تفسیر امامیه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۷

2024-03-07T04:37:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]~~\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = تفسیر \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۴۷:		خط ۱۴۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:تفسیر امامیه]]~~
	[[رده:تفسیر]]		[[رده:تفسیر]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-25T05:58:22Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]] {{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این تفسیر در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛		# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]] {{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این تفسیر در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
	# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛		# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
	# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این [[تفسیر]] از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی، فهدبن عبدالرحمان، اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر، جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین، ~~التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه~~ (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم، صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>		# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این [[تفسیر]] از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی، فهدبن عبدالرحمان، اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر، جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیروالمفسرون، جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم، صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:35:19Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T05:58:11Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}

خط ۸:		خط ۷:

	شیعه در [[تفسیر قرآن]] از دو منبع اصیل [[قرآنی]] بهره‌مند بوده است:		شیعه در [[تفسیر قرآن]] از دو منبع اصیل [[قرآنی]] بهره‌مند بوده است:
	#[[میراث]] [[غنی]] و [[ارزشمند]] [[احادیث]] [[اهل‌بیت]]{{ع}}؛		# [[میراث]] [[غنی]] و [[ارزشمند]] [[احادیث]] [[اهل‌بیت]]{{ع}}؛
	#[[اجتهاد]] بر اساس روش‌های اتخاذ شده از [[ائمه معصوم]]{{ع}}.		# [[اجتهاد]] بر اساس روش‌های اتخاذ شده از [[ائمه معصوم]]{{ع}}.

	از آنجا که شیعه به [[عصمت امامان]]{{ع}} [[معتقد]] است، گفتار و [[عمل]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}} را برای همگان [[حجت]] [[قطعی]]، و دیدگاه‌های [[صحابه]] و [[تابعین]] را فاقد [[حجیت]] می‌داند و به [[احادیث معتبر]] [[تفسیری]] که از راه‌های مطمئن از پیامبر{{صل}} یا [[ائمه]]{{ع}} رسیده باشد، استناد می‌جوید، و اجتهاد را نیز به معنای شیوه [[استنباط]] مطالب بر اساس این احادیث معتبر می‌داند.		از آنجا که شیعه به [[عصمت امامان]]{{ع}} [[معتقد]] است، گفتار و [[عمل]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}} را برای همگان [[حجت]] [[قطعی]]، و دیدگاه‌های [[صحابه]] و [[تابعین]] را فاقد [[حجیت]] می‌داند و به [[احادیث معتبر]] [[تفسیری]] که از راه‌های مطمئن از پیامبر{{صل}} یا [[ائمه]]{{ع}} رسیده باشد، استناد می‌جوید، و اجتهاد را نیز به معنای شیوه [[استنباط]] مطالب بر اساس این احادیث معتبر می‌داند.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T18:54:43Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]~~</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

2022-01-09T07:30:34Z

تفاسیر امامیه

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

2022-01-09T07:13:34Z

تفاسیر امامیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛		# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛
	# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛		# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
	# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر ~~المنار~~ (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛		# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
	# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>		# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

2022-01-09T07:12:30Z

تفاسیر امامیه

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
این مدخل...» ایجاد کرد

2022-01-09T07:02:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{امامت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]</div>

==مقدمه==
[[تاریخ]] [[تفسیر]] [[شیعه امامیه]]، به تاریخ شکل‌گیری [[شیعه]] برمی‌گردد. همان‌طور که [[جلال‌الدین سیوطی]] از [[مفسران]] معروف [[اهل‌سنت]] نوشته است، نخستین بار خود [[پیامبر اکرم]]{{صل}} کلمه شیعه را بر [[یاران علی]]{{ع}} اطلاق فرمود.

[[شیعیان]] از آغاز تاریخ خود اثر چشمگیری در تفسیر [[وحی]] داشتند؛ زیرا به آبشخور وحی و عدیل [[قرآن]] یعنی علی{{ع}} و خاندانش روی آوردند.

شیعه در [[تفسیر قرآن]] از دو منبع اصیل [[قرآنی]] بهره‌مند بوده است:
#[[میراث]] [[غنی]] و [[ارزشمند]] [[احادیث]] [[اهل‌بیت]]{{ع}}؛
#[[اجتهاد]] بر اساس روش‌های اتخاذ شده از [[ائمه معصوم]]{{ع}}.

از آنجا که شیعه به [[عصمت امامان]]{{ع}} [[معتقد]] است، گفتار و [[عمل]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}} را برای همگان [[حجت]] [[قطعی]]، و دیدگاه‌های [[صحابه]] و [[تابعین]] را فاقد [[حجیت]] می‌داند و به [[احادیث معتبر]] [[تفسیری]] که از راه‌های مطمئن از پیامبر{{صل}} یا [[ائمه]]{{ع}} رسیده باشد، استناد می‌جوید، و اجتهاد را نیز به معنای شیوه [[استنباط]] مطالب بر اساس این احادیث معتبر می‌داند.

