تبری در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* برائت در فرهنگ سیاسی قرآن */

2024-11-06T05:18:12Z

برائت در فرهنگ سیاسی قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۸
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	کلمه [[برائت]] در [[فرهنگ]] [[سیاسی]] [[قرآن]] به مفهوم [[بیزاری]] و اجتناب از [[مشرکان]] و [[دشمنان]] [[مسلمانان]] و قطع پیوند با آنهاست: {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ الله وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>.		کلمه [[برائت]] در [[فرهنگ]] [[سیاسی]] [[قرآن]] به مفهوم [[بیزاری]] و اجتناب از [[مشرکان]] و [[دشمنان]] [[مسلمانان]] و قطع پیوند با آنهاست: {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ الله وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>.

	در [[قرآن]] افزون بر نکوهش و مذمت [[شرک]] و [[مشرکان]]، بر [[ضرورت]] گسستن پیوند از [[مشرکان]] و توصیه جدی به مقابله با آنان و به [[برائت]] [[انبیا]] از [[مشرکان]] و [[اعلان]] [[بیزاری]] آنها از [[شرک]] تصریح شده است. نمونه بارز اعلام برائت از مشرکان در [[امت‌های ~~پیشین]]،~~ [[حضرت ابراهیم]] و یارانش بودند که قاطعانه [[برائت]] خود را از [[مشرکان]] و بت‌های آنها اعلام کردند: {{متن قرآن\|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ الله كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِالله وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ الله مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref> «بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید؛ جز (این) گفتار ابراهیم که به پدرش گفت: برای تو از خداوند آمرزش خواهم خواست و من برای تو در برابر خداوند هیچ اختیاری ندارم؛ پروردگارا! ما بر تو توکل داریم و به سوی تو روی می‌آوریم و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>		در [[قرآن]] افزون بر نکوهش و مذمت [[شرک]] و [[مشرکان]]، بر [[ضرورت]] گسستن پیوند از [[مشرکان]] و توصیه جدی به مقابله با آنان و به [[برائت]] [[انبیا]] از [[مشرکان]] و [[اعلان]] [[بیزاری]] آنها از [[شرک]] تصریح شده است. نمونه بارز اعلام برائت از مشرکان در امت‌های پیشین، [[حضرت ابراهیم]] و یارانش بودند که قاطعانه [[برائت]] خود را از [[مشرکان]] و بت‌های آنها اعلام کردند: {{متن قرآن\|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ الله كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِالله وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ الله مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref> «بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید؛ جز (این) گفتار ابراهیم که به پدرش گفت: برای تو از خداوند آمرزش خواهم خواست و من برای تو در برابر خداوند هیچ اختیاری ندارم؛ پروردگارا! ما بر تو توکل داریم و به سوی تو روی می‌آوریم و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>

	== [[تبرا نسبت به دشمن]] ==		== [[تبرا نسبت به دشمن]] ==

Bahmani: /* تبرا نسبت به دشمن */

2024-11-06T05:17:58Z

تبرا نسبت به دشمن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۷
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	تبرا از دشمن به خاطر بعد [[انسانی]] او نیست بلکه به علت تجاوز و خصومتی است که به ناحق از خود نشان می‌دهد. [[غرب‌ستیزی]] [[جهان اسلام]] در برابر خصومت‌های غرب، نوعی تبرا و اظهار انزجار نسبت به سیاست‌های خصمانه غرب می‌باشد. غرب‌ستیزی بر مبنای تبرای [[قرآنی]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}} «خداوند تنها شما را از دوست داشتن کسانی باز می‌دارد که با شما در کار دین جنگ کردند و شما را از خانه‌هایتان بیرون راندند و (یا) از بیرون راندنتان پشتیبانی کردند و کسانی که آنان را دوست بدارند ستمگرند» سوره ممتحنه، آیه ۹؛ {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ}} «ای مؤمنان! گروهی را که خداوند بر آنان خشم گرفته است دوست مگیرید که آنان همان گونه از جهان واپسین ناامیدند که کافران از (بازگشت) در گور خفتگان» سوره ممتحنه، آیه ۱۳؛ {{متن قرآن\|ا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ}} «مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند و هر که چنین کند با خداوند هیچ رابطه‌ای ندارد مگر آنکه (بخواهید) به گونه‌ای از آنان تقیّه کنید و خداوند، شما را از خویش پروا می‌دهد و بازگشت (هر چیز) به سوی خداوند است» سوره آل عمران، آیه ۲۸؛ {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}} «ای مؤمنان! یهودیان و مسیحیان را دوست مگیرید که آنان (در برابر شما) هوادار یکدیگرند و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است؛ بی‌گمان خداوند گروه ستمگران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref> این امکان را برای [[جهان اسلام]] فراهم می‌کند که نه تنها در برابر خصومت‌های موجود عکس‌العمل منطقی نشان دهد بلکه نسبت به تداوم و تکرار آن ممانعت به عمل آورد.		تبرا از دشمن به خاطر بعد [[انسانی]] او نیست بلکه به علت تجاوز و خصومتی است که به ناحق از خود نشان می‌دهد. [[غرب‌ستیزی]] [[جهان اسلام]] در برابر خصومت‌های غرب، نوعی تبرا و اظهار انزجار نسبت به سیاست‌های خصمانه غرب می‌باشد. غرب‌ستیزی بر مبنای تبرای [[قرآنی]]<ref>{{متن قرآن\|إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ}} «خداوند تنها شما را از دوست داشتن کسانی باز می‌دارد که با شما در کار دین جنگ کردند و شما را از خانه‌هایتان بیرون راندند و (یا) از بیرون راندنتان پشتیبانی کردند و کسانی که آنان را دوست بدارند ستمگرند» سوره ممتحنه، آیه ۹؛ {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَمَا يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحَابِ الْقُبُورِ}} «ای مؤمنان! گروهی را که خداوند بر آنان خشم گرفته است دوست مگیرید که آنان همان گونه از جهان واپسین ناامیدند که کافران از (بازگشت) در گور خفتگان» سوره ممتحنه، آیه ۱۳؛ {{متن قرآن\|ا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ}} «مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند و هر که چنین کند با خداوند هیچ رابطه‌ای ندارد مگر آنکه (بخواهید) به گونه‌ای از آنان تقیّه کنید و خداوند، شما را از خویش پروا می‌دهد و بازگشت (هر چیز) به سوی خداوند است» سوره آل عمران، آیه ۲۸؛ {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}} «ای مؤمنان! یهودیان و مسیحیان را دوست مگیرید که آنان (در برابر شما) هوادار یکدیگرند و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است؛ بی‌گمان خداوند گروه ستمگران را راهنمایی نمی‌کند» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref> این امکان را برای [[جهان اسلام]] فراهم می‌کند که نه تنها در برابر خصومت‌های موجود عکس‌العمل منطقی نشان دهد بلکه نسبت به تداوم و تکرار آن ممانعت به عمل آورد.

