تبوک در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* جانشینی امیرالمؤمنین در مدینه */

2026-02-07T07:53:30Z

جانشینی امیرالمؤمنین در مدینه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	امیرالمؤمنین {{ع}} یک نفر بیش نبود، اما می‌توانست با خطر بزرگ [[اجتماع]] [[منافقان]] در مدینه مقابله کند. در واقع در آن شرایط باید کسی مدیریت [[شهر]] را به دست داشته باشد که بتواند به تنهایی [[مشکلات]] آن را حل کند. امیرالمؤمنین {{ع}} می‌توانست [[وظیفه]] [[حفظ]] [[امنیت]] شهر را به خوبی انجام دهد و هیچ کجا اتفاق نیافتاده بود که ایشان در انجام مأموریتی که به عهده دارد [[شکست]] خورده باشد؛ اما هر شخص دیگری نمونه شکست داشت<ref>ما در جریان فتح خیبر و شکست چند تن از نامداران اصحاب و در مقدمه فتح مکه و خیانت بعضی از یاران و قتل عام بنی‌خزیمه که بعدها به دست خالد انجام گرفت پاره‌ای از این نمونه‌ها را می‌بینیم.</ref>.		امیرالمؤمنین {{ع}} یک نفر بیش نبود، اما می‌توانست با خطر بزرگ [[اجتماع]] [[منافقان]] در مدینه مقابله کند. در واقع در آن شرایط باید کسی مدیریت [[شهر]] را به دست داشته باشد که بتواند به تنهایی [[مشکلات]] آن را حل کند. امیرالمؤمنین {{ع}} می‌توانست [[وظیفه]] [[حفظ]] [[امنیت]] شهر را به خوبی انجام دهد و هیچ کجا اتفاق نیافتاده بود که ایشان در انجام مأموریتی که به عهده دارد [[شکست]] خورده باشد؛ اما هر شخص دیگری نمونه شکست داشت<ref>ما در جریان فتح خیبر و شکست چند تن از نامداران اصحاب و در مقدمه فتح مکه و خیانت بعضی از یاران و قتل عام بنی‌خزیمه که بعدها به دست خالد انجام گرفت پاره‌ای از این نمونه‌ها را می‌بینیم.</ref>.

	با ماندن امیرالمؤمنین {{ع}} در شهر منافقان نقشه‌های خود را نقش بر آب دیدند؛ لذا با انبوهی از [[شایعات]] به جنگ ایشان رفتند. ما در بخش بعدی که از جریانات پیش آمده در [[غزوه تبوک]] فارغ شدیم، به تفصیل پیرامون این قضیه و جریان [[جانشینی امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[مدینه]] سخن خواهیم گفت<ref>[[محمد علی جاودان\|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)\|جانشین پیامبر]]، ص ~~۲۶۲~~.</ref>.		با ماندن امیرالمؤمنین {{ع}} در شهر منافقان نقشه‌های خود را نقش بر آب دیدند؛ لذا با انبوهی از [[شایعات]] به جنگ ایشان رفتند. ما در بخش بعدی که از جریانات پیش آمده در [[غزوه تبوک]] فارغ شدیم، به تفصیل پیرامون این قضیه و جریان [[جانشینی امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[مدینه]] سخن خواهیم گفت<ref>[[محمد علی جاودان\|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)\|جانشین پیامبر]]، ص ۲۶۲؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ۲۴۷.</ref>.

