توریه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۴

2024-04-13T09:24:02Z

Msadeq: /* حکم فقهی توریه */

2024-04-08T06:30:33Z

حکم فقهی توریه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۶۶:		خط ۶۶:

	==[[حکم فقهی]] توریه==		==[[حکم فقهی]] توریه==
	توریه ابتدایی یعنی ~~توریه ای~~ که بدوا بدون آنکه ضرورتی، [[دروغ]] گفتن یا [[سوگند دروغ]] را تجویز کرده باشد، در برخی [[منابع فقهی]] با شرایطی تجویز و به [[احادیث]] استناد شده است.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۴ - ۱۶؛ المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۴۷ - ۴۹.</ref> فقیهانی که توریه یا برخی مصادیق آن را نوعی [[کذب]] به شمار آورده‌اند، آن را مانند [[کذب]] تنها به هنگام [[ضرورت]] جایز می‌‌شمارند.<ref> مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ احیاء علوم الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹.</ref> در صورتی که شخص [[مضطر]] یا [[مکره]] برای دفع [[آزار]] و [[ستم]] دیگران از [[جان]] یا [[مال]] خود یا وابستگانش مجاز به یاد کردن [[سوگند دروغ]] باشد، [[فقها]] به استناد [[ادله]] [[فقهی]] به ویژه [[احادیث]] به جواز یا [[وجوب]] توریه قائل شده‌اند.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۶ - ۱۸؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.</ref>		توریه ابتدایی یعنی توریه‌ای که بدوا بدون آنکه ضرورتی، [[دروغ]] گفتن یا [[سوگند دروغ]] را تجویز کرده باشد، در برخی [[منابع فقهی]] با شرایطی تجویز و به [[احادیث]] استناد شده است.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۴ - ۱۶؛ المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۴۷ - ۴۹.</ref> فقیهانی که توریه یا برخی مصادیق آن را نوعی [[کذب]] به شمار آورده‌اند، آن را مانند [[کذب]] تنها به هنگام [[ضرورت]] جایز می‌‌شمارند.<ref> مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ احیاء علوم الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹.</ref> در صورتی که شخص [[مضطر]] یا [[مکره]] برای دفع [[آزار]] و [[ستم]] دیگران از [[جان]] یا [[مال]] خود یا وابستگانش مجاز به یاد کردن [[سوگند دروغ]] باشد، [[فقها]] به استناد [[ادله]] [[فقهی]] به ویژه [[احادیث]] به جواز یا [[وجوب]] توریه قائل شده‌اند.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۶ - ۱۸؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.</ref>

	از مهم‌ترین مستندات [[حدیثی]] این [[حکم فقهی]]، احادیثی‌اند که به سه [[آیه]] {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref>، {{متن قرآن\|قَالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ}}<ref>«گفت: بلکه همین بزرگشان این کار را کرده است؛ اگر سخن می‌گویند از خود آنان بپرسید!» سوره انبیاء، آیه ۶۳.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ}}<ref>«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد سپس بانگ بردارنده‌ای بانگ برداشت: که ای کاروانیان بی‌گمان شما دزدید!» سوره یوسف، آیه ۷۰.</ref> درباره [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[حضرت یوسف]]{{ع}} استناد کرده‌اند.<ref>المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۱۹؛ تأویل مختلف الحدیث، ص۳۸ - ۳۹.</ref> [[سرخسی]] از جمله مستندات جواز توریه را [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و در خواستگاری از زنان (شوی مرده یا طلاق گرفته‌ای که در عدّه به سر می‌برند) در آنچه دو پهلو بر زبان آورید یا در دل پنهان بدارید، بر شما گناهی نیست، خداوند می‌داند که بی‌گمان شما به زودی از آنان یاد خواهید کرد، اما با آنها وعده نهانی ازدواج ننهید مگر آنکه سخنی شایسته بگویید و آهنگ پیوند زناشویی مکنید تا زمان مقرر (عدّه) سرآید و بدانید که خداوند آنچه را در درون شما می‌گذرد می‌داند پس از او بترسید و بدانید که خداوند آمرزنده‌ای بردبار است» سوره بقره، آیه ۲۳۵.</ref> دانسته که درباره «[[تعریض]] به [[خواستگاری]]» ([[خواستگاری]] کردن با لفظ غیر صریح) [[زنان]] در [[زمان]] عده است.<ref>المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۱ - ۲۱۲.</ref>؛ ولی به نظر سایر [[فقها]]،<ref>بدائع الصنائع، ج ۳، ص۲۰۴؛ زبدة البیان، ص۵۶۱.</ref> موضوع مورد بحث [[آیه]]، «[[خواستگاری]] با کنایه و [[تعریض]]» است که با توریه و معاریض تفاوت دارد. کیاالهراسی نیز برای جواز توریه به [[آیه]] {{متن قرآن\|فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ}}<ref>«آنگاه (جست و جو را) از باربندهای آنان پیش از باربند برادر (تنی‌اش) آغازید سپس آن را از باربند برادرش بیرون آورد! بدین‌گونه برای یوسف چاره‌گری کردیم (زیرا) او برادرش را بر آیین آن پادشاه نمی‌توانست بازداشت کند- مگر آنکه خداوند می‌خواست- هر کس را که بخواهیم به پایه‌هایی فرا می‌بریم و ز هر داننده‌ای داناتری هست» سوره یوسف، آیه ۷۶.</ref> و نیز [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} در اقدام به توریه در برخی موارد استناد جسته است.<ref>احکام القرآن، کیا الهراسی، ج ۳ - ۴، ص۲۳۳ - ۲۳۴.</ref>		از مهم‌ترین مستندات [[حدیثی]] این [[حکم فقهی]]، احادیثی‌اند که به سه [[آیه]] {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref>، {{متن قرآن\|قَالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ}}<ref>«گفت: بلکه همین بزرگشان این کار را کرده است؛ اگر سخن می‌گویند از خود آنان بپرسید!» سوره انبیاء، آیه ۶۳.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ}}<ref>«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد سپس بانگ بردارنده‌ای بانگ برداشت: که ای کاروانیان بی‌گمان شما دزدید!» سوره یوسف، آیه ۷۰.</ref> درباره [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[حضرت یوسف]]{{ع}} استناد کرده‌اند.<ref>المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۱۹؛ تأویل مختلف الحدیث، ص۳۸ - ۳۹.</ref> [[سرخسی]] از جمله مستندات جواز توریه را [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و در خواستگاری از زنان (شوی مرده یا طلاق گرفته‌ای که در عدّه به سر می‌برند) در آنچه دو پهلو بر زبان آورید یا در دل پنهان بدارید، بر شما گناهی نیست، خداوند می‌داند که بی‌گمان شما به زودی از آنان یاد خواهید کرد، اما با آنها وعده نهانی ازدواج ننهید مگر آنکه سخنی شایسته بگویید و آهنگ پیوند زناشویی مکنید تا زمان مقرر (عدّه) سرآید و بدانید که خداوند آنچه را در درون شما می‌گذرد می‌داند پس از او بترسید و بدانید که خداوند آمرزنده‌ای بردبار است» سوره بقره، آیه ۲۳۵.</ref> دانسته که درباره «[[تعریض]] به [[خواستگاری]]» ([[خواستگاری]] کردن با لفظ غیر صریح) [[زنان]] در [[زمان]] عده است.<ref>المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۱ - ۲۱۲.</ref>؛ ولی به نظر سایر [[فقها]]،<ref>بدائع الصنائع، ج ۳، ص۲۰۴؛ زبدة البیان، ص۵۶۱.</ref> موضوع مورد بحث [[آیه]]، «[[خواستگاری]] با کنایه و [[تعریض]]» است که با توریه و معاریض تفاوت دارد. کیاالهراسی نیز برای جواز توریه به [[آیه]] {{متن قرآن\|فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ}}<ref>«آنگاه (جست و جو را) از باربندهای آنان پیش از باربند برادر (تنی‌اش) آغازید سپس آن را از باربند برادرش بیرون آورد! بدین‌گونه برای یوسف چاره‌گری کردیم (زیرا) او برادرش را بر آیین آن پادشاه نمی‌توانست بازداشت کند- مگر آنکه خداوند می‌خواست- هر کس را که بخواهیم به پایه‌هایی فرا می‌بریم و ز هر داننده‌ای داناتری هست» سوره یوسف، آیه ۷۶.</ref> و نیز [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} در اقدام به توریه در برخی موارد استناد جسته است.<ref>احکام القرآن، کیا الهراسی، ج ۳ - ۴، ص۲۳۳ - ۲۳۴.</ref>