	[[تولی]] به مفهوم [[گرایش]] و [[تمایلات]] با [[حسن ظن]] و توأم با روابط [[عاطفی]] است و چنین حالتی در برابر [[دشمنی]] که بر [[خصومت]] خود پای می‌فشارد به معنای آن است که عملیات خصمانه [[دشمن]] مورد [[تأیید]] است یعنی چنین کسی خود عضوی از دشمن است<ref>{{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}} «و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۳۵-۲۳۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۷۵.</ref>		[[تولی]] به مفهوم [[گرایش]] و [[تمایلات]] با [[حسن ظن]] و توأم با روابط [[عاطفی]] است و چنین حالتی در برابر [[دشمنی]] که بر [[خصومت]] خود پای می‌فشارد به معنای آن است که عملیات خصمانه [[دشمن]] مورد [[تأیید]] است یعنی چنین کسی خود عضوی از دشمن است<ref>{{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}} «و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۳۵-۲۳۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۴۷۵.</ref>

	== اصل برائت ==		== اصل برائت ==

Bahmani: /* اصل برائت */

2024-11-06T05:17:36Z

اصل برائت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۷
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	== اصل برائت ==		== اصل برائت ==
	اصل برائت: [[حکم]] به [[برائت]] ذمّه [[مکلف]] از [[تکلیف]] هنگام [[شک]] در آن. اصل برائت از اصول عملی است که هنگام شک در اصل تکلیف و دست نیافتن به دلیلی معتبر از کتاب، [[سنّت]]، [[اجماع]] و یا [[عقل]] به آن رجوع می‌شود و مفاد آن برداشته شدن [[مسئولیت]] تکلیف مجهول از عهده مکلّف است. اصل برائت به اصل برائت [[شرعی]] و اصل برائت [[عقلی]] تقسیم می‌شود؛ مفاد اولی، حکم [[شارع]] به [[مباح]] بودن ارتکاب یا ترک چیزی است که حکم واقعی آن مشکوک است و مفاد دومی، حکم عقل به عدم [[عقاب]] بر ارتکاب یا ترک آن است<ref>فرهنگ فقه، ج۱، ص۵۴۷.</ref>.		اصل برائت: [[حکم]] به [[برائت]] ذمّه [[مکلف]] از [[تکلیف]] هنگام [[شک]] در آن. اصل برائت از اصول عملی است که هنگام شک در اصل تکلیف و دست نیافتن به دلیلی معتبر از کتاب، [[سنّت]]، [[اجماع]] و یا [[عقل]] به آن رجوع می‌شود و مفاد آن برداشته شدن [[مسئولیت]] تکلیف مجهول از عهده مکلّف است. اصل برائت به اصل برائت [[شرعی]] و اصل برائت [[عقلی]] تقسیم می‌شود؛ مفاد اولی، حکم [[شارع]] به [[مباح]] بودن ارتکاب یا ترک چیزی است که حکم واقعی آن مشکوک است و مفاد دومی، حکم عقل به عدم عقاب بر ارتکاب یا ترک آن است<ref>فرهنگ فقه، ج۱، ص۵۴۷.</ref>.

