تربیت اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2023-01-24T08:35:53Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۵
خط ۷۲:		خط ۷۲:

	[[رده:تربیت]]		[[رده:تربیت]]
			[[رده:مدخل‌های در انتظار تلخیص]]

Bahmani در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۵۶

2022-12-30T03:56:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تربیت		\| موضوع مرتبط = تربیت
	\| عنوان مدخل = ~~تربیت اسلامی~~		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = ~~[[تربیت اسلامی در قرآن]] - [[تربیت اسلامی در حدیث]] - [[تربیت اسلامی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]~~		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== [[نظام تربیتی اسلام]] ==		== نظام تربیتی اسلام ==
	[[نظام تربیتی]]، فصل دیگری از نظام‌های منشی و [[رفتاری]] است. نظام تربیتی اسلام، مبتنی بر [[نظام]] بینشی و نگرشی است که تأثیر اساسی بر [[نظام‌های اجتماعی]] می‌گذارد. چیستی [[تربیت]]، [[مبانی تربیت]]، اصول، اهداف، روش‌ها، عوامل، موانع فردی و [[اجتماعی]]، مقاطع و [[مربیان]] و منابع تربیت در این فصل از دیدگاه [[امام خمینی]] بیان شده است.		[[نظام تربیتی]]، فصل دیگری از نظام‌های منشی و [[رفتاری]] است. نظام تربیتی اسلام، مبتنی بر [[نظام]] بینشی و نگرشی است که تأثیر اساسی بر [[نظام‌های اجتماعی]] می‌گذارد. چیستی [[تربیت]]، [[مبانی تربیت]]، اصول، اهداف، روش‌ها، عوامل، موانع فردی و [[اجتماعی]]، مقاطع و [[مربیان]] و منابع تربیت در این فصل از دیدگاه [[امام خمینی]] بیان شده است.

خط ۷۲:		خط ۷۲:

	[[رده:تربیت]]		[[رده:تربیت]]
	~~[[رده:تربیت اسلامی]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'عقلانیت و معنویت' به 'عقلانیت و معنویت'

2022-12-06T03:18:48Z

جایگزینی متن - 'عقلانیت و معنویت' به 'عقلانیت و معنویت'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۴۸
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	ذوابعاد بودن [[انسان]]: برخلاف سایر موجودات، انسان موجودی چند بعدی است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۸؛ ج۶، ص۴۰۱.</ref>. حضرت امام این ابعاد را در قالب‌های گوناگون مطرح می‌کند. گاهی از جنبه‌های «نباتی، [[حیوان]]، مثالی، تعقلی، [[معنوی]] و [[باطنی]]» یاد می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۸؛ ج۴، ص۱۵۷.</ref>؛ گاهی به «طبیعی، برزخی، [[روحانی]]، [[عقلانی]]، و [[الهی]]» تعبیر می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۹.</ref> و گاهی به «روحانی، [[جسمانی]]، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و نظامی و.»..<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۳۰.</ref> اشاره می‌کند.		ذوابعاد بودن [[انسان]]: برخلاف سایر موجودات، انسان موجودی چند بعدی است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۸؛ ج۶، ص۴۰۱.</ref>. حضرت امام این ابعاد را در قالب‌های گوناگون مطرح می‌کند. گاهی از جنبه‌های «نباتی، [[حیوان]]، مثالی، تعقلی، [[معنوی]] و [[باطنی]]» یاد می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۸؛ ج۴، ص۱۵۷.</ref>؛ گاهی به «طبیعی، برزخی، [[روحانی]]، [[عقلانی]]، و [[الهی]]» تعبیر می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۹.</ref> و گاهی به «روحانی، [[جسمانی]]، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و نظامی و.»..<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۳۰.</ref> اشاره می‌کند.

	ذومراتب بودن [[رشد]] انسان: رشد انسان دارای مراتب متفاوت است. وجود انسان دارای مراتب مختلفی است که برخی با سایر موجودات مشترک است و برخی اختصاصی آن است. انسان در مرتبه نباتی و [[حیوانی]] با دیگر موجودات مشترک است اما در مراتبی چون [[عقلانیت و معنویت]] متمایز است و همه این مراتب نیاز به [[تربیتی]] متناسب با آن دارد و از این جهت [[تربیت]] انسان به تناسب این مراتب، دارای مراتب متفاوت می‌باشد<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۱۷۵؛ ج۸، ص۴۱۱.</ref>.		ذومراتب بودن [[رشد]] انسان: رشد انسان دارای مراتب متفاوت است. وجود انسان دارای مراتب مختلفی است که برخی با سایر موجودات مشترک است و برخی اختصاصی آن است. انسان در مرتبه نباتی و [[حیوانی]] با دیگر موجودات مشترک است اما در مراتبی چون [[عقلانیت]] و [[معنویت]] متمایز است و همه این مراتب نیاز به [[تربیتی]] متناسب با آن دارد و از این جهت [[تربیت]] انسان به تناسب این مراتب، دارای مراتب متفاوت می‌باشد<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۱۷۵؛ ج۸، ص۴۱۱.</ref>.
	ترکیب انسان از [[جسم]] و [[روح]] ([[مادیت]] و [[معنویت]]): انسان موجودی است که صرفاً برخوردار از بعد مادی نیست بلکه علاوه بر آن دارای بعد معنوی است<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۲۰۰.</ref>. به سخن دیگر انسان هم جنبه ظاهری و مادی دارد و هم جنبه باطنی و معنوی<ref>صحیفه امام، ج۸، ص۲۲۲.</ref>. این دو بعد با هم رابطه دارند و جسم ظاهر روح است و روح [[باطن]] جسم<ref>صحیفه امام، ج۶ ص۳۴۴.</ref> و نیز بر یکدیگر تأثیرگذار هستند و پرورش [[روح انسان]] موجب مضاعف شدن [[قدرت جسمی]] [[انسان]] می‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۵۲.</ref>.		ترکیب انسان از [[جسم]] و [[روح]] ([[مادیت]] و [[معنویت]]): انسان موجودی است که صرفاً برخوردار از بعد مادی نیست بلکه علاوه بر آن دارای بعد معنوی است<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۲۰۰.</ref>. به سخن دیگر انسان هم جنبه ظاهری و مادی دارد و هم جنبه باطنی و معنوی<ref>صحیفه امام، ج۸، ص۲۲۲.</ref>. این دو بعد با هم رابطه دارند و جسم ظاهر روح است و روح [[باطن]] جسم<ref>صحیفه امام، ج۶ ص۳۴۴.</ref> و نیز بر یکدیگر تأثیرگذار هستند و پرورش [[روح انسان]] موجب مضاعف شدن [[قدرت جسمی]] [[انسان]] می‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۵۲.</ref>.
	[[تجرد روح]]: [[روح]] یا همان [[نفس انسان]] مجرد است و از سنخ اجسام و جسمانیات نیست و از این رو از بین رفتنی نیست<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۹؛ صحیفه امام، ج۶، ص۳۱۱ – ۳۱۲.</ref>.		[[تجرد روح]]: [[روح]] یا همان [[نفس انسان]] مجرد است و از سنخ اجسام و جسمانیات نیست و از این رو از بین رفتنی نیست<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۹؛ صحیفه امام، ج۶، ص۳۱۱ – ۳۱۲.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'حضرت امام' به 'حضرت امام'

