تاریخ تفسیر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: تغییرمسیر به تفسیر قرآن در تاریخ اسلامی

2022-02-14T04:55:27Z

Msadeq: /* منابع */

2022-02-14T04:46:05Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۶
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:~~1233456~~.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]		#[[پرونده:000059.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]
	# [[پرونده:IM009972.jpg\|22px]] [[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|'''تاریخ تفسیر قرآن''']]		# [[پرونده:IM009972.jpg\|22px]] [[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|'''تاریخ تفسیر قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Msadeq: /* منابع */

2022-02-12T08:39:39Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۹
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1233456.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]		#[[پرونده:1233456.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]
			# [[پرونده:IM009972.jpg\|22px]] [[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|'''تاریخ تفسیر قرآن''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Heydari: added Category:مدخل using HotCat

2022-02-12T08:39:02Z

added Category:مدخل using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۹
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:
	[[رده:تفسیر]]		[[رده:تفسیر]]
	[[رده:تاریخ تفسیر]]		[[رده:تاریخ تفسیر]]
			[[رده:مدخل]]

Msadeq: /* اهمیت و ضرورت */

2022-02-12T08:37:37Z

اهمیت و ضرورت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۷
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	==اهمیت و [[ضرورت]]==		==اهمیت و [[ضرورت]]==
	بی‌تردید [[فهم]] بخش عظیمی از [[معارف قرآن]] به تفسیر و تلاش [[علمی]] مناسب نیاز دارد. این نیاز در گذر زمان [[روز]] به روز بیشتر شده و در نتیجه علمی به نام تفسیر قرآن پدید آمده و [[کتاب‌های تفسیری]] فراوانی تدوین شده است. [[دانش]] تاریخ تفسیر ما را با [[مفسران]]، تفاسیر، فراز و فرودها و [[تغییر]] و تطورهای آن [[علم]] و احیاناً قوت و [[ضعف]] روش‌ها، مکتب‌ها و نظریات مطرح در آن آشنا می‌‌کند و [[بدیهی]] است آشنایی با این دانش نقش مؤثری در استفاده بهینه از [[علم تفسیر]] دارد و با توجه به اینکه تفسیر قرآن از [[علوم مهم]]، ضروری و اثرگذار در [[حیات دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان]] است و انسان بدون آن نمی‌تواند به [[هدف]] اعلا و [[کمال نهایی]] خود دست یابد، این دانش می‌‌تواند در [[سعادت]] و [[کمال انسان]] نقشی مؤثر داشته باشد. <ref>نک: تاریخ تفسیر، ج ۱، ص۱۳.</ref>		بی‌تردید [[فهم]] بخش عظیمی از [[معارف قرآن]] به تفسیر و تلاش [[علمی]] مناسب نیاز دارد. این نیاز در گذر زمان [[روز]] به روز بیشتر شده و در نتیجه علمی به نام تفسیر قرآن پدید آمده و [[کتاب‌های تفسیری]] فراوانی تدوین شده است. [[دانش]] تاریخ تفسیر ما را با [[مفسران]]، تفاسیر، فراز و فرودها و [[تغییر]] و تطورهای آن [[علم]] و احیاناً قوت و [[ضعف]] روش‌ها، مکتب‌ها و نظریات مطرح در آن آشنا می‌‌کند و [[بدیهی]] است آشنایی با این دانش نقش مؤثری در استفاده بهینه از [[علم تفسیر]] دارد و با توجه به اینکه تفسیر قرآن از [[علوم مهم]]، ضروری و اثرگذار در [[حیات دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان]] است و انسان بدون آن نمی‌تواند به [[هدف]] اعلا و [[کمال نهایی]] خود دست یابد، این دانش می‌‌تواند در [[سعادت]] و [[کمال انسان]] نقشی مؤثر داشته باشد. <ref>نک: تاریخ تفسیر، ج ۱، ص۱۳.</ref>