	کاربرد اصل برائت در مواردی است که حکم وجوب شرعی در آن موارد مشکوک بوده و حکم الزامی مورد تردید باشد، در چنین مواردی عقل، حکم به برائت می‌کند؛ زیرا مسئولیت خواستن بدون بیان روشن به دور از عقل است.		کاربرد اصل برائت در مواردی است که حکم وجوب شرعی در آن موارد مشکوک بوده و حکم الزامی مورد تردید باشد، در چنین مواردی عقل، حکم به برائت می‌کند؛ زیرا مسئولیت خواستن بدون بیان روشن به دور از عقل است.
خط ۵۴:		خط ۵۴:
	مضمون [[اذان برائت]] با توجه به تعبیر {{متن قرآن\|أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}} اشاره به آن دارد که اصل توحیدی [[برائت از مشرکان]] را، نباید یک عمل [[مقابله به مثل]] یا انتقامجویانه [[پیامبر]] {{صل}} در برابر [[رفتار]] [[ظالمانه]] [[قریش]] و [[مشرکان]] [[تفسیر]] کرد، بلکه این یک اصل [[جاودانه]] [[اسلامی]] است که خدا خود آن را مقرر فرموده و برائت از مشرکان قبل از هر کس به خدا مربوط می‌شود، یعنی این خداست که خود از مشرکان برائت می‌جوید تا راه، رسم و شیوه [[سیاسی]] اسلام و مسلمانان را روشن سازد<ref>تفسیر فخر رازی، ج۱۵، ص۲۲۰؛ تفسیر جامع قرطبی، ج۳، ص۳۱۱.</ref>.		مضمون [[اذان برائت]] با توجه به تعبیر {{متن قرآن\|أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}} اشاره به آن دارد که اصل توحیدی [[برائت از مشرکان]] را، نباید یک عمل [[مقابله به مثل]] یا انتقامجویانه [[پیامبر]] {{صل}} در برابر [[رفتار]] [[ظالمانه]] [[قریش]] و [[مشرکان]] [[تفسیر]] کرد، بلکه این یک اصل [[جاودانه]] [[اسلامی]] است که خدا خود آن را مقرر فرموده و برائت از مشرکان قبل از هر کس به خدا مربوط می‌شود، یعنی این خداست که خود از مشرکان برائت می‌جوید تا راه، رسم و شیوه [[سیاسی]] اسلام و مسلمانان را روشن سازد<ref>تفسیر فخر رازی، ج۱۵، ص۲۲۰؛ تفسیر جامع قرطبی، ج۳، ص۳۱۱.</ref>.

	به جز دو [[آیه]] اول و سوم [[سوره]] [[برائت]]، [[آیات]] دیگری از [[قرآن]] که بیانگر رابطه عمومی [[جامعه اسلامی]] و [[جامعه]] [[کفر]] بوده و نیز [[روابط سیاسی]] [[دارالاسلام]] و [[دارالکفر]] را بیان می‌کند و «[[ولایت]]»: {{متن قرآن\|وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«و از ایشان یار و یاوری مگیرید» سوره نساء، آیه ۸۹.</ref>، ~~«[[رکون]]»~~: {{متن قرآن\|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>، «[[تولی]]»: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}}<ref>«و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>، «[[سبیل]]»: {{متن قرآن\|لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref> و «[[حب]]»: {{متن قرآن\|هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ}}<ref>«هان! این شمایید که آنان را دوست می‌دارید و (آنان) شما را دوست نمی‌دارند و شما به تمام کتاب ایمان دارید (و آنان ندارند)» سوره آل عمران، آیه ۱۱۹.</ref> را نسبت به [[کفار]] [[نفی]] می‌کند که هر کدام به نوبه خود با توجه به آیات متعدد مربوط به هر یک از این امور، بُعدی را در زمینه برائت روشن می‌کند. سیره عملی [[پیامبر]] {{صل}} در رابطه با عمل [[اعلان برائت]] و شیوه اجرای آیات اول و سوم سوره برائت، خود بدون هیچ‌گونه ابهامی اصل برائت را به عنوان یک [[فریضه]] [[عبادی]] و رویه [[سیاسی]] بیان می‌کند.		به جز دو [[آیه]] اول و سوم [[سوره]] [[برائت]]، [[آیات]] دیگری از [[قرآن]] که بیانگر رابطه عمومی [[جامعه اسلامی]] و [[جامعه]] [[کفر]] بوده و نیز [[روابط سیاسی]] [[دارالاسلام]] و [[دارالکفر]] را بیان می‌کند و «[[ولایت]]»: {{متن قرآن\|وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«و از ایشان یار و یاوری مگیرید» سوره نساء، آیه ۸۹.</ref>، «رکون»: {{متن قرآن\|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>، «[[تولی]]»: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}}<ref>«و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>، «[[سبیل]]»: {{متن قرآن\|لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref> و «[[حب]]»: {{متن قرآن\|هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ}}<ref>«هان! این شمایید که آنان را دوست می‌دارید و (آنان) شما را دوست نمی‌دارند و شما به تمام کتاب ایمان دارید (و آنان ندارند)» سوره آل عمران، آیه ۱۱۹.</ref> را نسبت به [[کفار]] [[نفی]] می‌کند که هر کدام به نوبه خود با توجه به آیات متعدد مربوط به هر یک از این امور، بُعدی را در زمینه برائت روشن می‌کند. سیره عملی [[پیامبر]] {{صل}} در رابطه با عمل [[اعلان برائت]] و شیوه اجرای آیات اول و سوم سوره برائت، خود بدون هیچ‌گونه ابهامی اصل برائت را به عنوان یک [[فریضه]] [[عبادی]] و رویه [[سیاسی]] بیان می‌کند.