Msadeq: /* حکم فقهی توریه */

2024-04-08T06:30:15Z

حکم فقهی توریه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۶۶:		خط ۶۶:

	==[[حکم فقهی]] توریه==		==[[حکم فقهی]] توریه==
	توریه ابتدایی یعنی توریه ای که بدوا بدون آنکه ضرورتی،[[دروغ]] * گفتن یا [[سوگند دروغ]] را تجویز کرده باشد، در برخی [[منابع فقهی]] با شرایطی تجویز و به [[احادیث]] استناد شده است.~~(۱)~~ فقیهانی که توریه یا برخی مصادیق آن را نوعی [[کذب]] به شمار آورده‌اند، آن را مانند [[کذب]] تنها به هنگام [[ضرورت]] جایز می‌‌شمارند.~~(۲)~~ در صورتی که شخص [[مضطر]] یا [[مکره]] برای دفع [[آزار]] و [[ستم]] دیگران از [[جان]] یا [[مال]] خود یا وابستگانش مجاز به یاد کردن [[سوگند دروغ]] باشد، [[فقها]] به استناد [[ادله]] [[فقهی]] به ویژه [[احادیث]] به جواز یا [[وجوب]] توریه قائل شده‌اند.(۳) از مهم‌ترین مستندات [[حدیثی]] این [[حکم فقهی]]، احادیثی‌اند که به سه [[آیه]] ۸۹ صافّات / ۳۷، ۶۳ [[انبیاء]] / ۲۱ و ۷۰ یوسف / ۱۲ درباره [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[حضرت یوسف]]{{ع}} استناد کرده‌اند.(۴) سرخسی از جمله مستندات جواز توریه را [[آیه]] ۲۳۵ بقره / ۲ دانسته که درباره «[[تعریض]] به [[خواستگاری]]» ([[خواستگاری]] کردن با لفظ غیر صریح) [[زنان]] در [[زمان]] عده است: «ولا جُناحَ عَلَیکُم فیما عَرَّضتُم بِهِ مِن خِطبَةِ النِّساءِ..».(۵)؛ ولی به نظر سایر [[فقها]]،(۶) موضوع مورد بحث [[آیه]]، «[[خواستگاری]] با کنایه و [[تعریض]]» است که با توریه و معاریض تفاوت دارد. کیاالهراسی نیز برای جواز توریه به [[آیه]] ۷۶ یوسف / ۱۲ و نیز [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} در اقدام به توریه در برخی موارد استناد جسته است.(۷) مهم‌ترین شروط جواز توریه به موجب [[منابع فقهی]] عبارت‌اند از: ۱. توریه موجب ضایع کردن [[حق دیگران]] و روا داشتن [[ستم]] بر آنان نشود،(۸) بر این اساس، توریه هر یک از دو طرف دعوا که در واقع محق نباشد، جایز نیست و اگر یاد کننده [[سوگند]] [[ظالم]] باشد، [[سوگند]] برپایه [[نیت]] طرف دیگر دعوا (یعنی بر طبق معنایی که او از لفظ [[سوگند]] [[اراده]] کرده نه معنای توریه ای) صورت می‌‌گیرد و برای توریه کننده سودی دربرندارد.(۹) ۲. توریه [[مفسده]] نداشته و مشمول عنوان [[حرام]] نباشد؛ مثلاً در معاملاتی که اظهار [[واقعیت]] [[واجب]] به شمار می‌‌رود، مانند [[بیع]] مرابحه (بیعی که در آن فروشنده قیمت خرید کالا و [[میزان]] [[سود]] خود را به خریدار اعلام کند)، توریه [[حرام]] است.(۱۰) ۳. به نظر برخی [[فقها]] شرط جواز و به نظر برخی دیگر شرط [[وجوب]] آن، تحقق [[اضطرار]] به معنای عام خود است.(۱۱) برخی صرفا وجود نیاز و [[مصلحت]] را لازم شمرده (۱۲) و شماری دیگر (۱۳) وجود اغراض خفیفی مانند [[تأدیب]] و [[مزاح]] کردن را کافی شمرده‌اند.		توریه ابتدایی یعنی توریه ای که بدوا بدون آنکه ضرورتی، [[دروغ]] گفتن یا [[سوگند دروغ]] را تجویز کرده باشد، در برخی [[منابع فقهی]] با شرایطی تجویز و به [[احادیث]] استناد شده است.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۴ - ۱۶؛ المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۴۷ - ۴۹.</ref> فقیهانی که توریه یا برخی مصادیق آن را نوعی [[کذب]] به شمار آورده‌اند، آن را مانند [[کذب]] تنها به هنگام [[ضرورت]] جایز می‌‌شمارند.<ref> مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ احیاء علوم الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹.</ref> در صورتی که شخص [[مضطر]] یا [[مکره]] برای دفع [[آزار]] و [[ستم]] دیگران از [[جان]] یا [[مال]] خود یا وابستگانش مجاز به یاد کردن [[سوگند دروغ]] باشد، [[فقها]] به استناد [[ادله]] [[فقهی]] به ویژه [[احادیث]] به جواز یا [[وجوب]] توریه قائل شده‌اند.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۶ - ۱۸؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.</ref>

