تفسیر معتزله - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

2024-03-07T07:37:20Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۶:		خط ۶:
	اصول و مبانی [[اعتقادی]] معتزله عبارتند از: [[توحید]]؛ [[عدل]]؛ وعد و وعید؛ [[امر به معروف و نهی از منکر]]؛ منزلة بین المنزلتین (یعنی مرتکب‌ کبیره، نه [[مؤمن]] است و نه [[کافر]]. به‌خلاف [[مرجئه]] که او را مؤمن می‌دانند و به خلاف [[خوارج]] که او را کافر می‌خوانند).		اصول و مبانی [[اعتقادی]] معتزله عبارتند از: [[توحید]]؛ [[عدل]]؛ وعد و وعید؛ [[امر به معروف و نهی از منکر]]؛ منزلة بین المنزلتین (یعنی مرتکب‌ کبیره، نه [[مؤمن]] است و نه [[کافر]]. به‌خلاف [[مرجئه]] که او را مؤمن می‌دانند و به خلاف [[خوارج]] که او را کافر می‌خوانند).

	معتزله برای [[اثبات]] [[عقاید]] خود و ردّ [[ادله]] ~~[[مخالفان]]،~~ [[تفسیر قرآن]] را با [[مهارت]] خاصی به [[حاکمیت]] [[عقل]] پیوند زدند؛ تاجایی که گاهی [[روایات]] صحیح را نادیده می‌گرفتند؛ یعنی هرجا بین عقل و نقل تعارضی به‌وجود می‌آمد، اگر نمی‌توانستند برای نقل تأویلی بیابند، آن را ردّ می‌کردند.		معتزله برای [[اثبات]] [[عقاید]] خود و ردّ [[ادله]] مخالفان، [[تفسیر قرآن]] را با مهارت خاصی به [[حاکمیت]] [[عقل]] پیوند زدند؛ تاجایی که گاهی [[روایات]] صحیح را نادیده می‌گرفتند؛ یعنی هرجا بین عقل و نقل تعارضی به‌وجود می‌آمد، اگر نمی‌توانستند برای نقل تأویلی بیابند، آن را ردّ می‌کردند.

	معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.		معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به ذهن می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.

	معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>«موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر، صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن، صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن، صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>		معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>«موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر، صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن، صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن، صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>

Bahmani: /* مقدمه */

2024-03-07T07:37:03Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۲:		خط ۲:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[معتزله]] یکی از [[فرقه‌های کلامی]] است که در اواخر [[قرن اول]] و اوایل [[قرن دوم هجری]] در عصر [[اموی]] پیدا شد. [[رئیس]] این [[فرقه]]، [[واصل بن عطاء]] است.		[[معتزله]] یکی از فرقه‌های کلامی است که در اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم هجری در عصر [[اموی]] پیدا شد. [[رئیس]] این [[فرقه]]، [[واصل بن عطاء]] است.

	اصول و مبانی [[اعتقادی]] معتزله عبارتند از: [[توحید]]؛ [[عدل]]؛ [[وعد و ~~وعید]]؛~~ [[امر به معروف و نهی از منکر]]؛ منزلة بین المنزلتین (یعنی مرتکب‌ کبیره، نه [[مؤمن]] است و نه [[کافر]]. به‌خلاف [[مرجئه]] که او را مؤمن می‌دانند و به خلاف [[خوارج]] که او را کافر می‌خوانند).		اصول و مبانی [[اعتقادی]] معتزله عبارتند از: [[توحید]]؛ [[عدل]]؛ وعد و وعید؛ [[امر به معروف و نهی از منکر]]؛ منزلة بین المنزلتین (یعنی مرتکب‌ کبیره، نه [[مؤمن]] است و نه [[کافر]]. به‌خلاف [[مرجئه]] که او را مؤمن می‌دانند و به خلاف [[خوارج]] که او را کافر می‌خوانند).

	معتزله برای [[اثبات]] [[عقاید]] خود و ردّ [[ادله]] [[مخالفان]]، [[تفسیر قرآن]] را با [[مهارت]] خاصی به [[حاکمیت]] [[عقل]] پیوند زدند؛ تاجایی که گاهی [[روایات]] صحیح را نادیده می‌گرفتند؛ یعنی هرجا بین عقل و نقل تعارضی به‌وجود می‌آمد، اگر نمی‌توانستند برای نقل تأویلی بیابند، آن را ردّ می‌کردند.		معتزله برای [[اثبات]] [[عقاید]] خود و ردّ [[ادله]] [[مخالفان]]، [[تفسیر قرآن]] را با [[مهارت]] خاصی به [[حاکمیت]] [[عقل]] پیوند زدند؛ تاجایی که گاهی [[روایات]] صحیح را نادیده می‌گرفتند؛ یعنی هرجا بین عقل و نقل تعارضی به‌وجود می‌آمد، اگر نمی‌توانستند برای نقل تأویلی بیابند، آن را ردّ می‌کردند.