صحابه و تابعین پس از اهل‌بیت{{ع}} همانند [[ابن‌عباس]]، [[ابن‌مسعود]]، [[جابر بن عبد الله انصاری]]، [[ابی بن کعب]] و [[میثم تمار]] در زمینه گسترش تفسیر [[شیعی]] تلاش‌های چشمگیری کرده‌اند.

در دوره تابعین، [[تفسیر شیعه]] با [[سعید بن جبیر]] [[شهید]] راه [[تشیع]] آغاز شد و با [[مجاهد بن جبر]] ادامه یافت.

[[عالمان شیعه]]، تفسیر قرآن را با [[احتیاط]] بیشتری پی‌گرفته‌اند؛ زیرا اولاً [[امامان]]{{ع}} از [[تفسیر به رأی]] و [[بازی]] با قرآن و سنجش [[کلام الهی]] با [[عقل]] محدود بشری برحذر داشته‌اند؛ ثانیاً شیعه در مدت طولانی حضور ائمه اطهار{{ع}} به علت دسترسی به [[واقعیت]] [[شریعت]] و تفسیر [[حقیقی]] و قطعی اهل‌بیت{{ع}} از [[آیات]]، خود را از اجتهاد شخصی [[بی‌نیاز]] می‌دانستند.

این دو عامل در کنار فشارهای [[سیاسی]] سبب شد روند [[نگارش]] تفسیر قرآن نزد شیعه با احتیاط پیش برود.

در [[دوران غیبت]] [[حضرت ولی‌عصر]]{{ع}} به دلیل نیاز به تفسیر قرآن و عدم دسترسی به [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} حرکت [[علمی]] شیعه افزایش یافت و پس از یک [[فترت]] نسبتاً طولانی بار دیگر [[گرایش]] به [[تفسیر]] و [[علوم قرآنی]] [[شتاب]] بیشتر گرفت و در قرن اخیر به اوج خود رسید<ref>جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۶۸-۱۷۸)؛ عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روشهای تفسیر قرآن، صفحه (۷۴-۷۸)؛ خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، جلد۱، صفحه (۶۵۳-۶۵۴)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۶۰.</ref>

