تأمین معیشت در معارف و سیره نبوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* کار و تلاش برای کسب روزی */

2024-06-14T08:23:36Z

کار و تلاش برای کسب روزی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	===کار و تلاش برای کسب روزی===		===کار و تلاش برای کسب روزی===
	نگاهی از ابتدا تا انتهای [[زندگی پیامبر اکرم]]{{صل}} [[گواه]] این مدعاست که سرتاسر زندگی آن حضرت همراه با تلاش برای کسب روزی از طرق [[مشروع]] بوده است. [[میزان]] اهتمام حضرت به کار و تلاش اقتصادی به قدری بود که بنا به نقل [[ابن عباس]] وقتی ایشان از فردی خوشش می‌آمد، ابتدا می‌پرسید: «آیا شغلی داری؟» اگر می‌گفت بیکار است، می‌فرمود: «از چشمم افتاد!» هنگامی که سبب را می‌پرسیدند، می‌فرمود: «زیرا [[مؤمن]] وقتی بیکار باشد، [[دین]] خود را اسباب معیشت قرار می‌دهد»<ref>{{متن حدیث\|رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِذَا نَظَرَ الرَّجُلَ فَأَعْجَبَهُ قَالَ هَلْ لَهُ حِرْفَةٌ فَإِنْ قَالُوا لَا قَالَ سَقَطَ مِنْ عَيْنِي قِيلَ وَ كَيْفَ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لِأَنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ حِرْفَةٌ يَعِيشُ بِدِينِهِ‌}}. (شعیری، جامع الأخبار، ص۳۹۰، ح۱۰۸۴؛ زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، ج۱، ص۲۴۰؛ الذهبی، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج۱، ص۲۳۰؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۹، ح۳۸).</ref>. نیز می‌فرمود: «[[خداوند]] [[بنده]] مؤمنِ دارای [[حرفه]] و [[شغل]] را [[دوست]] دارد»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ رَسُولِ اللَّهِ‌{{صل}}: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ الْمُحْتَرِفَ‌}}. (الطبرانی، المعجم الکبیر، ج١٢، ص۲۳۸).</ref>.		نگاهی از ابتدا تا انتهای زندگی پیامبر اکرم{{صل}} [[گواه]] این مدعاست که سرتاسر زندگی آن حضرت همراه با تلاش برای کسب روزی از طرق [[مشروع]] بوده است. [[میزان]] اهتمام حضرت به کار و تلاش اقتصادی به قدری بود که بنا به نقل [[ابن عباس]] وقتی ایشان از فردی خوشش می‌آمد، ابتدا می‌پرسید: «آیا شغلی داری؟» اگر می‌گفت بیکار است، می‌فرمود: «از چشمم افتاد!» هنگامی که سبب را می‌پرسیدند، می‌فرمود: «زیرا [[مؤمن]] وقتی بیکار باشد، [[دین]] خود را اسباب معیشت قرار می‌دهد»<ref>{{متن حدیث\|رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} إِذَا نَظَرَ الرَّجُلَ فَأَعْجَبَهُ قَالَ هَلْ لَهُ حِرْفَةٌ فَإِنْ قَالُوا لَا قَالَ سَقَطَ مِنْ عَيْنِي قِيلَ وَ كَيْفَ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لِأَنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ حِرْفَةٌ يَعِيشُ بِدِينِهِ‌}}. (شعیری، جامع الأخبار، ص۳۹۰، ح۱۰۸۴؛ زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، ج۱، ص۲۴۰؛ الذهبی، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج۱، ص۲۳۰؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۹، ح۳۸).</ref>. نیز می‌فرمود: «[[خداوند]] [[بنده]] مؤمنِ دارای [[حرفه]] و [[شغل]] را [[دوست]] دارد»<ref>{{متن حدیث\|عَنْ رَسُولِ اللَّهِ‌{{صل}}: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ الْمُحْتَرِفَ‌}}. (الطبرانی، المعجم الکبیر، ج١٢، ص۲۳۸).</ref>.

	اینکه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[بیکاری]] را زمینه [[ارتزاق]] از راه [[دین]] شمرده، می‌تواند بدان معنا باشد که نبودِ شغل و حرفه از سویی، و [[نیازمندی]] مادی از سوی دیگر ممکن است رفته‌رفته فرد را به سوی مایه گذاشتن از دین برای رسیدن به مقاصد مادی سوق دهد.		اینکه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بیکاری را زمینه [[ارتزاق]] از راه [[دین]] شمرده، می‌تواند بدان معنا باشد که نبودِ شغل و حرفه از سویی، و [[نیازمندی]] مادی از سوی دیگر ممکن است رفته‌رفته فرد را به سوی مایه گذاشتن از دین برای رسیدن به مقاصد مادی سوق دهد.

