تجارت در معارف و سیره نبوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پیامبر{{صل}} و تجارت */

2025-02-01T13:42:38Z

پیامبر{{صل}} و تجارت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۲
خط ۲۵۹:		خط ۲۵۹:
	# در [[زمان جاهلیت]] شترهایی را به بهایی مشخص در [[آینده]] می‌فروختند؛ یعنی زمانی که بچه شتر ماده متولد شود و بچه‌اش هم بچه‌دار گردد.		# در [[زمان جاهلیت]] شترهایی را به بهایی مشخص در [[آینده]] می‌فروختند؛ یعنی زمانی که بچه شتر ماده متولد شود و بچه‌اش هم بچه‌دار گردد.
	# دیگران گفته‌اند: تا زمانی که شتر ماده بچه‌اش متولد شود، یعنی به شرط تولد طبیعی بچه شتر. هر دو نوع معامله [[باطل]] است<ref>دعائم الإسلام، ج‌۲، ص۲۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴]]، ص ۶۷۹ - ۶۸۰.</ref>		# دیگران گفته‌اند: تا زمانی که شتر ماده بچه‌اش متولد شود، یعنی به شرط تولد طبیعی بچه شتر. هر دو نوع معامله [[باطل]] است<ref>دعائم الإسلام، ج‌۲، ص۲۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴]]، ص ۶۷۹ - ۶۸۰.</ref>

	~~==[[پیامبر]]{{صل}} و [[تجارت]]==~~
	~~[[پیامبر اکرم]]{{صل}} تجارت می‌کرد که در این باره چند [[حدیث]] از نظرتان می‌گذرد:~~
	شخصی به نام [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: [[خدمت]] [[امام صادق]]{{ع}} رسیدیم، حضرت حال عمر بن مسلم را پرسید و فرمود: چه می‌کند؟ گفتم او مرد شایسته‌ای است، اما تجارت را ترک کرده است. [[امام]] سه بار فرمود: کار [[شیطان]] است، آیا او نمی‌داند که [[پیغمبر]] [[خدا]] کالای کاروانی را که از [[شام]] آمده بود خرید و از آن [[معامله]] چندان سودی برد که [[قرض]] خود را پرداخت کرد و آنچه را زیاد آمد میان بستگانش قسمت کرد.
	~~آن گاه حضرت این [[آیه]] را [[تلاوت]] کرد که [[خداوند]] می‌فرماید:~~
	مردانی که نه تجارت و نه معامله، آنها را از [[یاد خدا]] و بر پا داشتن [[نماز]] و ادای [[زکات]] [[غافل]] نمی‌کند<ref>{{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ}} «مردانی که هیچ داد و ستد و خرید و فروشی آنان را از یاد خداوند و برپا داشتن نماز و دادن زکات (به خود) سرگرم نمی‌دارد» سوره نور، آیه ۳۷.</ref>.
	سپس امام صادق{{ع}} فرمود: قصه سرایان می‌گویند این آیه در [[ستایش]] کسانی است که تجارت نمی‌کنند. اینان [[دروغ]] گفته‌اند،؛ چراکه این آیه در [[شأن]] کسانی است که مشغول بودن به تجارت ایشان را از ادای [[نماز اول وقت]] باز نمی‌داشت. پس از آن حضرت فرمود: اینها از کسانی که به نماز حاضر شوند و تجارت نکنند برترند<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَسَأَلَنَا عَنْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ مَا فَعَلَ فَقُلْتُ صَالِحٌ وَ لَكِنَّهُ قَدْ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَمَلُ الشَّيْطَانِ ثَلَاثاً- أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} اشْتَرَى عِيراً أَتَتْ مِنَ الشَّامِ فَاسْتَفْضَلَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ وَ قَسَمَ فِي قَرَابَتِهِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ}} يَقُولُ الْقُصَّاصُ إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ يَكُونُوا يَتَّجِرُونَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الصَّلَاةَ فِي مِيقَاتِهَا وَ هُوَ أَفْضَلُ مِمَّنْ حَضَرَ الصَّلَاةَ وَ لَمْ يَتَّجِرْ}}؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۵؛ کتاب المعیشه، حدیث ۸، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۳۷۴؛ کتاب المکاسب، حدیث ۱۸.</ref>.

	در [[حدیث]] دیگری آمده است: [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: روزی در [[خدمت]] [[امام صادق]]{{ع}} بودم. حضرت از حال شخصی به نام معاذ کرباس فروش سؤال کرد، گفته شد [[تجارت]] را ترک کرده است. فرمود: این کار [[شیطان]] است؛ زیرا هر کس [[داد و ستد]] را ترک کند دو ثلث [[عقل]] (معاش) خود را از دست داده است. آیا نمی‌داند که [[رسول خدا]]{{صل}} هنگامی که کاروان شتری از [[شام]] رسید از آنان جنس خریداری کرد و [[معامله]] کرد و سودی برد و [[قرض]] خود را ادا کرد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ بَيَّاعِ الزُّطِّيِّ قَالَ: سَأَلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَوْماً وَ أَنَا عِنْدَهُ عَنْ مُعَاذٍ بَيَّاعِ الْكَرَابِيسِ فَقِيلَ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ عَمَلُ الشَّيْطَانِ عَمَلُ الشَّيْطَانِ مَنْ تَرَكَ التِّجَارَةَ ذَهَبَ ثُلُثَا عَقْلِهِ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَدِمَتْ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ فَاشْتَرَى مِنْهَا وَ اتَّجَرَ فَرَبِحَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ}}؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۶، کتاب التجاره باب ۱، حدیث ۱۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۸.</ref>.<ref>[[نورالله علیدوست خراسانی\|علیدوست خراسانی، نورالله]]، [[منابع مالی اهل بیت (کتاب)\|منابع مالی اهل بیت]] ص ۱۶۳</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۲