==[[تفاسیر]] [[امامیه]]==
چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:
#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد بن عیاش]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشی]]؛
#تفسیر [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛
# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛
# [[تفسیر التبیان (کتاب)|تفسیر التبیان ([[التبیان فی تفسیر القرآن]])، تألیف شیخ [[ابوجعفر محمد بن حسن طوسی]]، نخستین [[تفسیر شیعه]] که میان نقل و [[عقل]] جمع کرده است و بسیاری از [[مفسران]] از جمله مرحوم [[طبرسی]]، صاحب [[تفسیر مجمع‌البیان (کتاب)|تفسیر مجمع‌البیان]] به آن [[اعتماد]] کرده‌اند؛
# [[روض‌الجنان و روح‌الجنان (کتاب)|روض‌الجنان و روح‌الجنان]] به [[زبان فارسی]]، تألیف [[ابوالفتوح جمال الدین حسین]] معروف به شیخ [[ابوالفتوح رازی شیعی]] به زبان فارسی که در دقت‌نظر کم‌نظیر است و مفسران بزرگی نظیر [[زمخشری]]، [[فخر رازی]]، فتح‌الله کاشانی و... به‌این تفسیر اعتماد کرده‌اند؛
# [[مجمع‌البیان (کتاب)|مجمع‌البیان]] تألیف [[ابوعلی فضل بن حسن طبرسی]] از [[بهترین]] و مشهورترین تفسیرهای شیعه و دارای ترتیب و تبویب دقیق. در این تفسیر، میان لغت و إعراب و بیان [[سبب نزول]] و... جمع شده است؛
# [[کنزالدقائق (کتاب)|کنزالدقائق]]، تألیف میرزا [[محمد مشهدی]] تفسیری به [[زبان عربی]] که تفسیر همه آیات قرآن را دارد و مفسِّر کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛
# [[نورالثقلین (کتاب)|نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبدالعلی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛
# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل حسینی بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛
# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
# [[تفسیر کاشف (کتاب)|تفسیر کاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک المنار اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است."<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[تفاسیر تابعین تابعین]]
* [[تفاسیر تک نگار]]
* [[تفاسیر عصر جدید]]
* [[تفاسیر عصر کهن]]
* [[تفسیر اجتهادی]]
* [[تفسیر اجمالی قرآن]]
* [[تفسیر اِعراب]]
* [[تفسیر باطنی]]
* [[تفسیر پلورالیستی قرآن]]
* [[تفسیر تبیینی قرآن]]
* [[تفسیر تحلیلی]]
* [[تفسیر تدبری قرآن]]
* [[تفسیر تمسکی قرآن]]
* [[تفسیر در عصر تابعین]]
* [[تفسیر در عصر تدوین]]
* [[تفسیر در عصر پیامبر خاتم]]
* [[تفسیر درایی]]
* [[تفسیر زبدة البیان]]
* [[تفسیر سکولاریستی قرآن]]
* [[تفسیر سیستمی]]
* [[تفسیر عبدالله بن عباس]]
* [[تفسیر قرآن به قرآن]]
* [[تفسیر لفظی قرآن]]
* [[تفسیر لیبرالیستی قرآن]]
* [[تفسیر مأثور]]
* [[تفسیر مجمل به مبین]]
* [[تفسیر مطلق به مقید]]
* [[تفسیر معتزلیان جدید]]
* [[تفسیر معنا]]
* [[تفسیر معنوی قرآن]]
* [[تفسیر موضوع]]
* [[تفسیر وجوه قرآن]]
* [[تفسیر ترتیبی]]
* [[تفسیر مزجی]]
* تفسیر موضوعی
* [[تفسیر اهل بیت]]
* [[تفسیر پیامبر خاتم]]
* [[تفسیر تابعین]]
* [[تفسیر دوران نهضت‌های اصلاحی]]
* [[تفسیر صحابه]]
* [[تفسیر عصر جدید]]
* [[تفسیر باطن قرآن]]
* [[تفسیر ظاهر قرآن]]
* [[تفسیر اهل‌سنت]]
* [[تفسیر باطنیه]]
* [[تفسیر خوارج]]
* [[تفسیر شیعه]]
* [[تفسیر متصوفه]]
* [[تفسیر اجتماعی]]
* [[تفسیر اخلاقی]]
* [[تفسیر ادبی]]
* [[تفسیر اشاری]]
* [[تفسیر به رأی]]
* [[تفسیر بیانی]]
* [[تفسیر پوزیتیویستی]]
* [[تفسیر تاریخی]]
* [[تفسیر تربیتی]]
* [[تفسیر رمزی]]
* [[تفسیر عرفانی]]
* [[تفسیر علمی]]
* [[تفسیر فقهی]]
* [[تفسیر فلسفی]]
* [[تفسیر کلامی]]
* [[آداب تفسیر قرآن]]
* [[آراء تفسیری]]
* [[اسرائیلیات در تفسیر]]
* [[اقطاب اسرائیلیات]]
* [[اقطاب وضّاعین]]
* [[اولین مدون تفسیر]]
* [[تأویل قرآن]]
* [[تدوین تفسیر قرآن]]
* [[تفاسیر قرآن]]
* [[تفسیر پذیری قرآن]]
* [[تفسیر نگاری]]
* [[تنزیل قرآن]]
* [[توقیفیت تفسیر قرآن]]
* [[جری و تطبیق]]
* [[روایات تفسیری]]
* [[روش‌های تفسیری]]
* [[سیاق عام]]
* [[شرافت تفسیر قرآن]]
* [[طرق تفسیری]]
* [[غرایب تفسیر]]
* [[فضیلت تفسیر قرآن]]
* [[قواعد تفسیر]]
* [[مبادی تفسیر]]
* [[مدارس تفسیر قرآن]]
* [[مراتب تفسیر]]
* [[مراحل تفسیر]]
* [[مصادر نقلی تفسیر]]
* [[مفسران]]
* [[مقدمات تفسیر]]
* [[مکاتب تفسیری]]
* [[منابع تفسیر]]
* [[تأویل قرآن]]
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تفسیر امامیه]]
[[رده:تفسیر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر امامیه در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[تاریخ]] [[تفسیر]] [[شیعه امامیه]]، به تاریخ شکل‌گیری [[شیعه]] برمی‌گردد. همان‌طور که [[جلال‌الدین سیوطی]] از [[مفسران]] معروف [[اهل‌سنت]] نوشته است، نخستین بار خود [[پیامبر اکرم]]{{صل}} کلمه شیعه را بر [[یاران علی]]{{ع}} اطلاق فرمود.		[[تاریخ]] [[تفسیر]] [[شیعه امامیه]]، به تاریخ شکل‌گیری [[شیعه]] برمی‌گردد. همان‌طور که [[جلال‌الدین سیوطی]] از [[مفسران]] معروف [[اهل‌سنت]] نوشته است، نخستین بار خود [[پیامبر اکرم]] {{صل}} کلمه شیعه را بر [[یاران علی]] {{ع}} اطلاق فرمود.