			اهمیت بحث [[تاریخ]] [[تفسیر قرآن کریم]] عبارتند از:
			#[[انسان]] برای رسیدن به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] و [[هدف]] اعلای [[خلقت]] و [[کمال نهایی]] خود، به [[هدایت]] [[وحی]] نیاز دارد و بدون آن نمی‌تواند به مقصد اعلای خود نایل شود؛ زیرا از راه [[حس]] و [[عقل]] نمی‌تواند تمام [[معارف]] و احکامی را که برای [[سعادت]] و [[رسیدن به کمال]] نهایی‌اش لازم است، به دست آورد<ref>شماری از برهان‌های این مطلب را در کتاب راه و راهنماشناسی اثر استاد مصباح یزدی، ص۱۲-۲۰ بنگرید.</ref>.
			#قابل اعتمادترین منبع برای تحصیل [[معارف وحیانی]] و [[احکام الهی]]، [[قرآن کریم]] است؛ زیرا [[قرآن]] تنها [[کتاب آسمانی]] است که از هرگونه [[تحریف]] و [[تغییر]] زیان‌بار مصون مانده {{متن قرآن\|إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ}}<ref> «بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.</ref> و دارای اعجازی [[جاودانه]] است{{متن قرآن\|قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا}}<ref> «بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمی‌توانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.</ref> که [[حقانیت]] و [[الهی]] بودن آن را در هر عصر و [[زمان]] اثبات می‌کند. [[رسول خدا]]{{صل}} نیز [[تمسک]] به آن را در کنار تمسک به [[اهل]] بیتش، شرط‍ حتمی هدایت و بیمه شدن از [[ضلالت]] معرفی کرده است<ref>رسول [[خدا]]{{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي أَهْلَ بَيْتِي}} ([[حرّ]] عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۹، ح۹؛ [[بروجردی]]، [[جامع احادیث الشیعة]]، ج۱، ص۲۰۰، ح۳۰۲؛ حرّ عاملی، [[اثبات الهداة]]، ج۱، ص۶۰۸). این [[حدیث]] با عبارت‌های دیگر در بسیاری از کتاب‌های [[اهل تسنن]] نیز آمده است. ر.ک: [[ترمذی]]، [[محمد بن عیسی]]؛ [[سنن الترمذی]]، ج۵، ص۶۲۱، ح۳۷۶۸ و ص۶۲۲، ح۳۷۸۸؛ [[مسند احمد]]، ط‍، دار صادر بیروت، ج۳، ص۱۴، ۱۷، ۲۶ و ۵۹ و ج۵، ص۱۸۱؛ [[ابن کثیر]]، اسماعیل، البدایة و النهایة، ج۵، ص۱۸۴؛ همو، جامع المسانید و السنن، ج۱۹، ص۱۳۷؛ [[ابن سعد]]، [[محمد]]، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۹۴؛ [[حاکم نیشابوری]]، محمد، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۰۹، ۱۴۸؛ [[ابو یعلی]]، [[مسند]] ابی [[یعلی]] الموصلی، ج۲، ص۲۹۷، ح۴۸؛ بسوی، [[یعقوب]]، المعرفة و التاریخ، ج۱، ص۵۳۶ و ۵۳۷؛ [[ابن ابی شیبة]]، عبد الله، [[المصنف]] فی الاحادیث و الآثار، ج۷، ص۴۱۷ (کتاب الفضائل، باب ما اعطی [[الله]] تعالی [[محمّد]]{{صل}}{{صل}} ح۴۱) و بسیاری از کتاب‌های دیگر.</ref>.