2025-02-01T13:42:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۲
خط ۵:		خط ۵:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

			== [[پیامبر]]{{صل}} و [[تجارت]] ==
			[[پیامبر اکرم]]{{صل}} تجارت می‌کرد که در این باره چند [[حدیث]] از نظرتان می‌گذرد: شخصی به نام [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: خدمت [[امام صادق]]{{ع}} رسیدیم، حضرت حال عمر بن مسلم را پرسید و فرمود: چه می‌کند؟ گفتم او مرد شایسته‌ای است، اما تجارت را ترک کرده است. [[امام]] سه بار فرمود: کار [[شیطان]] است، آیا او نمی‌داند که [[پیغمبر]] [[خدا]] کالای کاروانی را که از [[شام]] آمده بود خرید و از آن معامله چندان سودی برد که [[قرض]] خود را پرداخت کرد و آنچه را زیاد آمد میان بستگانش قسمت کرد. آن گاه حضرت این [[آیه]] را [[تلاوت]] کرد که [[خداوند]] می‌فرماید: مردانی که نه تجارت و نه معامله، آنها را از [[یاد خدا]] و بر پا داشتن [[نماز]] و ادای [[زکات]] [[غافل]] نمی‌کند<ref>{{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ}} «مردانی که هیچ داد و ستد و خرید و فروشی آنان را از یاد خداوند و برپا داشتن نماز و دادن زکات (به خود) سرگرم نمی‌دارد» سوره نور، آیه ۳۷.</ref>.

			سپس امام صادق{{ع}} فرمود: قصه سرایان می‌گویند این آیه در [[ستایش]] کسانی است که تجارت نمی‌کنند. اینان [[دروغ]] گفته‌اند،؛ چراکه این آیه در [[شأن]] کسانی است که مشغول بودن به تجارت ایشان را از ادای نماز اول وقت باز نمی‌داشت. پس از آن حضرت فرمود: اینها از کسانی که به نماز حاضر شوند و تجارت نکنند برترند<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَسَأَلَنَا عَنْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ مَا فَعَلَ فَقُلْتُ صَالِحٌ وَ لَكِنَّهُ قَدْ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَمَلُ الشَّيْطَانِ ثَلَاثاً- أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} اشْتَرَى عِيراً أَتَتْ مِنَ الشَّامِ فَاسْتَفْضَلَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ وَ قَسَمَ فِي قَرَابَتِهِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ}} يَقُولُ الْقُصَّاصُ إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ يَكُونُوا يَتَّجِرُونَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الصَّلَاةَ فِي مِيقَاتِهَا وَ هُوَ أَفْضَلُ مِمَّنْ حَضَرَ الصَّلَاةَ وَ لَمْ يَتَّجِرْ}}؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۵؛ کتاب المعیشه، حدیث ۸، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۳۷۴؛ کتاب المکاسب، حدیث ۱۸.</ref>.

			در [[حدیث]] دیگری آمده است: [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: روزی در خدمت [[امام صادق]]{{ع}} بودم. حضرت از حال شخصی به نام معاذ کرباس فروش سؤال کرد، گفته شد [[تجارت]] را ترک کرده است. فرمود: این کار [[شیطان]] است؛ زیرا هر کس [[داد و ستد]] را ترک کند دو ثلث [[عقل]] (معاش) خود را از دست داده است. آیا نمی‌داند که [[رسول خدا]]{{صل}} هنگامی که کاروان شتری از [[شام]] رسید از آنان جنس خریداری کرد و معامله کرد و سودی برد و [[قرض]] خود را ادا کرد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ بَيَّاعِ الزُّطِّيِّ قَالَ: سَأَلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَوْماً وَ أَنَا عِنْدَهُ عَنْ مُعَاذٍ بَيَّاعِ الْكَرَابِيسِ فَقِيلَ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ عَمَلُ الشَّيْطَانِ عَمَلُ الشَّيْطَانِ مَنْ تَرَكَ التِّجَارَةَ ذَهَبَ ثُلُثَا عَقْلِهِ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَدِمَتْ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ فَاشْتَرَى مِنْهَا وَ اتَّجَرَ فَرَبِحَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ}}؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۶، کتاب التجاره باب ۱، حدیث ۱۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۸.</ref>.<ref>[[نورالله علیدوست خراسانی\|علیدوست خراسانی، نورالله]]، [[منابع مالی اهل بیت (کتاب)\|منابع مالی اهل بیت]]، ص ۱۶۳.</ref>