	[[رسول خدا]] {{صل}} در [[سال نهم هجری]] ابتدا مأموریت [[ابلاغ]] برائت و اجرای [[فرمان الهی]] [[اذان برائت]] را بر عهده [[ابوبکر]] نهاد، ولی هنوز وی به انجام مأموریت خود [[توفیق]] نیافته بود که علی {{ع}} برای انجام این مأموریت خطیر از جانب پیامبر {{صل}} [[منصوب]] شد<ref>طبقات الکبری، ج۲، ص۲۹۱-۲۲۹.</ref>. قطعنامه [[برائت از مشرکان]] در [[مراسم حج]] سال نهم هجری توسط [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} بر بام [[کعبه]] قرائت شد و پس از اذان برائت به [[مشرکان]] هشدار داده شد تا ظرف چهار ماه وضعیت خود را یکسره کنند.		[[رسول خدا]] {{صل}} در [[سال نهم هجری]] ابتدا مأموریت [[ابلاغ]] برائت و اجرای [[فرمان الهی]] [[اذان برائت]] را بر عهده [[ابوبکر]] نهاد، ولی هنوز وی به انجام مأموریت خود [[توفیق]] نیافته بود که علی {{ع}} برای انجام این مأموریت خطیر از جانب پیامبر {{صل}} [[منصوب]] شد<ref>طبقات الکبری، ج۲، ص۲۹۱-۲۲۹.</ref>. قطعنامه [[برائت از مشرکان]] در [[مراسم حج]] سال نهم هجری توسط [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} بر بام [[کعبه]] قرائت شد و پس از اذان برائت به [[مشرکان]] هشدار داده شد تا ظرف چهار ماه وضعیت خود را یکسره کنند.
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	عمل پیامبر {{صل}} [[فلسفه]] [[برائت]] را به طور کامل روشن کرد که اعلان برائت می‌تواند به عنوان رویه اصولی و خط‌مشی اساسی در کنار رویه‌هایی چون [[جهاد]] و [[دعوت]] نقش‌آفرین [[سیاست]] کلی گسترش اسلام و [[دفاع]] در برابر خصومت‌ها، تجاوزها، تهاجم‌ها و توطئه‌های دشمنان اسلام استفاده شود.		عمل پیامبر {{صل}} [[فلسفه]] [[برائت]] را به طور کامل روشن کرد که اعلان برائت می‌تواند به عنوان رویه اصولی و خط‌مشی اساسی در کنار رویه‌هایی چون [[جهاد]] و [[دعوت]] نقش‌آفرین [[سیاست]] کلی گسترش اسلام و [[دفاع]] در برابر خصومت‌ها، تجاوزها، تهاجم‌ها و توطئه‌های دشمنان اسلام استفاده شود.

	در بُعد [[اعتقادی]]، اعلان برائت و یا به تعبیر [[قرآنی]] [[اذان برائت]] باید به گونه‌ای انجام گیرد که بیانگر بُعد منفی [[توحید]] و تحقق عینی «لا [[اله]]» باشد و در بُعد [[سیاسی]] در قالبی تحقق پذیرد که اهدافی مشابه آنچه که پیامبر {{صل}} در اعلان برائت [[سال نهم هجری]] به‌دست آورد، به دنبال داشته باشد<ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۸۱-۷۷ و ۹۱-۸۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۹۳.</ref>		در بُعد [[اعتقادی]]، اعلان برائت و یا به تعبیر [[قرآنی]] [[اذان برائت]] باید به گونه‌ای انجام گیرد که بیانگر بُعد منفی [[توحید]] و تحقق عینی «لا [[اله]]» باشد و در بُعد [[سیاسی]] در قالبی تحقق پذیرد که اهدافی مشابه آنچه که پیامبر {{صل}} در اعلان برائت [[سال نهم هجری]] به‌دست آورد، به دنبال داشته باشد<ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۸۱-۷۷ و ۹۱-۸۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۱۹۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* برائت در فرهنگ سیاسی قرآن */

2024-11-06T05:17:03Z

برائت در فرهنگ سیاسی قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	کلمه [[برائت]] در [[فرهنگ]] [[سیاسی]] [[قرآن]] به مفهوم [[بیزاری]] و اجتناب از [[مشرکان]] و [[دشمنان]] [[مسلمانان]] و قطع پیوند با آنهاست: {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ الله وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>.		کلمه [[برائت]] در [[فرهنگ]] [[سیاسی]] [[قرآن]] به مفهوم [[بیزاری]] و اجتناب از [[مشرکان]] و [[دشمنان]] [[مسلمانان]] و قطع پیوند با آنهاست: {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ الله وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>.

	در [[قرآن]] افزون بر [[نکوهش]] و [[مذمت]] [[شرک]] و [[مشرکان]]، بر [[ضرورت]] [[گسستن]] پیوند از [[مشرکان]] و توصیه جدی به مقابله با آنان و به [[برائت]] [[انبیا]] از [[مشرکان]] و [[اعلان]] [[بیزاری]] آنها از [[شرک]] تصریح شده است. نمونه بارز اعلام [[برائت از مشرکان]] در [[امت‌های پیشین]]، [[حضرت ابراهیم]] و یارانش بودند که قاطعانه [[برائت]] خود را از [[مشرکان]] و بت‌های آنها اعلام کردند: {{متن قرآن\|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ الله كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِالله وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ الله مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref> «بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید؛ جز (این) گفتار ابراهیم که به پدرش گفت: برای تو از خداوند آمرزش خواهم خواست و من برای تو در برابر خداوند هیچ اختیاری ندارم؛ پروردگارا! ما بر تو توکل داریم و به سوی تو روی می‌آوریم و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>		در [[قرآن]] افزون بر نکوهش و مذمت [[شرک]] و [[مشرکان]]، بر [[ضرورت]] گسستن پیوند از [[مشرکان]] و توصیه جدی به مقابله با آنان و به [[برائت]] [[انبیا]] از [[مشرکان]] و [[اعلان]] [[بیزاری]] آنها از [[شرک]] تصریح شده است. نمونه بارز اعلام برائت از مشرکان در [[امت‌های پیشین]]، [[حضرت ابراهیم]] و یارانش بودند که قاطعانه [[برائت]] خود را از [[مشرکان]] و بت‌های آنها اعلام کردند: {{متن قرآن\|قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ الله كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِالله وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ الله مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ}}<ref> «بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید؛ جز (این) گفتار ابراهیم که به پدرش گفت: برای تو از خداوند آمرزش خواهم خواست و من برای تو در برابر خداوند هیچ اختیاری ندارم؛ پروردگارا! ما بر تو توکل داریم و به سوی تو روی می‌آوریم و بازگشت (هر چیز) به سوی توست» سوره ممتحنه، آیه ۴.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>