Bahmani در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۶

2024-03-07T07:36:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = تفسیر \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]~~\| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
خط ۱۲۹:		خط ۱۲۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:تفسیر معتزله]]~~
	[[رده:تفسیر]]		[[رده:تفسیر]]

Wasity: جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

2022-11-12T14:14:44Z

جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛		# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛
	# قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛		# قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛
	# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه ~~التاویل~~ (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه ~~التاویل~~]]		# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل]]
	# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛
	# [[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛		# [[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:37:35Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۰۷
خط ۲:		خط ۲:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	[[معتزله]] یکی از [[فرقه‌های کلامی]] است که در اواخر [[قرن اول]] و اوایل [[قرن دوم هجری]] در عصر [[اموی]] پیدا شد. [[رئیس]] این [[فرقه]]، [[واصل بن عطاء]] است.		[[معتزله]] یکی از [[فرقه‌های کلامی]] است که در اواخر [[قرن اول]] و اوایل [[قرن دوم هجری]] در عصر [[اموی]] پیدا شد. [[رئیس]] این [[فرقه]]، [[واصل بن عطاء]] است.

خط ۱۱:		خط ۱۱:
	معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.		معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.

	معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>«موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی ~~التفسیر،صفحه~~ ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت ~~قرآن،صفحه~~ (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم ~~القرآن،صفحه~~ ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>		معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>«موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر، صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن، صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن، صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>

	==مفسّران معتزله==		== مفسّران معتزله ==
	«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:		«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:
	# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛		# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛
	#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛		# قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛
	# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]		# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]
	# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:00:07Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۰
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.		معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.

	معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>~~« موسی~~ با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر،صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن،صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن،صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>		معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن\|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>«موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر،صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن،صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن،صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>

	==مفسّران معتزله==		==مفسّران معتزله==
	«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:		«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:
	#[[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛		# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛
	#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛		#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛
	#[[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]		# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]
	#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛
	#[[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛		# [[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛
	#[[ابوسعید محسن بن محمد بن کرامه جشمی]] معروف به «[[حاکم جشمی]]»، صاحب تفسیر [[التهذیب فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التهذیب فی تفسیر القرآن]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۳۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۴۱.</ref>		# [[ابوسعید محسن بن محمد بن کرامه جشمی]] معروف به «[[حاکم جشمی]]»، صاحب تفسیر [[التهذیب فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التهذیب فی تفسیر القرآن]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۳۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۴۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T18:55:27Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]\| پرسش مرتبط = }}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]~~</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Msadeq: /* مفسّران معتزله */

2022-06-22T06:17:43Z

مفسّران معتزله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۷
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛
	#[[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛		#[[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛
	#[[ابوسعید محسن بن محمد بن کرامه ~~جُشَمی~~]] معروف به «[[حاکم ~~جُشَمی~~]]»، صاحب تفسیر [[التهذیب فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التهذیب فی تفسیر القرآن]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ~~ومنهجهم،صفحه~~ ۸۳۴؛ ~~جلالیان،حبیب الله،تاریخ تفسیرقرآن کریم،صفحه~~ ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۴۱.</ref>		#[[ابوسعید محسن بن محمد بن کرامه جشمی]] معروف به «[[حاکم جشمی]]»، صاحب تفسیر [[التهذیب فی تفسیر القرآن (کتاب)\|التهذیب فی تفسیر القرآن]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، صفحه ۸۳۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)\|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۴۱.</ref>

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Msadeq: /* مفسّران معتزله */

2022-01-11T07:54:27Z

مفسّران معتزله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۴
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:		«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:
	#[[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛		#[[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛
	#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن (کتاب)\|تنزیه القرآن]]؛		#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛
	#[[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]		#[[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]
	#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}}
این مدخل ا...» ایجاد کرد

2022-01-08T12:04:41Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نبوت}}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تفسیر معتزله در علوم قرآنی]]</div>

==مقدمه==
[[معتزله]] یکی از [[فرقه‌های کلامی]] است که در اواخر [[قرن اول]] و اوایل [[قرن دوم هجری]] در عصر [[اموی]] پیدا شد. [[رئیس]] این [[فرقه]]، [[واصل بن عطاء]] است.