	گزارش‌های [[تاریخی]] گویای آن است که [[رسول خدا]]{{صل}} به [[مشاغل]] متعارف آن [[زمان]]، یعنی ~~[[چوپانی]]،~~ [[زراعت]] و [[تجارت]] [[اشتغال]] داشته است؛ آن‌گونه که می‌توان نخستین حرفه حضرت را چوپانی دانست. در روایاتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: خداوند هیچ [[پیامبری]] را [[مبعوث]]، نفرموده، جز آنکه از او چوپانی گوسفندان را خواسته است تا بدین وسیله [[تربیت]] [[مردم]] را بیاموزد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً قَطُّ حَتَّى يَسْتَرْعِيَهُ الْغَنَمَ يُعَلِّمُهُ بِذَلِكَ رِعْيَةَ النَّاسِ}}. (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۲، ح۲).</ref>.		گزارش‌های [[تاریخی]] گویای آن است که [[رسول خدا]]{{صل}} به [[مشاغل]] متعارف آن [[زمان]]، یعنی چوپانی، [[زراعت]] و [[تجارت]] [[اشتغال]] داشته است؛ آن‌گونه که می‌توان نخستین حرفه حضرت را چوپانی دانست. در روایاتی از [[امام صادق]]{{ع}} می‌خوانیم: خداوند هیچ [[پیامبری]] را [[مبعوث]]، نفرموده، جز آنکه از او چوپانی گوسفندان را خواسته است تا بدین وسیله [[تربیت]] [[مردم]] را بیاموزد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً قَطُّ حَتَّى يَسْتَرْعِيَهُ الْغَنَمَ يُعَلِّمُهُ بِذَلِكَ رِعْيَةَ النَّاسِ}}. (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۲، ح۲).</ref>.

	خداوند از میان کارها، زراعت و چوپانی را برای [[پیامبران]] دوست داشته تا از بارش [[آسمان]] [[اکراه]] نداشته باشند<ref>{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَبَّ لِأَنْبِيَائِهِ{{عم}} مِنَ الْأَعْمَالِ الْحَرْثَ وَ الرَّعْيَ لِئَلَّا يَكْرَهُوا شَيْئاً مِنْ قَطْرِ السَّمَاءِ}}. (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۲، ح۱).</ref>.		خداوند از میان کارها، زراعت و چوپانی را برای [[پیامبران]] دوست داشته تا از بارش [[آسمان]] [[اکراه]] نداشته باشند<ref>{{متن حدیث\|عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَطِيَّةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَبَّ لِأَنْبِيَائِهِ{{عم}} مِنَ الْأَعْمَالِ الْحَرْثَ وَ الرَّعْيَ لِئَلَّا يَكْرَهُوا شَيْئاً مِنْ قَطْرِ السَّمَاءِ}}. (شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۳۲، ح۱).</ref>.

Bahmani در ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۲۳

2024-06-14T08:23:15Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پرهیز از اسراف و تبذیر */

2024-06-14T08:20:09Z

پرهیز از اسراف و تبذیر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	با توجه به این [[روحیه]] محتاطانه، آن حضرت اطرافیان خود به ویژه [[ائمه]]{{عم}} را به همین منوال [[تربیت]] می‌کرد؛ تا بدان پایه که حتی بهره‌مندی دخترش [[فاطمه]]{{س}} از گردنبندی که از سهم شوهرش از [[بیت‌المال]] تهیه شده بود<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۵۵۲؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref> و نیز آویخته شدن پرده‌ای به [[خانه]] ایشان را برنمی‌تافت. [[اکراه]] آن حضرت موجب شد فاطمه{{س}} نیز از سهم [[حلال]] خویش از این مظاهر مادی، [[چشم]] بپوشد<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۶.</ref>.		با توجه به این [[روحیه]] محتاطانه، آن حضرت اطرافیان خود به ویژه [[ائمه]]{{عم}} را به همین منوال [[تربیت]] می‌کرد؛ تا بدان پایه که حتی بهره‌مندی دخترش [[فاطمه]]{{س}} از گردنبندی که از سهم شوهرش از [[بیت‌المال]] تهیه شده بود<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۵۵۲؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref> و نیز آویخته شدن پرده‌ای به [[خانه]] ایشان را برنمی‌تافت. [[اکراه]] آن حضرت موجب شد فاطمه{{س}} نیز از سهم [[حلال]] خویش از این مظاهر مادی، [[چشم]] بپوشد<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۶.</ref>.