	[[شیعیان]] از آغاز تاریخ خود اثر چشمگیری در تفسیر [[وحی]] داشتند؛ زیرا به آبشخور وحی و عدیل [[قرآن]] یعنی علی{{ع}} و خاندانش روی آوردند.		[[شیعیان]] از آغاز تاریخ خود اثر چشمگیری در تفسیر [[وحی]] داشتند؛ زیرا به آبشخور وحی و عدیل [[قرآن]] یعنی علی {{ع}} و خاندانش روی آوردند.

	شیعه در [[تفسیر قرآن]] از دو منبع اصیل [[قرآنی]] بهره‌مند بوده است:		شیعه در [[تفسیر قرآن]] از دو منبع اصیل [[قرآنی]] بهره‌مند بوده است:
	# [[میراث]] [[غنی]] و [[ارزشمند]] [[احادیث]] [[اهل‌بیت]]{{ع}}؛		# [[میراث]] [[غنی]] و [[ارزشمند]] [[احادیث]] [[اهل‌بیت]] {{ع}}؛
	# [[اجتهاد]] بر اساس روش‌های اتخاذ شده از [[ائمه معصوم]]{{ع}}.		# [[اجتهاد]] بر اساس روش‌های اتخاذ شده از [[ائمه معصوم]] {{ع}}.

	از آنجا که شیعه به [[عصمت امامان]]{{ع}} [[معتقد]] است، گفتار و [[عمل]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}} را برای همگان [[حجت]] [[قطعی]]، و دیدگاه‌های [[صحابه]] و [[تابعین]] را فاقد [[حجیت]] می‌داند و به [[احادیث معتبر]] [[تفسیری]] که از راه‌های مطمئن از پیامبر{{صل}} یا [[ائمه]]{{ع}} رسیده باشد، استناد می‌جوید، و اجتهاد را نیز به معنای شیوه [[استنباط]] مطالب بر اساس این احادیث معتبر می‌داند.		از آنجا که شیعه به [[عصمت امامان]] {{ع}} [[معتقد]] است، گفتار و [[عمل]] [[پیامبر]] {{صل}} و [[ائمه اطهار]] {{ع}} را برای همگان [[حجت]] [[قطعی]]، و دیدگاه‌های [[صحابه]] و [[تابعین]] را فاقد [[حجیت]] می‌داند و به [[احادیث معتبر]] [[تفسیری]] که از راه‌های مطمئن از پیامبر {{صل}} یا [[ائمه]] {{ع}} رسیده باشد، استناد می‌جوید، و اجتهاد را نیز به معنای شیوه [[استنباط]] مطالب بر اساس این احادیث معتبر می‌داند.

	صحابه و تابعین پس از اهل‌بیت{{ع}} همانند [[ابن‌عباس]]، [[ابن‌مسعود]]، [[جابر بن عبد الله انصاری]]، [[ابی بن کعب]] و [[میثم تمار]] در زمینه گسترش تفسیر [[شیعی]] تلاش‌های چشمگیری کرده‌اند.		صحابه و تابعین پس از اهل‌بیت {{ع}} همانند [[ابن‌عباس]]، [[ابن‌مسعود]]، [[جابر بن عبد الله انصاری]]، [[ابی بن کعب]] و [[میثم تمار]] در زمینه گسترش تفسیر [[شیعی]] تلاش‌های چشمگیری کرده‌اند.

	در دوره تابعین، [[تفسیر شیعه]] با [[سعید بن جبیر]] [[شهید]] راه [[تشیع]] آغاز شد و با [[مجاهد بن جبر]] ادامه یافت.		در دوره تابعین، [[تفسیر شیعه]] با [[سعید بن جبیر]] [[شهید]] راه [[تشیع]] آغاز شد و با [[مجاهد بن جبر]] ادامه یافت.