	== نتایج جنگ تبوک ==		== نتایج جنگ تبوک ==

Bahmani: /* مقدمه */

2026-02-07T07:52:36Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۲
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	دقت در شرایط آن برهه از تاریخ اسلام و سال‌های پایانی [[عمر]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نشان می‌دهد با [[قدرت]] گرفتن [[اسلام]]، هرچند خطر حمله مستقیم [[دشمن]] کم شده بود، ولی به همان نسبت، خطری بزرگ‌تر شکل می‌گرفت که [[حزب]] [[نفاق]] بود. به خصوص که با فتح مکه، [[قبایل]] و توده‌های [[مردم]]، گروه گروه [[مسلمان]] می‌شدند؛ افراد ضعیف‌الایمانی که کمترین اطلاعی از [[تعالیم اسلام]] نداشتند و قدرت [[رسول خدا]] {{صل}} و گسترش اسلام را با قدرت شیوخ [[قبیله]] خود مقایسه می‌کردند. در نتیجه، آنها به راحتی تبدیل به سیاهی [[لشکر]] [[دشمنان]] قسم خورده‌ای می‌شدند که تا دیروز در صف [[کفر]]، با [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} در [[جنگ]] بودند و با فتح مکه، به ناچار اسلام را پذیرفته بودند، ولی [[قلب]] آنان هرگز اسلام را نپذیرفت و دائماً برای نابودی پیامبر {{صل}} و اسلام و حامیان صادقش چون [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نقشه می‌کشیدند. [[خداوند]] در این سال‌ها به طور جدی و حتی بیش از خطر [[کفار]]، در [[آیات]] متعدد [[قرآن]]، خطر آنان را گوشزد می‌نمود. از جمله در آیات ۳۸ به بعد [[سوره توبه]]، با تندی و [[قاطعیت]] پرده از چهره آنان و توطئه‌هایی که در سر می‌پروراندند برداشت.		دقت در شرایط آن برهه از تاریخ اسلام و سال‌های پایانی [[عمر]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نشان می‌دهد با [[قدرت]] گرفتن [[اسلام]]، هرچند خطر حمله مستقیم [[دشمن]] کم شده بود، ولی به همان نسبت، خطری بزرگ‌تر شکل می‌گرفت که [[حزب]] [[نفاق]] بود. به خصوص که با فتح مکه، [[قبایل]] و توده‌های [[مردم]]، گروه گروه [[مسلمان]] می‌شدند؛ افراد ضعیف‌الایمانی که کمترین اطلاعی از [[تعالیم اسلام]] نداشتند و قدرت [[رسول خدا]] {{صل}} و گسترش اسلام را با قدرت شیوخ [[قبیله]] خود مقایسه می‌کردند. در نتیجه، آنها به راحتی تبدیل به سیاهی [[لشکر]] [[دشمنان]] قسم خورده‌ای می‌شدند که تا دیروز در صف [[کفر]]، با [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} در [[جنگ]] بودند و با فتح مکه، به ناچار اسلام را پذیرفته بودند، ولی [[قلب]] آنان هرگز اسلام را نپذیرفت و دائماً برای نابودی پیامبر {{صل}} و اسلام و حامیان صادقش چون [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نقشه می‌کشیدند. [[خداوند]] در این سال‌ها به طور جدی و حتی بیش از خطر [[کفار]]، در [[آیات]] متعدد [[قرآن]]، خطر آنان را گوشزد می‌نمود. از جمله در آیات ۳۸ به بعد [[سوره توبه]]، با تندی و [[قاطعیت]] پرده از چهره آنان و توطئه‌هایی که در سر می‌پروراندند برداشت.

	این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ~~۲۴۷~~.</ref>		این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ۲۴۵.</ref>