	== [[تبرا نسبت به دشمن]] ==		== [[تبرا نسبت به دشمن]] ==

Bahmani: /* مقدمه */

2024-11-06T05:16:37Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۴۶
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	در برخی از متون اسلامی تبری به صورت یک حالت احساسی منفی توأم با نفرت ترسیم شده و شاید برخی از آیات نیز اشعاری به این معنا داشته باشد، ولی این حالت همیشگی درباره همه بیگانگان در دین نیست، در [[حقیقت]] این یک [[تکلیف]] [[جهادی]] و نوعی [[مقابله به مثل]] و در راستای [[دفاع مشروع]] است که به‌هنگام تهاجم [[دشمن]] و [[کینه‌توزی]] آنان باید [[جامعه اسلامی]] با چنین حالتی با دشمن برخورد کنند تا ضمن ترد آنان راه‌های نفوذی دشمن را ببندند و هویت و [[استقلال]] خود را حفظ کنند.		در برخی از متون اسلامی تبری به صورت یک حالت احساسی منفی توأم با نفرت ترسیم شده و شاید برخی از آیات نیز اشعاری به این معنا داشته باشد، ولی این حالت همیشگی درباره همه بیگانگان در دین نیست، در [[حقیقت]] این یک [[تکلیف]] [[جهادی]] و نوعی [[مقابله به مثل]] و در راستای [[دفاع مشروع]] است که به‌هنگام تهاجم [[دشمن]] و [[کینه‌توزی]] آنان باید [[جامعه اسلامی]] با چنین حالتی با دشمن برخورد کنند تا ضمن ترد آنان راه‌های نفوذی دشمن را ببندند و هویت و [[استقلال]] خود را حفظ کنند.

	تأکید [[قرآن]] بر نفی «تولی» بیگانگان در دین نوعی موضع‌گیری [[فکری]] و [[ذهنی]] است که در کنار [[جهاد]] که نوعی موضع‌گیری عینی و عملی است در برابر [[دشمنان]] [[متجاوز]] به عنوان دو [[خط مشی]] [[دفاعی]] ترسیم شده است<ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۷۷-۷۵.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۷۴.</ref>		تأکید [[قرآن]] بر نفی «تولی» بیگانگان در دین نوعی موضع‌گیری [[فکری]] و ذهنی است که در کنار [[جهاد]] که نوعی موضع‌گیری عینی و عملی است در برابر [[دشمنان]] [[متجاوز]] به عنوان دو [[خط مشی]] [[دفاعی]] ترسیم شده است<ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۷۷-۷۵.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی ج۱]]، ص ۴۷۴.</ref>

	== برائت در فرهنگ سیاسی قرآن ==		== برائت در فرهنگ سیاسی قرآن ==

Bahmani در ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۹

2024-07-10T07:39:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = تبری		\| موضوع مرتبط = تبری
	\| عنوان مدخل = تبری		\| عنوان مدخل = تبری
	\| مداخل مرتبط = [[تبری در قرآن]] - [[تبری در فقه اسلامی]] - [[تبری در فقه سیاسی]] - [[تبری در کلام اسلامی]] - [[تبری در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تبری از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[تبری در لغت]] - [[تبری در قرآن]] - [[تبری در فقه اسلامی]] - [[تبری در فقه سیاسی]] - [[تبری در کلام اسلامی]] - [[تبری در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تبری در معارف و سیره حسینی]] - [[تبری از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* تبرا نسبت به دشمن */

2023-05-18T07:04:08Z

تبرا نسبت به دشمن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	[[تولی]] به مفهوم [[گرایش]] و [[تمایلات]] با [[حسن ظن]] و توأم با روابط [[عاطفی]] است و چنین حالتی در برابر [[دشمنی]] که بر [[خصومت]] خود پای می‌فشارد به معنای آن است که عملیات خصمانه [[دشمن]] مورد [[تأیید]] است یعنی چنین کسی خود عضوی از دشمن است<ref>{{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}} «و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۳۵-۲۳۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۷۵.</ref>		[[تولی]] به مفهوم [[گرایش]] و [[تمایلات]] با [[حسن ظن]] و توأم با روابط [[عاطفی]] است و چنین حالتی در برابر [[دشمنی]] که بر [[خصومت]] خود پای می‌فشارد به معنای آن است که عملیات خصمانه [[دشمن]] مورد [[تأیید]] است یعنی چنین کسی خود عضوی از دشمن است<ref>{{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}} «و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۱۰، ص۲۳۵-۲۳۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۴۷۵.</ref>

			== اصل برائت ==
			اصل برائت: [[حکم]] به [[برائت]] ذمّه [[مکلف]] از [[تکلیف]] هنگام [[شک]] در آن. اصل برائت از اصول عملی است که هنگام شک در اصل تکلیف و دست نیافتن به دلیلی معتبر از کتاب، [[سنّت]]، [[اجماع]] و یا [[عقل]] به آن رجوع می‌شود و مفاد آن برداشته شدن [[مسئولیت]] تکلیف مجهول از عهده مکلّف است. اصل برائت به اصل برائت [[شرعی]] و اصل برائت [[عقلی]] تقسیم می‌شود؛ مفاد اولی، حکم [[شارع]] به [[مباح]] بودن ارتکاب یا ترک چیزی است که حکم واقعی آن مشکوک است و مفاد دومی، حکم عقل به عدم [[عقاب]] بر ارتکاب یا ترک آن است<ref>فرهنگ فقه، ج۱، ص۵۴۷.</ref>.