	~~شرایط یاد شده برای جواز توریه،~~ از ~~دیدگاه [[فقهی]] شرط [[وجوب]] توریه هم هست؛ ولی~~ مهم‌ترین ~~شرط~~ [[~~وجوب~~]] ~~توریه در موارد~~ [[~~اضطرار~~]] یا [[~~اکراه]] بر [[کذب~~]]، ~~[[توانایی]] [[مضطر]] یا [[مکره]] نسبت به توریه کردن است~~ و در ~~فرض [[ناتوانی]] او، توریه [[واجب]] نیست.~~(۱۴) ~~البته برخی [[فقها]] با استناد به احادیثی~~ که ~~ذیل [[~~آیه~~]] ۱۰۶ نحل~~ / ۱۶ درباره [[~~عمار یاسر~~]] ~~آمده، گفته‌اند که در موارد~~ [[~~اضطرار~~]] بر [[~~سوگند دروغ~~]]~~، حتی با~~ [[~~توانایی~~]] ~~یاد کننده [[سوگند]] بر توریه،~~ توریه [[~~واجب]] نیست؛ با این [[استدلال]] که [[پیامبر اکرم~~]] {{صل}} ~~توریه~~ را بر او [[~~واجب~~]] ~~ندانسته است.(۱۵)~~		از مهم‌ترین مستندات [[حدیثی]] این [[حکم فقهی]]، احادیثی‌اند که به سه [[آیه]] {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref>، {{متن قرآن\|قَالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ}}<ref>«گفت: بلکه همین بزرگشان این کار را کرده است؛ اگر سخن می‌گویند از خود آنان بپرسید!» سوره انبیاء، آیه ۶۳.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ}}<ref>«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد سپس بانگ بردارنده‌ای بانگ برداشت: که ای کاروانیان بی‌گمان شما دزدید!» سوره یوسف، آیه ۷۰.</ref> درباره [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} و [[حضرت یوسف]]{{ع}} استناد کرده‌اند.<ref>المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۱۹؛ تأویل مختلف الحدیث، ص۳۸ - ۳۹.</ref> [[سرخسی]] از جمله مستندات جواز توریه را [[آیه]] {{متن قرآن\|وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَكِنْ لَا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ}}<ref>«و در خواستگاری از زنان (شوی مرده یا طلاق گرفته‌ای که در عدّه به سر می‌برند) در آنچه دو پهلو بر زبان آورید یا در دل پنهان بدارید، بر شما گناهی نیست، خداوند می‌داند که بی‌گمان شما به زودی از آنان یاد خواهید کرد، اما با آنها وعده نهانی ازدواج ننهید مگر آنکه سخنی شایسته بگویید و آهنگ پیوند زناشویی مکنید تا زمان مقرر (عدّه) سرآید و بدانید که خداوند آنچه را در درون شما می‌گذرد می‌داند پس از او بترسید و بدانید که خداوند آمرزنده‌ای بردبار است» سوره بقره، آیه ۲۳۵.</ref> دانسته که درباره «[[تعریض]] به [[خواستگاری]]» ([[خواستگاری]] کردن با لفظ غیر صریح) [[زنان]] در [[زمان]] عده است.<ref>المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۱ - ۲۱۲.</ref>؛ ولی به نظر سایر [[فقها]]،<ref>بدائع الصنائع، ج ۳، ص۲۰۴؛ زبدة البیان، ص۵۶۱.</ref> موضوع مورد بحث [[آیه]]، «[[خواستگاری]] با کنایه و [[تعریض]]» است که با توریه و معاریض تفاوت دارد. کیاالهراسی نیز برای جواز توریه به [[آیه]] {{متن قرآن\|فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ}}<ref>«آنگاه (جست و جو را) از باربندهای آنان پیش از باربند برادر (تنی‌اش) آغازید سپس آن را از باربند برادرش بیرون آورد! بدین‌گونه برای یوسف چاره‌گری کردیم (زیرا) او برادرش را بر آیین آن پادشاه نمی‌توانست بازداشت کند- مگر آنکه خداوند می‌خواست- هر کس را که بخواهیم به پایه‌هایی فرا می‌بریم و ز هر داننده‌ای داناتری هست» سوره یوسف، آیه ۷۶.</ref> و نیز [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} در اقدام به توریه در برخی موارد استناد جسته است.<ref>احکام القرآن، کیا الهراسی، ج ۳ - ۴، ص۲۳۳ - ۲۳۴.</ref>
	~~۱. القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۴ - ۱۶؛ المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۴۷ - ۴۹.~~
	~~۲. مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛~~ [[~~احیاء~~]] [[~~علوم~~]] ~~الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹.~~
	~~۳. القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۱۶ - ۱۸؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.~~
	~~۴. المکاسب المحرمه، ج ۲، ص۱۹؛~~ [[~~تأویل~~]] [[~~مختلف الحدیث~~]]~~، ص۳۸ - ۳۹.~~
	۵. المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۱ - ۲۱۲.
	۶. بدائع الصنائع، ج ۳، ص۲۰۴؛ زبدة البیان، ص۵۶۱.
	۷. [[~~احکام القرآن~~]]، ~~کیا الهراسی، ج ۳ - ۴، ص۲۳۳ - ۲۳۴.~~
	~~۸. مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛~~ [[~~صحیح مسلم~~]]~~، ج ۱۴، ص۱۲۴؛ فتح~~ [[~~الباری~~]]~~، ج ۱۰، ص۴۹۱؛ ج ۳، ص۱۳۷.~~
	~~۹. القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۲۳؛ المغنی، ج ۱۲، ص۲۴۲ - ۲۴۴؛ جواهرالکلام، ج ۳۲، ص۲۰۷ - ۲۰۸.~~
	~~۱۰. القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۲۳؛ المبسوط، ج ۱۳، ص۷۸.~~
	۱۱. [[~~احیاء~~]] ~~[[علوم]] الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹؛ مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷~~.
	~~۱۲. مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ اعلام الموقعین، ج ۳، ص۲۳۶؛~~ [[~~جامع السعادات~~]]~~، ج ۲، ص۳۲۸~~.
	~~۱۳. [[احیاء]] [[علوم]] الدین،~~ ج ~~۹، ص۱۵۹۹~~ - ~~۱۶۰۰؛ [[جامع السعادات]]، ج ۲، ص۳۲۸.~~
	~~۱۴. النهایه، ص۵۵۹؛ مغنی المحتاج، ج ۳، ص۸۸.~~
	~~۱۵. جامع المدارک، ج ۵، ص۶۶؛ ج ۶، ص۱۱۵~~.

			مهم‌ترین شروط جواز توریه به موجب [[منابع فقهی]] عبارت‌اند از:
			#توریه موجب ضایع کردن [[حق دیگران]] و روا داشتن [[ستم]] بر آنان نشود،<ref>مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ صحیح مسلم، ج ۱۴، ص۱۲۴؛ فتح الباری، ج ۱۰، ص۴۹۱؛ ج ۳، ص۱۳۷.</ref> بر این اساس، توریه هر یک از دو طرف دعوا که در واقع محق نباشد، جایز نیست و اگر یاد کننده [[سوگند]] [[ظالم]] باشد، [[سوگند]] برپایه [[نیت]] طرف دیگر دعوا (یعنی بر طبق معنایی که او از لفظ [[سوگند]] [[اراده]] کرده نه معنای توریه ای) صورت می‌‌گیرد و برای توریه کننده سودی دربرندارد.<ref>القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۲۳؛ المغنی، ج ۱۲، ص۲۴۲ - ۲۴۴؛ جواهرالکلام، ج ۳۲، ص۲۰۷ - ۲۰۸.</ref>
			#توریه [[مفسده]] نداشته و مشمول عنوان [[حرام]] نباشد؛ مثلاً در معاملاتی که اظهار [[واقعیت]] [[واجب]] به شمار می‌‌رود، مانند [[بیع]] مرابحه (بیعی که در آن فروشنده قیمت خرید کالا و [[میزان]] [[سود]] خود را به خریدار اعلام کند)، توریه [[حرام]] است.<ref> القضاء الاسلامی، ج ۲، ص۲۳؛ المبسوط، ج ۱۳، ص۷۸.</ref>
			#به نظر برخی [[فقها]] شرط جواز و به نظر برخی دیگر شرط [[وجوب]] آن، تحقق [[اضطرار]] به معنای عام خود است.<ref>احیاء علوم الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹؛ مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷.</ref> برخی صرفا وجود نیاز و [[مصلحت]] را لازم شمرده <ref>مسالک الافهام، ج ۹، ص۲۰۷؛ اعلام الموقعین، ج ۳، ص۲۳۶؛ جامع السعادات، ج ۲، ص۳۲۸.</ref> و شماری دیگر <ref>احیاء علوم الدین، ج ۹، ص۱۵۹۹ - ۱۶۰۰؛ جامع السعادات، ج ۲، ص۳۲۸.</ref> وجود اغراض خفیفی مانند [[تأدیب]] و [[مزاح]] کردن را کافی شمرده‌اند.

			شرایط یاد شده برای جواز توریه، از دیدگاه [[فقهی]] شرط [[وجوب]] توریه هم هست؛ ولی مهم‌ترین شرط [[وجوب]] توریه در موارد [[اضطرار]] یا [[اکراه]] بر [[کذب]]، [[توانایی]] [[مضطر]] یا [[مکره]] نسبت به توریه کردن است و در فرض [[ناتوانی]] او، توریه [[واجب]] نیست.<ref>النهایه، ص۵۵۹؛ مغنی المحتاج، ج ۳، ص۸۸.</ref> البته برخی [[فقها]] با استناد به احادیثی که ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> درباره [[عمار یاسر]] آمده، گفته‌اند که در موارد [[اضطرار]] بر [[سوگند دروغ]]، حتی با [[توانایی]] یاد کننده [[سوگند]] بر توریه، توریه [[واجب]] نیست؛ با این [[استدلال]] که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} توریه را بر او [[واجب]] ندانسته است. <ref>جامع المدارک، ج ۵، ص۶۶؛ ج ۶، ص۱۱۵.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص .</ref>
	.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص .</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Msadeq: /* توریه در سیره پیامبر اکرم {{صل}} */