اصول و مبانی [[اعتقادی]] معتزله عبارتند از: [[توحید]]؛ [[عدل]]؛ [[وعد و وعید]]؛ [[امر به معروف و نهی از منکر]]؛ منزلة بین المنزلتین (یعنی مرتکب‌ کبیره، نه [[مؤمن]] است و نه [[کافر]]. به‌خلاف [[مرجئه]] که او را مؤمن می‌دانند و به خلاف [[خوارج]] که او را کافر می‌خوانند).

معتزله برای [[اثبات]] [[عقاید]] خود و ردّ [[ادله]] [[مخالفان]]، [[تفسیر قرآن]] را با [[مهارت]] خاصی به [[حاکمیت]] [[عقل]] پیوند زدند؛ تاجایی که گاهی [[روایات]] صحیح را نادیده می‌گرفتند؛ یعنی هرجا بین عقل و نقل تعارضی به‌وجود می‌آمد، اگر نمی‌توانستند برای نقل تأویلی بیابند، آن را ردّ می‌کردند.

معتزله در تفسیر قرآن همه آرای خود را صحیح می‌دانستند و بنا به دیدگاه [[اجتهادی]] خود آنجا که از یک [[آیه]] احتمال‌های مختلفی به [[ذهن]] می‌رسید، همه آنها را موافق [[اجتهاد]] صحیح می‌شمردند. در [[حقیقت]]، [[رسالت]] [[تفسیر]] در پپشگاه معتزله، [[تأویل]] آیاتی از [[قرآن]] است که با عقاید آنان سازگار نیست.

معتزله گاهی برای توجیه عقایدشان قرائت مشهور را رها کرده، به قرائت شاذ روی آوردند، چنان که در قول [[خداوند]] {{متن قرآن|وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيمًا}}<ref>« موسی با خداوند بی‌میانجی سخن گفت» سوره نساء، آیه ۱۶۴.</ref> برای [[تنزیه]] [[خدا]] [[الله]] را به [[فتح]] می‌خوانند و [[موسی]] را، با تقدیر ضمه، فاعل تلقی می‌کردند تا فاعل تکلم موسی باشد، نه الله<ref>گلدتسیهر، ایگناتس، مذاهب التفسیر الاسلامی، صفحه (۱۲۱-۱۹۹)؛ ذهبی، محمد حسین، التفسیر والمفسرون، جلد۱، صفحه ۳۶۷؛ جوینی، مصطفی الصاوی، مناهج فی التفسیر،صفحه ۱۰۷؛ کمالی دزفولی، علی، شناخت قرآن،صفحه (۴۳۳-۴۴۷)؛ صالح، صبحی، مباحث فی علوم القرآن،صفحه ۲۹۴؛ جلالیان، حبیب الله، تاریخ تفسیر قرآن کریم، صفحه (۱۵۶-۱۶۴).</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۱۸۳۴.</ref>