	== [[آداب]] و شرایط معاملات ==		== [[آداب]] و شرایط معاملات ==

Bahmani: /* جنس‌های حرام و غیر قابل خرید و فروش */

2025-02-01T13:39:53Z

جنس‌های حرام و غیر قابل خرید و فروش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹
خط ۱۸۴:		خط ۱۸۴:
	[[رسول خدا]]{{صل}} از [[خرید و فروش]] فُقّاع، مشروبِ ساخته شده از جو (غُبَیْراء) نیز، [[نهی]] کرده است<ref> ابن شهرآشوب، متشابه القرآن و مختلفه، ج۲، ص۲۱۱؛ عوالی اللئالی، ج۲، ص۱۸: {{متن حدیث\|الْغُبَيْرَاءُ الَّتِي نَهَى النَّبِيُّ{{صل}} عَنْهَا هِيَ الْفُقَّاعُ}}.</ref>. زشتیِ مشروبات و مسکرات و دیگر نجاسات آن قدر زیاد است که [[پیامبر]] از خرید برای مداوا با آن هم نهی کرده است:پیامبر نهی کرده از مداوا با دواء [[خبیث]] و [[پلید]]<ref>{{متن حدیث\|نَهَی رَسُولُ اللَّهِ عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِیثِ أَنْ یتَدَاوَی بِهِ}}؛ ابن ابسام، طب الأئمة{{عم}}، ص۶۲؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۳۴۶؛ بحارالانوار، ج۵۹، ص۸۷.</ref>.		[[رسول خدا]]{{صل}} از [[خرید و فروش]] فُقّاع، مشروبِ ساخته شده از جو (غُبَیْراء) نیز، [[نهی]] کرده است<ref> ابن شهرآشوب، متشابه القرآن و مختلفه، ج۲، ص۲۱۱؛ عوالی اللئالی، ج۲، ص۱۸: {{متن حدیث\|الْغُبَيْرَاءُ الَّتِي نَهَى النَّبِيُّ{{صل}} عَنْهَا هِيَ الْفُقَّاعُ}}.</ref>. زشتیِ مشروبات و مسکرات و دیگر نجاسات آن قدر زیاد است که [[پیامبر]] از خرید برای مداوا با آن هم نهی کرده است:پیامبر نهی کرده از مداوا با دواء [[خبیث]] و [[پلید]]<ref>{{متن حدیث\|نَهَی رَسُولُ اللَّهِ عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِیثِ أَنْ یتَدَاوَی بِهِ}}؛ ابن ابسام، طب الأئمة{{عم}}، ص۶۲؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۳۴۶؛ بحارالانوار، ج۵۹، ص۸۷.</ref>.

	خبیث به سَم و دوای [[نجس]] [[حرام]]، مانندِ شراب و شاش‌ها و پِهِن‌ها معنا شده است و هر چیزِ بدبو و بدطعم که بدن‌ها و [[روح انسان]] از آن [[تنفر]] دارد<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|الدواء الخبیث: السُّمُ وکُلُّ دواءٍ نَجِسٍ مُحَرَّم، کالخمرِ و الأبوالِ و الأَرْوَاث. و کلّ ما کان کَریهاً فی رائِحَتِهِ و طَعْمِهِ مِمّا تَأْبَاهُ الأبدانُ و الأرواحُ}}.</ref>.		خبیث به سَم و دوای نجس [[حرام]]، مانندِ شراب و شاش‌ها و پِهِن‌ها معنا شده است و هر چیزِ بدبو و بدطعم که بدن‌ها و [[روح انسان]] از آن [[تنفر]] دارد<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|الدواء الخبیث: السُّمُ وکُلُّ دواءٍ نَجِسٍ مُحَرَّم، کالخمرِ و الأبوالِ و الأَرْوَاث. و کلّ ما کان کَریهاً فی رائِحَتِهِ و طَعْمِهِ مِمّا تَأْبَاهُ الأبدانُ و الأرواحُ}}.</ref>.

	البته در اثری حدیث نبوی همراه با قید [[اضطرار]] آمده است<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|و نهی النّبیّ\|عن الدّواء الخَبِیثِ، إلّا ما کان اِضطراراً}}.</ref>؛ یعنی در صورت ناچاری می‌‌توان از خبیث برای مداوا بهره برد. بیهقی هم حال [[ضرورت]] را استثنا کرده است<ref>بیهقی، الآداب، ص۲۸۸؛ همو، سنن الکبری، ج۱۰، ص۵.</ref>.		البته در اثری حدیث نبوی همراه با قید [[اضطرار]] آمده است<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|و نهی النّبیّ\|عن الدّواء الخَبِیثِ، إلّا ما کان اِضطراراً}}.</ref>؛ یعنی در صورت ناچاری می‌‌توان از خبیث برای مداوا بهره برد. بیهقی هم حال [[ضرورت]] را استثنا کرده است<ref>بیهقی، الآداب، ص۲۸۸؛ همو، سنن الکبری، ج۱۰، ص۵.</ref>.
خط ۲۱۶:		خط ۲۱۶:
	[[محمد بن سِنان]] گوید: از [[ابو‌الحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} درباره آبِ [[وادی]] پرسیدم، فرمود: به تحقیق که مسلمانان در آب، آتش و گیاه مشترک هستند<ref>. من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۳۹؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۴۶؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۴۱۷: {{متن حدیث\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ شُرَكَاءُ فِي الْمَاءِ وَ النَّارِ وَ الْكَلَإِ}}.</ref>.		[[محمد بن سِنان]] گوید: از [[ابو‌الحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} درباره آبِ [[وادی]] پرسیدم، فرمود: به تحقیق که مسلمانان در آب، آتش و گیاه مشترک هستند<ref>. من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۳۹؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۴۶؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۴۱۷: {{متن حدیث\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ شُرَكَاءُ فِي الْمَاءِ وَ النَّارِ وَ الْكَلَإِ}}.</ref>.