2024-04-08T06:21:28Z

توریه در سیره پیامبر اکرم {{صل}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۱
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	=== توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}}===		=== توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}}===
	در منابع [[سیره]] و [[تاریخ]] مواردی از کاربرد توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل شده است؛~~(۱)~~ همچنین گفته‌اند که آن حضرت هنگامی که آهنگ [[سفر]] یا [[جهاد]] داشت، با توریه قصد خود را پنهان می‌‌کرد تا [[دشمنان]] از آن [[آگاه]] نشوند.~~(۲)~~ آن حضرت [[سوگند]] سُوید بن حنظله را مبنی بر آنکه [[وائل بن حجر]] [[برادر]] اوست، با حمل کردن سخن او بر توریه [[تأیید]] فرمود.~~(۳)~~ از [[صحابیان]] و [[تابعین]] نیز موارد متعددی از توریه گزارش شده است.~~(۴)~~ در [[سیره]] [[امامان شیعه]] {{عم}} و [[پیروان]] آنها نیز توریه کردن به عنوان یکی از راه‌های [[تقیه]] * در مورد [[اضطرار]]، شناخته و بر طبق آن [[رفتار]] می‌‌شده است.~~(۵)~~ در [[احادیث]] منقول از [[امامان]] {{عم}}[[تقیه]] و توریه مایه [[رحمت الهی]] بر [[شیعیان]] و موجب [[حفظ]] و [[سلامت]] [[مؤمنان]] از [[شر]] [[کافران]] و [[بدکاران]] خوانده شده است.~~(۶)~~ پس از آنکه [[عمار یاسر]] زیر فشار [[مشرکان مکه]] برای [[حفظ جان]] خود کلمه [[کفر]] را بر زبان راند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} کار او را [[تأیید]] فرمود و [[آیه]] ۱۰۶ ~~نحل~~ / ۱۶ نازل شد~~:(۷) «اِلاّ مَن اُکرِهَ وقَلبُهُ مُطمـَئِنٌّ بِالایمـنِ~~..».، بر این اساس، بسیاری از [[فقها]] تلفظ به [[کفر]] را در فرض [[اکراه]] [[حرام]] و موجب [[ارتداد]] ندانسته‌اند؛~~(۸)~~ ولی برخی [[مفسران]] و [[فقها]] این [[آیه]] را بر توریه حمل کرده و بر آن‌اند که در صورت [[اکراه]] بر [[کفر]] لازم است [[اکراه]] شونده توریه کند و لفظ [[کفر]] را با توریه بر زبان آورد.~~(۹)~~		در منابع [[سیره]] و [[تاریخ]] مواردی از کاربرد توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل شده است؛<ref>بحارالانوار، ج ۲۰، ص۲۳۹؛ شرح نهج البلاغه، ج ۶، ص۱۳۲.</ref> همچنین گفته‌اند که آن حضرت هنگامی که آهنگ [[سفر]] یا [[جهاد]] داشت، با توریه قصد خود را پنهان می‌‌کرد تا [[دشمنان]] از آن [[آگاه]] نشوند.<ref> جامع السعادات، ج ۲، ص۳۲۸؛ فتح الباری، ج ۸، ص۱۱۷.</ref> آن حضرت [[سوگند]] [[سُوید بن حنظله]] را مبنی بر آنکه [[وائل بن حجر]] [[برادر]] اوست، با حمل کردن سخن او بر توریه [[تأیید]] فرمود.<ref> سنن ابی داود، ج ۲، ص۹۲.</ref> از [[صحابیان]] و [[تابعین]] نیز موارد متعددی از توریه گزارش شده است.<ref> المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۳؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.</ref>
	~~۱. [[بحارالانوار]]، ج ۲۰، ص۲۳۹؛ [[شرح نهج البلاغه]]، ج ۶، ص۱۳۲.~~
	~~۲. [[جامع السعادات]]، ج ۲، ص۳۲۸؛ فتح [[الباری]]، ج ۸، ص۱۱۷.~~		در [[سیره]] [[امامان شیعه]] {{عم}} و [[پیروان]] آنها نیز توریه کردن به عنوان یکی از راه‌های [[تقیه]] در مورد [[اضطرار]]، شناخته و بر طبق آن [[رفتار]] می‌‌شده است.<ref>الاحتجاج، ص۳۷۰ - ۳۷۱؛ بحارالانوار، ج ۳۱، ص۵۰۳ - ۵۰۵، ج ۹۷، ص۱۳۱.</ref> در [[احادیث]] منقول از [[امامان]] {{عم}} [[تقیه]] و توریه مایه [[رحمت الهی]] بر [[شیعیان]] و موجب [[حفظ]] و [[سلامت]] [[مؤمنان]] از [[شر]] [[کافران]] و [[بدکاران]] خوانده شده است.<ref>تفسیر منسوب به امام عسکری{{ع}}، ص۱۸۹؛ الاحتجاج، ص۴۴۰؛ بحارالانوار، ج ۱۷، ص۳۲۸؛ ج ۶۵، ص۳۳؛ ج ۶۸، ص۱۵ - ۱۶؛ ج ۷۲، ص۴۰۴ - ۴۰۷.</ref> پس از آنکه [[عمار یاسر]] زیر فشار [[مشرکان مکه]] برای [[حفظ جان]] خود کلمه [[کفر]] را بر زبان راند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} کار او را [[تأیید]] فرمود و [[آیه]] {{متن قرآن\|مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«بر آن کسان که پس از ایمان به خداوند کفر ورزند- نه آن کسان که وادار (به اظهار کفر) شده‌اند و دلشان به ایمان گرم است بلکه آن کسان که دل به کفر دهند- خشمی از خداوند خواهد بود و عذابی سترگ خواهند داشت» سوره نحل، آیه ۱۰۶.</ref> نازل شد.<ref>التبیان، ج ۶، ص۴۲۸.</ref>، بر این اساس، بسیاری از [[فقها]] تلفظ به [[کفر]] را در فرض [[اکراه]] [[حرام]] و موجب [[ارتداد]] ندانسته‌اند؛<ref> تقریرات الحدود والتعزیرات، ج ۲، ص۷۸؛ ر. ک: واقع التقیة عند المذاهب، ص۴۶ - ۶۱.</ref> ولی برخی [[مفسران]] و [[فقها]] این [[آیه]] را بر توریه حمل کرده و بر آن‌اند که در صورت [[اکراه]] بر [[کفر]] لازم است [[اکراه]] شونده توریه کند و لفظ [[کفر]] را با توریه بر زبان آورد.<ref>التبیان، ج ۸، ص۵۰۱؛ احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص۲۴۹؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۰، ص۱۸۷.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	~~۳. [[سنن ابی داود]]، ج ۲، ص۹۲.~~
	~~۴. المبسوط، ج ۳۰، ص۲۱۳؛ مغنی المحتاج، ج ۴، ص۳۲۱.~~
	~~۵. [[الاحتجاج]]، ص۳۷۰ - ۳۷۱؛ [[بحارالانوار]]، ج ۳۱، ص۵۰۳ - ۵۰۵، ج ۹۷، ص۱۳۱.~~
	۶. [[تفسیر]] منسوب به [[امام عسکری]]{{ع}}، ص۱۸۹؛ [[الاحتجاج]]، ص۴۴۰؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۷، ص۳۲۸؛ ج ۶۵، ص۳۳؛ ج ۶۸، ص۱۵ - ۱۶؛ ج ۷۲، ص۴۰۴ - ۴۰۷.
	~~۷. التبیان، ج ۶، ص۴۲۸.~~
	~~۸. تقریرات الحدود والتعزیرات، ج ۲، ص۷۸؛ ر. ک: واقع التقیة عند المذاهب، ص۴۶ - ۶۱.~~
	۹. التبیان، ج ۸، ص۵۰۱؛ [[احکام ~~القرآن]]، [[جصاص]]،~~ ج ۳، ص۲۴۹؛ [[تفسیر~~]] [[قرطبی]]،~~ ج ۱۰، ص۱۸۷.
	.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>