2022-10-23T12:46:18Z

جایگزینی متن - 'حضرت امام' به 'حضرت امام'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۱۶
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	=== اهمیت نظام تربیتی ===		=== اهمیت نظام تربیتی ===
	در نظر [[حضرت~~]] [[~~امام]] همه امور مقدمه [[انسان‌سازی]] است؛ چراکه اگر انسان به حال خود رها شود و تربیت نشود خطرناک‌ترین موجود عالم خواهد بود. [[فلسفه]] [[نزول]] [[کتب آسمانی]] این بوده تا [[انسان]] تحت [[تربیت الهی]] واقع شود و از این رهگذر [[برترین]] خلایق گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۱۷۲ - ۱۷۱.</ref>. [[تربیت]] در رأس همه امور است و همه [[انبیاء]] آمده‌اند تا استعدادها و [[قوای انسان]] را شکوفا و انسان بالقوه را انسان بالفعل کنند<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۶۷.</ref>. همه [[مشکلات]]، کشمکش‌ها و [[اختلافات]]، ناشی از نبود تربیت در [[جامعه]] است<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۵۰۷.</ref>. تربیت نه تنها به [[سعادت]] فرد منجر می‌شود بلکه در پرتو آن یک جامعه به کمال مطلوب خود دست می‌یابد<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۲۸.</ref>.		در نظر حضرت امام همه امور مقدمه [[انسان‌سازی]] است؛ چراکه اگر انسان به حال خود رها شود و تربیت نشود خطرناک‌ترین موجود عالم خواهد بود. [[فلسفه]] [[نزول]] [[کتب آسمانی]] این بوده تا [[انسان]] تحت [[تربیت الهی]] واقع شود و از این رهگذر [[برترین]] خلایق گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۱۷۲ - ۱۷۱.</ref>. [[تربیت]] در رأس همه امور است و همه [[انبیاء]] آمده‌اند تا استعدادها و [[قوای انسان]] را شکوفا و انسان بالقوه را انسان بالفعل کنند<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۶۷.</ref>. همه [[مشکلات]]، کشمکش‌ها و [[اختلافات]]، ناشی از نبود تربیت در [[جامعه]] است<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۵۰۷.</ref>. تربیت نه تنها به [[سعادت]] فرد منجر می‌شود بلکه در پرتو آن یک جامعه به کمال مطلوب خود دست می‌یابد<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۲۸.</ref>.

	از دیدگاه [[امام]] انسان موجودی است که دارای ابعاد مختلف جسمی، [[عقلی]]، [[معنوی]] و [[اجتماعی]] است و در هر یک از این ابعاد از ظرفیت‌هایی برخوردار است و تربیت عبارت از این است که این ظرفیت‌ها و قوه‌ها در انسان به فعلیت برسد و انسان بالقوه به انسان بالفعل مبدل گردد<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۲۱۸؛ ج۴، ص۱۷۵.</ref>. تحقق تربیت در جامعه مستلزم نگاه نظام‌مند به آن است و اینجا است که سخن از مفهوم اساسی «[[نظام تربیتی]]» [[ضرورت]] می‌یابد. [[امام خمینی]] از جمله [[مربیان]] بزرگ [[تربیتی]] است که به امر تربیت نگاه نظام‌مند داشته و با تکیه بر منابع اصیل [[دینی]] به مجموعه عناصر لازم در تربیت توجه نمود؛ به‌گونه‌ای که از خلال بررسی آثار وی می‌توان «نظام تربیتی» مورد نظر او را استخراج و عرضه نمود. منظور از نظام تربیتی امام خمینی مجموعه‌ای از مفاهیم و اندیشه‌های منسجم و به‌هم پیوسته وی دربارۀ تربیت است که تحقق [[تربیت اسلامی]] در ساحت‌های وجودی انسان را دنبال می‌کند. عناصر نظام تربیتی [[حضرت]] امام شامل مبانی، اهداف، اصول، روش‌ها، ساحت‌ها، مراحل، عوامل و موانع تربیت است.<ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۴.</ref>		از دیدگاه [[امام]] انسان موجودی است که دارای ابعاد مختلف جسمی، [[عقلی]]، [[معنوی]] و [[اجتماعی]] است و در هر یک از این ابعاد از ظرفیت‌هایی برخوردار است و تربیت عبارت از این است که این ظرفیت‌ها و قوه‌ها در انسان به فعلیت برسد و انسان بالقوه به انسان بالفعل مبدل گردد<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۲۱۸؛ ج۴، ص۱۷۵.</ref>. تحقق تربیت در جامعه مستلزم نگاه نظام‌مند به آن است و اینجا است که سخن از مفهوم اساسی «[[نظام تربیتی]]» [[ضرورت]] می‌یابد. [[امام خمینی]] از جمله [[مربیان]] بزرگ [[تربیتی]] است که به امر تربیت نگاه نظام‌مند داشته و با تکیه بر منابع اصیل [[دینی]] به مجموعه عناصر لازم در تربیت توجه نمود؛ به‌گونه‌ای که از خلال بررسی آثار وی می‌توان «نظام تربیتی» مورد نظر او را استخراج و عرضه نمود. منظور از نظام تربیتی امام خمینی مجموعه‌ای از مفاهیم و اندیشه‌های منسجم و به‌هم پیوسته وی دربارۀ تربیت است که تحقق [[تربیت اسلامی]] در ساحت‌های وجودی انسان را دنبال می‌کند. عناصر نظام تربیتی [[حضرت]] امام شامل مبانی، اهداف، اصول، روش‌ها، ساحت‌ها، مراحل، عوامل و موانع تربیت است.<ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۴.</ref>

	== [[مبانی تربیت]] ==		== [[مبانی تربیت]] ==
	مبانی تربیت، واقعیت‌ها و قانون‌مندی‌های شناخته شده در [[علوم]] نظری است که [[تعلیم و تربیت]] بر آنها تکیه دارد<ref>نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ص۸۷؛ نگرشی بر تعاملی فقه و تربیت، ص۷۱.</ref>. تربیت دارای مبانی‌ای است و مهم‌ترین آنها مبانی [[معرفت‌شناختی]]، [[هستی‌شناختی]] و [[انسان‌شناختی]] است که در زیر به مهم‌ترین آنها از دیدگاه [[حضرت~~]] [[~~امام]] اشاره می‌شود:		مبانی تربیت، واقعیت‌ها و قانون‌مندی‌های شناخته شده در [[علوم]] نظری است که [[تعلیم و تربیت]] بر آنها تکیه دارد<ref>نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ص۸۷؛ نگرشی بر تعاملی فقه و تربیت، ص۷۱.</ref>. تربیت دارای مبانی‌ای است و مهم‌ترین آنها مبانی [[معرفت‌شناختی]]، [[هستی‌شناختی]] و [[انسان‌شناختی]] است که در زیر به مهم‌ترین آنها از دیدگاه حضرت امام اشاره می‌شود:

	=== مبانی [[معرفت شناختی]] ===		=== مبانی [[معرفت شناختی]] ===
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	=== مبانی [[انسان‌شناختی]] ===		=== مبانی [[انسان‌شناختی]] ===
	مبانی انسان‌شناختی در نگاه [[امام خمینی]] جایگاه ویژه‌ای دارد. در ذیل به مهم‌ترین مبانی انسان‌شناختی ایشان اشاره می‌شود:		مبانی انسان‌شناختی در نگاه [[امام خمینی]] جایگاه ویژه‌ای دارد. در ذیل به مهم‌ترین مبانی انسان‌شناختی ایشان اشاره می‌شود:
	ذوابعاد بودن [[انسان]]: برخلاف سایر موجودات، انسان موجودی چند بعدی است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۸؛ ج۶، ص۴۰۱.</ref>. [[حضرت~~]] [[~~امام]] این ابعاد را در قالب‌های گوناگون مطرح می‌کند. گاهی از جنبه‌های «نباتی، [[حیوان]]، مثالی، تعقلی، [[معنوی]] و [[باطنی]]» یاد می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۸؛ ج۴، ص۱۵۷.</ref>؛ گاهی به «طبیعی، برزخی، [[روحانی]]، [[عقلانی]]، و [[الهی]]» تعبیر می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۹.</ref> و گاهی به «روحانی، [[جسمانی]]، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و نظامی و.»..<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۳۰.</ref> اشاره می‌کند.		ذوابعاد بودن [[انسان]]: برخلاف سایر موجودات، انسان موجودی چند بعدی است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۸؛ ج۶، ص۴۰۱.</ref>. حضرت امام این ابعاد را در قالب‌های گوناگون مطرح می‌کند. گاهی از جنبه‌های «نباتی، [[حیوان]]، مثالی، تعقلی، [[معنوی]] و [[باطنی]]» یاد می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۸؛ ج۴، ص۱۵۷.</ref>؛ گاهی به «طبیعی، برزخی، [[روحانی]]، [[عقلانی]]، و [[الهی]]» تعبیر می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۹.</ref> و گاهی به «روحانی، [[جسمانی]]، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و نظامی و.»..<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۳۰.</ref> اشاره می‌کند.