	[[شیخ طوسی]] در خلاف و مبسوط این موضوع را مطرح کرده است که اگر آب [[چاه]] یا چشمه‌ای اضافه بود، آیا می‌تواند آن را بفروشد یا باید به دیگری بدهد؟ ایشان می‌‌گوید لازم است به دیگران بدهد، سپس قول‌های دیگر از جمله [[لزوم]] پرداخت با عوض را نقل می‌کند. او افزون بر حدیث نبوی ذکرشده، به خبر دیگر از آن حضرت نیز استناد می‌کند: هرکس دیگران را از اضافیِ آب باز دارد تا مانع رویش گیاه شود، [[خداوند]] او را از فضل [[رحمت]] خود در [[روز قیامت]] منع نماید<ref>شیخ طوسی، الخلاف، ج‌۳، ص۵۳۲: {{متن حدیث\|مَنْ مَنَعَ فَضْلَ الْمَاءِ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلَأَ مَنَعَهُ اللَّهُ فَضْلَ رَحْمَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}.</ref>.		[[شیخ طوسی]] در خلاف و مبسوط این موضوع را مطرح کرده است که اگر آب چاه یا چشمه‌ای اضافه بود، آیا می‌تواند آن را بفروشد یا باید به دیگری بدهد؟ ایشان می‌‌گوید لازم است به دیگران بدهد، سپس قول‌های دیگر از جمله [[لزوم]] پرداخت با عوض را نقل می‌کند. او افزون بر حدیث نبوی ذکرشده، به خبر دیگر از آن حضرت نیز استناد می‌کند: هرکس دیگران را از اضافیِ آب باز دارد تا مانع رویش گیاه شود، [[خداوند]] او را از فضل [[رحمت]] خود در [[روز قیامت]] منع نماید<ref>شیخ طوسی، الخلاف، ج‌۳، ص۵۳۲: {{متن حدیث\|مَنْ مَنَعَ فَضْلَ الْمَاءِ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلَأَ مَنَعَهُ اللَّهُ فَضْلَ رَحْمَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}.</ref>.

	[[علامه حلّی]] در مختلف الشّیعه این دسته [[روایات]] را عامی دانسته و ممنوعیت فروش را [[مکروه]] می‌داند<ref>علامه حلّی، مختلف الشّیعه، ج‌۶، ص۲۰۴.</ref>. اما در تذکره با استناد به روایت نبوی در اشتراک این سه، آن را دلیل بر اشتراک مردم در معادِن، ظاهر (مانند [[معدن]] نمک)، دانسته است<ref>علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، چ قدیم، ج۲، ص۴۰۳.</ref>.		[[علامه حلّی]] در مختلف الشّیعه این دسته [[روایات]] را عامی دانسته و ممنوعیت فروش را [[مکروه]] می‌داند<ref>علامه حلّی، مختلف الشّیعه، ج‌۶، ص۲۰۴.</ref>. اما در تذکره با استناد به روایت نبوی در اشتراک این سه، آن را دلیل بر اشتراک مردم در معادِن، ظاهر (مانند [[معدن]] نمک)، دانسته است<ref>علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، چ قدیم، ج۲، ص۴۰۳.</ref>.

Jaafari: /* منابع */

2025-01-26T06:30:12Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۲۶۵:		خط ۲۶۵:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده: 1100831.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴''']]		# [[پرونده: 1100831.jpg\|22px]] [[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴''']]
			# [[پرونده:IM010709.jpg\|22px]] [[نورالله علیدوست خراسانی\|علیدوست خراسانی، نورالله]]، [[منابع مالی اهل بیت (کتاب)\|'''منابع مالی اهل بیت''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2025-01-26T06:30:00Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۲۵۲:		خط ۲۵۲:
	# در [[زمان جاهلیت]] شترهایی را به بهایی مشخص در [[آینده]] می‌فروختند؛ یعنی زمانی که بچه شتر ماده متولد شود و بچه‌اش هم بچه‌دار گردد.		# در [[زمان جاهلیت]] شترهایی را به بهایی مشخص در [[آینده]] می‌فروختند؛ یعنی زمانی که بچه شتر ماده متولد شود و بچه‌اش هم بچه‌دار گردد.
	# دیگران گفته‌اند: تا زمانی که شتر ماده بچه‌اش متولد شود، یعنی به شرط تولد طبیعی بچه شتر. هر دو نوع معامله [[باطل]] است<ref>دعائم الإسلام، ج‌۲، ص۲۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴]]، ص ۶۷۹ - ۶۸۰.</ref>		# دیگران گفته‌اند: تا زمانی که شتر ماده بچه‌اش متولد شود، یعنی به شرط تولد طبیعی بچه شتر. هر دو نوع معامله [[باطل]] است<ref>دعائم الإسلام، ج‌۲، ص۲۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ذاکری\|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴ (کتاب)\|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۴]]، ص ۶۷۹ - ۶۸۰.</ref>

