تزکیه در فقه اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2025-01-07T09:25:43Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۵
خط ۹:		خط ۹:
	[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به [[پرداخت زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.		[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به [[پرداخت زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.

	تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۱۶۱ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس).</ref>؛ بلکه [[هدف غایی]] از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]]{{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق [[دعوت انبیا]] و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۲۶۹ ـ ۲۷۰.</ref> در [[قرآن کریم]] ثمره [[تزکیه]]، [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.		تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۱۶۱ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس).</ref>؛ بلکه هدف غایی از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]]{{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق دعوت انبیا و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۲۶۹ ـ ۲۷۰.</ref> در [[قرآن کریم]] ثمره [[تزکیه]]، [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.

	تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری [[مذموم]] و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی نستأیید که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که [[سیره انبیا]] و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است<ref>التحفة السنیة، ص۱۴۹؛ زبدة البیان، ص۵۰۸.</ref>.		تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری مذموم و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی نستأیید که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که سیره انبیا و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است<ref>التحفة السنیة، ص۱۴۹؛ زبدة البیان، ص۵۰۸.</ref>.

	== جایگاه تزکیه ==		== جایگاه تزکیه ==

Bahmani: /* جایگاه تزکیه */

2025-01-07T09:24:53Z

جایگاه تزکیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	== جایگاه تزکیه ==		== جایگاه تزکیه ==
	از راه‌های [[اثبات]] موضوع در ~~[[دعاوی]]،~~ [[بیّنه]]، یعنی [[شهادت]] دو [[مرد]] [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، [[عدالت]] شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت شاهد برای حاکم محرز نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از عدالت شاهد به استناد آن حکم کند<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.</ref>.		از راه‌های [[اثبات]] موضوع در دعاوی، [[بیّنه]]، یعنی [[شهادت]] دو [[مرد]] [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، [[عدالت]] شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت شاهد برای حاکم محرز نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت علم حاکم به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از عدالت شاهد به استناد آن حکم کند<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.</ref>.

	بنابر آنچه گذشت در موارد [[علم حاکم]] به [[عدالت]] [[شاهد]] و نیز ـ بنابر قول به کفایت [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود<ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص۷۶.</ref>.		بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به [[عدالت]] [[شاهد]] و نیز ـ بنابر قول به کفایت [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود<ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص۷۶.</ref>.

	== شرایط تزکیه کننده ==		== شرایط تزکیه کننده ==

Bahmani: /* شرایط تزکیه کننده */

2025-01-07T09:24:34Z

شرایط تزکیه کننده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	== شرایط تزکیه کننده ==		== شرایط تزکیه کننده ==
	اموری که در پذیرش [[بیّنه]] معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، [[مرد بودن]] ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.		اموری که در پذیرش [[بیّنه]] معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، مرد بودن ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.

	علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از عدالت می‏‌گردد<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص ۷۷.</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با شهود در حدّی که موجب علم به عدالت ایشان گردد نیز شرط است<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص ۱۱۶.</ref>. البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را تزکیه نماید<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص ۹۴ ـ ۹۵.</ref>. برخی، شنخت نَسَب شاهد و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند<ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص ۴۰۶.</ref>.		علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از عدالت می‏‌گردد<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص ۷۷.</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با شهود در حدّی که موجب علم به عدالت ایشان گردد نیز شرط است<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص ۱۱۶.</ref>. البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را تزکیه نماید<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص ۹۴ ـ ۹۵.</ref>. برخی، شنخت نَسَب شاهد و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند<ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص ۴۰۶.</ref>.

Bahmani در ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۴

2025-01-07T09:24:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به ~~پرداخت~~ [[زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.		[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به [[پرداخت زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.

	تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ~~ص:۱۶۱~~ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس)</ref>؛ بلکه [[هدف غایی]] از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]] {{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق [[دعوت انبیا]] و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ~~ص:۲۶۹~~ ـ ۲۷۰</ref> در قرآن کریم ثمره ~~تزکیه،~~ [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>		تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص۱۶۱ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس).</ref>؛ بلکه [[هدف غایی]] از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]]{{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق [[دعوت انبیا]] و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص۲۶۹ ـ ۲۷۰.</ref> در [[قرآن کریم]] ثمره [[تزکیه]]، [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.

	تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری [[مذموم]] و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی ~~نستایید~~ که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که [[سیره انبیا]] و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است. <ref>التحفة السنیة، ~~ص:۱۴۹؛~~ زبدة البیان، ~~ص:۵۰۸~~.</ref>		تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری [[مذموم]] و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی نستأیید که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که [[سیره انبیا]] و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است<ref>التحفة السنیة، ص۱۴۹؛ زبدة البیان، ص۵۰۸.</ref>.

	== جایگاه تزکیه ==		== جایگاه تزکیه ==
	از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، ~~بیّنه،~~ یعنی شهادت دو مرد [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، عدالت شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت [[شاهد]] برای [[حاکم]] محرز نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از [[عدالت]] شاهد به استناد آن [[حکم]] کند. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ~~ص:۱۱۰~~ ـ ۱۱۱</ref>		از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، [[بیّنه]]، یعنی [[شهادت]] دو [[مرد]] [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، [[عدالت]] شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت شاهد برای حاکم محرز نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از عدالت شاهد به استناد آن حکم کند<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص۱۱۰ ـ ۱۱۱.</ref>.

	بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به عدالت شاهد و نیز ـ بنابر قول به کفایت اسلام یا ایمان شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ~~ص:۷۶~~</ref>		بنابر آنچه گذشت در موارد [[علم حاکم]] به [[عدالت]] [[شاهد]] و نیز ـ بنابر قول به کفایت [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود<ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص۷۶.</ref>.

	== شرایط تزکیه کننده ==		== شرایط تزکیه کننده ==
	اموری که در پذیرش بیّنه معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، [[مرد بودن]] ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.		اموری که در پذیرش [[بیّنه]] معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، [[مرد بودن]] ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.

	علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از [[عدالت]] می‏‌گردد <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۷۷</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با [[شهود]] در حدّی که موجب [[علم]] به عدالت ایشان گردد نیز شرط است. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص: ۱۱۶.</ref> البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را [[تزکیه]] نماید. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص: ۹۴ ـ ۹۵.</ref> برخی، شنخت نَسَب [[شاهد]] و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند. <ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص: ۴۰۶.</ref>		علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از عدالت می‏‌گردد<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص ۷۷.</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با شهود در حدّی که موجب علم به عدالت ایشان گردد نیز شرط است<ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص ۱۱۶.</ref>. البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را تزکیه نماید<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص ۹۴ ـ ۹۵.</ref>. برخی، شنخت نَسَب شاهد و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند<ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص ۴۰۶.</ref>.

	== چگونگی [[تزکیه]] ==		== چگونگی تزکیه ==
	در [[شهادت]] به [[عدالت]] بنابر مشهور ذکر اسباب تعدیل به تفصیل شرط نیست؛ بلکه شهادت به‏ گونه مطلق کفایت می‏‌کند، مانند اینکه بگوید: این شخص [[عادل]] است. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳.</ref> برخی گفته‏‌اند: صرف شهادت به عدالت کافی نیست، بلکه باید عنوان «مقبول الشهاده» به آن ضمیمه گردد و مثلا بگوید: «این شخص، عادل و شهادتش پذیرفته است» این قول به اکثر [[فقها]] نسبت داده شده است. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۸۱ ـ ۸۲.</ref> برخی دیگر گفته‏‌اند: یکی از این دو عبارت باید گفته شود: «این شخص، عادل است؛ چه به نفع من شهادت دهد یا به ضرر من». یا «این فرد، عادل و شهادتش پذیرفته است» <ref>تحریر الاحکام، ج۵، ص: ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ~~ج۲، صفحه~~ ۴۵۸-۴۶۰.</ref>		در شهادت به عدالت بنابر مشهور ذکر اسباب تعدیل به تفصیل شرط نیست؛ بلکه شهادت به‏ گونه مطلق کفایت می‏‌کند، مانند اینکه بگوید: این شخص [[عادل]] است<ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص ۲۱۳.</ref>. برخی گفته‏‌اند: صرف شهادت به عدالت کافی نیست، بلکه باید عنوان «مقبول الشهاده» به آن ضمیمه گردد و مثلا بگوید: «این شخص، عادل و شهادتش پذیرفته است» این قول به اکثر [[فقها]] نسبت داده شده است<ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص ۸۱ ـ ۸۲.</ref>. برخی دیگر گفته‏‌اند: یکی از این دو عبارت باید گفته شود: «این شخص، عادل است؛ چه به نفع من شهادت دهد یا به ضرر من». یا «این فرد، [[عادل]] و شهادتش پذیرفته است»<ref>تحریر الاحکام، ج۵، ص ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲ (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲]]، ص ۴۵۸-۴۶۰.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~1368945~~.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']]		# [[پرونده:IM010561.jpg\|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲ (کتاب)\|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۲''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۴۵