	===[[پرهیز]] از [[اسراف]] و [[تبذیر]]===		===پرهیز از [[اسراف]] و [[تبذیر]]===
	اسراف به معنای ~~«[[تجاوز~~ از حد]] در هر کاری» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۲۳۰.</ref> و تبذیر نیز «تضییع [[مال]] و [[مصرف]] کردن آن در مسیر غیر مناسب» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۴۰.</ref>. این دو خصلتِ [[رفتاری]] را می‌توان از آفات و آسیب‌های [[نظام]] مصرفی - به ویژه در [[جهان]] امروز – برشمرد. در [[قرآن کریم]]، هر دو واژه به کرّات به کار رفته و تعابیر تندی نیز نسبت به [[اهل]] اسراف و تبذیر به چشم می‌خورد؛ به گونه‌ای که مُسرفان [[اهل آتش]]<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ}} «و گزافکاران دمساز آتشند» سوره غافر، آیه ۴۳.</ref>، و مبذّران نیز [[برادران شیاطین]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ}} «که فراخ‌رفتاران یاران شیطانند» سوره اسراء، آیه ۲۷.</ref> معرفی شده‌اند.		اسراف به معنای «تجاوز از حد در هر کاری» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۲۳۰.</ref> و تبذیر نیز «تضییع [[مال]] و [[مصرف]] کردن آن در مسیر غیر مناسب» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۴۰.</ref>. این دو خصلتِ [[رفتاری]] را می‌توان از آفات و آسیب‌های [[نظام]] مصرفی - به ویژه در [[جهان]] امروز – برشمرد. در [[قرآن کریم]]، هر دو واژه به کرّات به کار رفته و تعابیر تندی نیز نسبت به [[اهل]] اسراف و تبذیر به چشم می‌خورد؛ به گونه‌ای که مُسرفان [[اهل آتش]]<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ}} «و گزافکاران دمساز آتشند» سوره غافر، آیه ۴۳.</ref>، و مبذّران نیز برادران شیاطین<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ}} «که فراخ‌رفتاران یاران شیطانند» سوره اسراء، آیه ۲۷.</ref> معرفی شده‌اند.
	در [[سیره اقتصادی]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[بهره‌مندی از نعمت‌های الهی]] به شکل مطلوب و مناسبِ هر [[نعمت]]، دیده می‌شود آن حضرت حتی به هنگام تناول خرما از دور ریختن هسته‌های آن پرهیز و آنها را به [[درستی]] [[مصرف]] می‌کرد؛ چنان‌که مثلاً در یک مورد، پس از صرف خرما هسته‌های آن را خوراکِ یک گوسفند کرد<ref>{{متن حدیث\|وَ أَكَلَ النَّبِيُّ{{صل}} يَوْماً رُطَباً كَانَ فِي يَمِينِهِ وَ كَانَ يَحْفَظُ النَّوَى فِي يَسَارِهِ فَمَرَّتْ شَاةٌ فَأَشَارَ إِلَيْهَا بِالنَّوَى فَجَعَلَتْ تَأْكُلُ فِي كَفِّهِ الْيُسْرَى وَ هُوَ يَأْكُلُ بِيَمِينِهِ حَتَّى فَرَغَ وَ انْصَرَفَتِ الشَّاةُ}}. (ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۰۴؛ الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۲۹؛ الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۵۴۲؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۴؛ ج۱۷، ص۳۹۱؛ ج۶۳، ص۱۴۱؛ المناوی، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۲۴۷؛ العجلونی، کشف الخفاء، ج۱، ص۱۷۴).</ref>. در موردی دیگر، تکه نانی را که در [[حجره]] همسرش ([[عایشه]]) بر [[زمین]] افتاده و نزدیک بود پایمال شود، برداشت و میل کرد. سپس به او فرمودند:		در [[سیره اقتصادی]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بهره‌مندی از نعمت‌های الهی به شکل مطلوب و مناسبِ هر [[نعمت]]، دیده می‌شود آن حضرت حتی به هنگام تناول خرما از دور ریختن هسته‌های آن پرهیز و آنها را به [[درستی]] [[مصرف]] می‌کرد؛ چنان‌که مثلاً در یک مورد، پس از صرف خرما هسته‌های آن را خوراکِ یک گوسفند کرد<ref>{{متن حدیث\|وَ أَكَلَ النَّبِيُّ{{صل}} يَوْماً رُطَباً كَانَ فِي يَمِينِهِ وَ كَانَ يَحْفَظُ النَّوَى فِي يَسَارِهِ فَمَرَّتْ شَاةٌ فَأَشَارَ إِلَيْهَا بِالنَّوَى فَجَعَلَتْ تَأْكُلُ فِي كَفِّهِ الْيُسْرَى وَ هُوَ يَأْكُلُ بِيَمِينِهِ حَتَّى فَرَغَ وَ انْصَرَفَتِ الشَّاةُ}}. (ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۰۴؛ الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۲۹؛ الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۵۴۲؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۴؛ ج۱۷، ص۳۹۱؛ ج۶۳، ص۱۴۱؛ المناوی، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۲۴۷؛ العجلونی، کشف الخفاء، ج۱، ص۱۷۴).</ref>. در موردی دیگر، تکه نانی را که در [[حجره]] همسرش ([[عایشه]]) بر [[زمین]] افتاده و نزدیک بود پایمال شود، برداشت و میل کرد. سپس به او فرمودند:
	ای عایشه! [[نعمت‌های الهی]] را [[پاس]] دار که اگر [[نعمت‌ها]] از قومی -به علت [[کفران نعمت]] - گرفته شد، سخت است که بازگردد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلَى عَائِشَةَ فَرَأَى كِسْرَةً كَادَ أَنْ يَطَأَهَا فَأَخَذَهَا وَ أَكَلَهَا وَ قَالَ يَا حميرى [حُمَيْرَاءُ] أَكْرِمِي جِوَارَ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكِ فَإِنَّهَا لَمْ تَنْفِرْ مِنْ قَوْمٍ فَكَادَتْ تَعُودُ إِلَيْهِمْ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۳۰۰، ح۶؛ البرقی، المحاسن، ج۲، ص۴۴۵، ح۳۳۱).</ref>.		ای عایشه! [[نعمت‌های الهی]] را [[پاس]] دار که اگر [[نعمت‌ها]] از قومی -به علت [[کفران نعمت]] - گرفته شد، سخت است که بازگردد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلَى عَائِشَةَ فَرَأَى كِسْرَةً كَادَ أَنْ يَطَأَهَا فَأَخَذَهَا وَ أَكَلَهَا وَ قَالَ يَا حميرى [حُمَيْرَاءُ] أَكْرِمِي جِوَارَ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكِ فَإِنَّهَا لَمْ تَنْفِرْ مِنْ قَوْمٍ فَكَادَتْ تَعُودُ إِلَيْهِمْ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۳۰۰، ح۶؛ البرقی، المحاسن، ج۲، ص۴۴۵، ح۳۳۱).</ref>.

