تجسم اعمال - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۹

2026-04-12T05:09:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = معاد \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تجسم اعمال در قرآن]] - [[تجسم اعمال در کلام اسلامی]] - [[تجسم اعمال در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = معاد \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تجسم اعمال در قرآن]] - [[تجسم اعمال در کلام اسلامی]] - [[تجسم اعمال در عرفان اسلامی]] - [[تجسم اعمال در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	'''تجسم اعمال''' به‌معنای مجسم‌ شدن [[اعمال]]، [[اعتقادات]] و نیت‌های [[انسان‌ها]] و ظهور و بروز آنها به صورتی مناسب با عمل در [[روز قیامت]] است. دلایل متعددی از [[آیات]] و [[روایات]] بر این امر دلالت می‌کند. از جمله آثاری که اعتقاد به تجسم اعمال دارد عبارت است از: حل مسئله تناسب اعمال و جزا؛ حل مسئله خلود در جهنم؛ ثبوت [[معاد جسمانی]] و ثبوت [[تکامل]] برزخی.		'''تجسم اعمال''' به‌معنای مجسم‌ شدن [[اعمال]]، [[اعتقادات]] و نیت‌های [[انسان‌ها]] و ظهور و بروز آنها به صورتی مناسب با عمل در [[روز قیامت]] است. دلایل متعددی از [[آیات]] و [[روایات]] بر این امر دلالت می‌کند. از جمله آثاری که اعتقاد به تجسم اعمال دارد عبارت است از: حل مسئله تناسب اعمال و جزا؛ حل مسئله خلود در جهنم؛ ثبوت [[معاد جسمانی]] و ثبوت [[تکامل]] برزخی.

Bahmani در ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۱

2025-08-21T08:31:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۱
خط ۷:		خط ۷:

	== پیشینه بحث ==		== پیشینه بحث ==
	زمینه اولیه طرح این بحث به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی می‌بردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطه‌ای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده می‌شود<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود آتش می‌انبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن می‌گوید و بیان می‌شود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر هم‌سنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] می‌آورد<ref>{{متن قرآن\|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را می‌آورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمی‌توان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان می‌کند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روح‌المعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کم‌کم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref>		زمینه اولیه طرح این بحث به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی می‌بردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطه‌ای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده می‌شود<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود آتش می‌انبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن می‌گوید و بیان می‌شود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر هم‌سنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] می‌آورد<ref>{{متن قرآن\|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را می‌آورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمی‌توان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان می‌کند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روح‌المعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کم‌کم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال - رضائی (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref>

	== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==		== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==

Bahmani: /* منابع */

2025-08-21T08:31:18Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۱
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
	# [[پرونده:IM009800.jpg\|22px]] [[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۳''']]		# [[پرونده:IM009800.jpg\|22px]] [[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|'''دانشنامه امام خمینی ج۳''']]
	# [[پرونده:IM010873.jpg\|22px]] [[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]		# [[پرونده:IM010873.jpg\|22px]] [[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال - رضائی (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۱ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۹

2025-08-21T08:29:54Z

@@ خط ۲۷: / خط ۲۷: @@
 # '''ثبوت [[معاد جسمانی]]:''' بر اساس تجسم اعمال، معاد جسمانی و [[بهشت جسمانی]] تثبیت و تأکید می‌شود<ref>امام‌ خمینی، سرّ الصلاة، ۲۵؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>؛ زیرا بر این اساس نفس [[قدرت]] می‌یابد و صورت ذهنی را در خارج عینیت می‌دهد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۲۵۱–۲۵۳.</ref>. برخی [[علما]] از جهت اینکه [[گمان]] کرده‌اند تجسم اعمال با معاد جسمانی ناسازگار است، تجسم را نوعی تمثل خیالی دانسته‌اند<ref>مجلسی، مرآة العقول، ۹/۹۵.</ref>؛ اما تمثل، امری خیالی و وهمی نیست؛ مانند آنچه در تمثل جبرئیل برای [[حضرت مریم]]{{ع}} رخ داد که نوعی صورت جسمانی بوده است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>.
 # '''ثبوت [[تکامل]] برزخی:''' تکامل در [[برزخ]] در [[حقیقت]] با پاک‌شدن حجاب‌ها و کدورت‌های [[روحی]] و ملکات [[فاسد]] که تجسم یافته است، محقق می‌شود و این ملکات با فشار قبر و انواع [[شکنجه‌ها]] از میان می‌روند و شخص [[پیشرفت]] می‌کند و این تکامل از سنخ تکامل در [[دنیا]] نیست؛ زیرا ماده و [[استعداد]] که مقدمه تکامل جوهری و ذاتی است، در آنجا نیست؛ ولی [[تکامل برزخی]] که از آن به فزونی درجات یاد می‌شود، در [[آخرت]] موجود است<ref>امام‌ خمینی، تعلیقات فصوص، ۱۷۰–۱۷۱.</ref>؛ از این‌رو [[انسان]] ممکن است با خروج از دنیا و ورود به عالم تجرد، هیئتی [[انسانی]] یا [[شیطانی]] مجرد داشته باشد؛ البته این تجرد، تجرد [[عقلانی]] کامل نیست، بلکه تجردی برزخی و مثالی است و [[عالم برزخ]] واسطه این عالم طبیعت و عالم [[عقل]] است و در این عالم شخص می‌تواند پیشرفت‌هایی داشته باشد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۷۲.</ref>.<ref>[[حسین دیبا|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>
 == جستارهای وابسته ==
@@ خط ۴۶: / خط ۳۸: @@
 * [[شفاعت]]
 {{پایان مدخل وابسته}}
 == پانویس ==