	== جغرافیای تبوک ==		== جغرافیای تبوک ==

Bahmani: /* مقدمه */

2026-02-07T07:52:16Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۲
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	دقت در شرایط آن برهه از تاریخ اسلام و سال‌های پایانی [[عمر]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نشان می‌دهد با [[قدرت]] گرفتن [[اسلام]]، هرچند خطر حمله مستقیم [[دشمن]] کم شده بود، ولی به همان نسبت، خطری بزرگ‌تر شکل می‌گرفت که [[حزب]] [[نفاق]] بود. به خصوص که با فتح مکه، [[قبایل]] و توده‌های [[مردم]]، گروه گروه [[مسلمان]] می‌شدند؛ افراد ضعیف‌الایمانی که کمترین اطلاعی از [[تعالیم اسلام]] نداشتند و قدرت [[رسول خدا]] {{صل}} و گسترش اسلام را با قدرت شیوخ [[قبیله]] خود مقایسه می‌کردند. در نتیجه، آنها به راحتی تبدیل به سیاهی [[لشکر]] [[دشمنان]] قسم خورده‌ای می‌شدند که تا دیروز در صف [[کفر]]، با [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} در [[جنگ]] بودند و با فتح مکه، به ناچار اسلام را پذیرفته بودند، ولی [[قلب]] آنان هرگز اسلام را نپذیرفت و دائماً برای نابودی پیامبر {{صل}} و اسلام و حامیان صادقش چون [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نقشه می‌کشیدند. [[خداوند]] در این سال‌ها به طور جدی و حتی بیش از خطر [[کفار]]، در [[آیات]] متعدد [[قرآن]]، خطر آنان را گوشزد می‌نمود. از جمله در آیات ۳۸ به بعد [[سوره توبه]]، با تندی و [[قاطعیت]] پرده از چهره آنان و توطئه‌هایی که در سر می‌پروراندند برداشت.		دقت در شرایط آن برهه از تاریخ اسلام و سال‌های پایانی [[عمر]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نشان می‌دهد با [[قدرت]] گرفتن [[اسلام]]، هرچند خطر حمله مستقیم [[دشمن]] کم شده بود، ولی به همان نسبت، خطری بزرگ‌تر شکل می‌گرفت که [[حزب]] [[نفاق]] بود. به خصوص که با فتح مکه، [[قبایل]] و توده‌های [[مردم]]، گروه گروه [[مسلمان]] می‌شدند؛ افراد ضعیف‌الایمانی که کمترین اطلاعی از [[تعالیم اسلام]] نداشتند و قدرت [[رسول خدا]] {{صل}} و گسترش اسلام را با قدرت شیوخ [[قبیله]] خود مقایسه می‌کردند. در نتیجه، آنها به راحتی تبدیل به سیاهی [[لشکر]] [[دشمنان]] قسم خورده‌ای می‌شدند که تا دیروز در صف [[کفر]]، با [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} در [[جنگ]] بودند و با فتح مکه، به ناچار اسلام را پذیرفته بودند، ولی [[قلب]] آنان هرگز اسلام را نپذیرفت و دائماً برای نابودی پیامبر {{صل}} و اسلام و حامیان صادقش چون [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} نقشه می‌کشیدند. [[خداوند]] در این سال‌ها به طور جدی و حتی بیش از خطر [[کفار]]، در [[آیات]] متعدد [[قرآن]]، خطر آنان را گوشزد می‌نمود. از جمله در آیات ۳۸ به بعد [[سوره توبه]]، با تندی و [[قاطعیت]] پرده از چهره آنان و توطئه‌هایی که در سر می‌پروراندند برداشت.

	این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳.</ref>		این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ۲۴۷.</ref>

	== جغرافیای تبوک ==		== جغرافیای تبوک ==

Bahmani: /* ماجرای نقشه منافقان برای ترور پیامبر */

2026-02-07T07:47:40Z

ماجرای نقشه منافقان برای ترور پیامبر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	[[اسید بن حضیر]] که آنجا بود عرض کرد: ای رسول خدا! امر کنید تا گردن آنها را بزنیم. پیامبر فرمود: «[[دوست]] ندارم، مردم بگویند؛ محمد بعد از [[جنگ با مشرکان]] دست خود را به [[قتل]] [[اصحاب]] خود [[آلوده]] کرده و آنها را می‌کشد». اسید به پیامبر عرض کرد: یا [[رسول الله]]! اینها (با این نفاقی که نشان دادند) دیگر در شمار اصحاب نمی‌توانند باشند. پیامبر فرمود: آیا اینها [[شهادت]] به {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> نداده‌اند؟<ref>المغازی، ج۳، ص۱۰۴۲.</ref>.		[[اسید بن حضیر]] که آنجا بود عرض کرد: ای رسول خدا! امر کنید تا گردن آنها را بزنیم. پیامبر فرمود: «[[دوست]] ندارم، مردم بگویند؛ محمد بعد از [[جنگ با مشرکان]] دست خود را به [[قتل]] [[اصحاب]] خود [[آلوده]] کرده و آنها را می‌کشد». اسید به پیامبر عرض کرد: یا [[رسول الله]]! اینها (با این نفاقی که نشان دادند) دیگر در شمار اصحاب نمی‌توانند باشند. پیامبر فرمود: آیا اینها [[شهادت]] به {{متن قرآن\|لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ}}<ref>«هیچ خدایی جز خداوند نیست» سوره صافات، آیه ۳۵.</ref> نداده‌اند؟<ref>المغازی، ج۳، ص۱۰۴۲.</ref>.