	ذومراتب بودن [[رشد]] انسان: رشد انسان دارای مراتب متفاوت است. وجود انسان دارای مراتب مختلفی است که برخی با سایر موجودات مشترک است و برخی اختصاصی آن است. انسان در مرتبه نباتی و [[حیوانی]] با دیگر موجودات مشترک است اما در مراتبی چون [[عقلانیت و معنویت]] متمایز است و همه این مراتب نیاز به [[تربیتی]] متناسب با آن دارد و از این جهت [[تربیت]] انسان به تناسب این مراتب، دارای مراتب متفاوت می‌باشد<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۱۷۵؛ ج۸، ص۴۱۱.</ref>.		ذومراتب بودن [[رشد]] انسان: رشد انسان دارای مراتب متفاوت است. وجود انسان دارای مراتب مختلفی است که برخی با سایر موجودات مشترک است و برخی اختصاصی آن است. انسان در مرتبه نباتی و [[حیوانی]] با دیگر موجودات مشترک است اما در مراتبی چون [[عقلانیت و معنویت]] متمایز است و همه این مراتب نیاز به [[تربیتی]] متناسب با آن دارد و از این جهت [[تربیت]] انسان به تناسب این مراتب، دارای مراتب متفاوت می‌باشد<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۱۷۵؛ ج۸، ص۴۱۱.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - 'طاقت فرسا' به 'طاقت‌فرسا'

2022-10-11T08:09:50Z

جایگزینی متن - 'طاقت فرسا' به 'طاقت‌فرسا'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۹
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	جلوه [[خدا]] بودن جهان هستی: [[نظام هستی]] جلوه [[صفات کمالیه]] و جمالیه [[خداوند]] است، همه عالم [[اسماءالله]] و [[نشانه]] [[ذات مقدس]] [[حق تعالی]] هستند<ref>تفسیر سوره حمد، ص۹۸.</ref>. تمام عالم هستی جلوه حق تعالی است و همه چیزهایی که در عالم واقع می‌شود از همان جلوه است و چون همه امور، همه چیزها از اوست و به او بر می‌گردد، هیچ موجودی از خودش چیزی ندارد<ref>تفسیر سوره حمد، ص۱۰۴.</ref>.		جلوه [[خدا]] بودن جهان هستی: [[نظام هستی]] جلوه [[صفات کمالیه]] و جمالیه [[خداوند]] است، همه عالم [[اسماءالله]] و [[نشانه]] [[ذات مقدس]] [[حق تعالی]] هستند<ref>تفسیر سوره حمد، ص۹۸.</ref>. تمام عالم هستی جلوه حق تعالی است و همه چیزهایی که در عالم واقع می‌شود از همان جلوه است و چون همه امور، همه چیزها از اوست و به او بر می‌گردد، هیچ موجودی از خودش چیزی ندارد<ref>تفسیر سوره حمد، ص۱۰۴.</ref>.
	تشکیل هستی از بُعد طبیعی و فراطبیعی: هستی از دو بُعد [[غیب و شهود]]، [[طبیعت]] و ماورای طبیعت و عالم [[ملک]] و [[عالم ملکوت]] تشکیل شده است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۲.</ref>. عالم ملک دنیا و عالم ملکوت [[عالم غیب]] است که [[ملکات]] صالحه و فاسده [[انسان]] در آن ظاهر می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۷.</ref>. دنیا و عالم محسوس جزء بسیار ناچیزی از جهان هستی است و نسبت به عالم ماوراء طبیعی قدر محسوسی ندارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۸۴.</ref>.		تشکیل هستی از بُعد طبیعی و فراطبیعی: هستی از دو بُعد [[غیب و شهود]]، [[طبیعت]] و ماورای طبیعت و عالم [[ملک]] و [[عالم ملکوت]] تشکیل شده است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۲.</ref>. عالم ملک دنیا و عالم ملکوت [[عالم غیب]] است که [[ملکات]] صالحه و فاسده [[انسان]] در آن ظاهر می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۷.</ref>. دنیا و عالم محسوس جزء بسیار ناچیزی از جهان هستی است و نسبت به عالم ماوراء طبیعی قدر محسوسی ندارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۸۴.</ref>.
	همراه بودن [[زندگی دنیا]] با [[مشقت]] و [[سختی]]: در [[دنیا]] [[راحتی]] مطلق وجود ندارد و نعمت‌های آن همراه رنج‌های ~~[[طاقت]] فرسا~~ و لذت‌هایش محفوف به دردها است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>. دنیا، دار [[تزاحم]] است و هر نعمتی انواع [[رنج]] و [[زحمت]] و نقمت و [[ابتلا]] دارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۴۵.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۷.</ref>		همراه بودن [[زندگی دنیا]] با [[مشقت]] و [[سختی]]: در [[دنیا]] [[راحتی]] مطلق وجود ندارد و نعمت‌های آن همراه رنج‌های طاقت‌فرسا و لذت‌هایش محفوف به دردها است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>. دنیا، دار [[تزاحم]] است و هر نعمتی انواع [[رنج]] و [[زحمت]] و نقمت و [[ابتلا]] دارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۴۵.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۷.</ref>

	=== مبانی [[انسان‌شناختی]] ===		=== مبانی [[انسان‌شناختی]] ===

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:30:38Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:53:25Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۳
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تربیت		\| موضوع مرتبط = تربیت
خط ۷۴:		خط ۷۳:
	[[رده:تربیت]]		[[رده:تربیت]]
	[[رده:تربیت اسلامی]]		[[رده:تربیت اسلامی]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Wasity: جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