			کاربرد اصل برائت در مواردی است که حکم وجوب شرعی در آن موارد مشکوک بوده و حکم الزامی مورد تردید باشد، در چنین مواردی عقل، حکم به برائت می‌کند؛ زیرا مسئولیت خواستن بدون بیان روشن به دور از عقل است.

			کاربرد اصل برائت در [[حقوق عمومی]] از آن نظر اهمیت دارد که بسیاری از وظایف دولت در مورد حقوق ملت و نیز مسئولیت‌های [[مردم]] در مورد [[حقوق]] [[دولت]] که در [[شریعت اسلام]] به آنها اشاره نشده با اصل برائت مردود شمرده می‌شود<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۶۱.</ref>.

			اصل برائت علاوه بر معنای [[فقهی]]، دارای مفهوم [[اعتقادی]] و [[سیاسی]] نیز هست و این اصل مانند همه اصول و [[احکام]] مستند به نص قرآن؛ یک اصل [[اسلامی]] و [[قرآنی]] است و نخستین آیه توبه بر آن دلالت صریح دارد: {{متن قرآن\|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.</ref>.

			اصل برائت هم جنبه اعتقادی دارد و به [[خدا]] مربوط است و هم با [[پیروی]] عملی از [[پیامبر]] {{صل}} در ارتباط بوده و از سوی دیگر دو بُعد اعتقادی و عملی برائت از اطلاق نسبت به خدا و [[رسول خدا]] {{صل}} قابل [[استنباط]] است؛ زیرا هر آنچه که به آن دو منسوب باشد ریشه در [[اعتقاد]] [[توحیدی]] و [[شریعت الهی]] دارد<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۲، ص۳۳۱؛ جامع قرطبی، ج۸، ص۶۱؛ روح البیان، ج۳، ص۳۸۲.</ref>. [[برائت]] در ترجمه‌های فارسی به واژه [[بیزاری]] تعبیر شده و شاید این واژه به دلیل بُعد احساسی و [[عاطفی]] آن، برای بیان معنی و مفهوم اصل برائت رسا و کافی نباشد.

			برائت به معنای دوری جستن و [[کناره‌گیری]] کردن و نوعی منزوی کردن (بایکوت) [[دشمن]] است که در شرایط [[صلح]] به منظور باز داشتن دشمن از [[سوء]] استفاده از روابط صلح‌آمیز بر علیه [[اسلام]] و [[امت اسلامی]] به شیوه‌ای مناسب با مقتضای [[زمان]] انجام می‌شود.

			در تعبیری از [[امام راحل]] برائت یعنی توطئه‌های جهانخواران راست و چپ به ویژه امریکای چپاولگر، [[متجاوز]] و اسرائیل جنایتکار را به گوش جهانیان رساندن است. و یا برشماری جنایات این جانیان و از جهانیان استمداد جستن و برای قطع ایادی آنان و [[اصلاح]] حال [[مسلمانان]] به [[خدا]] ملتجی شدن<ref>صحیفه نور، ج۱، ص۲۲۲.</ref> است.

			[[اعلان برائت]] در واقع نوعی [[جنگ]] سرد است که برای تقویت نیروهای خودی و [[تهدید]] و تضعیف روحیه دشمن به کار گرفته می‌شود و در هر صورت جنگ روانی و یا جنگ سرد خود به استفاده از رسانه‌ها و وسایل اعلام جمعی و سر و صدا و آنچه که در عرف به فریاد تعبیر می‌شود، همراه است.

			مضمون [[اذان برائت]] با توجه به تعبیر {{متن قرآن\|أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}} اشاره به آن دارد که اصل توحیدی [[برائت از مشرکان]] را، نباید یک عمل [[مقابله به مثل]] یا انتقامجویانه [[پیامبر]] {{صل}} در برابر [[رفتار]] [[ظالمانه]] [[قریش]] و [[مشرکان]] [[تفسیر]] کرد، بلکه این یک اصل [[جاودانه]] [[اسلامی]] است که خدا خود آن را مقرر فرموده و برائت از مشرکان قبل از هر کس به خدا مربوط می‌شود، یعنی این خداست که خود از مشرکان برائت می‌جوید تا راه، رسم و شیوه [[سیاسی]] اسلام و مسلمانان را روشن سازد<ref>تفسیر فخر رازی، ج۱۵، ص۲۲۰؛ تفسیر جامع قرطبی، ج۳، ص۳۱۱.</ref>.