	[[روحیه]] [[پرهیز]] از [[تبذیر]] نیز در آن حضرت تا حدی بود که به هنگام صرف غذا به حداقل میزانِ مورد نیاز برای بدن از نظر (کمّی و کیفی) بسنده می‌کرد. روزی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در دهکده [[قبا]] حضور داشت و چون هنگام [[افطار]] رسید، حضرت نوشیدنی [[طلب]] کرد و برای ایشان شیر و عسل آوردند. حضرت فرمود:		[[روحیه]] پرهیز از [[تبذیر]] نیز در آن حضرت تا حدی بود که به هنگام صرف غذا به حداقل میزانِ مورد نیاز برای بدن از نظر (کمّی و کیفی) بسنده می‌کرد. روزی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در دهکده [[قبا]] حضور داشت و چون هنگام [[افطار]] رسید، حضرت نوشیدنی [[طلب]] کرد و برای ایشان شیر و عسل آوردند. حضرت فرمود:
	دو نوشیدنی که به یکی از آنها می‌توان بسنده کرد؛ نه آن را می‌نوشم و نه تحریمش می‌کنم، ولکن در پیشگاه [[الهی]] [[تواضع]] می‌کنم که هرکس تواضع کند، [[خداوند]] او را [[رفعت]] بخشد و هر آن کس که [[تکبر]] ورزد، خداوند او را فرود آورد و هر آن کس که در [[زندگی]]، [[اهل]] [[میانه‌روی]] باشد، [[خداوند]] روزی‌اش دهد و هر آن کس که [[اهل]] [[تبذیر]] باشد، خداوند محرومش سازد و هر آن کس که [[یاد مرگ]] بسیار کند، خداوند دوستش دارد<ref>{{متن حدیث\|ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَشِيَّةَ خَمِيسٍ فِي مَسْجِدِ قُبَا فَقَالَ هَلْ مِنْ شَرَابٍ فَأَتَاهُ أَوْسُ بْنُ خَوَلِيٍّ الْأَنْصَارِيُّ بِعُسِّ مَخِيضٍ بِعَسَلٍ فَلَمَّا وَضَعَهُ عَلَى فِيهِ نَحَّاهُ ثُمَّ قَالَ شَرَابَانِ يُكْتَفَى بِأَحَدِهِمَا مِنْ صَاحِبِهِ لَا أَشْرَبُهُ وَ لَا أُحَرِّمُهُ وَ لَكِنْ أَتَوَاضَعُ لِلَّهِ فَإِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّهُ وَ مَنِ اقْتَصَدَ فِي مَعِيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَكْثَرَ ذِكْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ}}. (الکلینی، الکافی، ج۲، ص۱۲۲، ح۳؛ ابن شعبه الحرانی، تحف العقول، ص۴۶؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۶۵؛ ج۶۳، ص۳۲۵؛ ج۷۲، ص۱۲۲ و ۱۲۶؛ ج۷۴، ص۱۴۹).</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۹.</ref>.		دو نوشیدنی که به یکی از آنها می‌توان بسنده کرد؛ نه آن را می‌نوشم و نه تحریمش می‌کنم، ولکن در پیشگاه [[الهی]] [[تواضع]] می‌کنم که هرکس تواضع کند، [[خداوند]] او را [[رفعت]] بخشد و هر آن کس که [[تکبر]] ورزد، خداوند او را فرود آورد و هر آن کس که در [[زندگی]]، [[اهل]] [[میانه‌روی]] باشد، [[خداوند]] روزی‌اش دهد و هر آن کس که [[اهل]] [[تبذیر]] باشد، خداوند محرومش سازد و هر آن کس که [[یاد مرگ]] بسیار کند، خداوند دوستش دارد<ref>{{متن حدیث\|ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَشِيَّةَ خَمِيسٍ فِي مَسْجِدِ قُبَا فَقَالَ هَلْ مِنْ شَرَابٍ فَأَتَاهُ أَوْسُ بْنُ خَوَلِيٍّ الْأَنْصَارِيُّ بِعُسِّ مَخِيضٍ بِعَسَلٍ فَلَمَّا وَضَعَهُ عَلَى فِيهِ نَحَّاهُ ثُمَّ قَالَ شَرَابَانِ يُكْتَفَى بِأَحَدِهِمَا مِنْ صَاحِبِهِ لَا أَشْرَبُهُ وَ لَا أُحَرِّمُهُ وَ لَكِنْ أَتَوَاضَعُ لِلَّهِ فَإِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّهُ وَ مَنِ اقْتَصَدَ فِي مَعِيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَكْثَرَ ذِكْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ}}. (الکلینی، الکافی، ج۲، ص۱۲۲، ح۳؛ ابن شعبه الحرانی، تحف العقول، ص۴۶؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۶۵؛ ج۶۳، ص۳۲۵؛ ج۷۲، ص۱۲۲ و ۱۲۶؛ ج۷۴، ص۱۴۹).</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۹.</ref>.