2022-07-21T04:45:31Z

جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۵
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	برخورداری انسان از [[مقام]] [[ملک]] و [[ملکوت]]: [[نفس انسانی]] دارای دو مقام ملک و ملکوت است که یکی نشئه ظاهری و دیگری نشئه [[باطنی]] است. [[جنود]] نفس در نشئه باطنی بیشتر از نشئه ظاهری است و آنچه در نشئه ظاهری [[ظهور]] یافته، تنزل یافته نشئه باطنی است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲.</ref>.		برخورداری انسان از [[مقام]] [[ملک]] و [[ملکوت]]: [[نفس انسانی]] دارای دو مقام ملک و ملکوت است که یکی نشئه ظاهری و دیگری نشئه [[باطنی]] است. [[جنود]] نفس در نشئه باطنی بیشتر از نشئه ظاهری است و آنچه در نشئه ظاهری [[ظهور]] یافته، تنزل یافته نشئه باطنی است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲.</ref>.
	بالقوه بودن [[نفس انسان]] نسبت به جمیع [[معارف]] و [[ملکات]] [[حسنه]] و [[سیئه]]: نفس انسانی در هنگام تعلق به [[بدن]] نسبت به همه معارف و [[علوم]] و ملکات حسنه و سیئه و بلکه تمام ادراکیات و فعلیات بالقوه است و کم کم رو به فعلیت می‌گذارد. ابتدا [[ادراکات حسی]] و ظاهری و سپس [[ادراکات عقلی]] در او به وجود می‌آید؛ اما نسبت به [[ملکات]] همچنان بالقوه است و چنانچه [[انسان]] تحت تأثیر عوامل مثبت قرار نگیرد به دلیل اینکه انگیزه‌های داخلی چون [[غضب]] و [[شهوت]] او را به [[بدی]] [[دعوت]] می‌کند؛ ملکات خبیثه بر او [[غالب]] شده و متمایل به [[زشتی]] و [[ناهنجاری]] می‌گردد<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۳۷.</ref>.		بالقوه بودن [[نفس انسان]] نسبت به جمیع [[معارف]] و [[ملکات]] [[حسنه]] و [[سیئه]]: نفس انسانی در هنگام تعلق به [[بدن]] نسبت به همه معارف و [[علوم]] و ملکات حسنه و سیئه و بلکه تمام ادراکیات و فعلیات بالقوه است و کم کم رو به فعلیت می‌گذارد. ابتدا [[ادراکات حسی]] و ظاهری و سپس [[ادراکات عقلی]] در او به وجود می‌آید؛ اما نسبت به [[ملکات]] همچنان بالقوه است و چنانچه [[انسان]] تحت تأثیر عوامل مثبت قرار نگیرد به دلیل اینکه انگیزه‌های داخلی چون [[غضب]] و [[شهوت]] او را به [[بدی]] [[دعوت]] می‌کند؛ ملکات خبیثه بر او غالب شده و متمایل به [[زشتی]] و [[ناهنجاری]] می‌گردد<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۳۷.</ref>.
	تغییرپذیر بودن [[خلق]] در انسان: تا زمانی که انسان در عالم حرکت و [[تغییر]] است جمیع ملکات و [[اخلاق]] نفسانیه در وی قابل تغییر است و انسان می‌تواند همه اخلاق خود را به مقابلات آن مبدل کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۱۰.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۹.</ref>		تغییرپذیر بودن [[خلق]] در انسان: تا زمانی که انسان در عالم حرکت و [[تغییر]] است جمیع ملکات و [[اخلاق]] نفسانیه در وی قابل تغییر است و انسان می‌تواند همه اخلاق خود را به مقابلات آن مبدل کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۱۰.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۹.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۲

2022-07-11T00:00:33Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۲

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۳۰
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	[[وحی]] که در قالب کتاب [[قرآن]] در دسترس [[انسان]] است منبع مهم [[کسب معرفت]] است و معارفی که از طریق [[حس]]، [[عقل]] و [[شهود]] قابل دستیابی برای انسان نیست از این طریق نصیب انسان می‌گردد. از این رو [[امام خمینی]] [[معتقد]] است این [[صحیفه]] الهیه کتاب [[احیاء]] [[قلوب]] به [[حیات]] [[ابدی]] و کتاب علم و [[معارف الهیه]] است، این کتاب خداست و به [[شئون]] الهی جل و [[علا]] [[دعوت]] می‌کند... [[مردم]] باید برای [[تعلم]] شئون الهیه به آن [[رجوع]] کنند<ref>آداب الصلوة، ص۲۱۵.</ref>.		[[وحی]] که در قالب کتاب [[قرآن]] در دسترس [[انسان]] است منبع مهم [[کسب معرفت]] است و معارفی که از طریق [[حس]]، [[عقل]] و [[شهود]] قابل دستیابی برای انسان نیست از این طریق نصیب انسان می‌گردد. از این رو [[امام خمینی]] [[معتقد]] است این [[صحیفه]] الهیه کتاب [[احیاء]] [[قلوب]] به [[حیات]] [[ابدی]] و کتاب علم و [[معارف الهیه]] است، این کتاب خداست و به [[شئون]] الهی جل و [[علا]] [[دعوت]] می‌کند... [[مردم]] باید برای [[تعلم]] شئون الهیه به آن [[رجوع]] کنند<ref>آداب الصلوة، ص۲۱۵.</ref>.

	[[امام]] بر دو عامل مهم تأثیرگذار در کسب معرفت یعنی [[تزکیه]] و [[فطرت]] اشاره می‌کند. درباره تأثیر تزکیه بر [[معرفت قلبی]] معتقد است: صرف [[تعلیم و تعلم]] کافی نیست با تعلیم و تعلم می‌توان به ماهیت اشیاء دست یافت؛ اما برای دست‌یابی به [[حقیقت اشیاء]] آنگونه که هست، باید از طریق [[تزکیه نفس]] به آن دست یافت<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵.</ref>. به سخن دیگر اگر [[معرفت]] با تزکیه پیوند نخورد [[معرفت حقیقی]] حاصل نمی‌شود؛ زیرا همه معارف، حتی [[علم توحید]] که بالاترین علم است، اگر همراه [[تهذیب]] نباشد، [[طریقت]] برای [[حقیقت]] نمی‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۱۴۵.</ref>. امام خمینی [[فطرت انسانی]] را نیز بنیان [[شناخت]] و لذا توجه دهنده انسان به سوی [[کمال مطلق]] می‌داند<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵؛ ج۱۲، ص۵۰۵.</ref> و آن را به‌عنوان عامل جمیع [[معارف]] معرفی می‌کند و [[معتقد]] است [[فطرت]] اختصاص به [[توحید]] ندارد، بلکه جمیع معارف حقه از اموری است که [[حق]] - تعالی شأنه - [[بندگان]] را بر آن مفطور فرموده است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۵.</ref>		[[امام]] بر دو عامل مهم تأثیرگذار در کسب معرفت یعنی [[تزکیه]] و [[فطرت]] اشاره می‌کند. درباره تأثیر تزکیه بر [[معرفت قلبی]] معتقد است: صرف [[تعلیم و تعلم]] کافی نیست با تعلیم و تعلم می‌توان به ماهیت اشیاء دست یافت؛ اما برای دست‌یابی به [[حقیقت اشیاء]] آنگونه که هست، باید از طریق [[تزکیه نفس]] به آن دست یافت<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵.</ref>. به سخن دیگر اگر [[معرفت]] با تزکیه پیوند نخورد [[معرفت حقیقی]] حاصل نمی‌شود؛ زیرا همه معارف، حتی [[علم توحید]] که بالاترین علم است، اگر همراه [[تهذیب]] نباشد، [[طریقت]] برای [[حقیقت]] نمی‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۱۴۵.</ref>. امام خمینی [[فطرت انسانی]] را نیز بنیان [[شناخت]] و لذا توجه دهنده انسان به سوی [[کمال مطلق]] می‌داند<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵؛ ج۱۲، ص۵۰۵.</ref> و آن را به‌عنوان عامل جمیع [[معارف]] معرفی می‌کند و [[معتقد]] است [[فطرت]] اختصاص به [[توحید]] ندارد، بلکه جمیع معارف حقه از اموری است که [[حق]] - تعالی شأنه - [[بندگان]] را بر آن مفطور فرموده است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۵۴.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۵.</ref>