			==[[پیامبر]]{{صل}} و [[تجارت]]==
			[[پیامبر اکرم]]{{صل}} تجارت می‌کرد که در این باره چند [[حدیث]] از نظرتان می‌گذرد:
			شخصی به نام [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: [[خدمت]] [[امام صادق]]{{ع}} رسیدیم، حضرت حال عمر بن مسلم را پرسید و فرمود: چه می‌کند؟ گفتم او مرد شایسته‌ای است، اما تجارت را ترک کرده است. [[امام]] سه بار فرمود: کار [[شیطان]] است، آیا او نمی‌داند که [[پیغمبر]] [[خدا]] کالای کاروانی را که از [[شام]] آمده بود خرید و از آن [[معامله]] چندان سودی برد که [[قرض]] خود را پرداخت کرد و آنچه را زیاد آمد میان بستگانش قسمت کرد.
			آن گاه حضرت این [[آیه]] را [[تلاوت]] کرد که [[خداوند]] می‌فرماید:
			مردانی که نه تجارت و نه معامله، آنها را از [[یاد خدا]] و بر پا داشتن [[نماز]] و ادای [[زکات]] [[غافل]] نمی‌کند<ref>{{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ}} «مردانی که هیچ داد و ستد و خرید و فروشی آنان را از یاد خداوند و برپا داشتن نماز و دادن زکات (به خود) سرگرم نمی‌دارد» سوره نور، آیه ۳۷.</ref>.
			سپس امام صادق{{ع}} فرمود: قصه سرایان می‌گویند این آیه در [[ستایش]] کسانی است که تجارت نمی‌کنند. اینان [[دروغ]] گفته‌اند،؛ چراکه این آیه در [[شأن]] کسانی است که مشغول بودن به تجارت ایشان را از ادای [[نماز اول وقت]] باز نمی‌داشت. پس از آن حضرت فرمود: اینها از کسانی که به نماز حاضر شوند و تجارت نکنند برترند<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} فَسَأَلَنَا عَنْ عُمَرَ بْنِ مُسْلِمٍ مَا فَعَلَ فَقُلْتُ صَالِحٌ وَ لَكِنَّهُ قَدْ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} عَمَلُ الشَّيْطَانِ ثَلَاثاً- أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} اشْتَرَى عِيراً أَتَتْ مِنَ الشَّامِ فَاسْتَفْضَلَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ وَ قَسَمَ فِي قَرَابَتِهِ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {{متن قرآن\|رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ}} يَقُولُ الْقُصَّاصُ إِنَّ الْقَوْمَ لَمْ يَكُونُوا يَتَّجِرُونَ كَذَبُوا وَ لَكِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَدَعُونَ الصَّلَاةَ فِي مِيقَاتِهَا وَ هُوَ أَفْضَلُ مِمَّنْ حَضَرَ الصَّلَاةَ وَ لَمْ يَتَّجِرْ}}؛ فروع کافی، ج۵، ص۷۵؛ کتاب المعیشه، حدیث ۸، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۳۷۴؛ کتاب المکاسب، حدیث ۱۸.</ref>.

			در [[حدیث]] دیگری آمده است: [[اسباط بن سالم]] می‌گوید: روزی در [[خدمت]] [[امام صادق]]{{ع}} بودم. حضرت از حال شخصی به نام معاذ کرباس فروش سؤال کرد، گفته شد [[تجارت]] را ترک کرده است. فرمود: این کار [[شیطان]] است؛ زیرا هر کس [[داد و ستد]] را ترک کند دو ثلث [[عقل]] (معاش) خود را از دست داده است. آیا نمی‌داند که [[رسول خدا]]{{صل}} هنگامی که کاروان شتری از [[شام]] رسید از آنان جنس خریداری کرد و [[معامله]] کرد و سودی برد و [[قرض]] خود را ادا کرد<ref>{{متن حدیث\|عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ سَالِمٍ بَيَّاعِ الزُّطِّيِّ قَالَ: سَأَلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَوْماً وَ أَنَا عِنْدَهُ عَنْ مُعَاذٍ بَيَّاعِ الْكَرَابِيسِ فَقِيلَ تَرَكَ التِّجَارَةَ فَقَالَ عَمَلُ الشَّيْطَانِ عَمَلُ الشَّيْطَانِ مَنْ تَرَكَ التِّجَارَةَ ذَهَبَ ثُلُثَا عَقْلِهِ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَدِمَتْ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ فَاشْتَرَى مِنْهَا وَ اتَّجَرَ فَرَبِحَ فِيهَا مَا قَضَى دَيْنَهُ}}؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۶، کتاب التجاره باب ۱، حدیث ۱۱؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۸.</ref>.<ref>[[نورالله علیدوست خراسانی\|علیدوست خراسانی، نورالله]]، [[منابع مالی اهل بیت (کتاب)\|منابع مالی اهل بیت]] ص ۱۶۳</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۶

2024-11-23T10:06:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = تجارت		\| موضوع مرتبط = تجارت
	\| عنوان مدخل = تجارت		\| عنوان مدخل = تجارت
	\| مداخل مرتبط = [[تجارت در قرآن]] - [[تجارت در ~~تاریخ اسلامی~~]] - [[تجارت در فقه اسلامی]] - [[تجارت در معارف و سیره معصوم]] - [[تجارت در معارف و سیره نبوی]] - [[تجارت در معارف و سیره علوی]] - [[تجارت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[تجارت خارجی]]		\| مداخل مرتبط = [[تجارت در قرآن]] - [[تجارت در حدیث]] - [[تجارت در فقه اسلامی]] - [[تجارت در معارف و سیره معصوم]] - [[تجارت در معارف و سیره نبوی]] - [[تجارت در معارف و سیره علوی]] - [[تجارت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[تجارت خارجی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* جنس‌های حرام و غیر قابل خرید و فروش */

2024-11-23T09:44:14Z

جنس‌های حرام و غیر قابل خرید و فروش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۴
خط ۲۰۴:		خط ۲۰۴:
	'''۴. نرد و ابزار قمار و طبل:''' و پیامبر نهی کرد از فروش نرد<ref>من لا‌یحضره الفقیه، ج۴، ص۸: {{متن حدیث\|وَ نَهَى عَنْ بَيْعِ النَّرْدِ}}.</ref>.		'''۴. نرد و ابزار قمار و طبل:''' و پیامبر نهی کرد از فروش نرد<ref>من لا‌یحضره الفقیه، ج۴، ص۸: {{متن حدیث\|وَ نَهَى عَنْ بَيْعِ النَّرْدِ}}.</ref>.