==مفسّران معتزله==
«معتزله» فرقه‌ای از مسلمانان پیرو واصل بن عطا هستند که به آزادی اراده و اختیار یا تفویض معتقدند. برخی از معتزله که به تفسیر قرآن همت گماشته‌اند عبارتند از:
#[[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)|تفسیر احکام القرآن]]؛
#قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن (کتاب)|تنزیه القرآن]]؛
#[[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل (کتاب)|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التاویل]]
#[[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛
#[[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر القرآن]]؛
#[[ابوسعید محسن بن محمد بن کرامه جُشَمی]] معروف به «[[حاکم جُشَمی]]»، صاحب تفسیر [[التهذیب فی تفسیر القرآن (کتاب)|التهذیب فی تفسیر القرآن]]<ref>ایازی، محمد علی، المفسرون حیاتهم ومنهجهم،صفحه ۸۳۴؛ جلالیان،حبیب الله،تاریخ تفسیرقرآن کریم،صفحه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ج۱، ص۴۵۴۱.</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[تفاسیر تابعین تابعین]]
* [[تفاسیر تک نگار]]
* [[تفاسیر عصر جدید]]
* [[تفاسیر عصر کهن]]
* [[تفسیر اجتهادی]]
* [[تفسیر اجمالی قرآن]]
* [[تفسیر اِعراب]]
* [[تفسیر باطنی]]
* [[تفسیر پلورالیستی قرآن]]
* [[تفسیر تبیینی قرآن]]
* [[تفسیر تحلیلی]]
* [[تفسیر تدبری قرآن]]
* [[تفسیر تمسکی قرآن]]
* [[تفسیر در عصر تابعین]]
* [[تفسیر در عصر تدوین]]
* [[تفسیر در عصر پیامبر خاتم]]
* [[تفسیر درایی]]
* [[تفسیر زبدة البیان]]
* [[تفسیر سکولاریستی قرآن]]
* [[تفسیر سیستمی]]
* [[تفسیر عبدالله بن عباس]]
* [[تفسیر قرآن به قرآن]]
* [[تفسیر لفظی قرآن]]
* [[تفسیر لیبرالیستی قرآن]]
* [[تفسیر مأثور]]
* [[تفسیر مجمل به مبین]]
* [[تفسیر مطلق به مقید]]
* [[تفسیر معتزلیان جدید]]
* [[تفسیر معنا]]
* [[تفسیر معنوی قرآن]]
* [[تفسیر موضوع]]
* [[تفسیر وجوه قرآن]]
* [[تفسیر ترتیبی]]
* [[تفسیر مزجی]]
* تفسیر موضوعی
* [[تفسیر اهل بیت]]
* [[تفسیر پیامبر خاتم]]
* [[تفسیر تابعین]]
* [[تفسیر دوران نهضت‌های اصلاحی]]
* [[تفسیر صحابه]]
* [[تفسیر عصر جدید]]
* [[تفسیر باطن قرآن]]
* [[تفسیر ظاهر قرآن]]
* [[تفسیر اهل‌سنت]]
* [[تفسیر باطنیه]]
* [[تفسیر خوارج]]
* [[تفسیر شیعه]]
* [[تفسیر متصوفه]]
* [[تفسیر اجتماعی]]
* [[تفسیر اخلاقی]]
* [[تفسیر ادبی]]
* [[تفسیر اشاری]]
* [[تفسیر به رأی]]
* [[تفسیر بیانی]]
* [[تفسیر پوزیتیویستی]]
* [[تفسیر تاریخی]]
* [[تفسیر تربیتی]]
* [[تفسیر رمزی]]
* [[تفسیر عرفانی]]
* [[تفسیر علمی]]
* [[تفسیر فقهی]]
* [[تفسیر فلسفی]]
* [[تفسیر کلامی]]
* [[آداب تفسیر قرآن]]
* [[آراء تفسیری]]
* [[اسرائیلیات در تفسیر]]
* [[اقطاب اسرائیلیات]]
* [[اقطاب وضّاعین]]
* [[اولین مدون تفسیر]]
* [[تأویل قرآن]]
* [[تدوین تفسیر قرآن]]
* [[تفاسیر قرآن]]
* [[تفسیر پذیری قرآن]]
* [[تفسیر نگاری]]
* [[تنزیل قرآن]]
* [[توقیفیت تفسیر قرآن]]
* [[جری و تطبیق]]
* [[روایات تفسیری]]
* [[روش‌های تفسیری]]
* [[سیاق عام]]
* [[شرافت تفسیر قرآن]]
* [[طرق تفسیری]]
* [[غرایب تفسیر]]
* [[فضیلت تفسیر قرآن]]
* [[قواعد تفسیر]]
* [[مبادی تفسیر]]
* [[مدارس تفسیر قرآن]]
* [[مراتب تفسیر]]
* [[مراحل تفسیر]]
* [[مصادر نقلی تفسیر]]
* [[مفسران]]
* [[مقدمات تفسیر]]
* [[مکاتب تفسیری]]
* [[منابع تفسیر]]
* [[تأویل قرآن]]
{{پایان مدخل وابسته}}

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه علوم قرآنی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تفسیر معتزله]]
[[رده:تفسیر]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛		# [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصاص]]، از علمای حنفی مذهب صاحب [[تفسیر احکام القرآن (کتاب)\|تفسیر احکام القرآن]]؛
	# قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛		# قاضی [[عبدالجبار همدانی معتزلی]] از علمای شافعی مذهب و صاحب تفسیر [[تنزیه القرآن عن المطاعن (کتاب)\|تنزیه القرآن عن المطاعن]]؛
	# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه ~~التاویل~~ (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه ~~التاویل~~]]		# [[محمود بن عمر بن محمد بن احمد خوارزمی زمخشری]] مشهور به [[زمخشری]]، از علمای حنفی مذهب و نگارنده [[الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل (کتاب)\|الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل]]
	# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛		# [[ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب ماوردی بصری]]، از علمای شافعی مذهب معتزله، صاحب تفسیر [[النکت و العیون (کتاب)\|النکت و العیون]] معروف به «[[تفسیر ماوردی]]»؛
	# [[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛		# [[قاسم بن خلیل دمشقی]]، صاحب کتاب [[تفسیر القرآن (کتاب)\|تفسیر القرآن]]؛

تفسیر معتزله - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

Bahmani: /* مقدمه */

Bahmani در ‏۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۳۶

Wasity: جایگزینی متن - 'تاویل' به 'تأویل'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

Msadeq: /* مفسّران معتزله */

Msadeq: /* مفسّران معتزله */

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}} این مدخل ا...» ایجاد کرد

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{نبوت}}
این مدخل ا...» ایجاد کرد