			به جز دو [[آیه]] اول و سوم [[سوره]] [[برائت]]، [[آیات]] دیگری از [[قرآن]] که بیانگر رابطه عمومی [[جامعه اسلامی]] و [[جامعه]] [[کفر]] بوده و نیز [[روابط سیاسی]] [[دارالاسلام]] و [[دارالکفر]] را بیان می‌کند و «[[ولایت]]»: {{متن قرآن\|وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا}}<ref>«و از ایشان یار و یاوری مگیرید» سوره نساء، آیه ۸۹.</ref>، «[[رکون]]»: {{متن قرآن\|وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ}}<ref>«و به ستمگران مگرایید که آتش (دوزخ) به شما رسد» سوره هود، آیه ۱۱۳.</ref>، «[[تولی]]»: {{متن قرآن\|وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ}}<ref>«و هر کس از شما آنان را دوست بگیرد از آنان است» سوره مائده، آیه ۵۱.</ref>، «[[سبیل]]»: {{متن قرآن\|لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref> و «[[حب]]»: {{متن قرآن\|هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ}}<ref>«هان! این شمایید که آنان را دوست می‌دارید و (آنان) شما را دوست نمی‌دارند و شما به تمام کتاب ایمان دارید (و آنان ندارند)» سوره آل عمران، آیه ۱۱۹.</ref> را نسبت به [[کفار]] [[نفی]] می‌کند که هر کدام به نوبه خود با توجه به آیات متعدد مربوط به هر یک از این امور، بُعدی را در زمینه برائت روشن می‌کند. سیره عملی [[پیامبر]] {{صل}} در رابطه با عمل [[اعلان برائت]] و شیوه اجرای آیات اول و سوم سوره برائت، خود بدون هیچ‌گونه ابهامی اصل برائت را به عنوان یک [[فریضه]] [[عبادی]] و رویه [[سیاسی]] بیان می‌کند.

			[[رسول خدا]] {{صل}} در [[سال نهم هجری]] ابتدا مأموریت [[ابلاغ]] برائت و اجرای [[فرمان الهی]] [[اذان برائت]] را بر عهده [[ابوبکر]] نهاد، ولی هنوز وی به انجام مأموریت خود [[توفیق]] نیافته بود که علی {{ع}} برای انجام این مأموریت خطیر از جانب پیامبر {{صل}} [[منصوب]] شد<ref>طبقات الکبری، ج۲، ص۲۹۱-۲۲۹.</ref>. قطعنامه [[برائت از مشرکان]] در [[مراسم حج]] سال نهم هجری توسط [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} بر بام [[کعبه]] قرائت شد و پس از اذان برائت به [[مشرکان]] هشدار داده شد تا ظرف چهار ماه وضعیت خود را یکسره کنند.

			به دنبال این هشدار، [[مشرکان]] که تا آن [[روز]] رویة دوگانه با [[مسلمانان]] و [[حکومت مدینه]] داشتند، ناگزیر شدند با [[پیامبر]] {{صل}} منطقی‌تر عمل کنند.

			[[ابن سعد]] در طبقات، نام و خصوصیات اعضای بیش از هفتاد هیأت نمایندگی که توسط [[قبایل]] اطراف [[مکه]] برای [[مذاکره]] با پیامبر {{صل}} راهی [[مدینه]] شده بودند را ثبت کرده و تمامی مورخان که حوادث سال نهم هجرت را نوشته‌اند، به انبوه [[وفود]] (هیأت‌های نمایندگی قبایل) که روزانه در مدینه با پیامبر {{صل}} [[ملاقات]] و مذاکره می‌کردند اشاره کرده‌اند و تا آنجا که [[سال نهم هجرت]] را به دلیل هجوم هیأت‌های نمایندگی قبایل و مشرکان، عام الفود نامیده‌اند.

			بازتاب [[اعلان برائت]] توسط [[پیامبر اسلام]] {{صل}} چنان سریع بود که هنوز مهلت چهار ماه که توسط علی {{ع}} به مشرکان داده شد، به سر نیامده بود که [[حجاز]] زیر لوای [[اسلام]] درآمد و [[دشمنان]] راهی به جز [[دشمنی]]، [[عناد]] و [[توطئه]] در پیش گرفتند و حاکمیت اسلام در سراسر حجاز استقرار یافت.

			عمل پیامبر {{صل}} [[فلسفه]] [[برائت]] را به طور کامل روشن کرد که اعلان برائت می‌تواند به عنوان رویه اصولی و خط‌مشی اساسی در کنار رویه‌هایی چون [[جهاد]] و [[دعوت]] نقش‌آفرین [[سیاست]] کلی گسترش اسلام و [[دفاع]] در برابر خصومت‌ها، تجاوزها، تهاجم‌ها و توطئه‌های دشمنان اسلام استفاده شود.

			در بُعد [[اعتقادی]]، اعلان برائت و یا به تعبیر [[قرآنی]] [[اذان برائت]] باید به گونه‌ای انجام گیرد که بیانگر بُعد منفی [[توحید]] و تحقق عینی «لا [[اله]]» باشد و در بُعد [[سیاسی]] در قالبی تحقق پذیرد که اهدافی مشابه آنچه که پیامبر {{صل}} در اعلان برائت [[سال نهم هجری]] به‌دست آورد، به دنبال داشته باشد<ref>فقه سیاسی، ج۵، ص۸۱-۷۷ و ۹۱-۸۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۹۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-05-18T06:52:57Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~معناشناسی~~ ==		== مقدمه ==
	[[برائت]]، [[بری]]، [[براء]] به معنای [[بیزاری]]، دوری<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۲۲۵.</ref>، کناره گرفتن از شی‌ء [[مکروه]]<ref>احمد بن یوسف سمین حلبی، عمدة الحفاظ، ج‌۱، ص۱۹۶.</ref>، [[امان‌نامه]]، برائت‌نامه و تبرئه<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۵۳۰.</ref> است‌<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>.		[[برائت]]، [[بری]]، [[براء]] به معنای [[بیزاری]]، دوری<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۲۲۵.</ref>، کناره گرفتن از شی‌ء [[مکروه]]<ref>احمد بن یوسف سمین حلبی، عمدة الحفاظ، ج‌۱، ص۱۹۶.</ref>، [[امان‌نامه]]، برائت‌نامه و تبرئه<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۵۳۰.</ref> است‌<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>.