Bahmani در ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۸

2025-08-18T06:48:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = معاد \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تجسم اعمال در قرآن]] - [[تجسم اعمال در کلام اسلامی]] - [[تجسم اعمال در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = معاد \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تجسم اعمال در قرآن]] - [[تجسم اعمال در کلام اسلامی]] - [[تجسم اعمال در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

			'''تجسم اعمال''' به‌معنای مجسم‌ شدن [[اعمال]]، [[اعتقادات]] و نیت‌های [[انسان‌ها]] و ظهور و بروز آنها به صورتی مناسب با عمل در [[روز قیامت]] است. دلایل متعددی از [[آیات]] و [[روایات]] بر این امر دلالت می‌کند. از جمله آثاری که اعتقاد به تجسم اعمال دارد عبارت است از: حل مسئله تناسب اعمال و جزا؛ حل مسئله خلود در جهنم؛ ثبوت [[معاد جسمانی]] و ثبوت [[تکامل]] برزخی.

	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==

Bahmani در ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۴

2025-08-18T06:44:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	# '''تجسم نیت‌ها و اعتقادها:''' نیت‌های انسان [[حقیقت]] و شاکله نفس او را تشکیل می‌دهند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۳۲.</ref> و اگر انسان در این [[دنیا]] بیشتر اشتغالش به [[تفکر]] در معارف و اوصاف کمالی می‌باشد و نظر به [[جمال]] و ذات حق داشته باشد و [[قلب]] خود را با آن عادت دهد و به آن مداومت کند، بر اساس [[اتحاد]] [[عاقل]] و معقول، با این امور [[متحد]] می‌شود و این [[علوم]] را در آخرت به صورت حضوری می‌یابد و موجودی مجرد [[عقلانی]] می‌شود؛ اما اگر عمر خود را صرف آرای [[باطل]] و شیطنت کند، به موجودی مجرد [[شقی]] و [[شیطانی]] تبدیل می‌شود<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۱۸۲–۱۸۳.</ref>؛ بلکه بر اساس برخی [[روایات]]<ref>برقی، المحاسن، ۲/۳۳۱.</ref> این [[نیت]] است که [[انسان]] را خالد در [[بهشت]] یا [[جهنم]] می‌کند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۱۱. </ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>		# '''تجسم نیت‌ها و اعتقادها:''' نیت‌های انسان [[حقیقت]] و شاکله نفس او را تشکیل می‌دهند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۳۲.</ref> و اگر انسان در این [[دنیا]] بیشتر اشتغالش به [[تفکر]] در معارف و اوصاف کمالی می‌باشد و نظر به [[جمال]] و ذات حق داشته باشد و [[قلب]] خود را با آن عادت دهد و به آن مداومت کند، بر اساس [[اتحاد]] [[عاقل]] و معقول، با این امور [[متحد]] می‌شود و این [[علوم]] را در آخرت به صورت حضوری می‌یابد و موجودی مجرد [[عقلانی]] می‌شود؛ اما اگر عمر خود را صرف آرای [[باطل]] و شیطنت کند، به موجودی مجرد [[شقی]] و [[شیطانی]] تبدیل می‌شود<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۱۸۲–۱۸۳.</ref>؛ بلکه بر اساس برخی [[روایات]]<ref>برقی، المحاسن، ۲/۳۳۱.</ref> این [[نیت]] است که [[انسان]] را خالد در [[بهشت]] یا [[جهنم]] می‌کند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۱۱. </ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>