Bahmani: /* پانویس */

2024-05-14T07:10:22Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۰
خط ۱۳۱:		خط ۱۳۱:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:اقتصاد]]

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تأمین معیشت | عنوان مدخل = تأمین معیشت | مداخل مرتبط = تأمین معیشت در معارف و سیره نبوی | پرسش مرتبط = }} ==اقتصاد و معیشت== انسان برای زندگی مادی خود نیازمند کسب روزی و کار و تلاش اقتصادی است و در این اصل کل...» ایجاد کرد

2024-05-13T06:07:45Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تأمین معیشت | عنوان مدخل = تأمین معیشت | مداخل مرتبط = تأمین معیشت در معارف و سیره نبوی | پرسش مرتبط = }} ==اقتصاد و معیشت== انسان برای زندگی مادی خود نیازمند کسب روزی و کار و تلاش اقتصادی است و در این اصل کل...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	با توجه به این [[روحیه]] محتاطانه، آن حضرت اطرافیان خود به ویژه [[ائمه]]{{عم}} را به همین منوال [[تربیت]] می‌کرد؛ تا بدان پایه که حتی بهره‌مندی دخترش [[فاطمه]]{{س}} از گردنبندی که از سهم شوهرش از [[بیت‌المال]] تهیه شده بود<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۵۵۲؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref> و نیز آویخته شدن پرده‌ای به [[خانه]] ایشان را برنمی‌تافت. [[اکراه]] آن حضرت موجب شد فاطمه{{س}} نیز از سهم [[حلال]] خویش از این مظاهر مادی، [[چشم]] بپوشد<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۶.</ref>.		با توجه به این [[روحیه]] محتاطانه، آن حضرت اطرافیان خود به ویژه [[ائمه]]{{عم}} را به همین منوال [[تربیت]] می‌کرد؛ تا بدان پایه که حتی بهره‌مندی دخترش [[فاطمه]]{{س}} از گردنبندی که از سهم شوهرش از [[بیت‌المال]] تهیه شده بود<ref>شیخ صدوق، الأمالی، ص۵۵۲؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref> و نیز آویخته شدن پرده‌ای به [[خانه]] ایشان را برنمی‌تافت. [[اکراه]] آن حضرت موجب شد فاطمه{{س}} نیز از سهم [[حلال]] خویش از این مظاهر مادی، [[چشم]] بپوشد<ref>ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۳، ص۱۲۱.</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۶.</ref>.