	علت [[حرمت]] خرید آن، [[حرمت]] [[بازی]] با هر نوع آلت قِمار است که در قسمتی از نهی‌های حضرت آمده است: و نهی فرمود از بازی با نرد و شطرنج و ورق، و استفاده کردن از تار و سه تار و ساز<ref>من لا‌یحضره الفقیه، ج۴، ص۶ و ترجمه آن، ج۵، ص۳۰۹: {{متن حدیث وَ نَهَى عَنِ اللَّعِبِ بِالنَّرْدِ وَ الشِّطْرَنْجِ وَ الْكُوبَةِ وَ الْعَرْطَبَةِ وَ هِيَ الطُّنْبُورُ وَ الْعُودُ}}.</ref>.		علت [[حرمت]] خرید آن، [[حرمت]] [[بازی]] با هر نوع آلت قِمار است که در قسمتی از نهی‌های حضرت آمده است: و نهی فرمود از بازی با نرد و شطرنج و ورق، و استفاده کردن از تار و سه تار و ساز<ref>من لا‌یحضره الفقیه، ج۴، ص۶ و ترجمه آن، ج۵، ص۳۰۹: {{متن حدیث\| وَ نَهَى عَنِ اللَّعِبِ بِالنَّرْدِ وَ الشِّطْرَنْجِ وَ الْكُوبَةِ وَ الْعَرْطَبَةِ وَ هِيَ الطُّنْبُورُ وَ الْعُودُ}}.</ref>.

	'''۵. ابزار غنا:''' در [[روایت]] قبلی از ابزاری مربوط به مجالس غنا نهی شده بود؛ مانندِ تار و مانند آن، و در روایتی هم از فروش و بهای [[کنیزکان]] آوازخوان نهی شده و سود به دست آمده، [[حرام]] گردیده است.		'''۵. ابزار غنا:''' در [[روایت]] قبلی از ابزاری مربوط به مجالس غنا نهی شده بود؛ مانندِ تار و مانند آن، و در روایتی هم از فروش و بهای [[کنیزکان]] آوازخوان نهی شده و سود به دست آمده، [[حرام]] گردیده است.

Bahmani: /* معامله جزافی و نامشخص = */

2024-11-23T09:42:44Z

معامله جزافی و نامشخص =

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۱۲
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	داد ‌و ‌ستد باید روشن و بی‌ابهام باشد تا سبب [[زیان]] به یکی از دو طرف نشود و معامله غرری نباشد. [[رسول خدا]]{{صل}} [[مردم]] را از [[فریب کاری]] در معاملات و [[بی‌وفایی]] در قول و قرارها نهی کرده است: به تحقیق که رسول خدا{{صل}} نهی کرده از معامله خِلا ٰ به (فریب زبانی)، [[نیرنگ]]، غِش در معامله و نهی کرد از نیرنگ و فریب در معامله و [[عهدشکنی]]، و فرمود: وفا کنید به عقدهای خود در [[خرید و فروش]] و [[ازدواج]]، [[سوگند]]، [[عهد]] و [[صدقه]]<ref>{{متن حدیث\|أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} نَهَى عَنِ الْخِلَابَةِ وَ الْخَدِيعَةِ وَ الْغِشِّ وَ قَالَ مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا وَ نَهَى عَنِ الْغَدْرِ وَ الْخِدَاعِ فِي الْبُيُوعِ وَ عَنِ النَّكْثِ وَ قَالَ أَوْفُوا بِالْعُقُودِ فِي الْبَيْعِ وَ الشِّرَاءِ وَ النِّكَاحِ وَ الْحَلْفِ وَ الْعَهْدِ وَ الصَّدَقَةِ}}دعائم الإسلام، ج۲، ص۲۷.</ref>؛ خلابه را به معنای فریب دانسته‌اند<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱، ص۴۷۱؛ الوافی، ج۴، ص۱۵۷.</ref>. برخی نیز گفته‌اند: فریب با سخن و چرب زبانی است<ref>ابناثیر، النّهایه، ج۲، ص۵۸.</ref>.		داد ‌و ‌ستد باید روشن و بی‌ابهام باشد تا سبب [[زیان]] به یکی از دو طرف نشود و معامله غرری نباشد. [[رسول خدا]]{{صل}} [[مردم]] را از [[فریب کاری]] در معاملات و [[بی‌وفایی]] در قول و قرارها نهی کرده است: به تحقیق که رسول خدا{{صل}} نهی کرده از معامله خِلا ٰ به (فریب زبانی)، [[نیرنگ]]، غِش در معامله و نهی کرد از نیرنگ و فریب در معامله و [[عهدشکنی]]، و فرمود: وفا کنید به عقدهای خود در [[خرید و فروش]] و [[ازدواج]]، [[سوگند]]، [[عهد]] و [[صدقه]]<ref>{{متن حدیث\|أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} نَهَى عَنِ الْخِلَابَةِ وَ الْخَدِيعَةِ وَ الْغِشِّ وَ قَالَ مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا وَ نَهَى عَنِ الْغَدْرِ وَ الْخِدَاعِ فِي الْبُيُوعِ وَ عَنِ النَّكْثِ وَ قَالَ أَوْفُوا بِالْعُقُودِ فِي الْبَيْعِ وَ الشِّرَاءِ وَ النِّكَاحِ وَ الْحَلْفِ وَ الْعَهْدِ وَ الصَّدَقَةِ}}دعائم الإسلام، ج۲، ص۲۷.</ref>؛ خلابه را به معنای فریب دانسته‌اند<ref>زبیدی، تاج العروس، ج۱، ص۴۷۱؛ الوافی، ج۴، ص۱۵۷.</ref>. برخی نیز گفته‌اند: فریب با سخن و چرب زبانی است<ref>ابناثیر، النّهایه، ج۲، ص۵۸.</ref>.