	==[[حکم فقهی]] توریه==		==[[حکم فقهی]] توریه==

Msadeq: /* توریهمؤمن آل فرعون */

2024-04-08T06:17:47Z

توریهمؤمن آل فرعون

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۷
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	برخی [[مفسران]] [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا}}<ref>«(موسی) گفت: مرا برای آنچه از یاد بردم بازخواست مکن و کار مرا بر من سخت مگیر!» سوره کهف، آیه ۷۳.</ref> را از مصادیق [[توریه]] [[حضرت موسی]]{{ع}} دانسته‌اند. این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع <ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۵ - ۳۱۶.</ref> مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج۲، ص۷۳۵، [[مجمع البیان]]، ج۶، ص۷۴۷.</ref> ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۶.</ref> همچنین در پاره‌ای [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنَ الضَّالِّينَ}}<ref>«گفت: آن را هنگامی کردم که از ناآگاهان بودم» سوره شعراء، آیه ۲۰.</ref> نقل شده. از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].<ref>الصافی، ج ۴، ص۳۱ - ۳۲؛ نمونه، ج ۱۵، ص۲۰۳ - ۲۰۴.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>		برخی [[مفسران]] [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا}}<ref>«(موسی) گفت: مرا برای آنچه از یاد بردم بازخواست مکن و کار مرا بر من سخت مگیر!» سوره کهف، آیه ۷۳.</ref> را از مصادیق [[توریه]] [[حضرت موسی]]{{ع}} دانسته‌اند. این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع <ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۵ - ۳۱۶.</ref> مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج۲، ص۷۳۵، [[مجمع البیان]]، ج۶، ص۷۴۷.</ref> ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۶.</ref> همچنین در پاره‌ای [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنَ الضَّالِّينَ}}<ref>«گفت: آن را هنگامی کردم که از ناآگاهان بودم» سوره شعراء، آیه ۲۰.</ref> نقل شده. از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].<ref>الصافی، ج ۴، ص۳۱ - ۳۲؛ نمونه، ج ۱۵، ص۲۰۳ - ۲۰۴.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>

	=== [[توریه]][[مؤمن آل فرعون]]===		=== [[توریه]] [[مؤمن آل فرعون]]===
	از جمله مصادیق [[توریه]][[صالحان]] در [[قرآن]]، توریه [[حزقیل]]، [[مؤمن آل فرعون]] است. برپایه برخی [[احادیث]]، [[آیه]] ۴۵ ~~[[غافر]]~~ / ۴۰ به ماجرایی اشاره کرده که میان [[مؤمن آل فرعون]] و [[فرعون]] رخ داد و این ماجرا آن بود که [[فرعون]] بر اثر [[سعایت]] برخی از اطرافیانش درصدد برآمد از [[عقاید]] و [[افکار]] او [[آگاه]] شود و وی با توریه [[جان]] خود را [[نجات]] داد و [[فرعون]] [[سعایت]] کنندگان را [[مجازات]] کرد~~: «(۱) فَوَقـهُ اللّهُ سَیِّـ ٔ تِ ما مَکَروا وحاقَ بِـ ٔ لِ فِرعَونَ سوءُ العَذاب».~~		از جمله مصادیق [[توریه]][[صالحان]] در [[قرآن]]، توریه [[حزقیل]]، [[مؤمن آل فرعون]] است. برپایه برخی [[احادیث]]، [[آیه]] {{متن قرآن\|فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ}}<ref>«آنگاه خداوند او را از گزند نیرنگ‌هایی که می‌ورزیدند نگاه داشت و زشتی عذاب، فرعونیان را فرا گرفت» سوره غافر، آیه ۴۵.</ref> به ماجرایی اشاره کرده که میان [[مؤمن آل فرعون]] و [[فرعون]] رخ داد و این ماجرا آن بود که [[فرعون]] بر اثر [[سعایت]] برخی از اطرافیانش درصدد برآمد از [[عقاید]] و [[افکار]] او [[آگاه]] شود و وی با توریه [[جان]] خود را [[نجات]] داد و [[فرعون]] [[سعایت]] کنندگان را [[مجازات]] کرد.<ref>[[البرهان]]، ج ۴، ص۷۶۱؛ [[نورالثقلین]]، ج ۴، ص۵۲۲.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	۱. [[البرهان]]، ج ۴، ص۷۶۱؛ [[نورالثقلین]]، ج ۴، ص۵۲۲.
	.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	=== توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}}===		=== توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}}===
	در منابع [[سیره]] و [[تاریخ]] مواردی از کاربرد توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل شده است؛(۱) همچنین گفته‌اند که آن حضرت هنگامی که آهنگ [[سفر]] یا [[جهاد]] داشت، با توریه قصد خود را پنهان می‌‌کرد تا [[دشمنان]] از آن [[آگاه]] نشوند.(۲) آن حضرت [[سوگند]] سُوید بن حنظله را مبنی بر آنکه [[وائل بن حجر]] [[برادر]] اوست، با حمل کردن سخن او بر توریه [[تأیید]] فرمود.(۳) از [[صحابیان]] و [[تابعین]] نیز موارد متعددی از توریه گزارش شده است.(۴) در [[سیره]] [[امامان شیعه]] {{عم}} و [[پیروان]] آنها نیز توریه کردن به عنوان یکی از راه‌های [[تقیه]] * در مورد [[اضطرار]]، شناخته و بر طبق آن [[رفتار]] می‌‌شده است.(۵) در [[احادیث]] منقول از [[امامان]] {{عم}}[[تقیه]] و توریه مایه [[رحمت الهی]] بر [[شیعیان]] و موجب [[حفظ]] و [[سلامت]] [[مؤمنان]] از [[شر]] [[کافران]] و [[بدکاران]] خوانده شده است.(۶) پس از آنکه [[عمار یاسر]] زیر فشار [[مشرکان مکه]] برای [[حفظ جان]] خود کلمه [[کفر]] را بر زبان راند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} کار او را [[تأیید]] فرمود و [[آیه]] ۱۰۶ نحل / ۱۶ نازل شد:(۷) «اِلاّ مَن اُکرِهَ وقَلبُهُ مُطمـَئِنٌّ بِالایمـنِ..».، بر این اساس، بسیاری از [[فقها]] تلفظ به [[کفر]] را در فرض [[اکراه]] [[حرام]] و موجب [[ارتداد]] ندانسته‌اند؛(۸) ولی برخی [[مفسران]] و [[فقها]] این [[آیه]] را بر توریه حمل کرده و بر آن‌اند که در صورت [[اکراه]] بر [[کفر]] لازم است [[اکراه]] شونده توریه کند و لفظ [[کفر]] را با توریه بر زبان آورد.(۹)		در منابع [[سیره]] و [[تاریخ]] مواردی از کاربرد توریه در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} نقل شده است؛(۱) همچنین گفته‌اند که آن حضرت هنگامی که آهنگ [[سفر]] یا [[جهاد]] داشت، با توریه قصد خود را پنهان می‌‌کرد تا [[دشمنان]] از آن [[آگاه]] نشوند.(۲) آن حضرت [[سوگند]] سُوید بن حنظله را مبنی بر آنکه [[وائل بن حجر]] [[برادر]] اوست، با حمل کردن سخن او بر توریه [[تأیید]] فرمود.(۳) از [[صحابیان]] و [[تابعین]] نیز موارد متعددی از توریه گزارش شده است.(۴) در [[سیره]] [[امامان شیعه]] {{عم}} و [[پیروان]] آنها نیز توریه کردن به عنوان یکی از راه‌های [[تقیه]] * در مورد [[اضطرار]]، شناخته و بر طبق آن [[رفتار]] می‌‌شده است.(۵) در [[احادیث]] منقول از [[امامان]] {{عم}}[[تقیه]] و توریه مایه [[رحمت الهی]] بر [[شیعیان]] و موجب [[حفظ]] و [[سلامت]] [[مؤمنان]] از [[شر]] [[کافران]] و [[بدکاران]] خوانده شده است.(۶) پس از آنکه [[عمار یاسر]] زیر فشار [[مشرکان مکه]] برای [[حفظ جان]] خود کلمه [[کفر]] را بر زبان راند، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} کار او را [[تأیید]] فرمود و [[آیه]] ۱۰۶ نحل / ۱۶ نازل شد:(۷) «اِلاّ مَن اُکرِهَ وقَلبُهُ مُطمـَئِنٌّ بِالایمـنِ..».، بر این اساس، بسیاری از [[فقها]] تلفظ به [[کفر]] را در فرض [[اکراه]] [[حرام]] و موجب [[ارتداد]] ندانسته‌اند؛(۸) ولی برخی [[مفسران]] و [[فقها]] این [[آیه]] را بر توریه حمل کرده و بر آن‌اند که در صورت [[اکراه]] بر [[کفر]] لازم است [[اکراه]] شونده توریه کند و لفظ [[کفر]] را با توریه بر زبان آورد.(۹)

Msadeq: /* توریه موسی{{ع}} */

2024-04-08T06:16:09Z

توریه موسی{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۶
خط ۵۵:		خط ۵۵:

	===توریه [[موسی]]{{ع}}===		===توریه [[موسی]]{{ع}}===
	برخی [[مفسران]] [[آیه]] ۷۳ ~~[[کهف]]~~ / ۱۸ را از مصادیق [[توریه]][[حضرت موسی]]{{ع}} ~~دانسته اند: «قالَ لاتُؤاخِذنی بِما نَسیتُ»~~. این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع ~~(۱)~~ مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛~~(۲)~~ ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛~~(۳)~~ همچنین در ~~پاره ای~~ [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] ۲۰ ~~شعراء~~ / ۲۶ نقل شده~~: «قالَ فَعَلتُها اِذًا واَنَا مِنَ الضّالّین»~~ از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].~~(۴)~~		برخی [[مفسران]] [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا}}<ref>«(موسی) گفت: مرا برای آنچه از یاد بردم بازخواست مکن و کار مرا بر من سخت مگیر!» سوره کهف، آیه ۷۳.</ref> را از مصادیق [[توریه]] [[حضرت موسی]]{{ع}} دانسته‌اند. این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع <ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۵ - ۳۱۶.</ref> مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج۲، ص۷۳۵، [[مجمع البیان]]، ج۶، ص۷۴۷.</ref> ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛<ref>[[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۶.</ref> همچنین در پاره‌ای [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] {{متن قرآن\|قَالَ فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنَ الضَّالِّينَ}}<ref>«گفت: آن را هنگامی کردم که از ناآگاهان بودم» سوره شعراء، آیه ۲۰.</ref> نقل شده. از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].<ref>الصافی، ج ۴، ص۳۱ - ۳۲؛ نمونه، ج ۱۵، ص۲۰۳ - ۲۰۴.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	~~۱. [[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۵ - ۳۱۶.~~
	~~۲. [[الکشاف]]، ج۲، ص۷۳۵، [[مجمع البیان]]، ج۶، ص۷۴۷.~~
	~~۳. [[الکشاف]]، ج ۲، ص۷۳۵؛ [[بحارالانوار]]، ج ۱۳، ص۳۱۶.~~
	۴. الصافی، ج ۴، ص۳۱ - ۳۲؛ نمونه، ج ۱۵، ص۲۰۳ - ۲۰۴.
	.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	=== [[توریه]][[مؤمن آل فرعون]]===		=== [[توریه]][[مؤمن آل فرعون]]===
	از جمله مصادیق [[توریه]][[صالحان]] در [[قرآن]]، توریه [[حزقیل]]، [[مؤمن آل فرعون]] است. برپایه برخی [[احادیث]]، [[آیه]] ۴۵ [[غافر]] / ۴۰ به ماجرایی اشاره کرده که میان [[مؤمن آل فرعون]] و [[فرعون]] رخ داد و این ماجرا آن بود که [[فرعون]] بر اثر [[سعایت]] برخی از اطرافیانش درصدد برآمد از [[عقاید]] و [[افکار]] او [[آگاه]] شود و وی با توریه [[جان]] خود را [[نجات]] داد و [[فرعون]] [[سعایت]] کنندگان را [[مجازات]] کرد: «(۱) فَوَقـهُ اللّهُ سَیِّـ ٔ تِ ما مَکَروا وحاقَ بِـ ٔ لِ فِرعَونَ سوءُ العَذاب».		از جمله مصادیق [[توریه]][[صالحان]] در [[قرآن]]، توریه [[حزقیل]]، [[مؤمن آل فرعون]] است. برپایه برخی [[احادیث]]، [[آیه]] ۴۵ [[غافر]] / ۴۰ به ماجرایی اشاره کرده که میان [[مؤمن آل فرعون]] و [[فرعون]] رخ داد و این ماجرا آن بود که [[فرعون]] بر اثر [[سعایت]] برخی از اطرافیانش درصدد برآمد از [[عقاید]] و [[افکار]] او [[آگاه]] شود و وی با توریه [[جان]] خود را [[نجات]] داد و [[فرعون]] [[سعایت]] کنندگان را [[مجازات]] کرد: «(۱) فَوَقـهُ اللّهُ سَیِّـ ٔ تِ ما مَکَروا وحاقَ بِـ ٔ لِ فِرعَونَ سوءُ العَذاب».

Msadeq: /* توریه یوسف{{ع}} و برادران او */

2024-04-08T06:13:09Z

توریه یوسف{{ع}} و برادران او

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	#باید بر کلمه {{متن قرآن\|كَبِيرُهُمْ}} [[وقف]] کرد و ابراهیم{{ع}} از این واژه نفس خود را [[اراده]] کرده؛ زیرا [[انسان]] از هر بتی بزرگ‌تر است؛<ref> التفسیر الکبیر، ج ۲۲، ص۱۸۵.</ref> همچنین برخی از [[مفسران]]، [[خدا]] دانستن ماه و [[ستاره]] و [[خورشید]] از سوی ابراهیم{{ع}} در [[آیات]] {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ}}<ref>«و چون شب بر او چادر افکند ستاره‌ای دید گفت: این پروردگار من است اما هنگامی که ناپدید شد گفت: ناپدیدشوندگان را دوست نمی‌دارم» سوره انعام، آیه ۷۶.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ}}<ref>«آنگاه چون ماه را تابان دید گفت: این پروردگار من است و چون فرو شد گفت: اگر پروردگارم مرا رهنمایی نکند بی‌گمان از گروه گمراهان خواهم بود» سوره انعام، آیه ۷۷.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ}}<ref>«هنگامی که خورشید را درخشان دید گفت: این پروردگار من است، این بزرگ‌تر است و چون غروب کرد گفت: ای قوم من! من از آنچه شریک (خداوند) قرار می‌دهید بیزارم» سوره انعام، آیه ۷۸.</ref> را مصداق توریه دانسته‌اند که در جهت [[آگاه کردن]] [[مردم]] به [[مخلوق بودن]] آنها ارائه شده است؛<ref> کنزالدقایق، ج ۱، ص۱۲۵؛ التحریر والتنویر، ج ۷، ص۳۱۹؛ تیسیر الکریم الرحمن، ص۲۶۲.</ref> اما در مقابل، برخی از [[مفسران اهل سنت]] برآن‌اند که این سخنان بر [[وجه حقیقت]] بیان شده و مربوط به دوران پیش از [[بلوغ]] آن حضرت بوده که در پی یافتن [[حق]] بوده است.<ref>التسهیل، ج ۲، ص۱۴؛ تفسیر ثعلبی، ج ۴، ص۱۶۴؛ تفسیر ماوردی، ج ۲، ص۱۳۶.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>		#باید بر کلمه {{متن قرآن\|كَبِيرُهُمْ}} [[وقف]] کرد و ابراهیم{{ع}} از این واژه نفس خود را [[اراده]] کرده؛ زیرا [[انسان]] از هر بتی بزرگ‌تر است؛<ref> التفسیر الکبیر، ج ۲۲، ص۱۸۵.</ref> همچنین برخی از [[مفسران]]، [[خدا]] دانستن ماه و [[ستاره]] و [[خورشید]] از سوی ابراهیم{{ع}} در [[آیات]] {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ}}<ref>«و چون شب بر او چادر افکند ستاره‌ای دید گفت: این پروردگار من است اما هنگامی که ناپدید شد گفت: ناپدیدشوندگان را دوست نمی‌دارم» سوره انعام، آیه ۷۶.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ}}<ref>«آنگاه چون ماه را تابان دید گفت: این پروردگار من است و چون فرو شد گفت: اگر پروردگارم مرا رهنمایی نکند بی‌گمان از گروه گمراهان خواهم بود» سوره انعام، آیه ۷۷.</ref>، {{متن قرآن\|فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ}}<ref>«هنگامی که خورشید را درخشان دید گفت: این پروردگار من است، این بزرگ‌تر است و چون غروب کرد گفت: ای قوم من! من از آنچه شریک (خداوند) قرار می‌دهید بیزارم» سوره انعام، آیه ۷۸.</ref> را مصداق توریه دانسته‌اند که در جهت [[آگاه کردن]] [[مردم]] به [[مخلوق بودن]] آنها ارائه شده است؛<ref> کنزالدقایق، ج ۱، ص۱۲۵؛ التحریر والتنویر، ج ۷، ص۳۱۹؛ تیسیر الکریم الرحمن، ص۲۶۲.</ref> اما در مقابل، برخی از [[مفسران اهل سنت]] برآن‌اند که این سخنان بر [[وجه حقیقت]] بیان شده و مربوط به دوران پیش از [[بلوغ]] آن حضرت بوده که در پی یافتن [[حق]] بوده است.<ref>التسهیل، ج ۲، ص۱۴؛ تفسیر ثعلبی، ج ۴، ص۱۶۴؛ تفسیر ماوردی، ج ۲، ص۱۳۶.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>

	===توریه یوسف{{ع}} و [[برادران]] او===		===توریه [[یوسف]]{{ع}} و [[برادران]] او===
	از جمله مصادیق توریه در [[منابع تفسیری]] و [[حدیثی]]، نسبت دادن [[سرقت]] به [[برادران حضرت یوسف]]{{ع}} از جانب منادی در [[آیه]] ۷۰ ~~یوسف~~ / ۱۲ است~~: «... جَعَلَ السِّقایَةَ فی رَحلِ اَخیهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَیَّتُهَا العیرُ اِنَّکُم لَسـرِقون»~~. برخی [[مفسران]] بر آن‌اند که مراد از [[سرقت]] مذکور در [[آیه]]، دزدیدن [[حضرت یوسف]] از پدرش توسط [[برادران]] اوست.~~(۱)~~ شماری دیگر آن را بر استفهام حمل کرده‌اند.~~(۲)~~ برخی دیگر گفته‌اند که مأموران بدون دستور [[حضرت یوسف]] و در حالی که از قرار داشتنِ ظرف [[پادشاه]] در بار [[بنیامین]] [[آگاه]] نبودند، این سخن را بر زبان راندند.~~(۳)~~ هرچند از ظاهر [[آیه شریفه]] برمی آید که این سخن گفته منادی بوده، از آن رو که ظاهرا وی به [[فرمان]] یوسف{{ع}} این کار را انجام داده، در شماری از [[احادیث]] این سخن [[توریه]][[حضرت یوسف]]{{ع}} به شمار رفته و به وی [[اسناد]] داده شده است؛~~(۴)~~ همچنین برخی [[مفسران]] مفاد [[آیه]] ۸۸ ~~یوسف~~ / ۱۲ را نوعی توریه از جانب [[برادران یوسف]] در برابر او ~~دانسته اند~~: ~~«اِنَّ اللّهَ یَجزِی المُتَصَدِّقین»؛~~ زیرا آنان که وی را [[مؤمن]] نمی‌دانستند به جای آنکه بگویند [[خداوند]] به تو به سبب [[صدقه]] دادنت [[پاداش]] می‌‌دهد، موضوع را با تعبیری کلّی بیان کردند تا موهم این باشد که مرادشان شخص یوسف{{ع}} است.~~(۵)~~		از جمله مصادیق توریه در [[منابع تفسیری]] و [[حدیثی]]، نسبت دادن [[سرقت]] به [[برادران حضرت یوسف]]{{ع}} از جانب منادی در [[آیه]] {{متن قرآن\|فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ}}<ref>«آنگاه، چون ساز و برگ آنان را آماده می‌کرد جام (زرّین شاه) را در باربند شتر برادرش (بنیامین) نهاد سپس بانگ بردارنده‌ای بانگ برداشت: که ای کاروانیان بی‌گمان شما دزدید!» سوره یوسف، آیه ۷۰.</ref> است. برخی [[مفسران]] بر آن‌اند که مراد از [[سرقت]] مذکور در [[آیه]]، دزدیدن [[حضرت یوسف]] از پدرش توسط [[برادران]] اوست.<ref> التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۸، ص۱۷۹.</ref> شماری دیگر آن را بر استفهام حمل کرده‌اند.<ref> التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ تفسیر قرطبی، ج ۹، ص۲۳۱؛ بحارالانوار، ج ۶۹، ص۲۴۱.</ref> برخی دیگر گفته‌اند که مأموران بدون دستور [[حضرت یوسف]] و در حالی که از قرار داشتنِ ظرف [[پادشاه]] در بار [[بنیامین]] [[آگاه]] نبودند، این سخن را بر زبان راندند.<ref> التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ بحارالانوار، ج ۶۹، ص۲۴۱.</ref> هرچند از ظاهر [[آیه شریفه]] برمی آید که این سخن گفته منادی بوده، از آن رو که ظاهرا وی به [[فرمان]] یوسف{{ع}} این کار را انجام داده، در شماری از [[احادیث]] این سخن [[توریه]][[حضرت یوسف]]{{ع}} به شمار رفته و به وی [[اسناد]] داده شده است؛<ref>بحارالانوار، ج ۶۹، ص۲۳۷ - ۲۳۸، ۲۴۱.</ref> همچنین برخی [[مفسران]] مفاد [[آیه]] {{متن قرآن\|فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ}}<ref>«و چون بر او درآمدند، گفتند: ای عزیز (مصر)! به ما و خانواده ما گزند (بسیار) رسیده است و سرمایه‌ای ناچیز آورده‌ایم؛ تو پیمانه ما را تمام بپیمای و به ما صدقه بده که خداوند صدقه دهندگان را دوست می‌دارد» سوره یوسف، آیه ۸۸.</ref> را نوعی توریه از جانب [[برادران یوسف]] در برابر او دانسته‌اند: {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ}}؛ زیرا آنان که وی را [[مؤمن]] نمی‌دانستند به جای آنکه بگویند [[خداوند]] به تو به سبب [[صدقه]] دادنت [[پاداش]] می‌‌دهد، موضوع را با تعبیری کلّی بیان کردند تا موهم این باشد که مرادشان شخص یوسف{{ع}} است.<ref>المحرر الوجیز، ج ۳، ص۲۷۶؛ تفسیر ثعلبی، ج ۵، ص۲۵۲؛ تفسیر قرطبی، ج ۹، ص۲۵۴.</ref>.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	~~۱. التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ [[التفسیر الکبیر]]، ج ۱۸، ص۱۷۹.~~
	~~۲. التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ [[تفسیر]] [[قرطبی]]، ج ۹، ص۲۳۱؛ [[بحارالانوار]]، ج ۶۹، ص۲۴۱.~~
	~~۳. التبیان، ج ۶، ص۱۷۰؛ [[بحارالانوار]]، ج ۶۹، ص۲۴۱.~~
	~~۴. [[بحارالانوار]]، ج ۶۹، ص۲۳۷ - ۲۳۸، ۲۴۱.~~
	۵. المحرر الوجیز، ج ۳، ص۲۷۶؛ [[تفسیر~~]] [[ثعلبی]]،~~ ج ۵، ص۲۵۲؛ [[تفسیر~~]] [[قرطبی]]،~~ ج ۹، ص۲۵۴.
	.<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	===توریه [[موسی]]{{ع}}===		===توریه [[موسی]]{{ع}}===
	برخی [[مفسران]] [[آیه]] ۷۳ [[کهف]] / ۱۸ را از مصادیق [[توریه]][[حضرت موسی]]{{ع}} دانسته اند: «قالَ لاتُؤاخِذنی بِما نَسیتُ». این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع (۱) مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛(۲) ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛(۳) همچنین در پاره ای [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] ۲۰ شعراء / ۲۶ نقل شده: «قالَ فَعَلتُها اِذًا واَنَا مِنَ الضّالّین» از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].(۴)		برخی [[مفسران]] [[آیه]] ۷۳ [[کهف]] / ۱۸ را از مصادیق [[توریه]][[حضرت موسی]]{{ع}} دانسته اند: «قالَ لاتُؤاخِذنی بِما نَسیتُ». این [[آیه]] خطابِ آن حضرت را به [[خضر]]{{ع}} دربردارد. برخی منابع (۱) مفاد [[آیه]] را آن دانسته‌اند که مرا به خاطر آنچه فراموش کردم (یعنی توصیه [[خضر]]{{ع}} به او مبنی بر [[پرهیز]] از [[پرسش]] درباره کارهای وی) [[مؤاخذه]] مکن. شماری از [[تفاسیر]] مراد از [[نسیان]] را ترک کردن دانسته و گفته‌اند که مراد [[موسی]]{{ع}} خودداری از عمل کردن به [[تعهّد]] خودبه [[حضرت خضر]] بوده است؛(۲) ولی برخی [[مفسران]] بر این عقیده‌اند که آن حضرت توصیه [[خضر]] و [[تعهد]] خود را فراموش نکرده بود، بلکه از باب توریه خود را [[ناسی]] معرفی کرده است؛(۳) همچنین در پاره ای [[تفاسیر]] این گفته [[حضرت موسی]]{{ع}} به [[فرعون]] (درباره [[قتل]] شخص [[قبطی]]) که در [[آیه]] ۲۰ شعراء / ۲۶ نقل شده: «قالَ فَعَلتُها اِذًا واَنَا مِنَ الضّالّین» از مصادیق توریه آن حضرت به شمار رفته است. آنان مراد از «[[ضال]]» را در این [[آیه]]، راه گم کرده یا [[غافل]] از فرجام کار دانسته‌اند نه [[گمراه]] از طریق [[حق]].(۴)

Msadeq: /* توریه ابراهیم{{ع}} */

2024-04-08T06:07:28Z

توریه ابراهیم{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۷
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	برپایه برخی [[احادیث]]، گاه به اقتضای [[مصالح]] مهمی [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] درباره برخی امور به روش توریه [[رفتار]] می‌‌کردند؛<ref>[[بحارالانوار]]، ج ۲، ص۲۰۹؛ ج ۲۶، ص۲۳۷؛ ج ۵۲، ص۱۲۰.</ref> همچنین کاربرد توریه از سوی برخی [[صالحان]]، مانند [[مؤمن آل فرعون]]، در [[منابع تفسیری]] و [[حدیثی]] گزارش شده است.<ref> [[تفسیر]] منسوب به [[امام عسکری]]{{ع}}، ص۳۵۶ - ۳۵۷.</ref> در شماری از [[آیات قرآن]] سخنانی از زبان [[پیامبران]] {{عم}} نقل شده که به نظر غالب [[مفسران]] مصداق توریه است؛ ولی برخی [[مفسران]]<ref>[[المیزان]]، ج ۷، ص۲۲۸؛ ج ۱۷، ص۱۴۹.</ref> بدین استناد که [[سخن گفتن]] به روش توریه موجب سلب [[اعتماد]] [[مردم]] از [[پیامبران]] می‌‌شود، این کار را بر آنان روا نشمرده‌اند. بسیاری از [[مفسران]] نیز توریه را تنها در امر [[تبلیغ دین]] و [[رسالت]] بر [[انبیا]] {{عم}} ناروا دانسته و به وقوع آن در [[سیره پیامبران]] به [[حکم]] [[ضرورت]] قائل‌اند.<ref>[[مجمع البیان]]، ج ۷، ص۸۶؛ نمونه، ج ۱۹، ص۹۷.</ref> شماری از مهم‌ترین مصادیق توریه پیامران و [[اولیای الهی]] به استناد [[آیات قرآن]] عبارت‌اند از<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>:		برپایه برخی [[احادیث]]، گاه به اقتضای [[مصالح]] مهمی [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] درباره برخی امور به روش توریه [[رفتار]] می‌‌کردند؛<ref>[[بحارالانوار]]، ج ۲، ص۲۰۹؛ ج ۲۶، ص۲۳۷؛ ج ۵۲، ص۱۲۰.</ref> همچنین کاربرد توریه از سوی برخی [[صالحان]]، مانند [[مؤمن آل فرعون]]، در [[منابع تفسیری]] و [[حدیثی]] گزارش شده است.<ref> [[تفسیر]] منسوب به [[امام عسکری]]{{ع}}، ص۳۵۶ - ۳۵۷.</ref> در شماری از [[آیات قرآن]] سخنانی از زبان [[پیامبران]] {{عم}} نقل شده که به نظر غالب [[مفسران]] مصداق توریه است؛ ولی برخی [[مفسران]]<ref>[[المیزان]]، ج ۷، ص۲۲۸؛ ج ۱۷، ص۱۴۹.</ref> بدین استناد که [[سخن گفتن]] به روش توریه موجب سلب [[اعتماد]] [[مردم]] از [[پیامبران]] می‌‌شود، این کار را بر آنان روا نشمرده‌اند. بسیاری از [[مفسران]] نیز توریه را تنها در امر [[تبلیغ دین]] و [[رسالت]] بر [[انبیا]] {{عم}} ناروا دانسته و به وقوع آن در [[سیره پیامبران]] به [[حکم]] [[ضرورت]] قائل‌اند.<ref>[[مجمع البیان]]، ج ۷، ص۸۶؛ نمونه، ج ۱۹، ص۹۷.</ref> شماری از مهم‌ترین مصادیق توریه پیامران و [[اولیای الهی]] به استناد [[آیات قرآن]] عبارت‌اند از<ref>[[سید رضا هاشمی\|هاشمی، سید رضا]]، [[توریه (مقاله)\|مقاله «توریه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>:
	===[[توریه]] ابراهیم{{ع}}===		===[[توریه]] ابراهیم{{ع}}===
	در [[منابع تفسیری]] دو [[آیه]] مصداق [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به شمار رفته است:		در [[منابع تفسیری]] دو [[آیه]] مصداق [[توریه]] [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به شمار رفته است:

	1. [[آیات]] {{متن قرآن\|فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ}}<ref>«آنگاه نگاهی به ستارگان افکند» سوره صافات، آیه ۸۸.</ref>، {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref> که بنابر مفاد آنها، آن حضرت پس از نگریستن به [[ستارگان]] گفت که من بیمارم.		1. [[آیات]] {{متن قرآن\|فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ}}<ref>«آنگاه نگاهی به ستارگان افکند» سوره صافات، آیه ۸۸.</ref>، {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref> که بنابر مفاد آنها، آن حضرت پس از نگریستن به [[ستارگان]] گفت که من بیمارم.

Msadeq: /* توریه ابراهیم{{ع}} */

2024-04-08T06:07:05Z

توریه ابراهیم{{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۷
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	===[[توریه]] ابراهیم{{ع}}===		===[[توریه]] ابراهیم{{ع}}===
	در [[منابع تفسیری]] دو [[آیه]] مصداق [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به شمار رفته است:		در [[منابع تفسیری]] دو [[آیه]] مصداق [[توریه]][[حضرت ابراهیم]]{{ع}} به شمار رفته است:

	1. [[آیات]] {{متن قرآن\|فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ}}<ref>«آنگاه نگاهی به ستارگان افکند» سوره صافات، آیه ۸۸.</ref>، {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref> که بنابر مفاد آنها، آن حضرت پس از نگریستن به [[ستارگان]] گفت که من بیمارم.		1. [[آیات]] {{متن قرآن\|فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ}}<ref>«آنگاه نگاهی به ستارگان افکند» سوره صافات، آیه ۸۸.</ref>، {{متن قرآن\|فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ}}<ref>«و گفت: من بیمارم» سوره صافات، آیه ۸۹.</ref> که بنابر مفاد آنها، آن حضرت پس از نگریستن به [[ستارگان]] گفت که من بیمارم.

Msadeq: /* توریهابراهیم{{ع}} */

2024-04-08T06:06:33Z

توریهابراهیم{{ع}}

نمایش تغییرات