	===[[پرهیز]] از [[اسراف]] و [[تبذیر]]===		===پرهیز از [[اسراف]] و [[تبذیر]]===
	اسراف به معنای ~~«[[تجاوز~~ از حد]] در هر کاری» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۲۳۰.</ref> و تبذیر نیز «تضییع [[مال]] و [[مصرف]] کردن آن در مسیر غیر مناسب» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۴۰.</ref>. این دو خصلتِ [[رفتاری]] را می‌توان از آفات و آسیب‌های [[نظام]] مصرفی - به ویژه در [[جهان]] امروز – برشمرد. در [[قرآن کریم]]، هر دو واژه به کرّات به کار رفته و تعابیر تندی نیز نسبت به [[اهل]] اسراف و تبذیر به چشم می‌خورد؛ به گونه‌ای که مُسرفان [[اهل آتش]]<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ}} «و گزافکاران دمساز آتشند» سوره غافر، آیه ۴۳.</ref>، و مبذّران نیز [[برادران شیاطین]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ}} «که فراخ‌رفتاران یاران شیطانند» سوره اسراء، آیه ۲۷.</ref> معرفی شده‌اند.		اسراف به معنای «تجاوز از حد در هر کاری» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۲۳۰.</ref> و تبذیر نیز «تضییع [[مال]] و [[مصرف]] کردن آن در مسیر غیر مناسب» است<ref>راغب اصفهانی، مفردات غریب القرآن، ص۴۰.</ref>. این دو خصلتِ [[رفتاری]] را می‌توان از آفات و آسیب‌های [[نظام]] مصرفی - به ویژه در [[جهان]] امروز – برشمرد. در [[قرآن کریم]]، هر دو واژه به کرّات به کار رفته و تعابیر تندی نیز نسبت به [[اهل]] اسراف و تبذیر به چشم می‌خورد؛ به گونه‌ای که مُسرفان [[اهل آتش]]<ref>{{متن قرآن\|وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ}} «و گزافکاران دمساز آتشند» سوره غافر، آیه ۴۳.</ref>، و مبذّران نیز برادران شیاطین<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ}} «که فراخ‌رفتاران یاران شیطانند» سوره اسراء، آیه ۲۷.</ref> معرفی شده‌اند.
	در [[سیره اقتصادی]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[بهره‌مندی از نعمت‌های الهی]] به شکل مطلوب و مناسبِ هر [[نعمت]]، دیده می‌شود آن حضرت حتی به هنگام تناول خرما از دور ریختن هسته‌های آن پرهیز و آنها را به [[درستی]] [[مصرف]] می‌کرد؛ چنان‌که مثلاً در یک مورد، پس از صرف خرما هسته‌های آن را خوراکِ یک گوسفند کرد<ref>{{متن حدیث\|وَ أَكَلَ النَّبِيُّ{{صل}} يَوْماً رُطَباً كَانَ فِي يَمِينِهِ وَ كَانَ يَحْفَظُ النَّوَى فِي يَسَارِهِ فَمَرَّتْ شَاةٌ فَأَشَارَ إِلَيْهَا بِالنَّوَى فَجَعَلَتْ تَأْكُلُ فِي كَفِّهِ الْيُسْرَى وَ هُوَ يَأْكُلُ بِيَمِينِهِ حَتَّى فَرَغَ وَ انْصَرَفَتِ الشَّاةُ}}. (ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۰۴؛ الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۲۹؛ الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۵۴۲؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۴؛ ج۱۷، ص۳۹۱؛ ج۶۳، ص۱۴۱؛ المناوی، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۲۴۷؛ العجلونی، کشف الخفاء، ج۱، ص۱۷۴).