	== آثار [[اعتقاد]] به [[تجسم اعمال]] ==		== آثار [[اعتقاد]] به تجسم اعمال ==
	برای اعتقاد به تجسم اعمال دو نوع اثر عملی و [[علمی]] وجود دارد. ازجمله آثار عملی، آثار [[تربیتی]] و [[اخلاقی]] آن است که سبب می‌شود انسان با دانستن اینکه [[سعادت]] و شقاوتِ همیشگی او مبتنی بر نحوه [[زندگی دنیوی]] اوست، محافظت بیشتری از [[اعمال]] و نیت‌های خود می‌کند؛ زیرا می‌داند آنچه انجام می‌دهد، هرگز نابود نخواهد شد. افزون بر اینکه تجسم اعمال در [[روز جزا]]، بهترین شاهد و [[گواه]] بر عمل است و افراد قادر بر [[انکار]] اعمال خود نیستند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۵۷–۴۶۲؛ امام‌ خمینی، جهاد اکبر، ۳۲–۳۳.</ref>. برای تجسم اعمال چندین نتیجه علمی ذکر شده است از جمله:		برای اعتقاد به تجسم اعمال دو نوع اثر عملی و [[علمی]] وجود دارد. ازجمله آثار عملی، آثار [[تربیتی]] و [[اخلاقی]] آن است که سبب می‌شود انسان با دانستن اینکه [[سعادت]] و شقاوتِ همیشگی او مبتنی بر نحوه [[زندگی دنیوی]] اوست، محافظت بیشتری از [[اعمال]] و نیت‌های خود می‌کند؛ زیرا می‌داند آنچه انجام می‌دهد، هرگز نابود نخواهد شد. افزون بر اینکه تجسم اعمال در [[روز جزا]]، بهترین شاهد و [[گواه]] بر عمل است و افراد قادر بر [[انکار]] اعمال خود نیستند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۵۷–۴۶۲؛ امام‌ خمینی، جهاد اکبر، ۳۲–۳۳.</ref>. برای تجسم اعمال چندین نتیجه علمی ذکر شده است از جمله:
	# '''حل مسئله تناسب اعمال و جزا:''' بسیاری از عذاب‌ها در [[آخرت]]، بزرگ و طولانی‌مدت‌اند؛ در حالی‌که [[گناهان]] در ظاهر کوتاه و کوچک به‌شمار می‌آیند. از آنجا که خود عمل در آخرت تجسم می‌یابد، نشان می‌دهد آنچه در [[دنیا]] کوچک به‌نظر می‌رسد، در واقع امر بزرگی بوده که آثار و پیامدهای طولانی داشته است؛ زیرا این عذاب‌ها در [[حقیقت]] همان اعمالی است که شخص در دنیا انجام داده و اکنون تجسم یافته است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲/۱۷؛ ۱۹/۱۱۳ و ۲۱/۴۸.</ref>.		# '''حل مسئله تناسب اعمال و جزا:''' بسیاری از عذاب‌ها در [[آخرت]]، بزرگ و طولانی‌مدت‌اند؛ در حالی‌که [[گناهان]] در ظاهر کوتاه و کوچک به‌شمار می‌آیند. از آنجا که خود عمل در آخرت تجسم می‌یابد، نشان می‌دهد آنچه در [[دنیا]] کوچک به‌نظر می‌رسد، در واقع امر بزرگی بوده که آثار و پیامدهای طولانی داشته است؛ زیرا این عذاب‌ها در [[حقیقت]] همان اعمالی است که شخص در دنیا انجام داده و اکنون تجسم یافته است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲/۱۷؛ ۱۹/۱۱۳ و ۲۱/۴۸.</ref>.
	# '''حل مسئله خلود در جهنم:''' بنابر [[تجسم ~~اعمال]]،~~ [[خلود]] [[اهل]] [[طاعت]] و اهل معصیت با بقای ملکات و صورت‌های [[اعمال]] در [[آخرت]] و تجسم یافتن آنها معنا پیدا می‌کند، وگرنه [[اعمال انسان]] که منشأ ثواب و عقاب می‌شوند، اموری متناهی‌اند که در [[زمان]] محدودی واقع شده‌اند و چگونه می‌توانند سبب خلود و جزای غیر متناهی شوند؟ این مسئله با تجسم یافتن عین عمل و [[اتحاد]] آن با نفس که زوال آن ممکن نخواهد بود، حل می‌شود<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ۶۴۸.</ref>.		# '''حل مسئله خلود در جهنم:''' بنابر تجسم اعمال، [[خلود]] [[اهل]] [[طاعت]] و اهل معصیت با بقای ملکات و صورت‌های [[اعمال]] در [[آخرت]] و تجسم یافتن آنها معنا پیدا می‌کند، وگرنه [[اعمال انسان]] که منشأ ثواب و عقاب می‌شوند، اموری متناهی‌اند که در [[زمان]] محدودی واقع شده‌اند و چگونه می‌توانند سبب خلود و جزای غیر متناهی شوند؟ این مسئله با تجسم یافتن عین عمل و [[اتحاد]] آن با نفس که زوال آن ممکن نخواهد بود، حل می‌شود<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ۶۴۸.</ref>.
	# '''ثبوت [[معاد جسمانی]]:''' بر اساس [[تجسم ~~اعمال]]،~~ معاد جسمانی و [[بهشت جسمانی]] تثبیت و تأکید می‌شود<ref>امام‌ خمینی، سرّ الصلاة، ۲۵؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>؛ زیرا بر این اساس نفس [[قدرت]] می‌یابد و صورت ذهنی را در خارج عینیت می‌دهد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۲۵۱–۲۵۳.</ref>. برخی [[علما]] از جهت اینکه [[گمان]] کرده‌اند تجسم اعمال با معاد جسمانی ناسازگار است، تجسم را نوعی تمثل خیالی دانسته‌اند<ref>مجلسی، مرآة العقول، ۹/۹۵.</ref>؛ اما تمثل، امری خیالی و وهمی نیست؛ مانند آنچه در تمثل جبرئیل برای [[حضرت مریم]]{{ع}} رخ داد که نوعی صورت جسمانی بوده است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>.		# '''ثبوت [[معاد جسمانی]]:''' بر اساس تجسم اعمال، معاد جسمانی و [[بهشت جسمانی]] تثبیت و تأکید می‌شود<ref>امام‌ خمینی، سرّ الصلاة، ۲۵؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>؛ زیرا بر این اساس نفس [[قدرت]] می‌یابد و صورت ذهنی را در خارج عینیت می‌دهد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۲۵۱–۲۵۳.</ref>. برخی [[علما]] از جهت اینکه [[گمان]] کرده‌اند تجسم اعمال با معاد جسمانی ناسازگار است، تجسم را نوعی تمثل خیالی دانسته‌اند<ref>مجلسی، مرآة العقول، ۹/۹۵.</ref>؛ اما تمثل، امری خیالی و وهمی نیست؛ مانند آنچه در تمثل جبرئیل برای [[حضرت مریم]]{{ع}} رخ داد که نوعی صورت جسمانی بوده است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>.
	# '''ثبوت [[تکامل]] برزخی:''' تکامل در [[برزخ]] در [[حقیقت]] با پاک‌شدن حجاب‌ها و کدورت‌های [[روحی]] و ملکات [[فاسد]] که تجسم یافته است، محقق می‌شود و این ملکات با فشار قبر و انواع [[شکنجه‌ها]] از میان می‌روند و شخص [[پیشرفت]] می‌کند و این تکامل از سنخ تکامل در [[دنیا]] نیست؛ زیرا ماده و [[استعداد]] که مقدمه تکامل جوهری و ذاتی است، در آنجا نیست؛ ولی [[تکامل برزخی]] که از آن به فزونی درجات یاد می‌شود، در [[آخرت]] موجود است<ref>امام‌ خمینی، تعلیقات فصوص، ۱۷۰–۱۷۱.</ref>؛ از این‌رو [[انسان]] ممکن است با خروج از دنیا و ورود به عالم تجرد، هیئتی [[انسانی]] یا [[شیطانی]] مجرد داشته باشد؛ البته این تجرد، تجرد [[عقلانی]] کامل نیست، بلکه تجردی برزخی و مثالی است و [[عالم برزخ]] واسطه این عالم طبیعت و عالم [[عقل]] است و در این عالم شخص می‌تواند پیشرفت‌هایی داشته باشد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۷۲.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>		# '''ثبوت [[تکامل]] برزخی:''' تکامل در [[برزخ]] در [[حقیقت]] با پاک‌شدن حجاب‌ها و کدورت‌های [[روحی]] و ملکات [[فاسد]] که تجسم یافته است، محقق می‌شود و این ملکات با فشار قبر و انواع [[شکنجه‌ها]] از میان می‌روند و شخص [[پیشرفت]] می‌کند و این تکامل از سنخ تکامل در [[دنیا]] نیست؛ زیرا ماده و [[استعداد]] که مقدمه تکامل جوهری و ذاتی است، در آنجا نیست؛ ولی [[تکامل برزخی]] که از آن به فزونی درجات یاد می‌شود، در [[آخرت]] موجود است<ref>امام‌ خمینی، تعلیقات فصوص، ۱۷۰–۱۷۱.</ref>؛ از این‌رو [[انسان]] ممکن است با خروج از دنیا و ورود به عالم تجرد، هیئتی [[انسانی]] یا [[شیطانی]] مجرد داشته باشد؛ البته این تجرد، تجرد [[عقلانی]] کامل نیست، بلکه تجردی برزخی و مثالی است و [[عالم برزخ]] واسطه این عالم طبیعت و عالم [[عقل]] است و در این عالم شخص می‌تواند پیشرفت‌هایی داشته باشد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۷۲.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>

Bahmani: /* آثار اعتقاد به تجسم اعمال */

2025-08-18T06:44:33Z

آثار اعتقاد به تجسم اعمال

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== آثار [[اعتقاد]] به [[تجسم اعمال]] ==		== آثار [[اعتقاد]] به [[تجسم اعمال]] ==
	برای اعتقاد به تجسم اعمال دو نوع اثر عملی و [[علمی]] وجود دارد. ازجمله آثار عملی، آثار [[تربیتی]] و [[اخلاقی]] آن است که سبب می‌شود انسان با دانستن اینکه [[سعادت]] و شقاوتِ همیشگی او مبتنی بر نحوه [[زندگی دنیوی]] اوست، محافظت بیشتری از [[اعمال]] و نیت‌های خود می‌کند؛ زیرا می‌داند آنچه انجام می‌دهد، هرگز نابود نخواهد شد. افزون بر اینکه تجسم اعمال در [[روز جزا]]، بهترین شاهد و [[گواه]] بر عمل است و افراد قادر بر [[انکار]] اعمال خود نیستند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۵۷–۴۶۲؛ امام‌ خمینی، جهاد اکبر، ۳۲–۳۳.</ref>. برای تجسم اعمال چندین نتیجه علمی ذکر شده است از جمله:		برای اعتقاد به تجسم اعمال دو نوع اثر عملی و [[علمی]] وجود دارد. ازجمله آثار عملی، آثار [[تربیتی]] و [[اخلاقی]] آن است که سبب می‌شود انسان با دانستن اینکه [[سعادت]] و شقاوتِ همیشگی او مبتنی بر نحوه [[زندگی دنیوی]] اوست، محافظت بیشتری از [[اعمال]] و نیت‌های خود می‌کند؛ زیرا می‌داند آنچه انجام می‌دهد، هرگز نابود نخواهد شد. افزون بر اینکه تجسم اعمال در [[روز جزا]]، بهترین شاهد و [[گواه]] بر عمل است و افراد قادر بر [[انکار]] اعمال خود نیستند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۵۷–۴۶۲؛ امام‌ خمینی، جهاد اکبر، ۳۲–۳۳.</ref>. برای تجسم اعمال چندین نتیجه علمی ذکر شده است از جمله:
	# حل مسئله تناسب اعمال و جزا: بسیاری از عذاب‌ها در [[آخرت]]، بزرگ و طولانی‌مدت‌اند؛ در حالی‌که [[گناهان]] در ظاهر کوتاه و کوچک به‌شمار می‌آیند. از آنجا که خود عمل در آخرت تجسم می‌یابد، نشان می‌دهد آنچه در [[دنیا]] کوچک به‌نظر می‌رسد، در واقع امر بزرگی بوده که آثار و پیامدهای طولانی داشته است؛ زیرا این عذاب‌ها در [[حقیقت]] همان اعمالی است که شخص در دنیا انجام داده و اکنون تجسم یافته است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲/۱۷؛ ۱۹/۱۱۳ و ۲۱/۴۸.</ref>.		# '''حل مسئله تناسب اعمال و جزا:''' بسیاری از عذاب‌ها در [[آخرت]]، بزرگ و طولانی‌مدت‌اند؛ در حالی‌که [[گناهان]] در ظاهر کوتاه و کوچک به‌شمار می‌آیند. از آنجا که خود عمل در آخرت تجسم می‌یابد، نشان می‌دهد آنچه در [[دنیا]] کوچک به‌نظر می‌رسد، در واقع امر بزرگی بوده که آثار و پیامدهای طولانی داشته است؛ زیرا این عذاب‌ها در [[حقیقت]] همان اعمالی است که شخص در دنیا انجام داده و اکنون تجسم یافته است<ref>امام‌ خمینی، صحیفه، ۲/۱۷؛ ۱۹/۱۱۳ و ۲۱/۴۸.</ref>.
	# حل مسئله خلود در جهنم: بنابر [[تجسم اعمال]]، [[خلود]] [[اهل]] [[طاعت]] و اهل معصیت با بقای ملکات و صورت‌های [[اعمال]] در [[آخرت]] و تجسم یافتن آنها معنا پیدا می‌کند، وگرنه [[اعمال انسان]] که منشأ ثواب و عقاب می‌شوند، اموری متناهی‌اند که در [[زمان]] محدودی واقع شده‌اند و چگونه می‌توانند سبب خلود و جزای غیر متناهی شوند؟ این مسئله با تجسم یافتن عین عمل و [[اتحاد]] آن با نفس که زوال آن ممکن نخواهد بود، حل می‌شود<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ۶۴۸.</ref>.		# '''حل مسئله خلود در جهنم:''' بنابر [[تجسم اعمال]]، [[خلود]] [[اهل]] [[طاعت]] و اهل معصیت با بقای ملکات و صورت‌های [[اعمال]] در [[آخرت]] و تجسم یافتن آنها معنا پیدا می‌کند، وگرنه [[اعمال انسان]] که منشأ ثواب و عقاب می‌شوند، اموری متناهی‌اند که در [[زمان]] محدودی واقع شده‌اند و چگونه می‌توانند سبب خلود و جزای غیر متناهی شوند؟ این مسئله با تجسم یافتن عین عمل و [[اتحاد]] آن با نفس که زوال آن ممکن نخواهد بود، حل می‌شود<ref>ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ۶۴۸.</ref>.
	# ثبوت [[معاد جسمانی]]: بر اساس [[تجسم اعمال]]، معاد جسمانی و [[بهشت جسمانی]] تثبیت و تأکید می‌شود<ref>امام‌ خمینی، سرّ الصلاة، ۲۵؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>؛ زیرا بر این اساس نفس [[قدرت]] می‌یابد و صورت ذهنی را در خارج عینیت می‌دهد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۲۵۱–۲۵۳.</ref>. برخی [[علما]] از جهت اینکه [[گمان]] کرده‌اند تجسم اعمال با معاد جسمانی ناسازگار است، تجسم را نوعی تمثل خیالی دانسته‌اند<ref>مجلسی، مرآة العقول، ۹/۹۵.</ref>؛ اما تمثل، امری خیالی و وهمی نیست؛ مانند آنچه در تمثل جبرئیل برای [[حضرت مریم]]{{ع}} رخ داد که نوعی صورت جسمانی بوده است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>.		# '''ثبوت [[معاد جسمانی]]:''' بر اساس [[تجسم اعمال]]، معاد جسمانی و [[بهشت جسمانی]] تثبیت و تأکید می‌شود<ref>امام‌ خمینی، سرّ الصلاة، ۲۵؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>؛ زیرا بر این اساس نفس [[قدرت]] می‌یابد و صورت ذهنی را در خارج عینیت می‌دهد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۲۵۱–۲۵۳.</ref>. برخی [[علما]] از جهت اینکه [[گمان]] کرده‌اند تجسم اعمال با معاد جسمانی ناسازگار است، تجسم را نوعی تمثل خیالی دانسته‌اند<ref>مجلسی، مرآة العقول، ۹/۹۵.</ref>؛ اما تمثل، امری خیالی و وهمی نیست؛ مانند آنچه در تمثل جبرئیل برای [[حضرت مریم]]{{ع}} رخ داد که نوعی صورت جسمانی بوده است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۹.</ref>.
	# ثبوت [[تکامل]] برزخی: تکامل در [[برزخ]] در [[حقیقت]] با پاک‌شدن حجاب‌ها و کدورت‌های [[روحی]] و ملکات [[فاسد]] که تجسم یافته است، محقق می‌شود و این ملکات با فشار قبر و انواع [[شکنجه‌ها]] از میان می‌روند و شخص [[پیشرفت]] می‌کند و این تکامل از سنخ تکامل در [[دنیا]] نیست؛ زیرا ماده و [[استعداد]] که مقدمه تکامل جوهری و ذاتی است، در آنجا نیست؛ ولی [[تکامل برزخی]] که از آن به فزونی درجات یاد می‌شود، در [[آخرت]] موجود است<ref>امام‌ خمینی، تعلیقات فصوص، ۱۷۰–۱۷۱.</ref>؛ از این‌رو [[انسان]] ممکن است با خروج از دنیا و ورود به عالم تجرد، هیئتی [[انسانی]] یا [[شیطانی]] مجرد داشته باشد؛ البته این تجرد، تجرد [[عقلانی]] کامل نیست، بلکه تجردی برزخی و مثالی است و [[عالم برزخ]] واسطه این عالم طبیعت و عالم [[عقل]] است و در این عالم شخص می‌تواند پیشرفت‌هایی داشته باشد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۷۲.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>		# '''ثبوت [[تکامل]] برزخی:''' تکامل در [[برزخ]] در [[حقیقت]] با پاک‌شدن حجاب‌ها و کدورت‌های [[روحی]] و ملکات [[فاسد]] که تجسم یافته است، محقق می‌شود و این ملکات با فشار قبر و انواع [[شکنجه‌ها]] از میان می‌روند و شخص [[پیشرفت]] می‌کند و این تکامل از سنخ تکامل در [[دنیا]] نیست؛ زیرا ماده و [[استعداد]] که مقدمه تکامل جوهری و ذاتی است، در آنجا نیست؛ ولی [[تکامل برزخی]] که از آن به فزونی درجات یاد می‌شود، در [[آخرت]] موجود است<ref>امام‌ خمینی، تعلیقات فصوص، ۱۷۰–۱۷۱.</ref>؛ از این‌رو [[انسان]] ممکن است با خروج از دنیا و ورود به عالم تجرد، هیئتی [[انسانی]] یا [[شیطانی]] مجرد داشته باشد؛ البته این تجرد، تجرد [[عقلانی]] کامل نیست، بلکه تجردی برزخی و مثالی است و [[عالم برزخ]] واسطه این عالم طبیعت و عالم [[عقل]] است و در این عالم شخص می‌تواند پیشرفت‌هایی داشته باشد<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۷۲.</ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* مصادیق تجسم اعمال */

2025-08-18T06:44:06Z

مصادیق تجسم اعمال

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	== مصادیق تجسم اعمال ==		== مصادیق تجسم اعمال ==
	# تجسم عمل: ظهور [[حقایق]] و صورت‌ها گاهی مربوط به ظهور اعمال زشت یا [[نیکو]] و [[افعال]] [[عبادی]] در [[آخرت]] است؛ چنان‌که بر اساس برخی آیات<ref>حجرات، ۱۲؛ طه، ۱۲۶.</ref> صورت ملکوتی غیبت کردن در [[حق]] انسانِ [[مؤمن]]، خوردن گوشت شخص مؤمن است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۰۳.</ref> یا آیاتی که [[حقیقت]] تصرف مال یتیم را [[آتش]] در درون دانسته‌اند<ref>سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> و گاهی این اعمال به صورت مواد [[بهشت جسمانی]] در آخرت ظهور پیدا می‌کنند؛ چنان‌که در [[روایت]]<ref>فیض کاشانی، علم الیقین، ۲/۱۰۶۰.</ref> آمده است [[زمین]] [[بهشت]] خالی از هر چیز است و اعمال و [[اذکار]] [[انسان]] آن را می‌سازد<ref> امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۷.</ref>.		# '''تجسم عمل:''' ظهور [[حقایق]] و صورت‌ها گاهی مربوط به ظهور اعمال زشت یا [[نیکو]] و [[افعال]] [[عبادی]] در [[آخرت]] است؛ چنان‌که بر اساس برخی آیات<ref>حجرات، ۱۲؛ طه، ۱۲۶.</ref> صورت ملکوتی غیبت کردن در [[حق]] انسانِ [[مؤمن]]، خوردن گوشت شخص مؤمن است<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۰۳.</ref> یا آیاتی که [[حقیقت]] تصرف مال یتیم را [[آتش]] در درون دانسته‌اند<ref>سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> و گاهی این اعمال به صورت مواد [[بهشت جسمانی]] در آخرت ظهور پیدا می‌کنند؛ چنان‌که در [[روایت]]<ref>فیض کاشانی، علم الیقین، ۲/۱۰۶۰.</ref> آمده است [[زمین]] [[بهشت]] خالی از هر چیز است و اعمال و [[اذکار]] [[انسان]] آن را می‌سازد<ref> امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۴۳۷.</ref>.
	# تجسم صفات و ملکات: برخی صورت‌ها در [[آخرت]] مربوط به صفات و ملکات انسان‌اند؛ چنان‌که بر اساس برخی روایات<ref>صدوق، ثواب الاعمال، ۲۲۲.</ref> [[متکبران]] تا زمانی که [[خداوند]] از حساب فارغ شود به صورت مورچگان ضعیفی ظاهر می‌شوند که [[مردم]] آنان را پایمال می‌کنند<ref>صدوق، ثواب الاعمال، ۸۶.</ref> یا انسانِ [[منافق]] با دو زبان از [[آتش]] [[محشور]] می‌شود<ref>کلینی، الکافی، ۲/۳۴۳؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۵۷.</ref>.		# '''تجسم صفات و ملکات:''' برخی صورت‌ها در [[آخرت]] مربوط به صفات و ملکات انسان‌اند؛ چنان‌که بر اساس برخی روایات<ref>صدوق، ثواب الاعمال، ۲۲۲.</ref> [[متکبران]] تا زمانی که [[خداوند]] از حساب فارغ شود به صورت مورچگان ضعیفی ظاهر می‌شوند که [[مردم]] آنان را پایمال می‌کنند<ref>صدوق، ثواب الاعمال، ۸۶.</ref> یا انسانِ [[منافق]] با دو زبان از [[آتش]] [[محشور]] می‌شود<ref>کلینی، الکافی، ۲/۳۴۳؛ امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۵۷.</ref>.
	# تجسم نیت‌ها و اعتقادها: نیت‌های انسان [[حقیقت]] و شاکله نفس او را تشکیل می‌دهند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۳۲.</ref> و اگر انسان در این [[دنیا]] بیشتر اشتغالش به [[تفکر]] در معارف و اوصاف کمالی می‌باشد و نظر به [[جمال]] و ذات حق داشته باشد و [[قلب]] خود را با آن عادت دهد و به آن مداومت کند، بر اساس [[اتحاد]] [[عاقل]] و معقول، با این امور [[متحد]] می‌شود و این [[علوم]] را در آخرت به صورت حضوری می‌یابد و موجودی مجرد [[عقلانی]] می‌شود؛ اما اگر عمر خود را صرف آرای [[باطل]] و شیطنت کند، به موجودی مجرد [[شقی]] و [[شیطانی]] تبدیل می‌شود<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۱۸۲–۱۸۳.</ref>؛ بلکه بر اساس برخی [[روایات]]<ref>برقی، المحاسن، ۲/۳۳۱.</ref> این [[نیت]] است که [[انسان]] را خالد در [[بهشت]] یا [[جهنم]] می‌کند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۱۱. </ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>		# '''تجسم نیت‌ها و اعتقادها:''' نیت‌های انسان [[حقیقت]] و شاکله نفس او را تشکیل می‌دهند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۳۳۲.</ref> و اگر انسان در این [[دنیا]] بیشتر اشتغالش به [[تفکر]] در معارف و اوصاف کمالی می‌باشد و نظر به [[جمال]] و ذات حق داشته باشد و [[قلب]] خود را با آن عادت دهد و به آن مداومت کند، بر اساس [[اتحاد]] [[عاقل]] و معقول، با این امور [[متحد]] می‌شود و این [[علوم]] را در آخرت به صورت حضوری می‌یابد و موجودی مجرد [[عقلانی]] می‌شود؛ اما اگر عمر خود را صرف آرای [[باطل]] و شیطنت کند، به موجودی مجرد [[شقی]] و [[شیطانی]] تبدیل می‌شود<ref>امام‌ خمینی، تقریرات، ۳/۱۸۲–۱۸۳.</ref>؛ بلکه بر اساس برخی [[روایات]]<ref>برقی، المحاسن، ۲/۳۳۱.</ref> این [[نیت]] است که [[انسان]] را خالد در [[بهشت]] یا [[جهنم]] می‌کند<ref>امام‌ خمینی، چهل حدیث، ۱۱۱. </ref>.<ref>[[حسین دیبا\|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری\|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳.</ref>

	== آثار [[اعتقاد]] به [[تجسم اعمال]] ==		== آثار [[اعتقاد]] به [[تجسم اعمال]] ==

Bahmani: /* دلایل نقلی تجسم اعمال */

2025-08-18T06:43:50Z

دلایل نقلی تجسم اعمال

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۸:		خط ۸:

	== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==		== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==
	[[دلایل نقلی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]] مبنی بر تجسم اعمال در [[آخرت]] اقامه شده است و [[دانشمندان]] [[علم کلام]] معتقدند تجسم عمل، [[پاداش]] [[اعمال انسان‌ها]] در [[آخرت]] است.		[[دلایل نقلی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]] مبنی بر تجسم اعمال در [[آخرت]] اقامه شده است و دانشمندان [[علم کلام]] معتقدند تجسم عمل، [[پاداش]] [[اعمال انسان‌ها]] در [[آخرت]] است.
	# [[قرآن]] می‌‌فرماید {{متن قرآن\|وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و هر کس باید بنگرد برای (روزی چون) فردا چه پیش فرستاده است» سوره حشر، آیه ۱۸.</ref>. {{متن قرآن\|وَلْتَنظُرْ}} امر است و باید هر کس در آنچه برای فردا می‌‌فرستند، نظر کند. این صریح‌ترین تعبیر [[قرآن]] در این زمینه است و در [[حقیقت]] این [[آیه]] [[فرمان]] داده است که در کار و در عمل خودتان دربارۀ چیزهایی که برای فردا پیش می‌‌فرستید، دقت کنید. این لحن، گویای آن است که در [[قیامت]]، همان عمل به [[انسان]] برمی‌گردد.		# [[قرآن]] می‌‌فرماید {{متن قرآن\|وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ}}<ref>«ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و هر کس باید بنگرد برای (روزی چون) فردا چه پیش فرستاده است» سوره حشر، آیه ۱۸.</ref>. {{متن قرآن\|وَلْتَنظُرْ}} امر است و باید هر کس در آنچه برای فردا می‌‌فرستند، نظر کند. این صریح‌ترین تعبیر [[قرآن]] در این زمینه است و در [[حقیقت]] این [[آیه]] [[فرمان]] داده است که در کار و در عمل خودتان دربارۀ چیزهایی که برای فردا پیش می‌‌فرستید، دقت کنید. این لحن، گویای آن است که در [[قیامت]]، همان عمل به [[انسان]] برمی‌گردد.
	# [[قرآن]] می‌‌فرماید: {{متن قرآن\|فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}<ref>«پس هر کس همسنگ ذره‌ای نیکی ورزد، آن را خواهد دید، و هر کس همسنگ ذره‌ای بدی کند، آن را خواهد دید» سوره زلزال، آیه ۷.</ref>.		# [[قرآن]] می‌‌فرماید: {{متن قرآن\|فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}<ref>«پس هر کس همسنگ ذره‌ای نیکی ورزد، آن را خواهد دید، و هر کس همسنگ ذره‌ای بدی کند، آن را خواهد دید» سوره زلزال، آیه ۷.</ref>.

Bahmani: /* ادله تجسم اعمال */

2025-08-18T06:43:40Z

ادله تجسم اعمال

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳
خط ۷:		خط ۷:
	زمینه اولیه طرح این بحث به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی می‌بردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطه‌ای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده می‌شود<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود آتش می‌انبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن می‌گوید و بیان می‌شود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر هم‌سنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] می‌آورد<ref>{{متن قرآن\|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را می‌آورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمی‌توان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان می‌کند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روح‌المعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کم‌کم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref>		زمینه اولیه طرح این بحث به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی می‌بردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطه‌ای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده می‌شود<ref>{{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود آتش می‌انبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن می‌گوید و بیان می‌شود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر هم‌سنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] می‌آورد<ref>{{متن قرآن\|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را می‌آورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمی‌توان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان می‌کند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روح‌المعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کم‌کم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی\|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال (مقاله)\|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)\|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref>

	~~== [[ادله]] [[تجسم اعمال]] ==~~
	== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==		== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==
	[[دلایل نقلی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]] مبنی بر تجسم اعمال در [[آخرت]] اقامه شده است و [[دانشمندان]] [[علم کلام]] معتقدند تجسم عمل، [[پاداش]] [[اعمال انسان‌ها]] در [[آخرت]] است.		[[دلایل نقلی]] اعم از [[آیات]] و [[روایات]] مبنی بر تجسم اعمال در [[آخرت]] اقامه شده است و [[دانشمندان]] [[علم کلام]] معتقدند تجسم عمل، [[پاداش]] [[اعمال انسان‌ها]] در [[آخرت]] است.