	== معامله جزافی و نامشخص ===		=== معامله جزافی و نامشخص ===
	مورد [[داد و ستد]] باید مشخص باشد، به همین علت اگر عددی باشد، باید تعدادش مشخص باشد و چنانچه قابل وزن است، باید مقدارش به کیل و وزن معلوم باشد. بدون تعیین مقدار، معامله جایز نیست. پیامبر نهی کرد از خریدِ خوردنی با خوردنی، بدون وزن و نامشخص<ref>دعائم الإسلام، ج۲، ص۴۳: {{متن حدیث\|أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الطَّعَامِ بِالطَّعَامِ جَزَافاً}}.</ref>.		مورد [[داد و ستد]] باید مشخص باشد، به همین علت اگر عددی باشد، باید تعدادش مشخص باشد و چنانچه قابل وزن است، باید مقدارش به کیل و وزن معلوم باشد. بدون تعیین مقدار، معامله جایز نیست. پیامبر نهی کرد از خریدِ خوردنی با خوردنی، بدون وزن و نامشخص<ref>دعائم الإسلام، ج۲، ص۴۳: {{متن حدیث\|أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الطَّعَامِ بِالطَّعَامِ جَزَافاً}}.</ref>.

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تجارت | عنوان مدخل = تجارت | مداخل مرتبط = تجارت در قرآن - تجارت در تاریخ اسلامی - تجارت در فقه اسلامی - تجارت در معارف و سیره معصوم - تجارت در معارف و سیره نبوی - تجارت در معارف و سیره علوی - تجارت در فرهنگ و م...» ایجاد کرد

2024-11-23T09:42:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تجارت | عنوان مدخل = تجارت | مداخل مرتبط = تجارت در قرآن - تجارت در تاریخ اسلامی - تجارت در فقه اسلامی - تجارت در معارف و سیره معصوم - تجارت در معارف و سیره نبوی - تجارت در معارف و سیره علوی - تجارت در فرهنگ و م...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹
خط ۱۸۴:		خط ۱۸۴:
	[[رسول خدا]]{{صل}} از [[خرید و فروش]] فُقّاع، مشروبِ ساخته شده از جو (غُبَیْراء) نیز، [[نهی]] کرده است<ref> ابن شهرآشوب، متشابه القرآن و مختلفه، ج۲، ص۲۱۱؛ عوالی اللئالی، ج۲، ص۱۸: {{متن حدیث\|الْغُبَيْرَاءُ الَّتِي نَهَى النَّبِيُّ{{صل}} عَنْهَا هِيَ الْفُقَّاعُ}}.</ref>. زشتیِ مشروبات و مسکرات و دیگر نجاسات آن قدر زیاد است که [[پیامبر]] از خرید برای مداوا با آن هم نهی کرده است:پیامبر نهی کرده از مداوا با دواء [[خبیث]] و [[پلید]]<ref>{{متن حدیث\|نَهَی رَسُولُ اللَّهِ عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِیثِ أَنْ یتَدَاوَی بِهِ}}؛ ابن ابسام، طب الأئمة{{عم}}، ص۶۲؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۳۴۶؛ بحارالانوار، ج۵۹، ص۸۷.</ref>.		[[رسول خدا]]{{صل}} از [[خرید و فروش]] فُقّاع، مشروبِ ساخته شده از جو (غُبَیْراء) نیز، [[نهی]] کرده است<ref> ابن شهرآشوب، متشابه القرآن و مختلفه، ج۲، ص۲۱۱؛ عوالی اللئالی، ج۲، ص۱۸: {{متن حدیث\|الْغُبَيْرَاءُ الَّتِي نَهَى النَّبِيُّ{{صل}} عَنْهَا هِيَ الْفُقَّاعُ}}.</ref>. زشتیِ مشروبات و مسکرات و دیگر نجاسات آن قدر زیاد است که [[پیامبر]] از خرید برای مداوا با آن هم نهی کرده است:پیامبر نهی کرده از مداوا با دواء [[خبیث]] و [[پلید]]<ref>{{متن حدیث\|نَهَی رَسُولُ اللَّهِ عَنِ الدَّوَاءِ الْخَبِیثِ أَنْ یتَدَاوَی بِهِ}}؛ ابن ابسام، طب الأئمة{{عم}}، ص۶۲؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۳۴۶؛ بحارالانوار، ج۵۹، ص۸۷.</ref>.

	خبیث به سَم و دوای [[نجس]] [[حرام]]، مانندِ شراب و شاش‌ها و پِهِن‌ها معنا شده است و هر چیزِ بدبو و بدطعم که بدن‌ها و [[روح انسان]] از آن [[تنفر]] دارد<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|الدواء الخبیث: السُّمُ وکُلُّ دواءٍ نَجِسٍ مُحَرَّم، کالخمرِ و الأبوالِ و الأَرْوَاث. و کلّ ما کان کَریهاً فی رائِحَتِهِ و طَعْمِهِ مِمّا تَأْبَاهُ الأبدانُ و الأرواحُ}}.</ref>.		خبیث به سَم و دوای نجس [[حرام]]، مانندِ شراب و شاش‌ها و پِهِن‌ها معنا شده است و هر چیزِ بدبو و بدطعم که بدن‌ها و [[روح انسان]] از آن [[تنفر]] دارد<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|الدواء الخبیث: السُّمُ وکُلُّ دواءٍ نَجِسٍ مُحَرَّم، کالخمرِ و الأبوالِ و الأَرْوَاث. و کلّ ما کان کَریهاً فی رائِحَتِهِ و طَعْمِهِ مِمّا تَأْبَاهُ الأبدانُ و الأرواحُ}}.</ref>.