</ref>. در موردی دیگر، تکه نانی را که در [[حجره]] همسرش ([[عایشه]]) بر [[زمین]] افتاده و نزدیک بود پایمال شود، برداشت و میل کرد. سپس به او فرمودند:		در [[سیره اقتصادی]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بهره‌مندی از نعمت‌های الهی به شکل مطلوب و مناسبِ هر [[نعمت]]، دیده می‌شود آن حضرت حتی به هنگام تناول خرما از دور ریختن هسته‌های آن پرهیز و آنها را به [[درستی]] [[مصرف]] می‌کرد؛ چنان‌که مثلاً در یک مورد، پس از صرف خرما هسته‌های آن را خوراکِ یک گوسفند کرد<ref>{{متن حدیث\|وَ أَكَلَ النَّبِيُّ{{صل}} يَوْماً رُطَباً كَانَ فِي يَمِينِهِ وَ كَانَ يَحْفَظُ النَّوَى فِي يَسَارِهِ فَمَرَّتْ شَاةٌ فَأَشَارَ إِلَيْهَا بِالنَّوَى فَجَعَلَتْ تَأْكُلُ فِي كَفِّهِ الْيُسْرَى وَ هُوَ يَأْكُلُ بِيَمِينِهِ حَتَّى فَرَغَ وَ انْصَرَفَتِ الشَّاةُ}}. (ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج۱، ص۱۰۴؛ الطبرسی، مکارم الأخلاق، ص۲۹؛ الحر العاملی، وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۵۴۲؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۴؛ ج۱۷، ص۳۹۱؛ ج۶۳، ص۱۴۱؛ المناوی، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج۵، ص۲۴۷؛ العجلونی، کشف الخفاء، ج۱، ص۱۷۴).</ref>. در موردی دیگر، تکه نانی را که در [[حجره]] همسرش ([[عایشه]]) بر [[زمین]] افتاده و نزدیک بود پایمال شود، برداشت و میل کرد. سپس به او فرمودند:
	ای عایشه! [[نعمت‌های الهی]] را [[پاس]] دار که اگر [[نعمت‌ها]] از قومی -به علت [[کفران نعمت]] - گرفته شد، سخت است که بازگردد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلَى عَائِشَةَ فَرَأَى كِسْرَةً كَادَ أَنْ يَطَأَهَا فَأَخَذَهَا وَ أَكَلَهَا وَ قَالَ يَا حميرى [حُمَيْرَاءُ] أَكْرِمِي جِوَارَ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكِ فَإِنَّهَا لَمْ تَنْفِرْ مِنْ قَوْمٍ فَكَادَتْ تَعُودُ إِلَيْهِمْ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۳۰۰، ح۶؛ البرقی، المحاسن، ج۲، ص۴۴۵، ح۳۳۱).</ref>.		ای عایشه! [[نعمت‌های الهی]] را [[پاس]] دار که اگر [[نعمت‌ها]] از قومی -به علت [[کفران نعمت]] - گرفته شد، سخت است که بازگردد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَلَى عَائِشَةَ فَرَأَى كِسْرَةً كَادَ أَنْ يَطَأَهَا فَأَخَذَهَا وَ أَكَلَهَا وَ قَالَ يَا حميرى [حُمَيْرَاءُ] أَكْرِمِي جِوَارَ نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكِ فَإِنَّهَا لَمْ تَنْفِرْ مِنْ قَوْمٍ فَكَادَتْ تَعُودُ إِلَيْهِمْ}}. (الکلینی، الکافی، ج۶، ص۳۰۰، ح۶؛ البرقی، المحاسن، ج۲، ص۴۴۵، ح۳۳۱).</ref>.