			#هرچند [[قرآن کریم]] اقیانوس بی‌کران است که رسیدن به اعماق آن جز برای [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{عم}} میسر نیست و هیچ‌کس جز آنان توان [[فهم]] همۀ [[معارف]] و [[علوم]] و [[احکام]] آن را ندارد<ref> از امام باقر{{ع}} روایت شده است: {{متن حدیث\|مَا يَسْتَطِيعُ أَحَدٌ أَنْ يَدَّعِيَ أَنَ عِنْدَهُ جَمِيعَ الْقُرْآنِ كُلِّهِ ظَاهِرِهِ وَ بَاطِنِهِ غَيْرُ الْأَوْصِيَاءِ}} (کلینی، اصول الکافی، ج۱، ص۲۸۶؛ کتاب الحجة، باب انه لم یجمیع القرآن کله الا الائمة{{عم}}، ح۲).</ref>، بااین‌حال هم خود قرآن کریم و هم [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}} و اوصیای گرانقدرش، [[انسان‌ها]] را به [[تدبّر]] در [[آیات]] و [[هدایت]] و اندرزگیری از آنها توصیه فرموده‌اند<ref>قرآن فرموده است: {{متن قرآن\|أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا}} [«آیا در قرآن نیک نمی‌اندیشند یا بر دل‌ها، کلون زده‌اند؟» سوره محمد، آیه ۲۴]؛ {{متن قرآن\|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}} [«(این) کتابی خجسته است که ما به سوی تو فرو فرستاده‌ایم تا در آیات آن نیک بیندیشند و تا خردمندان از آن پند گیرند» سوره ص، آیه ۲۹]؛ از رسول خدا{{صل}} نقل شده که فرموده است: {{متن حدیث\|فَإِذَا الْتَبَسَتْ عَلَيْكُمُ الْفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَيْكُمْ بِالْقُرْآنِ}} (کلینی، اصول کافی، ج۲، ص۵۷۳؛ کتاب فضل القرآن، ح۲)؛ از امام علی{{ع}} نقل شده که فرمود: {{متن حدیث\|وَ تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ أَحْسَنُ الْحَدِيثِ وَ تَفَقَّهُوا فِيهِ فَإِنَّهُ رَبِيعُ الْقُلُوبِ}}؛ (نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، ص۳۳۹، خطبه ۱۰۹، فراز ۱۲ و ۱۳).</ref>، و بی‌تردید [[انسان]] موظف و [[مأمور]] است که از [[هدایت‌ها]] و اندرزهای [[قرآن]] استفاده کند و هیچ‌گونه کوتاهی دراین‌باره روا نیست.
			#کسانی که درصدد [[فهم]] [[معارف قرآن]] برآمده باشند، به خوبی می‌دانند که دلالت [[آیات]] بر مرتبه‌ای از [[معارف]] و اندرزهای [[اخلاقی]]، آشکار و فهم آن برای عموم آسان و [[بی‌نیاز]] از [[تفسیر]] است<ref>آیه {{متن قرآن\|وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ}} [«و ما به راستی قرآن را برای پندگیری آسان (یاب) کرده‌ایم» سوره قمر، آیه ۱۷] و امثال آن به این مرتبه از معارف و اندرزهای قرآن نظر دارد.</ref>، ولی فهم بخش عظیمی از معارف و [[احکام]] آن به تفسیر و تلاش [[علمی]] مناسب نیاز دارد، و این نیاز از [[زمان رسول خدا]]{{صل}} وجود داشته و با فاصله گرفتن از آن [[زمان]]، شدیدتر و موجب شده که علمی به نام «[[تفسیر قرآن]]» پدید آید و [[کتاب‌های تفسیری]] فراوانی تدوین شود<ref>برای توضیح بیشتر این مطلب ر.ک: بابایی و دیگران، روش‌شناسی تفسیر قرآن، ص۳۴-۴۰.</ref>.
			#یکی از اموری که در استفادۀ صحیح و بهره‌گیری کامل از هر علمی بسیار مؤثر است، آشنایی با [[تاریخ]] آن [[علم]] است؛ زیرا آشنایی با تاریخ آن، [[انسان]] را با [[دانشمندان]]، کتاب‌ها، فراز و نشیب‌ها، [[تغییر]] و تطوّرهای آن علم و احیانا نقاط‍ قوت و [[ضعف]] روش‌ها، مکتب‌ها و نظریات مطرح در آن علم [[آگاه]] می‌کند و [[بدیهی]] است که [[آگاهی]] از این امور، نقش بسیار مؤثری در استفاده بهینه از آن علم دارد.