	البته در اثری حدیث نبوی همراه با قید [[اضطرار]] آمده است<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|و نهی النّبیّ\|عن الدّواء الخَبِیثِ، إلّا ما کان اِضطراراً}}.</ref>؛ یعنی در صورت ناچاری می‌‌توان از خبیث برای مداوا بهره برد. بیهقی هم حال [[ضرورت]] را استثنا کرده است<ref>بیهقی، الآداب، ص۲۸۸؛ همو، سنن الکبری، ج۱۰، ص۵.</ref>.		البته در اثری حدیث نبوی همراه با قید [[اضطرار]] آمده است<ref>أزدی، کتاب الماء، ج۲، ص۳۸۳: {{عربی\|و نهی النّبیّ\|عن الدّواء الخَبِیثِ، إلّا ما کان اِضطراراً}}.</ref>؛ یعنی در صورت ناچاری می‌‌توان از خبیث برای مداوا بهره برد. بیهقی هم حال [[ضرورت]] را استثنا کرده است<ref>بیهقی، الآداب، ص۲۸۸؛ همو، سنن الکبری، ج۱۰، ص۵.</ref>.
خط ۲۱۶:		خط ۲۱۶:
	[[محمد بن سِنان]] گوید: از [[ابو‌الحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} درباره آبِ [[وادی]] پرسیدم، فرمود: به تحقیق که مسلمانان در آب، آتش و گیاه مشترک هستند<ref>. من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۳۹؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۴۶؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۴۱۷: {{متن حدیث\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ شُرَكَاءُ فِي الْمَاءِ وَ النَّارِ وَ الْكَلَإِ}}.</ref>.		[[محمد بن سِنان]] گوید: از [[ابو‌الحسن موسی بن جعفر]]{{ع}} درباره آبِ [[وادی]] پرسیدم، فرمود: به تحقیق که مسلمانان در آب، آتش و گیاه مشترک هستند<ref>. من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۳۹؛ تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۴۶؛ وسائل الشّیعه، ج۲۵، ص۴۱۷: {{متن حدیث\|إِنَّ الْمُسْلِمِينَ شُرَكَاءُ فِي الْمَاءِ وَ النَّارِ وَ الْكَلَإِ}}.</ref>.

	[[شیخ طوسی]] در خلاف و مبسوط این موضوع را مطرح کرده است که اگر آب [[چاه]] یا چشمه‌ای اضافه بود، آیا می‌تواند آن را بفروشد یا باید به دیگری بدهد؟ ایشان می‌‌گوید لازم است به دیگران بدهد، سپس قول‌های دیگر از جمله [[لزوم]] پرداخت با عوض را نقل می‌کند. او افزون بر حدیث نبوی ذکرشده، به خبر دیگر از آن حضرت نیز استناد می‌کند: هرکس دیگران را از اضافیِ آب باز دارد تا مانع رویش گیاه شود، [[خداوند]] او را از فضل [[رحمت]] خود در [[روز قیامت]] منع نماید<ref>شیخ طوسی، الخلاف، ج‌۳، ص۵۳۲: {{متن حدیث\|مَنْ مَنَعَ فَضْلَ الْمَاءِ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلَأَ مَنَعَهُ اللَّهُ فَضْلَ رَحْمَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}.</ref>.		[[شیخ طوسی]] در خلاف و مبسوط این موضوع را مطرح کرده است که اگر آب چاه یا چشمه‌ای اضافه بود، آیا می‌تواند آن را بفروشد یا باید به دیگری بدهد؟ ایشان می‌‌گوید لازم است به دیگران بدهد، سپس قول‌های دیگر از جمله [[لزوم]] پرداخت با عوض را نقل می‌کند. او افزون بر حدیث نبوی ذکرشده، به خبر دیگر از آن حضرت نیز استناد می‌کند: هرکس دیگران را از اضافیِ آب باز دارد تا مانع رویش گیاه شود، [[خداوند]] او را از فضل [[رحمت]] خود در [[روز قیامت]] منع نماید<ref>شیخ طوسی، الخلاف، ج‌۳، ص۵۳۲: {{متن حدیث\|مَنْ مَنَعَ فَضْلَ الْمَاءِ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلَأَ مَنَعَهُ اللَّهُ فَضْلَ رَحْمَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ}}.</ref>.

	[[علامه حلّی]] در مختلف الشّیعه این دسته [[روایات]] را عامی دانسته و ممنوعیت فروش را [[مکروه]] می‌داند<ref>علامه حلّی، مختلف الشّیعه، ج‌۶، ص۲۰۴.</ref>. اما در تذکره با استناد به روایت نبوی در اشتراک این سه، آن را دلیل بر اشتراک مردم در معادِن، ظاهر (مانند [[معدن]] نمک)، دانسته است<ref>علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، چ قدیم، ج۲، ص۴۰۳.</ref>.		[[علامه حلّی]] در مختلف الشّیعه این دسته [[روایات]] را عامی دانسته و ممنوعیت فروش را [[مکروه]] می‌داند<ref>علامه حلّی، مختلف الشّیعه، ج‌۶، ص۲۰۴.</ref>. اما در تذکره با استناد به روایت نبوی در اشتراک این سه، آن را دلیل بر اشتراک مردم در معادِن، ظاهر (مانند [[معدن]] نمک)، دانسته است<ref>علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، چ قدیم، ج۲، ص۴۰۳.</ref>.