	[[روحیه]] [[پرهیز]] از [[تبذیر]] نیز در آن حضرت تا حدی بود که به هنگام صرف غذا به حداقل میزانِ مورد نیاز برای بدن از نظر (کمّی و کیفی) بسنده می‌کرد. روزی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در دهکده [[قبا]] حضور داشت و چون هنگام [[افطار]] رسید، حضرت نوشیدنی [[طلب]] کرد و برای ایشان شیر و عسل آوردند. حضرت فرمود:		[[روحیه]] پرهیز از [[تبذیر]] نیز در آن حضرت تا حدی بود که به هنگام صرف غذا به حداقل میزانِ مورد نیاز برای بدن از نظر (کمّی و کیفی) بسنده می‌کرد. روزی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در دهکده [[قبا]] حضور داشت و چون هنگام [[افطار]] رسید، حضرت نوشیدنی [[طلب]] کرد و برای ایشان شیر و عسل آوردند. حضرت فرمود:
	دو نوشیدنی که به یکی از آنها می‌توان بسنده کرد؛ نه آن را می‌نوشم و نه تحریمش می‌کنم، ولکن در پیشگاه [[الهی]] [[تواضع]] می‌کنم که هرکس تواضع کند، [[خداوند]] او را [[رفعت]] بخشد و هر آن کس که [[تکبر]] ورزد، خداوند او را فرود آورد و هر آن کس که در [[زندگی]]، [[اهل]] [[میانه‌روی]] باشد، [[خداوند]] روزی‌اش دهد و هر آن کس که [[اهل]] [[تبذیر]] باشد، خداوند محرومش سازد و هر آن کس که [[یاد مرگ]] بسیار کند، خداوند دوستش دارد<ref>{{متن حدیث\|ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَشِيَّةَ خَمِيسٍ فِي مَسْجِدِ قُبَا فَقَالَ هَلْ مِنْ شَرَابٍ فَأَتَاهُ أَوْسُ بْنُ خَوَلِيٍّ الْأَنْصَارِيُّ بِعُسِّ مَخِيضٍ بِعَسَلٍ فَلَمَّا وَضَعَهُ عَلَى فِيهِ نَحَّاهُ ثُمَّ قَالَ شَرَابَانِ يُكْتَفَى بِأَحَدِهِمَا مِنْ صَاحِبِهِ لَا أَشْرَبُهُ وَ لَا أُحَرِّمُهُ وَ لَكِنْ أَتَوَاضَعُ لِلَّهِ فَإِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّهُ وَ مَنِ اقْتَصَدَ فِي مَعِيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَكْثَرَ ذِكْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ}}. (الکلینی، الکافی، ج۲، ص۱۲۲، ح۳؛ ابن شعبه الحرانی، تحف العقول، ص۴۶؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۶۵؛ ج۶۳، ص۳۲۵؛ ج۷۲، ص۱۲۲ و ۱۲۶؛ ج۷۴، ص۱۴۹).</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۹.</ref>.		دو نوشیدنی که به یکی از آنها می‌توان بسنده کرد؛ نه آن را می‌نوشم و نه تحریمش می‌کنم، ولکن در پیشگاه [[الهی]] [[تواضع]] می‌کنم که هرکس تواضع کند، [[خداوند]] او را [[رفعت]] بخشد و هر آن کس که [[تکبر]] ورزد، خداوند او را فرود آورد و هر آن کس که در [[زندگی]]، [[اهل]] [[میانه‌روی]] باشد، [[خداوند]] روزی‌اش دهد و هر آن کس که [[اهل]] [[تبذیر]] باشد، خداوند محرومش سازد و هر آن کس که [[یاد مرگ]] بسیار کند، خداوند دوستش دارد<ref>{{متن حدیث\|ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: أَفْطَرَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} عَشِيَّةَ خَمِيسٍ فِي مَسْجِدِ قُبَا فَقَالَ هَلْ مِنْ شَرَابٍ فَأَتَاهُ أَوْسُ بْنُ خَوَلِيٍّ الْأَنْصَارِيُّ بِعُسِّ مَخِيضٍ بِعَسَلٍ فَلَمَّا وَضَعَهُ عَلَى فِيهِ نَحَّاهُ ثُمَّ قَالَ شَرَابَانِ يُكْتَفَى بِأَحَدِهِمَا مِنْ صَاحِبِهِ لَا أَشْرَبُهُ وَ لَا أُحَرِّمُهُ وَ لَكِنْ أَتَوَاضَعُ لِلَّهِ فَإِنَّ مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ خَفَضَهُ اللَّهُ وَ مَنِ اقْتَصَدَ فِي مَعِيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَكْثَرَ ذِكْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ}}. (الکلینی، الکافی، ج۲، ص۱۲۲، ح۳؛ ابن شعبه الحرانی، تحف العقول، ص۴۶؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۶۵؛ ج۶۳، ص۳۲۵؛ ج۷۲، ص۱۲۲ و ۱۲۶؛ ج۷۴، ص۱۴۹).</ref>.<ref>[[محمد رضا جباری\|جباری، محمد رضا]]، [[سیره اخلاقی پیامبر اعظم - جباری (کتاب)\|سیره اخلاقی پیامبر اعظم]]، ص ۱۸۹.</ref>.