Bahmani: /* معناشناسی */

2023-05-18T06:52:39Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۷:		خط ۷:

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	~~=== معنای لغوی ===~~
	[[برائت]]، [[بری]]، [[براء]] به معنای [[بیزاری]]، دوری<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۲۲۵.</ref>، کناره گرفتن از شی‌ء [[مکروه]]<ref>احمد بن یوسف سمین حلبی، عمدة الحفاظ، ج‌۱، ص۱۹۶.</ref>، [[امان‌نامه]]، برائت‌نامه و تبرئه<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۵۳۰.</ref> است‌<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>.		[[برائت]]، [[بری]]، [[براء]] به معنای [[بیزاری]]، دوری<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۲۲۵.</ref>، کناره گرفتن از شی‌ء [[مکروه]]<ref>احمد بن یوسف سمین حلبی، عمدة الحفاظ، ج‌۱، ص۱۹۶.</ref>، [[امان‌نامه]]، برائت‌نامه و تبرئه<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۵۳۰.</ref> است‌<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>.

	~~=== معنای اصطلاحی ===~~
	تبری اصطلاحی [[کلامی]] در برابر [[تولی]] از [[آموزه‌های اسلام]] به‌ویژه نزد [[شیعه امامیه]] است. این اصطلاح ریشه در [[قرآن کریم]] داشته و «[[برائت]]» نام یکی از [[سوره‌های قرآن]] است. [[تبری از دشمنان]] خدا که عبارت‌اند از [[مشرکان]]، [[کافران]] و منکران امامت و ولایت ائمه {{عم}} [[واجب]] است. تبری یکی از روش‌های برخورد با دشمن و حالت [[سیاسی]] [[اجتماعی]] در عرف مذهبی تلقی می‌شود که می‌توان آن را با چند تعبیر زیر [[تفسیر]] کرد:		تبری اصطلاحی [[کلامی]] در برابر [[تولی]] از [[آموزه‌های اسلام]] به‌ویژه نزد [[شیعه امامیه]] است. این اصطلاح ریشه در [[قرآن کریم]] داشته و «[[برائت]]» نام یکی از [[سوره‌های قرآن]] است. [[تبری از دشمنان]] خدا که عبارت‌اند از [[مشرکان]]، [[کافران]] و منکران امامت و ولایت ائمه {{عم}} [[واجب]] است. تبری یکی از روش‌های برخورد با دشمن و حالت [[سیاسی]] [[اجتماعی]] در عرف مذهبی تلقی می‌شود که می‌توان آن را با چند تعبیر زیر [[تفسیر]] کرد:
	# [[دشمنی]] در [[قلب]] و عمل؛		# [[دشمنی]] در [[قلب]] و عمل؛

Bahmani: /* مقدمه */

2023-05-18T06:52:26Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~مقدمه~~ ==		== معناشناسی ==
	«[[~~تبری~~]]»، [[بیزاری ~~جستن~~ از ~~دشمنان~~]] [[~~خدا~~]]		=== معنای لغوی ===
			[[برائت]]، [[بری]]، [[براء]] به معنای [[بیزاری]]، دوری<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۲۲۵.</ref>، کناره گرفتن از شی‌ء [[مکروه]]<ref>احمد بن یوسف سمین حلبی، عمدة الحفاظ، ج‌۱، ص۱۹۶.</ref>، [[امان‌نامه]]، برائت‌نامه و تبرئه<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۵۳۰.</ref> است‌<ref>[[عبدالله نظرزاده\|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۱۴۲.</ref>.

			=== معنای اصطلاحی ===
	تبری اصطلاحی [[کلامی]] در برابر [[تولی]] از [[آموزه‌های اسلام]] به‌ویژه نزد [[شیعه امامیه]] است. این اصطلاح ریشه در [[قرآن کریم]] داشته و «[[برائت]]» نام یکی از [[سوره‌های قرآن]] است. [[تبری از دشمنان]] خدا که عبارت‌اند از [[مشرکان]]، [[کافران]] و منکران امامت و ولایت ائمه {{عم}} [[واجب]] است. تبری یکی از روش‌های برخورد با دشمن و حالت [[سیاسی]] [[اجتماعی]] در عرف مذهبی تلقی می‌شود که می‌توان آن را با چند تعبیر زیر [[تفسیر]] کرد:		تبری اصطلاحی [[کلامی]] در برابر [[تولی]] از [[آموزه‌های اسلام]] به‌ویژه نزد [[شیعه امامیه]] است. این اصطلاح ریشه در [[قرآن کریم]] داشته و «[[برائت]]» نام یکی از [[سوره‌های قرآن]] است. [[تبری از دشمنان]] خدا که عبارت‌اند از [[مشرکان]]، [[کافران]] و منکران امامت و ولایت ائمه {{عم}} [[واجب]] است. تبری یکی از روش‌های برخورد با دشمن و حالت [[سیاسی]] [[اجتماعی]] در عرف مذهبی تلقی می‌شود که می‌توان آن را با چند تعبیر زیر [[تفسیر]] کرد:
	# [[دشمنی]] در [[قلب]] و عمل؛		# [[دشمنی]] در [[قلب]] و عمل؛