2024-12-04T05:45:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تزکیه		\| موضوع مرتبط = تزکیه
	\| عنوان مدخل = [[تزکیه]]		\| عنوان مدخل = تزکیه
	\| مداخل مرتبط = [[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]] - [[تزکیه در معارف و سیره امام باقر]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'محرز' به 'محرز'

2022-10-03T15:03:38Z

جایگزینی متن - 'محرز' به 'محرز'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	== جایگاه تزکیه ==		== جایگاه تزکیه ==
	از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، بیّنه، یعنی شهادت دو مرد [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، عدالت شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت [[شاهد]] برای [[حاکم]] [[محرز]] نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از [[عدالت]] شاهد به استناد آن [[حکم]] کند. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص:۱۱۰ ـ ۱۱۱</ref>		از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، بیّنه، یعنی شهادت دو مرد [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، عدالت شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت [[شاهد]] برای [[حاکم]] محرز نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از [[عدالت]] شاهد به استناد آن [[حکم]] کند. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص:۱۱۰ ـ ۱۱۱</ref>

	بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به عدالت شاهد و نیز ـ بنابر قول به کفایت اسلام یا ایمان شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص:۷۶</ref>		بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به عدالت شاهد و نیز ـ بنابر قول به کفایت اسلام یا ایمان شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص:۷۶</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:31:55Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۱
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به پرداخت [[زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.		[[تزکیه]] یا به فعل تحقّق می‌‏پذیرد یا به قول. اوّل، مانند [[تزکیه نفس]] از آنچه مبغوض [[خدای متعال]] است و نیز تزکیه [[مال]] به پرداخت [[زکات]]. دوم یا نسبت به دیگری است ـ که در اصطلاح از آن به تعدیل نیز تعبیر می‏‌شود ـ و آن عبارت است از [[شهادت]] بر [[عدالت]] [[بیّنه]] و یا نسبت به خود است که همان خود ستایی خویش می‏‌باشد.

	تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص:۱۶۱ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس)</ref>؛ بلکه [[هدف غایی]] از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]]{{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق [[دعوت انبیا]] و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص:۲۶۹ ـ ۲۷۰</ref> در قرآن کریم ثمره تزکیه، [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>		تزکیه نفس به معنای نخست که از آن به [[جهاد اکبر]] تعبیر می‏‌شود از اهمّ [[واجبات]]<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص:۱۶۱ ـ ۳۸۳ (ابواب جهادالنفس)</ref>؛ بلکه [[هدف غایی]] از انزال [[کتب آسمانی]]، به‌ویژه [[قرآن کریم]] و [[ارسال پیامبران]]، بخصوص [[خاتم انبیا]]، [[حضرت محمد]] {{صل}} است {{متن قرآن\|رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و در میان آنان از خودشان پیامبری را که آیه‌هایت را برای آنها می‌خواند و به آنان کتاب (آسمانی) و فرزانگی می‌آموزد و به آنها پاکیزگی می‌بخشد، برانگیز! بی‌گمان تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره بقره، آیه ۱۲۹.</ref>، {{متن قرآن\|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>، {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز می‌فروشند، در جهان واپسین بی‌بهره‌اند و خداوند با آنان سخن نمی‌گوید و در روز رستخیز به آنان نمی‌نگرد و آنان را پاکیزه نمی‌دارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> و [[دعوت]] به آن از برجسته‌‏ترین مصادیق [[دعوت انبیا]] و [[جانشینان]] ایشان به شمار می‏‌رود. <ref>مهذب الاحکام، ج۱۵، ص:۲۶۹ ـ ۲۷۰</ref> در قرآن کریم ثمره تزکیه، [[رستگاری]] و [[فلاح]] بیان شده است {{متن قرآن\|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>

	تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری [[مذموم]] و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی نستایید که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که [[سیره انبیا]] و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است. <ref>التحفة السنیة، ص:۱۴۹؛ زبدة البیان، ص:۵۰۸.</ref>		تزکیه به معنای دوم بدون غرض عقلایی امری [[مذموم]] و در [[قرآن]] از آن [[نهی]] شده است؛ {{متن قرآن\|الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«همانان که از گناهان بزرگ و کارهای زشت- مگر گناهان کوچک- پرهیز می‌کنند، بی‌گمان پروردگارت را آمرزشی گسترده است، او آن هنگام که شما را از زمین پدید آورد و آن هنگام که شما جنین‌هایی در شکم مادرانتان بودید به شما داناتر بود پس خود را به پاکی نستایید که او ب» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref> لکن با غرض عقلایی همچون بیان [[فضائل]] و [[کمالات]] خویش به منظور معرفی و شناساندن خود به [[مردم]] تا از وجود او انتفاع برند، امری لازم است؛ چنان‏که [[سیره انبیا]] و [[اولیا]] چنین بوده است. [[خداوند]] سفیران خود را برای [[تزکیه نفوس]] [[خلق]] و [[هدایت]] آنان فرستاده است. بهره‏مندی مردم از ایشان منوط به شناختن آنان، و شناختن آنان متوقّف بر معرفی ایشان از سوی خود آنان است. <ref>التحفة السنیة، ص:۱۴۹؛ زبدة البیان، ص:۵۰۸.</ref>

	==جایگاه تزکیه==		== جایگاه تزکیه ==
	از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، بیّنه، یعنی شهادت دو مرد [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، عدالت شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت [[شاهد]] برای [[حاکم]] [[محرز]] نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از [[عدالت]] شاهد به استناد آن [[حکم]] کند. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص:۱۱۰ ـ ۱۱۱</ref>		از راه‌های [[اثبات]] موضوع در [[دعاوی]]، بیّنه، یعنی شهادت دو مرد [[عادل]] است که [[حاکم]] با استناد به آن می‏‌تواند [[حکم]] صادر کند. در [[شاهد]]، عدالت شرط است؛ از این‌‏رو، اگر عدالت [[شاهد]] برای [[حاکم]] [[محرز]] نباشد باید از آن فحص کند. البتّه ـ بنابر قول برخی قدما ـ در صورت [[علم حاکم]] به [[اسلام]] یا [[ایمان]] شاهد، وی می‏‌تواند بدون فحص از [[عدالت]] شاهد به استناد آن [[حکم]] کند. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص:۱۱۰ ـ ۱۱۱</ref>

	بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به عدالت شاهد و نیز ـ بنابر قول به کفایت اسلام یا ایمان شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص:۷۶</ref>		بنابر آنچه گذشت در موارد علم حاکم به عدالت شاهد و نیز ـ بنابر قول به کفایت اسلام یا ایمان شاهد ـ نیازی به [[تزکیه]] نخواهد بود. برخی گفته‏‌اند: اگر منکر، بیّنه‌‏ای را که مدّعی اقامه کرده تزکیه نماید نیازی به فحص از عدالت [[شهود]] نخواهد بود. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص:۷۶</ref>

	==شرایط تزکیه کننده==		== شرایط تزکیه کننده ==
	اموری که در پذیرش بیّنه معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، [[مرد بودن]] ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.		اموری که در پذیرش بیّنه معتبر است در قبول تزکیه مزَکّی نیز معتبر است. این امور عبارتند از: عدالت، [[مرد بودن]] ـ بنابر قول به عدم پذیرش [[شهادت]] [[زنان]] جز در موارد خاص ـ کمتر از دو نفر نبودن و متّهم نبودن.

	علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از [[عدالت]] می‏‌گردد <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۷۷</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با [[شهود]] در حدّی که موجب [[علم]] به عدالت ایشان گردد نیز شرط است. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص: ۱۱۶.</ref> البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را [[تزکیه]] نماید. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص: ۹۴ ـ ۹۵.</ref> برخی، شنخت نَسَب [[شاهد]] و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند. <ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص: ۴۰۶.</ref>		علاوه بر شرایط یاد شده، [[علم]] داشتن به شرایط [[جرح و تعدیل]] و آنچه موجب خروج از [[عدالت]] می‏‌گردد <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۲؛ مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۷۷</ref> و سابقه آشنایی و [[معاشرت]] با [[شهود]] در حدّی که موجب [[علم]] به عدالت ایشان گردد نیز شرط است. <ref>جواهر الکلام، ج۴۰، ص: ۱۱۶.</ref> البتّه اگر مزکّی از راه شیاعِ علم‌‏آور به عدالت شهود علم پیدا کند با استناد به آن می‌‏تواند آنان را [[تزکیه]] نماید. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳؛ مهذب الاحکام، ج۲۷، ص: ۹۴ ـ ۹۵.</ref> برخی، شنخت نَسَب [[شاهد]] و نیز دو طرف دعوا را در تزکیه کننده شرط دانسته‌‏اند. <ref>مسالک الافهام، ج۱۳، ص: ۴۰۶.</ref>

	==چگونگی [[تزکیه]]==		== چگونگی [[تزکیه]] ==
	در [[شهادت]] به [[عدالت]] بنابر مشهور ذکر اسباب تعدیل به تفصیل شرط نیست؛ بلکه شهادت به‏ گونه مطلق کفایت می‏‌کند، مانند اینکه بگوید: این شخص [[عادل]] است. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳.</ref> برخی گفته‏‌اند: صرف شهادت به عدالت کافی نیست، بلکه باید عنوان «مقبول الشهاده» به آن ضمیمه گردد و مثلا بگوید: «این شخص، عادل و شهادتش پذیرفته است» این قول به اکثر [[فقها]] نسبت داده شده است. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۸۱ ـ ۸۲.</ref> برخی دیگر گفته‏‌اند: یکی از این دو عبارت باید گفته شود: «این شخص، عادل است؛ چه به نفع من شهادت دهد یا به ضرر من». یا «این فرد، عادل و شهادتش پذیرفته است» <ref>تحریر الاحکام، ج۵، ص: ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۲، صفحه ۴۵۸-۴۶۰.</ref>		در [[شهادت]] به [[عدالت]] بنابر مشهور ذکر اسباب تعدیل به تفصیل شرط نیست؛ بلکه شهادت به‏ گونه مطلق کفایت می‏‌کند، مانند اینکه بگوید: این شخص [[عادل]] است. <ref>مستند الشیعة، ج۱۸، ص: ۲۱۳.</ref> برخی گفته‏‌اند: صرف شهادت به عدالت کافی نیست، بلکه باید عنوان «مقبول الشهاده» به آن ضمیمه گردد و مثلا بگوید: «این شخص، عادل و شهادتش پذیرفته است» این قول به اکثر [[فقها]] نسبت داده شده است. <ref>مفتاح الکرامة، ج۲۰، ص: ۸۱ ـ ۸۲.</ref> برخی دیگر گفته‏‌اند: یکی از این دو عبارت باید گفته شود: «این شخص، عادل است؛ چه به نفع من شهادت دهد یا به ضرر من». یا «این فرد، عادل و شهادتش پذیرفته است» <ref>تحریر الاحکام، ج۵، ص: ۱۳۲ ـ ۱۳۳.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی\|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)\|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۲، صفحه ۴۵۸-۴۶۰.</ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:54:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تزکیه		\| موضوع مرتبط = تزکیه

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:49:57Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل مرتبط ~~با مباحث پیرامون [[~~تزکیه~~]] است. "'''~~[[تزکیه]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = تزکیه
			\| عنوان مدخل = [[تزکیه]]
			\| مداخل مرتبط = [[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'

2022-01-17T11:10:23Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۰
خط ۲:		خط ۲:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[تزکیه]] است. "'''[[تزکیه]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[تزکیه]] است. "'''[[تزکیه]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==