	===مبانی [[هستی‌شناختی]]===		===مبانی [[هستی‌شناختی]]===
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	جلوه [[خدا]] بودن جهان هستی: [[نظام هستی]] جلوه [[صفات کمالیه]] و جمالیه [[خداوند]] است، همه عالم [[اسماءالله]] و [[نشانه]] [[ذات مقدس]] [[حق تعالی]] هستند<ref>تفسیر سوره حمد، ص۹۸.</ref>. تمام عالم هستی جلوه حق تعالی است و همه چیزهایی که در عالم واقع می‌شود از همان جلوه است و چون همه امور، همه چیزها از اوست و به او بر می‌گردد، هیچ موجودی از خودش چیزی ندارد<ref>تفسیر سوره حمد، ص۱۰۴.</ref>.		جلوه [[خدا]] بودن جهان هستی: [[نظام هستی]] جلوه [[صفات کمالیه]] و جمالیه [[خداوند]] است، همه عالم [[اسماءالله]] و [[نشانه]] [[ذات مقدس]] [[حق تعالی]] هستند<ref>تفسیر سوره حمد، ص۹۸.</ref>. تمام عالم هستی جلوه حق تعالی است و همه چیزهایی که در عالم واقع می‌شود از همان جلوه است و چون همه امور، همه چیزها از اوست و به او بر می‌گردد، هیچ موجودی از خودش چیزی ندارد<ref>تفسیر سوره حمد، ص۱۰۴.</ref>.
	تشکیل هستی از بُعد طبیعی و فراطبیعی: هستی از دو بُعد [[غیب و شهود]]، [[طبیعت]] و ماورای طبیعت و عالم [[ملک]] و [[عالم ملکوت]] تشکیل شده است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۲.</ref>. عالم ملک دنیا و عالم ملکوت [[عالم غیب]] است که [[ملکات]] صالحه و فاسده [[انسان]] در آن ظاهر می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۷.</ref>. دنیا و عالم محسوس جزء بسیار ناچیزی از جهان هستی است و نسبت به عالم ماوراء طبیعی قدر محسوسی ندارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۸۴.</ref>.		تشکیل هستی از بُعد طبیعی و فراطبیعی: هستی از دو بُعد [[غیب و شهود]]، [[طبیعت]] و ماورای طبیعت و عالم [[ملک]] و [[عالم ملکوت]] تشکیل شده است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۲.</ref>. عالم ملک دنیا و عالم ملکوت [[عالم غیب]] است که [[ملکات]] صالحه و فاسده [[انسان]] در آن ظاهر می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۷.</ref>. دنیا و عالم محسوس جزء بسیار ناچیزی از جهان هستی است و نسبت به عالم ماوراء طبیعی قدر محسوسی ندارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۸۴.</ref>.
	همراه بودن [[زندگی دنیا]] با [[مشقت]] و [[سختی]]: در [[دنیا]] [[راحتی]] مطلق وجود ندارد و نعمت‌های آن همراه رنج‌های [[طاقت]] فرسا و لذت‌هایش محفوف به دردها است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>. دنیا، دار [[تزاحم]] است و هر نعمتی انواع [[رنج]] و [[زحمت]] و نقمت و [[ابتلا]] دارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۷.</ref>		همراه بودن [[زندگی دنیا]] با [[مشقت]] و [[سختی]]: در [[دنیا]] [[راحتی]] مطلق وجود ندارد و نعمت‌های آن همراه رنج‌های [[طاقت]] فرسا و لذت‌هایش محفوف به دردها است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>. دنیا، دار [[تزاحم]] است و هر نعمتی انواع [[رنج]] و [[زحمت]] و نقمت و [[ابتلا]] دارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۴۵.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۷.</ref>

	===مبانی [[انسان‌شناختی]]===		===مبانی [[انسان‌شناختی]]===
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	برخورداری انسان از [[مقام]] [[ملک]] و [[ملکوت]]: [[نفس انسانی]] دارای دو مقام ملک و ملکوت است که یکی نشئه ظاهری و دیگری نشئه [[باطنی]] است. [[جنود]] نفس در نشئه باطنی بیشتر از نشئه ظاهری است و آنچه در نشئه ظاهری [[ظهور]] یافته، تنزل یافته نشئه باطنی است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲.</ref>.		برخورداری انسان از [[مقام]] [[ملک]] و [[ملکوت]]: [[نفس انسانی]] دارای دو مقام ملک و ملکوت است که یکی نشئه ظاهری و دیگری نشئه [[باطنی]] است. [[جنود]] نفس در نشئه باطنی بیشتر از نشئه ظاهری است و آنچه در نشئه ظاهری [[ظهور]] یافته، تنزل یافته نشئه باطنی است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲.</ref>.
	بالقوه بودن [[نفس انسان]] نسبت به جمیع [[معارف]] و [[ملکات]] [[حسنه]] و [[سیئه]]: نفس انسانی در هنگام تعلق به [[بدن]] نسبت به همه معارف و [[علوم]] و ملکات حسنه و سیئه و بلکه تمام ادراکیات و فعلیات بالقوه است و کم کم رو به فعلیت می‌گذارد. ابتدا [[ادراکات حسی]] و ظاهری و سپس [[ادراکات عقلی]] در او به وجود می‌آید؛ اما نسبت به [[ملکات]] همچنان بالقوه است و چنانچه [[انسان]] تحت تأثیر عوامل مثبت قرار نگیرد به دلیل اینکه انگیزه‌های داخلی چون [[غضب]] و [[شهوت]] او را به [[بدی]] [[دعوت]] می‌کند؛ ملکات خبیثه بر او [[غالب]] شده و متمایل به [[زشتی]] و [[ناهنجاری]] می‌گردد<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۳۷.</ref>.		بالقوه بودن [[نفس انسان]] نسبت به جمیع [[معارف]] و [[ملکات]] [[حسنه]] و [[سیئه]]: نفس انسانی در هنگام تعلق به [[بدن]] نسبت به همه معارف و [[علوم]] و ملکات حسنه و سیئه و بلکه تمام ادراکیات و فعلیات بالقوه است و کم کم رو به فعلیت می‌گذارد. ابتدا [[ادراکات حسی]] و ظاهری و سپس [[ادراکات عقلی]] در او به وجود می‌آید؛ اما نسبت به [[ملکات]] همچنان بالقوه است و چنانچه [[انسان]] تحت تأثیر عوامل مثبت قرار نگیرد به دلیل اینکه انگیزه‌های داخلی چون [[غضب]] و [[شهوت]] او را به [[بدی]] [[دعوت]] می‌کند؛ ملکات خبیثه بر او [[غالب]] شده و متمایل به [[زشتی]] و [[ناهنجاری]] می‌گردد<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۳۷.</ref>.
	تغییرپذیر بودن [[خلق]] در انسان: تا زمانی که انسان در عالم حرکت و [[تغییر]] است جمیع ملکات و [[اخلاق]] نفسانیه در وی قابل تغییر است و انسان می‌تواند همه اخلاق خود را به مقابلات آن مبدل کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۱۰.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۹.</ref>		تغییرپذیر بودن [[خلق]] در انسان: تا زمانی که انسان در عالم حرکت و [[تغییر]] است جمیع ملکات و [[اخلاق]] نفسانیه در وی قابل تغییر است و انسان می‌تواند همه اخلاق خود را به مقابلات آن مبدل کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۱۰.</ref><ref>[[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۹.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]		# [[پرونده:1100618.jpg\|22px]] [[علی همت‌بناری\|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)\| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)\|'''منظومه فکری امام خمینی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تربیت | عنوان مدخل = تربیت اسلامی | مداخل مرتبط = تربیت اسلامی در قرآن - تربیت اسلامی در حدیث - تربیت اسلامی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==نظام تربیتی اسلام== نظام تربیتی، فصل دیگری...» ایجاد کرد

2022-07-02T04:08:39Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تربیت | عنوان مدخل = تربیت اسلامی | مداخل مرتبط = تربیت اسلامی در قرآن - تربیت اسلامی در حدیث - تربیت اسلامی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==نظام تربیتی اسلام== نظام تربیتی، فصل دیگری...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = تربیت
| عنوان مدخل = تربیت اسلامی
| مداخل مرتبط = [[تربیت اسلامی در قرآن]] - [[تربیت اسلامی در حدیث]] - [[تربیت اسلامی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
| پرسش مرتبط =
}}

==[[نظام تربیتی اسلام]]==
[[نظام تربیتی]]، فصل دیگری از نظام‌های منشی و [[رفتاری]] است. نظام تربیتی اسلام، مبتنی بر [[نظام]] بینشی و نگرشی است که تأثیر اساسی بر [[نظام‌های اجتماعی]] می‌گذارد. چیستی [[تربیت]]، [[مبانی تربیت]]، اصول، اهداف، روش‌ها، عوامل، موانع فردی و [[اجتماعی]]، مقاطع و [[مربیان]] و منابع تربیت در این فصل از دیدگاه [[امام خمینی]] بیان شده است.

===چیستی نظام تربیتی===
نظام در لغت، به چیزی گفته می‌شود که اشیائی را در آن [[منظم]] نمایند. از این رو به نخی که دانه‌ها را در آن بچینند و مرتب کنند، نظام می‌گویند<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱۲، ص۵۷۸.</ref>. اما در اصطلاح نظام عبارت است از مجموعه اجزای به‌هم پیوسته که [[هدف]] واحدی را دنبال می‌کند.
منظور از نظام تربیتی مجموعه‌ای از مفاهیم و اندیشه‌های [[سازمان]] یافته درباره تربیت است که از نوعی [[همبستگی]] درونی برخوردارند و به طور اساسی و پایه‌ای بیانگر چگونگی تربیت‌اند<ref>درآمدی بر نظام تربیتی اسلام، ص۱۷.</ref>. تربیت مسأله اساسی [[حیات بشر]] است و در پرتو آن [[انسان]] به [[حیات]] آرمانی خود دست می‌یابد. پیمودن صحیح مسیر تربیت، مستلزم برخورداری انسان از نقشه جامع تربیت و وجود [[راهبر]] و مربی کاملی است که خود راه را به [[درستی]] طی کرده باشد. امام خمینی [[شخصیت]] بی‌نظیری است که در دوره [[حیات طیبه]] خویش، اساس کار خود را بر [[تربیت الهی]] بنا نهاده و در ضمن آثار گرانسنگ خود، مجموعه‌ای از اندیشه‌های منتظم [[تربیتی]] را ارائه کرد و در [[مقام عمل]] به الگوی بزرگ و کاملی از مربیان عرصه [[تربیت اسلامی]] مبدل گشت. در عصری که اندیشه‌های وارداتی تربیتی همچنان نظام [[تعلیم و تربیت]] رسمی [[جامعه اسلامی]] ما را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد، بازگشت به اندیشه‌های [[ناب]] تربیتی بزرگان [[دینی]] و ارائه نظام تربیتی آنان، [[ضرورت]] انکارناپذیری است.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۳.</ref>

===اهمیت نظام تربیتی===
در نظر [[حضرت]] [[امام]] همه امور مقدمه [[انسان‌سازی]] است؛ چراکه اگر انسان به حال خود رها شود و تربیت نشود خطرناک‌ترین موجود عالم خواهد بود. [[فلسفه]] [[نزول]] [[کتب آسمانی]] این بوده تا [[انسان]] تحت [[تربیت الهی]] واقع شود و از این رهگذر [[برترین]] خلایق گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۱۷۲ - ۱۷۱.</ref>. [[تربیت]] در رأس همه امور است و همه [[انبیاء]] آمده‌اند تا استعدادها و [[قوای انسان]] را شکوفا و انسان بالقوه را انسان بالفعل کنند<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۶۷.</ref>. همه [[مشکلات]]، کشمکش‌ها و [[اختلافات]]، ناشی از نبود تربیت در [[جامعه]] است<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۵۰۷.</ref>. تربیت نه تنها به [[سعادت]] فرد منجر می‌شود بلکه در پرتو آن یک جامعه به کمال مطلوب خود دست می‌یابد<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۲۸.</ref>.

از دیدگاه [[امام]] انسان موجودی است که دارای ابعاد مختلف جسمی، [[عقلی]]، [[معنوی]] و [[اجتماعی]] است و در هر یک از این ابعاد از ظرفیت‌هایی برخوردار است و تربیت عبارت از این است که این ظرفیت‌ها و قوه‌ها در انسان به فعلیت برسد و انسان بالقوه به انسان بالفعل مبدل گردد<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۲۱۸؛ ج۴، ص۱۷۵.</ref>. تحقق تربیت در جامعه مستلزم نگاه نظام‌مند به آن است و اینجا است که سخن از مفهوم اساسی «[[نظام تربیتی]]» [[ضرورت]] می‌یابد. [[امام خمینی]] از جمله [[مربیان]] بزرگ [[تربیتی]] است که به امر تربیت نگاه نظام‌مند داشته و با تکیه بر منابع اصیل [[دینی]] به مجموعه عناصر لازم در تربیت توجه نمود؛ به‌گونه‌ای که از خلال بررسی آثار وی می‌توان «نظام تربیتی» مورد نظر او را استخراج و عرضه نمود. منظور از نظام تربیتی امام خمینی مجموعه‌ای از مفاهیم و اندیشه‌های منسجم و به‌هم پیوسته وی دربارۀ تربیت است که تحقق [[تربیت اسلامی]] در ساحت‌های وجودی انسان را دنبال می‌کند. عناصر نظام تربیتی [[حضرت]] امام شامل مبانی، اهداف، اصول، روش‌ها، ساحت‌ها، مراحل، عوامل و موانع تربیت است.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۴.</ref>

==[[مبانی تربیت]]==
مبانی تربیت، واقعیت‌ها و قانون‌مندی‌های شناخته شده در [[علوم]] نظری است که [[تعلیم و تربیت]] بر آنها تکیه دارد<ref>نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، ص۸۷؛ نگرشی بر تعاملی فقه و تربیت، ص۷۱.</ref>. تربیت دارای مبانی‌ای است و مهم‌ترین آنها مبانی [[معرفت‌شناختی]]، [[هستی‌شناختی]] و [[انسان‌شناختی]] است که در زیر به مهم‌ترین آنها از دیدگاه [[حضرت]] [[امام]] اشاره می‌شود:

===مبانی [[معرفت شناختی]]===
[[امام خمینی]] [[حقیقت علم]] و [[معرفت]] و هرگونه [[اندیشه]] را مجرد از ماده می‌داند<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۵.</ref>. ایشان به تعدد منابع معرفت [[اعتقاد]] دارد و این منابع را شامل [[حس]]، [[عقل]]، [[قلب]]، [[شهود]] و [[وحی]] و آنها را دارای رتبه‌های متفاوت می‌داند. وی [[معتقد]] است معیار [[شناخت]] اعم از حس و عقل است؛ بلکه [[شناخت حسی]] به [[شناخت عقلی]] متکی است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۱۲.</ref>. شهود مرتبه‌ای از شناخت و [[درک]] است که فراتر از حس است، همچنان که [[ادراک شهودی]] [[انسان]] از [[حقیقت]] خویش مبرا از پدیده [[حسی]] است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۴.</ref>.
از نظر امام خمینی، شناخت عقلی عالم اصالت دارد و باید تلاش کرد تا شناخت‌های حسی به [[شناخت‌های عقلی]] مبدل گردد و در واقع ارتقاء یابد<ref>صحیفه امام، ج۸، ص۴۳۴.</ref>. [[شناخت قلبی]] مرتبه بالاتر از شناخت عقلی و برهانی است و از این رو معتقد است [[انبیاء]] به عنوان [[هادیان]] [[بشر]]، زبان‌شان، زبان [[فلسفه]] و [[برهان]] رایج نیست بلکه آنان نتایج [[براهین عقلی]] را به قلب [[بندگان]] می‌رسانند و آنان را از درون [[جان]] و [[دل]] [[هدایت]] می‌کنند<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۲۱۹ – ۲۲۰.</ref>. امام همچنین معتقد است گاهی ممکن است عقل چیزی را درک کند و برهان هم بر آن اقامه کند اما دل به خوبی نیابد، بنابر این از نظر ایشان درک دل و قلب مرتبه بالاتر از درک عقل است و مرتبه بالاتر از درک دل، شهود است<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵.</ref>.
امام همچنین در تبیین [[ایمان]] و [[عقیده]] می‌فرماید: «ایمان فقط این نیست که ما اعتقاد داشته باشیم که خدایی هست و [[پیغمبری]] هست و چه، نه، ایمان یک مسأله‌ای بالاتر از این است. این معانی را که انسان [[ادراک]] کرده به عقلش، باید با مجاهدات به قلبش برساند که قلبش [[آگاه]] بشود، بیابد مطلب را»<ref>صحیفه امام، ج۱۱، ص۳۸۲.</ref>.

وی معتقد است تنها ماهیت [[علم]]، نافع نیست بلکه جهت‌دار بودن و سمت و سوی آن است که برای [[رضایت]] و خوشنودی [[خدا]] و [[خدمت به مردم]] باشد. بر این اساس می‌فرماید «هر دانشوری که در [[جان]] خویش آمیزه‌ای از علم انگیزش [[الهی]] و [[عمل صالح]] فراهم آورد رفته رفته خود را می‌یابد و [[ارتباط]] و [[وابستگی]] خود با [[خداوند]] را [[مشاهده]] می‌کند و به [[معارف]] شهودیه [[باطنیه]] راه پیدا می‌کند و اگر در این راه [[پایدار]] بماند بی‌واسطه [[حقایق]] [[ملک]] و [[ملکوت]] را می‌یابد و به ملک و ملکوت احاطه پیدا می‌کند و به معارفی دست می‌یابد که [[نور]]، [[شفاء]]، انس و مهر است<ref>تفسیر سوره حمد، ص۲۱ و ۲۲.</ref>.

[[وحی]] که در قالب کتاب [[قرآن]] در دسترس [[انسان]] است منبع مهم [[کسب معرفت]] است و معارفی که از طریق [[حس]]، [[عقل]] و [[شهود]] قابل دستیابی برای انسان نیست از این طریق نصیب انسان می‌گردد. از این رو [[امام خمینی]] [[معتقد]] است این [[صحیفه]] الهیه کتاب [[احیاء]] [[قلوب]] به [[حیات]] [[ابدی]] و کتاب علم و [[معارف الهیه]] است، این کتاب خداست و به [[شئون]] الهی جل و [[علا]] [[دعوت]] می‌کند... [[مردم]] باید برای [[تعلم]] شئون الهیه به آن [[رجوع]] کنند<ref>آداب الصلوة، ص۲۱۵.</ref>.

[[امام]] بر دو عامل مهم تأثیرگذار در کسب معرفت یعنی [[تزکیه]] و [[فطرت]] اشاره می‌کند. درباره تأثیر تزکیه بر [[معرفت قلبی]] معتقد است: صرف [[تعلیم و تعلم]] کافی نیست با تعلیم و تعلم می‌توان به ماهیت اشیاء دست یافت؛ اما برای دست‌یابی به [[حقیقت اشیاء]] آنگونه که هست، باید از طریق [[تزکیه نفس]] به آن دست یافت<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵.</ref>. به سخن دیگر اگر [[معرفت]] با تزکیه پیوند نخورد [[معرفت حقیقی]] حاصل نمی‌شود؛ زیرا همه معارف، حتی [[علم توحید]] که بالاترین علم است، اگر همراه [[تهذیب]] نباشد، [[طریقت]] برای [[حقیقت]] نمی‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۱۴۵.</ref>. امام خمینی [[فطرت انسانی]] را نیز بنیان [[شناخت]] و لذا توجه دهنده انسان به سوی [[کمال مطلق]] می‌داند<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۲۲۵؛ ج۱۲، ص۵۰۵.</ref> و آن را به‌عنوان عامل جمیع [[معارف]] معرفی می‌کند و [[معتقد]] است [[فطرت]] اختصاص به [[توحید]] ندارد، بلکه جمیع معارف حقه از اموری است که [[حق]] - تعالی شأنه - [[بندگان]] را بر آن مفطور فرموده است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۵۴.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۵.</ref>

===مبانی [[هستی‌شناختی]]===
مهم‌ترین مبانی هستی‌شناختی از دیدگاه [[امام خمینی]] عبارت‌اند از:
[[فقر ذاتی]]: همه مراتب وجود، مراتب تجلیات [[ربوبیت الهی]] است و هیچ موجودی از خود استقلالی ندارد و همه صرف ربط و عین [[فقر]] و مسخر [[امر الهی]] هستند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۸۷.</ref>. همه موجودات در وجود و کمال خود، محتاج وجودی غیر محتاج و وجودی برخوردار از کمال ذاتی هستند<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۲۰۸ – ۲۰۷.</ref>.
[[مخلوق بودن]] هستی: تمام [[جهان هستی]]، مخلوق بوده و از وجود یگانه‌ای که همان [[ذات باری تعالی]] است، منشأ می‌گیرد<ref>امام خمینی، تفسیر سوره حمد، ص۹۸ – ۱۰۴.</ref>.
ذومراتب بودن [[عالم هستی]]: هستی دارای ابعاد و مراتب است. [[دنیا]] و عالم محسوس مرتبه نازل هستی و عالم [[الوهیت]]، مرتبه اعلای هستی و مقصد [[اعلی]] است<ref>امام خمینی، تفسیر سوره حمد، ج۸، ص۴۳۴.</ref>.

جلوه [[خدا]] بودن جهان هستی: [[نظام هستی]] جلوه [[صفات کمالیه]] و جمالیه [[خداوند]] است، همه عالم [[اسماءالله]] و [[نشانه]] [[ذات مقدس]] [[حق تعالی]] هستند<ref>تفسیر سوره حمد، ص۹۸.</ref>. تمام عالم هستی جلوه حق تعالی است و همه چیزهایی که در عالم واقع می‌شود از همان جلوه است و چون همه امور، همه چیزها از اوست و به او بر می‌گردد، هیچ موجودی از خودش چیزی ندارد<ref>تفسیر سوره حمد، ص۱۰۴.</ref>.
تشکیل هستی از بُعد طبیعی و فراطبیعی: هستی از دو بُعد [[غیب و شهود]]، [[طبیعت]] و ماورای طبیعت و عالم [[ملک]] و [[عالم ملکوت]] تشکیل شده است<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۲۲.</ref>. عالم ملک دنیا و عالم ملکوت [[عالم غیب]] است که [[ملکات]] صالحه و فاسده [[انسان]] در آن ظاهر می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۷.</ref>. دنیا و عالم محسوس جزء بسیار ناچیزی از جهان هستی است و نسبت به عالم ماوراء طبیعی قدر محسوسی ندارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۸۴.</ref>.
همراه بودن [[زندگی دنیا]] با [[مشقت]] و [[سختی]]: در [[دنیا]] [[راحتی]] مطلق وجود ندارد و نعمت‌های آن همراه رنج‌های [[طاقت]] فرسا و لذت‌هایش محفوف به دردها است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>. دنیا، دار [[تزاحم]] است و هر نعمتی انواع [[رنج]] و [[زحمت]] و نقمت و [[ابتلا]] دارد<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۴۵.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۷.</ref>

===مبانی [[انسان‌شناختی]]===
مبانی انسان‌شناختی در نگاه [[امام خمینی]] جایگاه ویژه‌ای دارد. در ذیل به مهم‌ترین مبانی انسان‌شناختی ایشان اشاره می‌شود:
ذوابعاد بودن [[انسان]]: برخلاف سایر موجودات، انسان موجودی چند بعدی است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۸؛ ج۶، ص۴۰۱.</ref>. [[حضرت]] [[امام]] این ابعاد را در قالب‌های گوناگون مطرح می‌کند. گاهی از جنبه‌های «نباتی، [[حیوان]]، مثالی، تعقلی، [[معنوی]] و [[باطنی]]» یاد می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۳، ص۸؛ ج۴، ص۱۵۷.</ref>؛ گاهی به «طبیعی، برزخی، [[روحانی]]، [[عقلانی]]، و [[الهی]]» تعبیر می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۹.</ref> و گاهی به «روحانی، [[جسمانی]]، [[سیاسی]]، [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و نظامی و.»..<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۳۰.</ref> اشاره می‌کند.

ذومراتب بودن [[رشد]] انسان: رشد انسان دارای مراتب متفاوت است. وجود انسان دارای مراتب مختلفی است که برخی با سایر موجودات مشترک است و برخی اختصاصی آن است. انسان در مرتبه نباتی و [[حیوانی]] با دیگر موجودات مشترک است اما در مراتبی چون [[عقلانیت و معنویت]] متمایز است و همه این مراتب نیاز به [[تربیتی]] متناسب با آن دارد و از این جهت [[تربیت]] انسان به تناسب این مراتب، دارای مراتب متفاوت می‌باشد<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۱۷۵؛ ج۸، ص۴۱۱.</ref>.
ترکیب انسان از [[جسم]] و [[روح]] ([[مادیت]] و [[معنویت]]): انسان موجودی است که صرفاً برخوردار از بعد مادی نیست بلکه علاوه بر آن دارای بعد معنوی است<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۲۰۰.</ref>. به سخن دیگر انسان هم جنبه ظاهری و مادی دارد و هم جنبه باطنی و معنوی<ref>صحیفه امام، ج۸، ص۲۲۲.</ref>. این دو بعد با هم رابطه دارند و جسم ظاهر روح است و روح [[باطن]] جسم<ref>صحیفه امام، ج۶ ص۳۴۴.</ref> و نیز بر یکدیگر تأثیرگذار هستند و پرورش [[روح انسان]] موجب مضاعف شدن [[قدرت جسمی]] [[انسان]] می‌گردد<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۵۲.</ref>.
[[تجرد روح]]: [[روح]] یا همان [[نفس انسان]] مجرد است و از سنخ اجسام و جسمانیات نیست و از این رو از بین رفتنی نیست<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۹؛ صحیفه امام، ج۶، ص۳۱۱ – ۳۱۲.</ref>.

تقدم و ارجحیت روح بر [[جسم]]: به رغم آنکه روح و جسم هر دو جزء ماهیت مرکب انسان هستند و این دو با هم [[ارتباط]] و تأثیر متقابل دارند اما آنها در یک رتبه نیستند. [[انسانیت]] انسان به روح او است نه جسم<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۲۴۶.</ref>. جسم جنبه ابزاری دارد و از بین رفتنی است و آنچه می‌ماند روح انسان است<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۳۰۲.</ref>.
عصاره هستی بودن انسان و [[برتری]] آن بر سایر موجودات: انسان عصاره همه موجودات و نسخه کوچک عالم است<ref>صحیفه امام، ج۸، ص۶۲ و ۲۵۴.</ref>. انسان علاوه بر اینکه بهره از [[شئون]] سایر موجودات دارد، امتیازاتی اضافه دارد و از این رو اگر انسان درست شود همه عالم درست می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۶۸.</ref>.
مختار بودن انسان: انسان موجودی مختار و صاحب [[اراده]] است و به [[اختیار]] خود می‌تواند [[راه مستقیم]] انسانیت و یا راه [[انحرافی]] را برگزیند<ref>صحیفه امام، ج۸ ص۳۲۷.</ref>.

ظرفیت خوب یا بد شدن انسان: انسان موجودی است که هم در جنبه مثبت ظرفیت [[رشد]] بالایی دارد و هم در جنبه منفی زمینه [[سقوط]] زیادی دارد. انسان در ابتدا مثل سایر حیوانات است، چنانچه رشد کند موجودی [[روحانی]] می‌شود و از ملائک نیز بالاتر می‌رود و اگر به سوی [[فساد]] و [[انحراف]] حرکت کند از حیوانات نیز [[پست‌تر]] می‌شود<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۴۴۶.</ref>.

انسان اعجوبه‌ای است که متمایز از سایر موجودات است، ظرفیت آن را دارد که از وی یک موجود [[الهی]] [[ملکوتی]] ساخته شود یا یک موجود [[جهنمی]] [[شیطانی]]<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۲۸۵.</ref>. رشد انسان در جهت مثبت یا منفی حد و نهایت ندارد و یک موجودی است که در همه ابعادش چه بعد [[حیوانی]] و [[شهوانی]] و چه بعد [[معنوی]] و الهی‌اش غیر متناهی است و از هر راه خوب یا بد که برود پایان ندارد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۳۵.</ref>. هم از طرف کمال مافوق همه چیز است و هم از طرف [[شقاوت]]<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۵۳۰.</ref> و از این رو، [[انسان]] بد یک [[امت]] را بد می‌کند و انسان خوب می‌تواند یک امت را خوب کند<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۵۳۱.</ref>.
برخورداری انسان از [[فطر]] [[الهی]] و سایر قابلیت‌های [[فطری]]: از امتیازات انسان بر سایر موجودات، برخورداری او از [[گرایش‌های فطری]] است. انسان [[فطرت الهی]] دارد<ref>صحیفه امام، ج۱، ص۹، ۱۴، ۲۰۹؛ شرح چهل حدیث، ص۱۲۷ و ۱۸۲.</ref> و به طور فطری به [[قدرت]] مطلق، [[کمال مطلق]]، [[علم مطلق]] و [[زیبایی]] مطلق [[گرایش]] دارد<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۲۰۵.</ref> و به [[خداوند]] و آثار او [[عشق]] می‌ورزد<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۲۱۸.</ref>. انسان به حسب [[فطرت]] ذاتی، [[عاشق]] کمال مطلق است و قلبش متوجه [[جمیل]] علی‌الاطلاق است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲۷.</ref>. از [[نقص]] و [[عیب]] متنفر بوده و به کمال مطلق متوجه است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۸۵.</ref>. [[حب]] به بقا دارد و از فنا و زوال متنفر و گریزان است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲۲.</ref>. عشق به [[راحتی]] دارد و منتهای آرزوی وی راحتی مطلق و استراحت به دور از [[زحمت]] و [[مشقت]] است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۸۶.</ref>.

برخورداری انسان از [[مقام]] [[ملک]] و [[ملکوت]]: [[نفس انسانی]] دارای دو مقام ملک و ملکوت است که یکی نشئه ظاهری و دیگری نشئه [[باطنی]] است. [[جنود]] نفس در نشئه باطنی بیشتر از نشئه ظاهری است و آنچه در نشئه ظاهری [[ظهور]] یافته، تنزل یافته نشئه باطنی است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۲.</ref>.
بالقوه بودن [[نفس انسان]] نسبت به جمیع [[معارف]] و [[ملکات]] [[حسنه]] و [[سیئه]]: نفس انسانی در هنگام تعلق به [[بدن]] نسبت به همه معارف و [[علوم]] و ملکات حسنه و سیئه و بلکه تمام ادراکیات و فعلیات بالقوه است و کم کم رو به فعلیت می‌گذارد. ابتدا [[ادراکات حسی]] و ظاهری و سپس [[ادراکات عقلی]] در او به وجود می‌آید؛ اما نسبت به [[ملکات]] همچنان بالقوه است و چنانچه [[انسان]] تحت تأثیر عوامل مثبت قرار نگیرد به دلیل اینکه انگیزه‌های داخلی چون [[غضب]] و [[شهوت]] او را به [[بدی]] [[دعوت]] می‌کند؛ ملکات خبیثه بر او [[غالب]] شده و متمایل به [[زشتی]] و [[ناهنجاری]] می‌گردد<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۳۷.</ref>.
تغییرپذیر بودن [[خلق]] در انسان: تا زمانی که انسان در عالم حرکت و [[تغییر]] است جمیع ملکات و [[اخلاق]] نفسانیه در وی قابل تغییر است و انسان می‌تواند همه اخلاق خود را به مقابلات آن مبدل کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۵۱۰.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۷۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:1100618.jpg|22px]] [[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|'''منظومه فکری امام خمینی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تربیت]]
[[رده:تربیت اسلامی]]
[[رده:مدخل]]