			از بیان این مطالب روشن شد که آشنایی با تاریخ تفسیر قرآن از جمله اموری است که در تفسیر صحیح قرآن و استفادۀ بهینه از تفسیر [[مفسران]] نقش مؤثر و بسزایی دارد و تفسیر قرآن نیز یکی از [[علوم ضروری]] و مهم است که در [[حیات دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان‌ها]] تأثیرگذار می‌باشد و انسان بدون آن نمی‌تواند به [[هدف]] اعلا و کمال نهایی‌اش دست یابد؛ و از این بیان نتیجه می‌گیریم که این بحث می‌تواند نقش مؤثری در [[سعادت]] و [[کمال انسان]] داشته باشد و از این جهت دارای اهمیت ویژه‌ای است.<ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۲-۱۳.</ref>

	==پیشینه==		==پیشینه==

Msadeq: /* مقدمه */

2022-02-12T08:33:46Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۳
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	==مقدمه==		==مقدمه==
	[[تاریخ]] در لغت به ~~معنای تعریف وقت~~ <ref>~~لسان العرب، ج ۳، ص۴، «أرخ»~~.</ref> و تاریخ ~~شیء عبارت~~ از [[زمان]] ~~حدوث~~ آن ~~چیز~~ است. <ref>فرهنگ ~~ابجدی، ص۲۰۴، «التاریخ»~~.</ref>[[~~تاریخ~~]] [[~~تفسیر~~]] ~~دانشی است که به سرگذشت~~ [[تفسیر ~~قرآن~~]] و [[~~تفاسیر~~]] ~~آن و بررسی تحولات~~ و [[~~سیر~~]] ~~تطور و~~ [[~~تکامل~~]] ~~آن دو از~~ [[~~زمان رسول خدا~~]]~~{{صل}} تاکنون می‌‌پردازد~~.		[[تاریخ]] را در لغت به «تعریف وقت» معنا کرده‌اند<ref>ر.ک: طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۶۳، کلمه «أرخ»؛ معلوف، لویس، المنجد، ص۱۶، همان واژه. تاریخ از واژه «ارخ» گرفته شده و مخفف تأریخ، مصدر باب تفعیل آن کلمه است.</ref> و طبق این معنا، [[تاریخ]] هرچیزی شناساندن وقت آن‌چیز است و تاریخ [[تفسیر]]، شناساندن وقت آن و معرفی زمان‌هایی است که تفسیر در آن وجود داشته است، ولی در کاربردهای عرفی تاریخ را در معنایی فراگیرتر از آن به کار می‌برند. گاهی تاریخ را با اضافه به کار یا پدیده‌ای که وجود آن دفعی است، به کار می‌برند و منظور، [[زمان]] انجام آن کار و پیدایش آن پدیده است و گاهی با اضافه به چیزی‌که وجودی مستمر در مدّتی طولانی دارد، به کار می‌برند و شناساندن زمان وجود آن شئ و تغییرات و تحوّلاتی که در طول آن زمان بر آن شیء عارض شده و هر واقعه‌ای که در ارتباط‍ با آن پدید آمده است، منظور می‌باشد. طبق این معنا تاریخ [[تفسیر قرآن کریم]]، هم [[شناسایی]] زمان آغاز [[تفسیر قرآن]] و زمان‌هایی که تفسیر در آن وجود داشته و دوره‌هایی را که بر آن گذشته است، دربر دارد و هم شامل بیان تغییرات و تحولاتی که در طول زمان بر آن رخ داده، و معرفی [[کتاب‌های تفسیری]] و مفسّرانی که در ارتباط‍ با آن پدید آمده‌اند، می‌باشد. به تعبیر بعضی، تاریخ به‌معنای سرگذشت است<ref>معین در شمار معانی تاریخ گفته است: سرگذشت یا سلسله اعمال و وقایع و حوادث قابل ذکر که به ترتیب ازمنه تنظیم شده باشد (فرهنگ فارسی معین، ج۱، ص۱۰۰۱).</ref>؛ پس همان‌گونه که سرگذشت هرکسی مجموعۀ وقایع و اموری را که در ارتباط‍ با آن پدید آمده، دربر دارد، تاریخ تفسیر قرآن که سرگذشت آن است نیز مجموعۀ وقایع و اموری را که در ارتباط‍ با آن از آغاز تاکنون پدید آمده است، دربر دارد.

			به‌هرحال منظور ما از «تاریخ [[تفسیر قرآن کریم]]» مجموع امور یاد شده است و در این کتاب از امور زیر بحث می‌شود:
			#[[زمان]] پیدایش [[تفسیر]] و استمرار وجود آن تاکنون؛
			#ویژگی زمان‌ها و دوره‌های مختلفی که بر تفسیر گذشته است؛
			#تغییرات و تطوّراتی که در دوران‌های مختلف در تفسیر پدید آمده است؛
			#[[کتاب‌های تفسیری]] و [[مفسران]] معروف هر عصر.<ref>[[علی اکبر بابایی\|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)\|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۱.</ref>

	==اهمیت و [[ضرورت]]==		==اهمیت و [[ضرورت]]==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n\n\n +\n\n)

2022-01-21T19:09:38Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-\n\n\n +\n\n)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۳۹
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	* [[پرونده:1233456.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]		* [[پرونده:1233456.jpg\|22px]] [[سید عبدالرسول حسینی‌زاده\|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[تاریخ تفسیر (مقاله)\|مقاله «تاریخ تفسیر»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}


	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}


	[[رده:تفسیر]]		[[رده:تفسیر]]
	[[رده:تاریخ تفسیر]]		[[رده:تاریخ تفسیر]]

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} ==مقدمه== تاریخ در لغت به معنای تعریف وقت لسان العرب، ج ۳، ص۴، «أر...» ایجاد کرد

2022-01-13T12:47:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} ==مقدمه== تاریخ در لغت به معنای تعریف وقت <ref>لسان العرب، ج ۳، ص۴، «أر...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات