تعیین جانشین در تاریخ اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2023-10-17T07:33:49Z

منابع

@@ خط ۱۵۰: / خط ۱۵۰: @@
 این آیه حاکی است که این گروه نه تنها مقام نبوتشان موروثی بوده و یا به عبارت صحیح‌تر [[انتصابی]] بود، بلکه [[امامت]] و [[پیشوائی]] آنان نیز به [[فرمان خدا]] بوده است، اکنون این سوال پیش می‌آید: چه شد که امامت و پیشوائی در [[امت‌های پیشین]] به صورت [[انتصابی]] بوده ولی در [[امت]] بعدی به صورت انتخابی می‌باشد تا دلیل قاطعی بر این تفکیک نباشد، [[امت اسلامی]] به دنبال روش امت سابق خواهد رفت.
 ثالثاً: طبقه‌بندی [[پیشوایان]] به صورت [[رسول]]، [[نبی]]، [[امام]] و... مربوط به [[دانشمندان]] [[مذهب]] است. آنان می‌توانند این مطلب را [[درک]] کنند که موروثی بودن [[مقام نبوت]] [[گواه]] بر موروثی بودن [[مقام امامت]] نیست، ولی [[توده]] [[مردم]] که خطابات [[قرآن]] متوجه آنان است [[قادر]] بر یک چنین تفکیک به این معنی که بگویند مقام نبوت انتصابی است ولی مقام امامت انتخابی نیست، نمی‌باشند بلکه او از مجموع این [[آیات]] یک [[قانون]] کلی انتزاع می‌کند و آن این که [[مقام رهبری]] به هر صورت و شکلی باشد، یک [[مقام الهی]] است، نه یک [[مقام]] [[اجتماعی]] و انتخابی و [[پیشوایان دین]] پیوسته باید از جانب [[خداوند]] تعیین گردند.<ref>[[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)|پیشوائی از نظر اسلام]] ص ۱۳۶.</ref>.
 == منابع ==
@@ خط ۱۵۵: / خط ۱۹۳: @@
 # [[پرونده:1100836.jpg|22px]] [[سید محمد مرتضوی|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن ج۱ (کتاب)|'''آیات ولایت در قرآن ج۱''']]
 # [[پرونده:IM010595.jpg|22px]] [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[پیشوائی از نظر اسلام (کتاب)|'''پیشوائی از نظر اسلام''']]
 {{پایان منابع}}

Wasity: /* شیوه رهبری در امت‌های پیشین */

2023-07-15T06:54:54Z

شیوه رهبری در امت‌های پیشین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱۳۳:		خط ۱۳۳:
	# [[زکریا بن ایم]] و...		# [[زکریا بن ایم]] و...

	ما این فهرست را از بررسی کتاب ~~اثباة~~ الوصیة [[مسعودی]] متوفای سال ۳۴۵ گرفته‌ایم علاقمندان می‌توانند باقیمانده اسامی پیامبران و اسباط و اوصیا را از آن کتاب استخراج کنند و آن نیز به شکل وراثت و یا وصایت می‌باشد. از مطالعه این کتاب و مراجعه به این جدول، دو چیز به روشنی ثابت می‌گردد:		ما این فهرست را از بررسی کتاب [[اثبات الوصیة]] [[مسعودی]] متوفای سال ۳۴۵ گرفته‌ایم علاقمندان می‌توانند باقیمانده اسامی پیامبران و اسباط و اوصیا را از آن کتاب استخراج کنند و آن نیز به شکل وراثت و یا وصایت می‌باشد. از مطالعه این کتاب و مراجعه به این جدول، دو چیز به روشنی ثابت می‌گردد:
	اولاً: مسأله رهبری و [[زعامت]] هر چند غالباً با نبوت توام و همراه بوده است، به صورت وراثت در خاندان [[پیامبران پیشین]] بوده است.		اولاً: مسأله رهبری و [[زعامت]] هر چند غالباً با نبوت توام و همراه بوده است، به صورت وراثت در خاندان [[پیامبران پیشین]] بوده است.
	ثانیاً: تمام زعامت‌ها و رهبری‌ها به [[فرمان خدا]] و به تصریح [[پیامبر]] قبلی انجام می‌گرفته و مسعودی در هر مورد که وصایت فردی به [[فرمان پیامبر]] پیشین بوده است، به آن تصریح می‌کند.		ثانیاً: تمام زعامت‌ها و رهبری‌ها به [[فرمان خدا]] و به تصریح [[پیامبر]] قبلی انجام می‌گرفته و مسعودی در هر مورد که وصایت فردی به [[فرمان پیامبر]] پیشین بوده است، به آن تصریح می‌کند.

Wasity: /* تعیین ولایت از آغاز بعثت */

2023-07-15T06:50:35Z

تعیین ولایت از آغاز بعثت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۰
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	== ~~تعیین~~ [[ولایت]] از [[آغاز بعثت]] ==		== [[تعیین ولایت]] از [[آغاز بعثت]] ==
	امروزه انسان‌های متفکر، پس از تحولات گسترده [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و... [[پیشرفت]] در زمینه‌های ارتباطی، تعامل فرهنگی، تجربه تلخ [[جنگ‌ها]]، خون‌ریزی‌ها، [[اسارت‌ها]] و... ، به این نتیجه رسیده‌اند که برای رفع همه فاجعه‌ها باید به [[وحدت]] جهانی اندیشید و [[جامعه بشری]] – به هر شکلی - را از این [[تفرقه]] و جدایی [[نجات]] داد؛ از این رو برای رسیدن به این [[هدف]] شعاری را مطرح کرده‌اند که جهانی بیندیشیم و منطقه‌ای عمل کنیم؟!		امروزه انسان‌های متفکر، پس از تحولات گسترده [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و... [[پیشرفت]] در زمینه‌های ارتباطی، تعامل فرهنگی، تجربه تلخ [[جنگ‌ها]]، خون‌ریزی‌ها، [[اسارت‌ها]] و... ، به این نتیجه رسیده‌اند که برای رفع همه فاجعه‌ها باید به [[وحدت]] جهانی اندیشید و [[جامعه بشری]] – به هر شکلی - را از این [[تفرقه]] و جدایی [[نجات]] داد؛ از این رو برای رسیدن به این [[هدف]] شعاری را مطرح کرده‌اند که جهانی بیندیشیم و منطقه‌ای عمل کنیم؟!

Jaafari: /* منابع */

2023-07-15T06:40:31Z

منابع

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - '، -' به ' -'

2022-11-27T11:01:30Z

جایگزینی متن - '، -' به ' -'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۳۱
خط ۹:		خط ۹:
	امروزه انسان‌های متفکر، پس از تحولات گسترده [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و... [[پیشرفت]] در زمینه‌های ارتباطی، تعامل فرهنگی، تجربه تلخ [[جنگ‌ها]]، خون‌ریزی‌ها، [[اسارت‌ها]] و... ، به این نتیجه رسیده‌اند که برای رفع همه فاجعه‌ها باید به [[وحدت]] جهانی اندیشید و [[جامعه بشری]] – به هر شکلی - را از این [[تفرقه]] و جدایی [[نجات]] داد؛ از این رو برای رسیدن به این [[هدف]] شعاری را مطرح کرده‌اند که جهانی بیندیشیم و منطقه‌ای عمل کنیم؟!		امروزه انسان‌های متفکر، پس از تحولات گسترده [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و... [[پیشرفت]] در زمینه‌های ارتباطی، تعامل فرهنگی، تجربه تلخ [[جنگ‌ها]]، خون‌ریزی‌ها، [[اسارت‌ها]] و... ، به این نتیجه رسیده‌اند که برای رفع همه فاجعه‌ها باید به [[وحدت]] جهانی اندیشید و [[جامعه بشری]] – به هر شکلی - را از این [[تفرقه]] و جدایی [[نجات]] داد؛ از این رو برای رسیدن به این [[هدف]] شعاری را مطرح کرده‌اند که جهانی بیندیشیم و منطقه‌ای عمل کنیم؟!

	[[رسول اکرم]] {{صل}} یک هزار و چهار صد سال ~~قبل،~~ - که [[بشر]] در مقایسه با امروز دوران ابتدایی خود را ~~می‌گذراند،~~ -[[جهانی]] می‌اندیشید، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد.		[[رسول اکرم]] {{صل}} یک هزار و چهار صد سال قبل - که [[بشر]] در مقایسه با امروز دوران ابتدایی خود را می‌گذراند -[[جهانی]] می‌اندیشید، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد.
	از روزی که [[رسول خدا]] {{صل}} به [[رسالت]] برانگیخته شد، رسالتش را جهانی می‌دانست و اندیشه‌اش را متعلق به همه انسان‌های [[تاریخ]] می‌دانست، ولی برای رسیدن به این هدف، با توجه به شرایط محیط [[مکه]] عمل می‌کرد.		از روزی که [[رسول خدا]] {{صل}} به [[رسالت]] برانگیخته شد، رسالتش را جهانی می‌دانست و اندیشه‌اش را متعلق به همه انسان‌های [[تاریخ]] می‌دانست، ولی برای رسیدن به این هدف، با توجه به شرایط محیط [[مکه]] عمل می‌کرد.

خط ۱۷:		خط ۱۷:
	اگر [[پیامبر]] بخواهد دعوت آشکار را آغاز کند، بی‌گمان درگیری نیز آغاز خواهد شد و آن گاه باید خود را آماده [[دفاع]] کند و این چهل تن نمی‌توانند در برابر [[تهاجم]] قبیله‌ای [[مقاومت]] کنند، به خصوص که آنها نیز از افراد متوسط و سطح پایین همین قبائل هستند و در صورت بروز درگیری - براساس [[قوانین]] موجود - باید از [[رئیس]] [[قبیله]] [[پیروی]] کنند و یا دست کم خود را کنار بکشند؛ در نتیجه نمی‌توانند از [[رسول خدا]] {{صل}} [[دفاع]] کنند.		اگر [[پیامبر]] بخواهد دعوت آشکار را آغاز کند، بی‌گمان درگیری نیز آغاز خواهد شد و آن گاه باید خود را آماده [[دفاع]] کند و این چهل تن نمی‌توانند در برابر [[تهاجم]] قبیله‌ای [[مقاومت]] کنند، به خصوص که آنها نیز از افراد متوسط و سطح پایین همین قبائل هستند و در صورت بروز درگیری - براساس [[قوانین]] موجود - باید از [[رئیس]] [[قبیله]] [[پیروی]] کنند و یا دست کم خود را کنار بکشند؛ در نتیجه نمی‌توانند از [[رسول خدا]] {{صل}} [[دفاع]] کنند.

	براساس آنچه گفته شد [[پیامبر]] باید طرحی می‌ریخت که از [[نظام قبیله‌ای]] موجود استفاده کند و از قبیله [[بنی هاشم]] - که خود وابسته به آن ~~بود،~~ - کمک بگیرد ولی چگونه و با چه امیدی، تا جایی که این [[اندیشه]] او را [[بیمار]] کرد<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۱.</ref>، تا اینکه [[جبرئیل]] نازل شد و [[پیام]] [[خدا]] را برای پیامبر آورد:		براساس آنچه گفته شد [[پیامبر]] باید طرحی می‌ریخت که از [[نظام قبیله‌ای]] موجود استفاده کند و از قبیله [[بنی هاشم]] - که خود وابسته به آن بود - کمک بگیرد ولی چگونه و با چه امیدی، تا جایی که این [[اندیشه]] او را [[بیمار]] کرد<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۱.</ref>، تا اینکه [[جبرئیل]] نازل شد و [[پیام]] [[خدا]] را برای پیامبر آورد:
	{{متن قرآن\|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> و این تنها راهی بود که می‌توانست به وسیله آن برای خود و [[یاران]] و اندیشه خود کمربند حفاظتی درست کند ولی با توجه به [[شناختی]] که رسول خدا {{صل}} از [[اقوام]] خود و [[فرهنگ]] [[حاکم]] بر آنان و شرایط [[سیاسی]] نظام قبیله‌ای داشت، این کار را بسیار دشوار می‌دانست که جبرئیل نازل شد:		{{متن قرآن\|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> و این تنها راهی بود که می‌توانست به وسیله آن برای خود و [[یاران]] و اندیشه خود کمربند حفاظتی درست کند ولی با توجه به [[شناختی]] که رسول خدا {{صل}} از [[اقوام]] خود و [[فرهنگ]] [[حاکم]] بر آنان و شرایط [[سیاسی]] نظام قبیله‌ای داشت، این کار را بسیار دشوار می‌دانست که جبرئیل نازل شد:
	{{متن حدیث\|يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ بِهِ يُعَذِّبْكَ رَبُّكَ‌}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۲.</ref>.		{{متن حدیث\|يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ بِهِ يُعَذِّبْكَ رَبُّكَ‌}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۲.</ref>.
	ای محمد! اگر ماموریت [[خداوند]] را انجام ندهی خداوند تو را [[عذاب]] می‌کند.		ای محمد! اگر ماموریت [[خداوند]] را انجام ندهی خداوند تو را [[عذاب]] می‌کند.

	به دنبال این جریان، پیامبر {{صل}} علی {{ع}} را فرا خواند و ضمن مطلع ساختن وی از او خواست که غذایی فراهم سازد و شیری نیز آماده کند. سپس ۴۵ تن از سران بنی هاشم را [[دعوت]] کرد و [[تصمیم]] گرفت در آن مهمانی مسئله [[پیامبری]] را برای آنان بیان کند تا شاید آنان را [[هدایت]] نماید و از [[حمایت]] آنان برخوردار شود؛ حمایتی که می‌توانست جلوی بسیاری از تهاجم‌ها علیه او و یاران و اندیشه‌اش را بگیرد. پس از اینکه [[مهمانان]] آمدند و [[غذا]] ~~خوردند،~~ - پیش از آنکه [[حضرت]] سخنی بگوید - [[ابولهب]] با سخنان خود کنترل مجلس را در [[اختیار]] گرفت و با سخنان سبک و بی‌اساس خود مجلس را برهم زد. [[پیامبر]] - با توجه به این که جهانی می‌اندیشد، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد - [[مصلحت]] ندید که [[رسالت]] خود را بیان کند. [[جمعیت]] نیز پراکنده شدندو در پایان، علت عدم طرح مسئله را با علی {{ع}} در میان گذاشت و از او تقاضا کرد که [[دعوت]] را دوباره تکرار کند.		به دنبال این جریان، پیامبر {{صل}} علی {{ع}} را فرا خواند و ضمن مطلع ساختن وی از او خواست که غذایی فراهم سازد و شیری نیز آماده کند. سپس ۴۵ تن از سران بنی هاشم را [[دعوت]] کرد و [[تصمیم]] گرفت در آن مهمانی مسئله [[پیامبری]] را برای آنان بیان کند تا شاید آنان را [[هدایت]] نماید و از [[حمایت]] آنان برخوردار شود؛ حمایتی که می‌توانست جلوی بسیاری از تهاجم‌ها علیه او و یاران و اندیشه‌اش را بگیرد. پس از اینکه [[مهمانان]] آمدند و [[غذا]] خوردند - پیش از آنکه [[حضرت]] سخنی بگوید - [[ابولهب]] با سخنان خود کنترل مجلس را در [[اختیار]] گرفت و با سخنان سبک و بی‌اساس خود مجلس را برهم زد. [[پیامبر]] - با توجه به این که جهانی می‌اندیشد، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد - [[مصلحت]] ندید که [[رسالت]] خود را بیان کند. [[جمعیت]] نیز پراکنده شدندو در پایان، علت عدم طرح مسئله را با علی {{ع}} در میان گذاشت و از او تقاضا کرد که [[دعوت]] را دوباره تکرار کند.

	[[روز]] بعد که دعوت تکرار شد، پس از صرف [[غذا]] و قبل از اینکه مجلس از کنترل خارج شود، [[رسول خدا]] {{صل}} شروع به [[سخن گفتن]] نمود و پس از [[ستایش خدا]] و اعتراف به [[وحدانیت]] او فرمود:		[[روز]] بعد که دعوت تکرار شد، پس از صرف [[غذا]] و قبل از اینکه مجلس از کنترل خارج شود، [[رسول خدا]] {{صل}} شروع به [[سخن گفتن]] نمود و پس از [[ستایش خدا]] و اعتراف به [[وحدانیت]] او فرمود:

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:34:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:57:08Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۷
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین		\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین
خط ۸۵:		خط ۸۴:

	[[رده:خلافت]]		[[رده:خلافت]]
	~~[[رده:مدخل]]~~

Bahmani در ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۴۵

2022-07-20T07:45:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۳:		خط ۳:
	\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین		\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین
	\| عنوان مدخل = [[تعیین جانشین]]		\| عنوان مدخل = [[تعیین جانشین]]
	\| مداخل مرتبط = [[تعیین جانشین در حدیث]] - [[تعیین جانشین در تاریخ ~~اسلامی]] - [[تعیین جانشین در کلام~~ اسلامی]] - [[تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم]] - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[تعیین جانشین در حدیث]] - [[تعیین جانشین در تاریخ اسلامی]] - [[تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم]] - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~تعیین جانشین~~]]		[[رده:خلافت]]
	[[رده:مدخل]]		[[رده:مدخل]]

Jaafari در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۱۷

2022-06-25T04:17:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۴۷
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین		\| موضوع مرتبط = تعیین جانشین
	\| عنوان مدخل = تعیین جانشین		\| عنوان مدخل = [[تعیین جانشین]]
	\| مداخل مرتبط = [[تعیین جانشین در حدیث]] - [[تعیین جانشین در تاریخ اسلامی]] - [[تعیین جانشین در کلام اسلامی]] - [[تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم]] - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]]		\| مداخل مرتبط = [[تعیین جانشین در حدیث]] - [[تعیین جانشین در تاریخ اسلامی]] - [[تعیین جانشین در کلام اسلامی]] - [[تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم]] - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعیین جانشین | عنوان مدخل = تعیین جانشین | مداخل مرتبط = تعیین جانشین در حدیث - تعیین جانشین در تاریخ اسلامی - تعیین جانشین در کلام اسلامی - تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]...» ایجاد کرد

2022-06-25T04:16:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = تعیین جانشین | عنوان مدخل = تعیین جانشین | مداخل مرتبط = تعیین جانشین در حدیث - تعیین جانشین در تاریخ اسلامی - تعیین جانشین در کلام اسلامی - تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = تعیین جانشین
| عنوان مدخل = تعیین جانشین
| مداخل مرتبط = [[تعیین جانشین در حدیث]] - [[تعیین جانشین در تاریخ اسلامی]] - [[تعیین جانشین در کلام اسلامی]] - [[تعیین جانشین در سیره پیامبر خاتم]] - [[تعیین جانشین در سیره معصوم]]
| پرسش مرتبط =
}}

==تعیین [[ولایت]] از [[آغاز بعثت]]==
امروزه انسان‌های متفکر، پس از تحولات گسترده [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]]، [[سیاسی]] و... [[پیشرفت]] در زمینه‌های ارتباطی، تعامل فرهنگی، تجربه تلخ [[جنگ‌ها]]، خون‌ریزی‌ها، [[اسارت‌ها]] و...، به این نتیجه رسیده‌اند که برای رفع همه فاجعه‌ها باید به [[وحدت]] جهانی اندیشید و [[جامعه بشری]] – به هر شکلی - را از این [[تفرقه]] و جدایی [[نجات]] داد؛ از این رو برای رسیدن به این [[هدف]] شعاری را مطرح کرده‌اند که جهانی بیندیشیم و منطقه‌ای عمل کنیم؟!

[[رسول اکرم]]{{صل}} یک هزار و چهار صد سال قبل، - که [[بشر]] در مقایسه با امروز دوران ابتدایی خود را می‌گذراند، -[[جهانی]] می‌اندیشید، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد.
از روزی که [[رسول خدا]]{{صل}} به [[رسالت]] برانگیخته شد، رسالتش را جهانی می‌دانست و اندیشه‌اش را متعلق به همه انسان‌های [[تاریخ]] می‌دانست، ولی برای رسیدن به این هدف، با توجه به شرایط محیط [[مکه]] عمل می‌کرد.

او کار را از صفر شروع کرد و بدون اینکه عجله‌ای داشته باشد، با توجه به محیط و [[شناختی]] که از افراد داشت، تا سه سال برای [[تبلیغ رسالت]] تنها به [[ارتباط]] شخصی و [[دعوت]] خصوصی افرادی که آنان را از نزدیک می‌شناخت و زمینه مساعدی داشتند، اکتفا می‌کرد تا اینکه توانست در این دوران حدود چهل تن را به [[راه راست]] [[هدایت]] کند.
دعوت رسول اکرم{{صل}} تحولی بنیادین در محیط مکه بود و او می‌دانست که این دعوت همه چیز آن [[جامعه]] اعم از [[فرهنگ]]، [[عقاید]]، [[سیاست]]، [[اقتصاد]]، [[خانواده]]، [[اخلاق]] و... را تحت تأثیر قرار می‌دهد و به روشنی دریافته بود که چنین اندیشه‌ای نمی‌تواند بدون [[دشمن]] باشد، بلکه دشمنانی لجوج و عنود خواهد داشت که در برابر آنها چاره‌ای جز [[آمادگی]] و [[دفاع از خود]] و [[یاران]] و اندیشه‌اش ندارد.

اگر [[پیامبر]] بخواهد دعوت آشکار را آغاز کند، بی‌گمان درگیری نیز آغاز خواهد شد و آن گاه باید خود را آماده [[دفاع]] کند و این چهل تن نمی‌توانند در برابر [[تهاجم]] قبیله‌ای [[مقاومت]] کنند، به خصوص که آنها نیز از افراد متوسط و سطح پایین همین قبائل هستند و در صورت بروز درگیری - براساس [[قوانین]] موجود - باید از [[رئیس]] [[قبیله]] [[پیروی]] کنند و یا دست کم خود را کنار بکشند؛ در نتیجه نمی‌توانند از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دفاع]] کنند.

براساس آنچه گفته شد [[پیامبر]] باید طرحی می‌ریخت که از [[نظام قبیله‌ای]] موجود استفاده کند و از قبیله [[بنی هاشم]] - که خود وابسته به آن بود، - کمک بگیرد ولی چگونه و با چه امیدی، تا جایی که این [[اندیشه]] او را [[بیمار]] کرد<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۱.</ref>، تا اینکه [[جبرئیل]] نازل شد و [[پیام]] [[خدا]] را برای پیامبر آورد:
{{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref> و این تنها راهی بود که می‌توانست به وسیله آن برای خود و [[یاران]] و اندیشه خود کمربند حفاظتی درست کند ولی با توجه به [[شناختی]] که رسول خدا{{صل}} از [[اقوام]] خود و [[فرهنگ]] [[حاکم]] بر آنان و شرایط [[سیاسی]] نظام قبیله‌ای داشت، این کار را بسیار دشوار می‌دانست که جبرئیل نازل شد:
{{متن حدیث|يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ بِهِ يُعَذِّبْكَ رَبُّكَ‌}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۲.</ref>.
ای محمد! اگر ماموریت [[خداوند]] را انجام ندهی خداوند تو را [[عذاب]] می‌کند.

به دنبال این جریان، پیامبر{{صل}} علی{{ع}} را فرا خواند و ضمن مطلع ساختن وی از او خواست که غذایی فراهم سازد و شیری نیز آماده کند. سپس ۴۵ تن از سران بنی هاشم را [[دعوت]] کرد و [[تصمیم]] گرفت در آن مهمانی مسئله [[پیامبری]] را برای آنان بیان کند تا شاید آنان را [[هدایت]] نماید و از [[حمایت]] آنان برخوردار شود؛ حمایتی که می‌توانست جلوی بسیاری از تهاجم‌ها علیه او و یاران و اندیشه‌اش را بگیرد. پس از اینکه [[مهمانان]] آمدند و [[غذا]] خوردند،- پیش از آنکه [[حضرت]] سخنی بگوید - [[ابولهب]] با سخنان خود کنترل مجلس را در [[اختیار]] گرفت و با سخنان سبک و بی‌اساس خود مجلس را برهم زد. [[پیامبر]] - با توجه به این که جهانی می‌اندیشد، ولی منطقه‌ای عمل می‌کرد - [[مصلحت]] ندید که [[رسالت]] خود را بیان کند. [[جمعیت]] نیز پراکنده شدندو در پایان، علت عدم طرح مسئله را با علی{{ع}} در میان گذاشت و از او تقاضا کرد که [[دعوت]] را دوباره تکرار کند.

[[روز]] بعد که دعوت تکرار شد، پس از صرف [[غذا]] و قبل از اینکه مجلس از کنترل خارج شود، [[رسول خدا]]{{صل}} شروع به [[سخن گفتن]] نمود و پس از [[ستایش خدا]] و اعتراف به [[وحدانیت]] او فرمود:
«به [[راستی]] هیچ گاه راهنمای جمعیتی به همراهان و کسان خود [[دروغ]] نمی‌گوید. [[سوگند]] به خدایی که جز او خداوندی نیست، من فرستاده [[خداوند]] به سوی شما و همه جهانیان هستم.

ای [[خویشاوندان]] من [[آگاه]] باشید همانند خفتگان می‌میرید و همانند بیداران دو مرتبه زنده می‌شوید و طبق [[رفتار]] خود
[[مجازات]] می‌شوید و [[بهشت و جهنم]] خداوند جاودان است<ref>سیره حلبیّه، ج۱، ص۳۲۱.</ref>.

سپس افزود: هیچ کس از [[مردم]] برای کسان خود چیزی بهتر از آنچه که من برای شما آورده ام، نیاورده است. من خیر [[دنیا]] و [[آخرت]] را برای شما آورده ام. خدایم به من دستور داده است که شما را به سوی او فراخوانم.

وقتی سخن رسول خدا{{صل}} به اینجا رسید، فرمود:
{{متن حدیث|فَأَيُّكُمْ يُوَازِرُنِي عَلَى هَذَا الْأَمْرِ عَلَى أَنْ يَكُونَ أَخِي وَ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي فِيكُمْ}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۳؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۱۳، ص۲۴۴؛ تاریخ، طبری، ج۲، ص۶۳؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۱، ص۴۶۰-۴۵۹؛ خصائص نسائی، ص۹۹؛ مجمع الزوائد، ج۸، ص۳۰۳، ۳۰۵؛ ینابیع الموده، ص۱۰۵؛ البدایة و النهایه، ج۲، ص۳۸۱؛ الصحیح من سیرة البنی، ج۳، ص۶۰؛ مختصر تاریخ ابی الفداء، ج۲، ص۱۴؛ ترجمة الامام علی{{ع}}، ج۱، ص۸۸ - ۸۷؛ کفایة الطالب، ص۲۰۵؛ اثبات الوصیه، ص۱۱۶ و ۱۱۵.</ref>.

«کدام یک از شما [[پشتیبان]] من خواهد بود تا [[برادر]] و [[وصی]] و [[جانشین]] من در میان شما باشد»؟

در پی این سخنان [[نبی اکرم]]{{صل}} [[سکوت]] مطلق بر مجلس [[حاکم]] شد و هیچ کس جواب نداد. علی{{ع}} گفت: من یا [[رسول اللّه]].
با این که [[رسول خدا]]{{صل}} سه بار سخن خود را تکرار کرد، هر بار تنها علی{{ع}} پاسخ داد. [[حضرت]] رو به [[جمعیت]] فرمود:
{{متن حدیث|إِنَّ هَذَا أَخِي وَ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي فِيكُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَ أَطِيعُوا قَالَ فَقَامَ الْقَوْمُ يَضْحَكُونَ فَيَقُولُونَ لِأَبِي طَالِبٍ قَدْ أَمَرَكَ أَنْ تَسْمَعَ لِابْنِكَ وَ تُطِيعَ}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۶۳؛ شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج۱۳، ص۲۴۴؛ تاریخ، طبری، ج۲، ص۶۳؛ السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۱، ص۴۶۰-۴۵۹؛ خصائص نسائی، ص۹۹؛ مجمع الزوائد، ج۸، ص۳۰۳، ۳۰۵؛ ینابیع الموده، ص۱۰۵؛ البدایة و النهایه، ج۲، ص۳۸۱؛ الصحیح من سیرة البنی، ج۳، ص۶۰؛ مختصر تاریخ ابی الفداء، ج۲، ص۱۴؛ ترجمة الامام علی{{ع}}، ج۱، ص۸۸ - ۸۷؛ کفایة الطالب، ص۲۰۵؛ اثبات الوصیه، ص۱۱۶ و ۱۱۵.</ref>.

«[[مردم]]! این [[جوان]] [[برادر]]، [[وصی]] و [[جانشین]] من در میان شماست. به سخنان او گوش فرادهید و از او [[پیروی]] کنید».
پس از پایان مجلس حاضران با [[خنده]] و [[تمسخر]] رو به [[ابوطالب]] نمودند و گفتند: محمد دستور داد که از پسرت پیروی کنی و از او [[فرمان]] ببری و او را بزرگ تو قرار داد».

همان طور که ملاحظه می‌کنید، رسول خدا{{صل}} در اولین [[روز]] [[دعوت عمومی]] خود مسئله [[جانشینی]] خود را مطرح کرده و به [[صراحت]] [[رهبر]] [[آینده]] این حرکت را مشخص نموده است. اینکه [[رسول اکرم]]{{صل}} در همان روز اول [[رهبری]] آینده حرکت را ترسیم می‌کند، بدین جهت است که یکی از علل [[شکست]] حرکت‌های [[اجتماعی]] و انقلاب‌های [[فکری]] و [[فرهنگی]] ابهام طرح‌ها و مشخص نبودن آینده حرکت است که مردم را به کجا می‌خواهد ببرد و چه کسی می‌خواهد این کار را انجام دهد؟ به خصوص در حرکت‌های فرهنگی که به بار نشستن آنها زمانی طولانی را می‌طلبد و چه بسا [[عمر]] بنیانگذار آن به پایان می‌رسد؛ از این رو [[ضرورت]] دارد کسانی که به این [[اندیشه]] [[گرایش]] پیدا می‌کنند، بدانند که اگر برای [[رهبری]] این حرکت حادثه‌ای اتفاق افتاد، ادامه حرکت چه خواهد شد؟ آیا [[عقب گرد]] است؟ درجا زدن است؟ [[انحراف]] است؟ و... و [[تکلیف]] سرمایه‌های [[مالی]]، جانی، [[فکری]] و... که در این زمینه هزینه شده است چه خواهد شد؟

بر این اساس، [[پیامبر]] باید از همان [[روز]] نخست [[آینده]] حرکت را ترسیم کند تا دیگران با [[اطمینان]] و دلگرمی به ادامه راه به این حرکت بپیوندند.
شاید بتوان گفت گویاترین کلمه‌ای که بر [[جانشینی]] دلالت دارد؛ کلمه [[خلیفه]] و [[وصی]] است که [[رسول خدا]]{{صل}} در این [[حدیث]] به کار گرفته است.

به [[راستی]] هرکس کمترین [[آگاهی]] از [[زبان عربی]] داشته باشد و پیشداوری نکند، از این حدیث مسئله تعیین رهبری را می‌فهمد.

مخاطبان [[کلام]] رسول خدا{{صل}} - که سران [[بنی هاشم]] و همگان [[عرب]] زبان و [[فصیح]] بودند - همین مسئله رهبری را فهمیدند و دلیل آن، سخنی است که به [[ابوطالب]] گفتند.<ref>[[سید محمد مرتضوی|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن ج۱ (کتاب)|آیات ولایت در قرآن ج۱]]، ص ۵۱۱.</ref>

==[[امید]] [[مخالفان]]، [[نبوت]] بدون [[ولایت]]==
[[جانشینی رسول خدا]]{{صل}} مسئله‌ای نبود که تنها برای آن [[حضرت]] و [[مسلمانان]] اهمیت داشته باشد، بلکه [[مخالفان رسول خدا]]{{صل}} نیز وقتی گسترش روزافزون [[اسلام]] و [[مقاومت]] مسلمانان در برابر شکنجه‌ها، [[تهدیدها]]، و... را می‌دیدند از اینکه بتوانند این حرکت را با [[شکست]] روبرو سازند، [[مأیوس]] شده بودند و برای پایان یافتن این حرکت [[آزادی]] بخش به [[انتظار]] پایان [[عمر رسول]] [[خدا]]{{صل}} نشسته بودند؛ چنان که پس از [[مرگ]] فرزندش خوشحال شدند که دیگر پس از [[رحلت پیامبر]] راه او ادامه نخواهد یافت و براین اساس [[لقب]] «ابتر» را به او دادند. در اینکه این لقب را [[ابوجهل]] یا [[عاص بن واثل]] یا [[عقبه بن ابی معیط]] به آن حضرت داده‌اند [[اختلاف]] است<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۲۰، ص۲۲۲.</ref>، ولی هر یک از اینان از مخالفان سرسخت رسول خدا{{صل}} بوده‌اند. [[مفسران]] در تحلیل این که چرا به پیامبر چنین لقبی را داده‌اند، گفته‌اند:
{{عربی|فلما مات لرسول اللّه{{صل}} ابنه القاسم بمكة و ابراهيم بالمدينة قالوا بتر محمد، فليس له من يقوم بامره من بعده، فنزلت هذه الآية}}<ref>الجامع لاحکام القرآن، ج۲۰، ص۲۲۳.</ref>.

«پس از آنکه قاسم [[پسر رسول خدا]]{{صل}} در [[مکه]] و [[ابراهیم]] در [[مدینه]] [[جان]] سپردند، [[مخالفان]] گفتند: محمد{{صل}} [[ابتر]] شد و کسی نیست که بعد از او راهش را ادامه دهد، که به دنبال این جریان، [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ}}<ref>«بی‌گمان (دشمن) سرزنشگر تو خود بی‌پساوند است» سوره کوثر، آیه ۳.</ref> نازل شد.<ref>[[سید محمد مرتضوی|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن ج۱ (کتاب)|آیات ولایت در قرآن ج۱]]، ص ۵۱۸.</ref>

==تلاش [[سیاستمداران]] برای تصاحب [[ولایت]]==
مسئله [[رهبری]] [[امت]] بعد از [[رسول خدا]]{{صل}} نه تنها مورد توجه آن [[حضرت]] - از ابتدای [[بعثت]] - بود و نه تنها [[مخالفان رسول خدا]]{{صل}} به [[امید]] [[رحلت]] [[پیامبراکرم]]{{صل}} نشسته بودند تا رهبری این حرکت پایان یابد، بلکه سیاستمداران نیز پس از [[صلح حدیبیه]] به این نتیجه رسیدند که [[شکست]] این حرکت از راه نظامی ممکن نیست. از این جهت از راه [[معامله]] [[سیاسی]] وارد شدند. [[اسلام آوردن]] [[خالد بن ولید]]، [[عمرو بن عاص]]، [[ابوسفیان]] و... [[گواه]] این مسئله است.

گذشته از تلاش گسترده‌ای که سیاستمداران [[منافق]] - که در داخل مدینه بودند - در جریان [[جنگ تبوک]] برای نابودی رسول خدا{{صل}} و به دست گرفتن رهبری امت انجام دادند، سیاستمداران خارج مدینه نیز - که هنوز [[مسلمانان]] نشده بودند - درصدد تصاحب رهبری این جریان برآمدند که به یک نمونه از آن اشاره می‌کنیم:
تا زمانی که رسول خدا{{صل}} در مکه بود، کسی نمی‌توانست [[پیش بینی]] کند که روزی این حرکت نوپا تبدیل به درخت تنومندی شود که همه قبائل را به [[تسلیم]] وا دارد، ولی بعد از جریان صلح حدیبیه تیزبینان سیاسی و آنان که [[قدرت]] تحلیل مسائل را داشتند به روشنی دریافتند که دیر یا زود این [[حکومت]] سراسرمنطقه را فرا خواهد گرفت و تا وقتی رسول خدا{{صل}} در میان مسلمانان حضور دارد، [[جامعه اسلامی]] پذیرای رهبری احدی نخواهد بود.

از این رو درصدد برآمدند تا به گونه‌ای رهبری [[جهان اسلام]] بعد از رسول خدا{{صل}} را تصاحب کنند و آنان به [[درستی]] [[درک]] کرده بودند که این کار در صورتی تحقق خواهد یافت که [[رسول خدا]]{{صل}} به طور رسمی سهیم بودن آنان را اعلام کند. از این رو از شیوه‌های گوناگونی استفاده کردند که شاید رسول خدا{{صل}} تضمینی به آنان بدهد، ولی آن [[حضرت]] به شدت در برابر این گونه پیشنهادها [[مقاومت]] کرده، به [[تهدید]] آنان توجه نمی‌کرد و به طور رسمی اعلام می‌کرد که این کار از [[قدرت]] او خارج است و تنها در [[اختیار]] [[خداوند]] است؛

به عنوان نمونه به یک مورد اشاره می‌کنیم:
بعد از جریان [[صلح حدیبیه]]، که [[پیامبر]] فرصتی یافت تا بخش دوم [[رسالت]] خود یعنی [[جهانی بودن]] آن را اعلام کند، برای عده‌ای از سران کشورها [[نامه]] نوشت و آنان را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرد؛ از جمله این [[نامه‌ها]]، نامه‌ای است به [[حاکم]] یمامه که او در پاسخ نامه رسول خدا هیاتی را به [[مدینه]] فرستاد تا مواضع او را شرح دهند و آنان رسما اعلام کردند:
{{عربی|ان جعل الامر له من بعده اسلم و سار إليه و نصره و إلا قصد حربه، فقال رسول اللّه{{صل}} لا و لا كرامة، اللهم اكفينه}}<ref>کامل، ابن اثیر، ج۲، ص۲۱۵.</ref>.

«اگر پیامبر حاکم یمامه را به عنوان [[جانشین]] خود [[انتخاب]] کند، او [[مسلمان]] خواهد شد و به [[حمایت]] از او برمی‌خیزد و در غیر این صورت به مدینه [[حمله]] خواهد کرد».
پیامبر{{صل}} فرمود: چنین شرطی ممکن نیست، و چنین [[ایمانی]] نیز [[ارزش]] ندارد و خداوند مرا از [[شر]] او [[حفظ]] خواهد کرد.
باید توجه داشت که همه این حوادث قبل از [[نزول]] [[سوره مائده]] رخ داده است. بنابر این مسئله [[رهبری]] بعد از رسول خدا{{صل}} به طور جدی در [[جامعه]] آن [[روز]] مطرح بوده است.<ref>[[سید محمد مرتضوی|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن ج۱ (کتاب)|آیات ولایت در قرآن ج۱]]، ص ۵۱۹.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1100836.jpg|22px]] [[سید محمد مرتضوی|مرتضوی، سید محمد]]، [[آیات ولایت در قرآن ج۱ (کتاب)|'''آیات ولایت در قرآن ج۱''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تعیین جانشین]]
[[رده:مدخل]]