	[[عالمان شیعه]]، تفسیر قرآن را با [[احتیاط]] بیشتری پی‌گرفته‌اند؛ زیرا اولاً [[امامان]]{{ع}} از [[تفسیر به رأی]] و [[بازی]] با قرآن و سنجش [[کلام الهی]] با [[عقل]] محدود بشری برحذر داشته‌اند؛ ثانیاً شیعه در مدت طولانی حضور ائمه اطهار{{ع}} به علت دسترسی به [[واقعیت]] [[شریعت]] و تفسیر [[حقیقی]] و قطعی اهل‌بیت{{ع}} از [[آیات]]، خود را از اجتهاد شخصی [[بی‌نیاز]] می‌دانستند.		[[عالمان شیعه]]، تفسیر قرآن را با [[احتیاط]] بیشتری پی‌گرفته‌اند؛ زیرا اولاً [[امامان]] {{ع}} از [[تفسیر به رأی]] و [[بازی]] با قرآن و سنجش [[کلام الهی]] با [[عقل]] محدود بشری برحذر داشته‌اند؛ ثانیاً شیعه در مدت طولانی حضور ائمه اطهار {{ع}} به علت دسترسی به [[واقعیت]] [[شریعت]] و تفسیر [[حقیقی]] و قطعی اهل‌بیت {{ع}} از [[آیات]]، خود را از اجتهاد شخصی [[بی‌نیاز]] می‌دانستند.

	این دو عامل در کنار فشارهای [[سیاسی]] سبب شد روند [[نگارش]] تفسیر قرآن نزد شیعه با احتیاط پیش برود.		این دو عامل در کنار فشارهای [[سیاسی]] سبب شد روند [[نگارش]] تفسیر قرآن نزد شیعه با احتیاط پیش برود.

	در [[دوران غیبت]] [[حضرت ولی‌عصر]]{{ع}} به دلیل نیاز به تفسیر قرآن و عدم دسترسی به [[امام]] [[معصوم]]{{ع}} حرکت [[علمی]] شیعه افزایش یافت و پس از یک [[فترت]] نسبتاً طولانی بار دیگر [[گرایش]] به [[تفسیر]] و [[علوم قرآنی]] [[شتاب]] بیشتر گرفت و در قرن اخیر به اوج خود رسید<ref>جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۶۸-۱۷۸)؛ عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روشهای تفسیر قرآن، صفحه (۷۴-۷۸)؛ خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، جلد۱، صفحه (۶۵۳-۶۵۴)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۶۰.</ref>		در [[دوران غیبت]] [[حضرت ولی‌عصر]] {{ع}} به دلیل نیاز به تفسیر قرآن و عدم دسترسی به [[امام]] [[معصوم]] {{ع}} حرکت [[علمی]] شیعه افزایش یافت و پس از یک [[فترت]] نسبتاً طولانی بار دیگر [[گرایش]] به [[تفسیر]] و [[علوم قرآنی]] [[شتاب]] بیشتر گرفت و در قرن اخیر به اوج خود رسید<ref>جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۶۸-۱۷۸)؛ عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روشهای تفسیر قرآن، صفحه (۷۴-۷۸)؛ خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهی، جلد۱، صفحه (۶۵۳-۶۵۴)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۷۶۰.</ref>

	==[[تفاسیر]] [[امامیه]]==		== [[تفاسیر]] [[امامیه]] ==
	چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:		چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:
	#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد عیاشی تمیمی کوفی سمرقندی]] مشهور به [[عیاشی]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛		# تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد عیاشی تمیمی کوفی سمرقندی]] مشهور به [[عیاشی]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛
	# [[تفسیر قمی (کتاب)\|تفسیر قمی]] منسوب به [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛		# [[تفسیر قمی (کتاب)\|تفسیر قمی]] منسوب به [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛
	# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛		# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	# [[تفسیر المیزان (کتاب)\|تفسیر المیزان]] تألیف [[سید محمد حسین طباطبائی]]؛ از بزرگ‌ترین [[مفاخر]] [[جهان اسلام]]		# [[تفسیر المیزان (کتاب)\|تفسیر المیزان]] تألیف [[سید محمد حسین طباطبائی]]؛ از بزرگ‌ترین [[مفاخر]] [[جهان اسلام]]
	# [[تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (کتاب)\|تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب]]، تألیف میرزا [[محمد بن محمد رضا قمی مشهدی]] [[تفسیری]] به [[زبان عربی]] که [[تفسیر]] همه [[آیات قرآن]] را دارد و [[مفسِّر]] کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛		# [[تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (کتاب)\|تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب]]، تألیف میرزا [[محمد بن محمد رضا قمی مشهدی]] [[تفسیری]] به [[زبان عربی]] که [[تفسیر]] همه [[آیات قرآن]] را دارد و [[مفسِّر]] کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛
	# [[تفسیر نورالثقلین (کتاب)\|تفسیر نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبد علی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛		# [[تفسیر نورالثقلین (کتاب)\|تفسیر نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبد علی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]] {{صل}} و [[امامان معصوم]] {{ع}} تکیه شده است؛
	# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛		# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[ائمه اطهار]] {{ع}}؛
	# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این تفسیر در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛		# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]] {{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این تفسیر در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
	# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛		# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
	# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این [[تفسیر]] از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>~~رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات~~ التفسیر فی القرن الرابع ~~عشر،جلد۱،صفحه~~ ۲۴۹؛ ذهبی، محمد ~~حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه~~ (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ~~ومنهجهم،صفحه~~ (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ ~~تفسیر،صفحه~~ (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>		# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این [[تفسیر]] از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی، فهدبن عبدالرحمان، اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر، جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم، صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر، صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:		چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:
	#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد عیاشی تمیمی کوفی سمرقندی]] مشهور به [[عیاشی]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛		#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد عیاشی تمیمی کوفی سمرقندی]] مشهور به [[عیاشی]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛
	#[[تفسیر قمی (کتاب)\|تفسیر قمی]] منسوب به [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛		# [[تفسیر قمی (کتاب)\|تفسیر قمی]] منسوب به [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛
	# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛		# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛
	# [[التبیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التبیان فی تفسیر القرآن]] ([[تفسیر التبیان]])، تألیف شیخ [[ اب‍ی‌ج‍ع‍ف‍ر م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن‌ طوس‍ی‌]] مشهور به [[شیخ طوسی]]، نخستین [[تفسیر شیعه]] که میان نقل و [[عقل]] جمع کرده است و بسیاری از [[مفسران]] از جمله مرحوم [[طبرسی]]، صاحب [[تفسیر مجمع‌البیان (کتاب)\|تفسیر مجمع‌البیان]] به آن [[اعتماد]] کرده‌اند؛		# [[التبیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التبیان فی تفسیر القرآن]] ([[تفسیر التبیان]])، تألیف شیخ [[اب‍ی‌ج‍ع‍ف‍ر م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن‌ طوس‍ی‌]] مشهور به [[شیخ طوسی]]، نخستین [[تفسیر شیعه]] که میان نقل و [[عقل]] جمع کرده است و بسیاری از [[مفسران]] از جمله مرحوم [[طبرسی]]، صاحب [[تفسیر مجمع‌البیان (کتاب)\|تفسیر مجمع‌البیان]] به آن [[اعتماد]] کرده‌اند؛
	# [[ روض الجنان و روح الجنان (کتاب)\| روض الجنان و روح الجنان]] به [[زبان فارسی]]، تألیف [[جمال‌الدین حسین بن علی بن محمد بن احمد خزاعی]] معروف به [[ابوالفتوح رازی]] به زبان فارسی که در دقت‌نظر کم‌نظیر است و مفسران بزرگی نظیر [[زمخشری]]، [[فخر رازی]]، [[فتح‌الله کاشانی]] و... به‌این تفسیر اعتماد کرده‌اند؛		# [[روض الجنان و روح الجنان (کتاب)\| روض الجنان و روح الجنان]] به [[زبان فارسی]]، تألیف [[جمال‌الدین حسین بن علی بن محمد بن احمد خزاعی]] معروف به [[ابوالفتوح رازی]] به زبان فارسی که در دقت‌نظر کم‌نظیر است و مفسران بزرگی نظیر [[زمخشری]]، [[فخر رازی]]، [[فتح‌الله کاشانی]] و... به‌این تفسیر اعتماد کرده‌اند؛
	# [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[فضل بن حسن طبرسی]] از [[بهترین]] و مشهورترین تفسیرهای شیعه و دارای ترتیب و تبویب دقیق. در این تفسیر، میان لغت و إعراب و بیان [[سبب نزول]] و... جمع شده است؛		# [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[فضل بن حسن طبرسی]] از [[بهترین]] و مشهورترین تفسیرهای شیعه و دارای ترتیب و تبویب دقیق. در این تفسیر، میان لغت و إعراب و بیان [[سبب نزول]] و... جمع شده است؛
	# [[تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (کتاب)\|تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب]]، تألیف میرزا [[محمد بن محمد رضا قمی مشهدی]] تفسیری به [[زبان عربی]] که تفسیر همه آیات قرآن را دارد و مفسِّر کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛		# [[تفسیر جوامع الجامع (کتاب)\|تفسیر جوامع الجامع]] تألیف فضل بن حسن طبرسی
			# [[تفسیر صافی (کتاب)\|تفسیر صافی]] تألیف [[فیض کاشانی]]
			# [[تفسیر المیزان (کتاب)\|تفسیر المیزان]] تألیف [[سید محمد حسین طباطبائی]]؛ از بزرگ‌ترین [[مفاخر]] [[جهان اسلام]]
			# [[تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (کتاب)\|تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب]]، تألیف میرزا [[محمد بن محمد رضا قمی مشهدی]] [[تفسیری]] به [[زبان عربی]] که [[تفسیر]] همه [[آیات قرآن]] را دارد و [[مفسِّر]] کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛
	# [[تفسیر نورالثقلین (کتاب)\|تفسیر نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبد علی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛		# [[تفسیر نورالثقلین (کتاب)\|تفسیر نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبد علی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛
	# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛		# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛
	# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛		# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این تفسیر در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
	# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛		# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر القرآن الحکیم (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
	# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>		# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این [[تفسیر]] از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	==[[تفاسیر]] [[امامیه]]==		==[[تفاسیر]] [[امامیه]]==
	چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:		چند نمونه از آثار مهم [[شیعه]] در زمینه [[تفسیر]] [[قرآن‌ کریم]]:
	#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد ~~بن عیاش~~]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛		#تفسیر [[محمد بن مسعود بن محمد عیاشی تمیمی کوفی سمرقندی]] مشهور به [[عیاشی]] از علمای [[قرن سوم هجری]]، معروف به [[تفسیر عیاشی (کتاب)\|تفسیر عیاشی]]؛
	#تفسیر [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛		#[[تفسیر قمی (کتاب)\|تفسیر قمی]] منسوب به [[علی بن ابراهیم قمی]] (ایشان که تا [[سال ۳۰۷ ق]] می‌زیسته، از بزرگان روات شیعه و تفسیر وی از مشهورترین مصادر تفسیر امامیه است)؛
	# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛		# [[تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید (کتاب)\|تفسیر القرآن المجید المستخرج من تراث الشیخ المفید]]؛ [[شیخ مفید]] را باید از بزرگ‌ترین [[متکلمان شیعه]] دانست. اثر [[تفسیری]] ایشان از میان نوشته‌ها و تألیفات متعدد به جای مانده از وی استخراج شده است و شامل همه [[آیات قرآن]] نیست؛
	# [[تفسیر ~~التبیان~~ (کتاب)\|تفسیر ~~التبیان~~ ([[التبیان ~~فی تفسیر القرآن~~]])، تألیف شیخ [[~~ابوجعفر محمد بن حسن~~ طوسی]]، نخستین [[تفسیر شیعه]] که میان نقل و [[عقل]] جمع کرده است و بسیاری از [[مفسران]] از جمله مرحوم [[طبرسی]]، صاحب [[تفسیر مجمع‌البیان (کتاب)\|تفسیر مجمع‌البیان]] به آن [[اعتماد]] کرده‌اند؛		# [[التبیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التبیان فی تفسیر القرآن]] ([[تفسیر التبیان]])، تألیف شیخ [[ اب‍ی‌ج‍ع‍ف‍ر م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن‌ طوس‍ی‌]] مشهور به [[شیخ طوسی]]، نخستین [[تفسیر شیعه]] که میان نقل و [[عقل]] جمع کرده است و بسیاری از [[مفسران]] از جمله مرحوم [[طبرسی]]، صاحب [[تفسیر مجمع‌البیان (کتاب)\|تفسیر مجمع‌البیان]] به آن [[اعتماد]] کرده‌اند؛
	# [[~~روض‌الجنان~~ و ~~روح‌الجنان~~ (کتاب)\|~~روض‌الجنان~~ و ~~روح‌الجنان~~]] به [[زبان فارسی]]، تألیف [[~~ابوالفتوح جمال الدین~~ حسین]] معروف به ~~شیخ~~ [[ابوالفتوح رازی ~~شیعی~~]] به زبان فارسی که در دقت‌نظر کم‌نظیر است و مفسران بزرگی نظیر [[زمخشری]]، [[فخر رازی]]، فتح‌الله کاشانی و... به‌این تفسیر اعتماد کرده‌اند؛		# [[ روض الجنان و روح الجنان (کتاب)\| روض الجنان و روح الجنان]] به [[زبان فارسی]]، تألیف [[جمال‌الدین حسین بن علی بن محمد بن احمد خزاعی]] معروف به [[ابوالفتوح رازی]] به زبان فارسی که در دقت‌نظر کم‌نظیر است و مفسران بزرگی نظیر [[زمخشری]]، [[فخر رازی]]، [[فتح‌الله کاشانی]] و... به‌این تفسیر اعتماد کرده‌اند؛
	# [[~~مجمع‌البیان~~ (کتاب)\|~~مجمع‌البیان~~]] تألیف [[~~ابوعلی~~ فضل بن حسن طبرسی]] از [[بهترین]] و مشهورترین تفسیرهای شیعه و دارای ترتیب و تبویب دقیق. در این تفسیر، میان لغت و إعراب و بیان [[سبب نزول]] و... جمع شده است؛		# [[مجمع البیان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|مجمع البیان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[فضل بن حسن طبرسی]] از [[بهترین]] و مشهورترین تفسیرهای شیعه و دارای ترتیب و تبویب دقیق. در این تفسیر، میان لغت و إعراب و بیان [[سبب نزول]] و... جمع شده است؛
	# [[~~کنزالدقائق~~ (کتاب)\|~~کنزالدقائق~~]]، تألیف میرزا [[محمد مشهدی]] تفسیری به [[زبان عربی]] که تفسیر همه آیات قرآن را دارد و مفسِّر کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛		# [[تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (کتاب)\|تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب]]، تألیف میرزا [[محمد بن محمد رضا قمی مشهدی]] تفسیری به [[زبان عربی]] که تفسیر همه آیات قرآن را دارد و مفسِّر کوشیده است تا چکیده همه تفسیرهای پیش از خود را در آن گردآورد؛
	# [[نورالثقلین (کتاب)\|نورالثقلین]] اثر شیخ [[~~عبدالعلی~~ بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛		# [[تفسیر نورالثقلین (کتاب)\|تفسیر نورالثقلین]] اثر شیخ [[عبد علی بن جمعه عروسی حویزی]]، کاری [[روایی]] که در آن به [[روایات پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} و [[امامان معصوم]]{{ع}} تکیه شده است؛
	# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل ~~حسینی~~ بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛		# [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|البرهان فی تفسیر القرآن]] تألیف [[علامه]] [[سید هاشم بن سلیمان بن اسماعیل بحرانی]] مشهور به [[سید هاشم بحرانی]]، حاوی [[روایات تفسیری]] از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{ع}}؛
	# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛		# [[الفرقان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|الفرقان فی تفسیر القرآن]]، نوشته شیخ [[علی روحانی نجف آبادی]]. مؤلف پس از ذکر [[آیه]]، نخست معنای آن را توضیح و لغات مشکل را واژه‌شناسی می‌کند. چنانچه روایتی از طریق [[اهل بیت]]{{ع}} به مناسبت [[سوره]] و آیه رسیده باشد ذکر می‌نماید. در این زمینه به اقوال [[صحابه]] و [[تابعین]] و گاه گفتار [[اصحاب]] [[مذاهب]] توجه می‌کند و بیان آنها را در تشریح مطالب آیه به کار می‌گیرد. اگر آیه‌ای جزء [[آیات الاحکام]] باشد، مسائل [[فقهی]] آن را متعرض می‌شود. جلد اول و جلد دوم این [[تفسیر]] در [[قم]] (بی تا بی‌نا) به چاپ رسیده و بقیه مجلدات تنها به صورت تایپ و دستی در نسخه‌های محدود تکثیر و در برخی از کتابخانه‌های قم مانند دارالقرآن و مرکز [[فرهنگ قرآن]] موجود می‌باشد؛
	# [[تفسیر ~~کاشف~~ (کتاب)\|تفسیر ~~کاشف~~]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک المنار اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛		# [[تفسیر الکاشف (کتاب)\|تفسیر الکاشف]]، اثر [[محمد جواد مغنیه]] که به سبک [[تفسیر المنار (کتاب)\|تفسیر المنار]] اما موجزتر از آن است و از [[تأویل]] بی‌جا اجتناب کرده است؛
	# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است."<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>		# [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)\|المیزان فی تفسیر القرآن]] نوشته علاّمه [[سید محمد حسین طباطبایی]]. این تفسیر از مهم‌ترین و [[جامع‌ترین]] [[تفاسیر شیعه]] به شمار می‌آید. دکتر [[فهد الرومی]] درباره [[تفسیر المیزان]] می‌گوید: "با نگاهی کوتاه در این تفسیر معلوم می‌شود این کتاب برای [[علما]] نوشته شده است، نه [[عوام]]؛ زیرا مباحث دقیق و عمیقی در این کتاب وجود دارد… این تفسیر از [[بهترین]] [[تفاسیر قرآن]] در قرن حاضر است"<ref>رومی،فهدبن عبدالرحمان،اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع عشر،جلد۱،صفحه ۲۴۹؛ ذهبی، محمد حسین،التفسیروالمفسرون،جلد۲،صفحه (۴۶-۴۹)؛ ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه (۸۲۷-۸۲۹)؛ کمالی دزفولی، علی، تاریخ تفسیر،صفحه (۲۶۱-۴۸۵)</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۶۸۶.</ref>







	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

تفسیر امامیه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۳۷

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

Msadeq: /* تفاسیر امامیه */

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}} این مدخل...» ایجاد کرد

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{امامت}}
این مدخل...» ایجاد کرد