	شمار افرادی که قصد داشته‌اند در گردنه نسبت به پیامبر سوء قصد کنند سیزده نفر بوده است که پیامبر نام‌های آنها را به حذیفه و عمار فرموده است<ref>المغازی، ج۳، ص۱۰۴۲.</ref> و در برخی منابع تاریخی مکتب امامت ضبط شده است<ref>[[محمد علی جاودان\|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)\|جانشین پیامبر]]، ص ~~۲۶۴~~.</ref>.		شمار افرادی که قصد داشته‌اند در گردنه نسبت به پیامبر سوء قصد کنند سیزده نفر بوده است که پیامبر نام‌های آنها را به حذیفه و عمار فرموده است<ref>المغازی، ج۳، ص۱۰۴۲.</ref> و در برخی منابع تاریخی مکتب امامت ضبط شده است<ref>[[محمد علی جاودان\|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)\|جانشین پیامبر]]، ص ۲۶۴؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ۲۴۹.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* نتایج جنگ تبوک */

2026-02-07T07:47:10Z

نتایج جنگ تبوک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۹۰:		خط ۹۰:

	== نتایج جنگ تبوک ==		== نتایج جنگ تبوک ==
	از جمله نتایج این لشکرکشی گسترده، قدرت‌نمایی بزرگ نظامی بود که عظمت و [[اقتدار]] مسلمانان را به امپراتوری [[روم]] نشان داد و [[صلابت]] [[دولت اسلامی]] برای هرقل و [[فرمانروایان]] مرزی روم شرقی [[ثابت]] شد. همچنین [[اعراب]] [[جزیرة العرب]] که به طور عموم روحیه عصیان‌گری و [[طغیان]] داشتند، متوجه شدند دیگر با سپاه اسلام و [[حکومت]] مرکزی [[مدینه]] نمی‌توان به [[مخالفت]] و [[ستیزه]] برخاست. ضمن آنکه حضرت در این سفر توانست با [[قبایل عرب]] [[مسیحی]] نواحی جنوب [[شامات]] ارتباط برقرار سازد و معاهداتی را از موضع [[برتر]] با آنان منعقد نماید<ref>جعفریان، سیره رسول خدا، ص۶۱۷.</ref>. رسول خدا {{صل}} در بازگشت از [[تبوک]]، مسجدی را که منافقان در محله [[قبا]] ساخته بودند و زیر [[پوشش]] آن به [[توطئه]] بر ضد مسلمانان می‌پرداختند، خراب کرد. از این [[مسجد]] در فرهنگ قرآنی به "[[مسجد ضرار]]" تعبیر شده است<ref>توبه، ۱۰۷.</ref>.<ref>[[منصور داداش نژاد\|داداش نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)\|مقاله «محمد رسول الله»، دانشنامه سیره نبوی ج۱]]، ~~ص۶۷~~.</ref>		از جمله نتایج این لشکرکشی گسترده، قدرت‌نمایی بزرگ نظامی بود که عظمت و [[اقتدار]] مسلمانان را به امپراتوری [[روم]] نشان داد و [[صلابت]] [[دولت اسلامی]] برای هرقل و [[فرمانروایان]] مرزی روم شرقی [[ثابت]] شد. همچنین [[اعراب]] [[جزیرة العرب]] که به طور عموم روحیه عصیان‌گری و [[طغیان]] داشتند، متوجه شدند دیگر با سپاه اسلام و [[حکومت]] مرکزی [[مدینه]] نمی‌توان به [[مخالفت]] و [[ستیزه]] برخاست. ضمن آنکه حضرت در این سفر توانست با [[قبایل عرب]] [[مسیحی]] نواحی جنوب [[شامات]] ارتباط برقرار سازد و معاهداتی را از موضع [[برتر]] با آنان منعقد نماید<ref>جعفریان، سیره رسول خدا، ص۶۱۷.</ref>. رسول خدا {{صل}} در بازگشت از [[تبوک]]، مسجدی را که منافقان در محله [[قبا]] ساخته بودند و زیر [[پوشش]] آن به [[توطئه]] بر ضد مسلمانان می‌پرداختند، خراب کرد. از این [[مسجد]] در فرهنگ قرآنی به "[[مسجد ضرار]]" تعبیر شده است<ref>توبه، ۱۰۷.</ref>.<ref>[[منصور داداش نژاد\|داداش نژاد، منصور]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)\|مقاله «محمد رسول الله»، دانشنامه سیره نبوی ج۱]]، ص۶۷؛ [[سید منذر حکیم\|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱ (کتاب)\|پیشوایان هدایت ج۱]]، ص ۲۵۰.</ref>

	== سوء قصد منافقان به جان پیامبر {{صل}} ==		== سوء قصد منافقان به جان پیامبر {{صل}} ==

Bahmani: /* جغرافیای تبوک */

2026-02-07T07:40:57Z

جغرافیای تبوک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== جغرافیای تبوک ==		== جغرافیای تبوک ==
	تبوک مکانی است بین [[وادی القری]] و [[شام]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> و فاصله آن تا [[مدینه]] را دوازده مرحله راه گفته‌اند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۵.</ref>. تبوک در آثار برخی دیگر از ~~[[صاحب‌نظران]]،~~ چشمه آبی معرفی شده در اطراف شام در [[دیار]] [[قضاعه]] و تحت [[حاکمیت]] [[روم]]. این مکان، [[شاهد]] وقوع یکی از بزرگترین و مشهورترین [[غزوات پیامبر]] اکرم{{صل}} با همین نام در [[سال نهم هجری]] بوده است<ref>ر.ک: واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۸۹ به بعد؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۱۴-۵۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۵.</ref>. امروزه تبوک در طول جغرافیایی ۳۲/۳۶ و عرض جغرافیایی۲۷/۲۸ و در ارتفاع ۲۵۴۳ پا از سطح دریا، در ۲۳۸ کیلومتری شمال [[شهر]] [[معان]] قرار دارد. این مکان صحرایی به نام [[بنی عطیه]] دارد که دور تا دور آن را احاطه کرده است. در حال حاضر، تبوک به یکی از شهرهای اصلی شمال [[حجاز]] تبدیل شده و به فاصله ۷۷۸ کیلومتری شمال مدینه (در جاده‌ای سنگفرش که از [[خیبر]] و [[تیماء]] می‌‌گذرد) واقع است<ref>[[عاتق بن غيث بلادی\|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)\|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۵۹-۶۰.</ref>.		تبوک مکانی است بین [[وادی القری]] و [[شام]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> و فاصله آن تا [[مدینه]] را دوازده مرحله راه گفته‌اند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۵.</ref>. تبوک در آثار برخی دیگر از صاحب‌نظران، چشمه آبی معرفی شده در اطراف شام در [[دیار]] [[قضاعه]] و تحت [[حاکمیت]] [[روم]]. این مکان، [[شاهد]] وقوع یکی از بزرگترین و مشهورترین [[غزوات پیامبر]] اکرم{{صل}} با همین نام در [[سال نهم هجری]] بوده است<ref>ر.ک: واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۸۹ به بعد؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۱۴-۵۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۵.</ref>. امروزه تبوک در طول جغرافیایی ۳۲/۳۶ و عرض جغرافیایی۲۷/۲۸ و در ارتفاع ۲۵۴۳ پا از سطح دریا، در ۲۳۸ کیلومتری شمال [[شهر]] [[معان]] قرار دارد. این مکان صحرایی به نام [[بنی عطیه]] دارد که دور تا دور آن را احاطه کرده است. در حال حاضر، تبوک به یکی از شهرهای اصلی شمال [[حجاز]] تبدیل شده و به فاصله ۷۷۸ کیلومتری شمال مدینه (در جاده‌ای سنگفرش که از [[خیبر]] و [[تیماء]] می‌‌گذرد) واقع است<ref>[[عاتق بن غيث بلادی\|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)\|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۵۹-۶۰.</ref>.

	== زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک ==		== زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک ==

Bahmani: /* زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک */

2026-02-07T07:40:45Z

زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳.</ref>		این [[آیه]] در واقعه جنگ تبوک و اوج دسیسه‌چینی‌های [[منافقین]] در آن شرایط حساس نازل شد. جنگ تبوک در موقعیت زمانی و مکانی خاصی قرار گرفت که باعث می‌شد زمینه مناسب برای اغواگری و سم‌پاشی منافقین پدید آید و افراد ضعیف‌الایمان و تازه مسلمان که تعدادشان هم کم نبود، به شدت تحت تأثیر قرار گیرند: {{متن قرآن\|لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ مَا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ}}<ref>«اگر در میان شما روانه می‌شدند جز شرّ به شما نمی‌افزودند و در میان شما برای ایجاد آشوب رخنه می‌کردند و آنان میان شما جاسوسانی دارند و خداوند به (حال) ستمگران داناست» سوره توبه، آیه ۴۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش\|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی\|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)\|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵]]، ص ۶۳.</ref>

			== جغرافیای تبوک ==
			تبوک مکانی است بین [[وادی القری]] و [[شام]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> و فاصله آن تا [[مدینه]] را دوازده مرحله راه گفته‌اند<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۵.</ref>. تبوک در آثار برخی دیگر از [[صاحب‌نظران]]، چشمه آبی معرفی شده در اطراف شام در [[دیار]] [[قضاعه]] و تحت [[حاکمیت]] [[روم]]. این مکان، [[شاهد]] وقوع یکی از بزرگترین و مشهورترین [[غزوات پیامبر]] اکرم{{صل}} با همین نام در [[سال نهم هجری]] بوده است<ref>ر.ک: واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۸۹ به بعد؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۱۴-۵۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۵.</ref>. امروزه تبوک در طول جغرافیایی ۳۲/۳۶ و عرض جغرافیایی۲۷/۲۸ و در ارتفاع ۲۵۴۳ پا از سطح دریا، در ۲۳۸ کیلومتری شمال [[شهر]] [[معان]] قرار دارد. این مکان صحرایی به نام [[بنی عطیه]] دارد که دور تا دور آن را احاطه کرده است. در حال حاضر، تبوک به یکی از شهرهای اصلی شمال [[حجاز]] تبدیل شده و به فاصله ۷۷۸ کیلومتری شمال مدینه (در جاده‌ای سنگفرش که از [[خیبر]] و [[تیماء]] می‌‌گذرد) واقع است<ref>[[عاتق بن غيث بلادی\|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)\|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۵۹-۶۰.</ref>.

	== زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک ==		== زمان و فضای حاکم بر جنگ تبوک ==

Bahmani در ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۹

2026-02-07T07:39:04Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2024-10-15T09:40:22Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۰
خط ۱۶۸:		خط ۱۶۸:
	{{غزوه‌ها}}		{{غزوه‌ها}}

	[[رده:~~غزوه‌ها~~]]		[[رده:جنگ تبوک]]
	[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]		[[رده:مدخل‌های تلخیص شده]]

Jaafari: /* منابع */

2023-10-17T06:50:11Z

منابع

@@ خط ۱۱۶: / خط ۱۱۶: @@
 ==[[تبوک]]==
 تبوک را مکانی بین [[وادی القری]] و [[شام]]<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۴.</ref> و فاصله آن تا [[مدینه]] را [[دوازده]] مرحله راه گفته‌اند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۲، ص۱۵.</ref>تبوک در آثار برخی دیگر از [[صاحب‌نظران]]، چشمه آبی معرفی شده در اطراف شام در [[دیار]] [[قضاعه]] و تحت [[حاکمیت]] [[روم]]. این مکان، [[شاهد]] وقوع یکی از بزرگترین و مشهورترین [[غزوات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} با همین نام در [[سال نهم هجری]] بوده است.<ref>ر. ک. واقدی، المغازی، ج۳، ص۹۸۹ به بعد؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۵۱۴-۵۲۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۵.</ref> امروزه تبوک در طول جغرافیایی ۳۲/۳۶ و عرض جغرافیایی۲۷/۲۸ و در ارتفاع ۲۵۴۳ پا از سطح دریا، در ۲۳۸ کیلومتری شمال [[شهر]] [[معان]] قرار دارد. این مکان صحرایی به نام [[بنی عطیه]] دارد که دور تا دور آن را احاطه کرده است. در حال حاضر، تبوک به یکی از شهرهای اصلی شمال [[حجاز]] تبدیل شده و به فاصله ۷۷۸ کیلومتری شمال مدینه (در جاده‌ای سنگفرش که از [[خیبر]] و [[تیماء]] می‌‌گذرد) واقع است.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۵۹-۶۰.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۱۲۳: / خط ۱۶۰: @@
 # [[پرونده:IM010213.jpg|22px]] [[محمد علی جاودان|جاودان، محمد علی]]، [[جانشین پیامبر (کتاب)|'''جانشین پیامبر''']]
 # [[پرونده:IM010527.jpg|22px]] [[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|'''معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة''']]
 {{پایان منابع}}