شود و من نیز دوست می‌دارم در آنجا برای من دعا شود<ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ص۲۷۳؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۶۷، ح۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۳۷، ح‌۱۹۷۷۵؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۹۸، ص۱۱۲، ح۲۳ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}} فِي مَرَضِهِ وَ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ فَسَبَقَنِي إِلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ، فَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ مَا زَالَ يَقُولُ: ابْعَثُوا إِلَى الْحَائِرِ... فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ فَقَالَ: مَا كَانَ يَصْنَعُ بِالْحَائِرِ وَ هُوَ الْحَائِرُ، فَقَدِمْتُ الْعَسْكَرَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ لِي: اجْلِسْ حِينَ أَرَدْتُ الْقِيَامَ، فَلَمَّا رَأَيْتُهُ أَنِسَ بِي، ذَكَرْتُ قَوْلَ عَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ، فَقَالَ لِي: أَ لَا قُلْتَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَ حُرْمَةُ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ الْبَيْتِ! وَ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَ؛ إِنَّمَا هِيَ مَوَاطِنُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا، فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ يُدْعَى لِي حَيْثُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُدْعَى فِيهَا وَ الْحَائِرُ مِنْ تِلْكَ الْمَوَاضِعِ}}). به فرمودۀ مجلسی سند این روایت [به جهت حضور سهل بن زیاد در آن] نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۱۷، ص۲۸۵)؛ ولی نزد خودش معتبر است.</ref>.		۲. درمان [[معنوی]]: این درمان نمونه‌هایی دارد مانند [[دعا]]، [[نذر]]، [[انفاق]] و... که در [[زندگی]] معصومان‌{{عم}} مشاهده می‌شود؛ برای نمونه به چند مورد اشاره می‌شود: به نقل [[امام صادق]]{{ع}}، [[امام سجاد]]{{ع}} سه بار [[بیمار]] شد. در هر سه بار برای درمان خود، به انجام‌دادن کار [[نیکی]] سفارش و [[تعهّد]] می‌کرد و پس از خوب‌شدن، به تعهّد خود عمل می‌کرد<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۷، ص۵۷ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَرِضَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} ثَلَاثَ مَرَضَاتٍ فِي كُلِّ مَرْضَةٍ يُوصِي بِوَصِيَّةٍ فَإِذَا أَفَاقَ أَمْضَى وَصِيَّتَهُ}}). به فرمودۀ مجلسی سند روایت نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۲۳، ص۹۲)؛ ولی نزد مجلسی معتبر است.</ref>. [[امام هادی]]{{ع}} نیز برای درمان [[بیماری]] خود ضمن بهره‌گیری از درمان مادی، به درمان معنوی پرداخت. ایشان با تأمین هزینۀ سفرِ یکی از یارانش، وی را به [[کربلا]] فرستاد تا برای ایشان در کنار مرقد سید‌الشهداء دعا کند. او در پاسخ این [[پرسش]] که تو خود مستجاب‌الدعوه هستی و چه نیازی به دعا در [[حائر حسینی]] داری، فرمود: مگر [[پیامبر]]{{صل}} با احترامی که داشت و از [[خانه خدا]] [[برتر]] بود، به بوسیدن [[حجر]] اسود و دعای در موقف [[عرفه]] مأموریت نیافت؟ کنار مرقد سید‌الشهداء{{ع}} از جمله مواردی است که [[خدا]] [[دوست]] می‌دارد در آنجا یاد شود و من نیز دوست می‌دارم در آنجا برای من دعا شود<ref>ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ص۲۷۳؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۴، ص۵۶۷، ح۳؛ محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۳۷، ح‌۱۹۷۷۵؛ محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج۹۸، ص۱۱۲، ح۲۳ ({{متن حدیث\|... عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ: بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ{{ع}} فِي مَرَضِهِ وَ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ فَسَبَقَنِي إِلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ، فَأَخْبَرَنِي أَنَّهُ مَا زَالَ يَقُولُ: ابْعَثُوا إِلَى الْحَائِرِ... فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ فَقَالَ: مَا كَانَ يَصْنَعُ بِالْحَائِرِ وَ هُوَ الْحَائِرُ، فَقَدِمْتُ الْعَسْكَرَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ لِي: اجْلِسْ حِينَ أَرَدْتُ الْقِيَامَ، فَلَمَّا رَأَيْتُهُ أَنِسَ بِي، ذَكَرْتُ قَوْلَ عَلِيِّ بْنِ بِلَالٍ، فَقَالَ لِي: أَ لَا قُلْتَ لَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} كَانَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَ يُقَبِّلُ الْحَجَرَ وَ حُرْمَةُ النَّبِيِّ{{صل}} وَ الْمُؤْمِنِ أَعْظَمُ مِنْ حُرْمَةِ الْبَيْتِ! وَ أَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يَقِفَ بِعَرَفَةَ؛ إِنَّمَا هِيَ مَوَاطِنُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا، فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ يُدْعَى لِي حَيْثُ يُحِبُّ اللَّهُ أَنْ يُدْعَى فِيهَا وَ الْحَائِرُ مِنْ تِلْكَ الْمَوَاضِعِ}}). به فرمودۀ مجلسی سند این روایت [به جهت حضور سهل بن زیاد در آن] نزد مشهور ضعیف است (مرآة العقول، ج۱۷، ص۲۸۵)؛ ولی نزد خودش معتبر است.</ref>.

	گفتنی است، هزینه‌های [[بهداشت]] و درمان، اختصاص به خود [[معصومان]] نداشت، بلکه از موارد [[هزینه]] [[فرزندان]] نیز شمرده می‌شد و راه‌های گوناگون آن از قبیل پرهیز و کنترل غذایی، پرهیز از آلودگی‌ها، شستشوی به‌موقع، رعایت نظافتِ محیط زیست، درمان دارویی و اقدامات [[معنوی]] از قبیل [[صدقه]]، عقیقه و... برای فرزندان ایشان نیز عملی بود و یکی از نمونه‌ها این است که [[امام سجاد]]{{ع}} فرزندش [[امام باقر]]{{ع}} را به گرمابۀ عمومی<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹۷، ح۸ ({{متن حدیث\|... عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ... فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}}}). سند معتبر است.</ref> می‌برد<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۳۸.</ref>.		گفتنی است، هزینه‌های [[بهداشت]] و درمان، اختصاص به خود [[معصومان]] نداشت، بلکه از موارد [[هزینه]] [[فرزندان]] نیز شمرده می‌شد و راه‌های گوناگون آن از قبیل پرهیز و کنترل غذایی، پرهیز از آلودگی‌ها، شستشوی به‌موقع، رعایت نظافتِ محیط زیست، درمان دارویی و اقدامات [[معنوی]] از قبیل [[صدقه]]، عقیقه و... برای فرزندان ایشان نیز عملی بود و یکی از نمونه‌ها این است که [[امام سجاد]]{{ع}} فرزندش [[امام باقر]]{{ع}} را به گرمابۀ عمومی<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۹۷، ح۸ ({{متن حدیث\|... عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّاماً بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي بَيْتِ الْمَسْلَخِ... فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ{{ع}} وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ{{ع}}}}). سند معتبر است.</ref> می‌برد<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره معیشتی معصومان (کتاب)\|'''سیره معیشتی معصومان]]، ص ۴۳۸.</ref>.