تکبر در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ریا */

2025-05-20T08:59:17Z

ریا

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۹
خط ۳۳:		خط ۳۳:

	=== [[ریا]] ===		=== [[ریا]] ===
	[[تکبر]] می‌‌تواند در انگیزه[[انسان]] نیز اثر [[سوء]] گذاشته، موجب شود تا [[اعمال]] وی از جمله انفاق صرفاً برای کسب شهرت و [[مقام]] و نه [[رضای خدا]] صورت گیرد، چنان که برخی برای دستیابی به سود دنیوی [[انفاق]] می‌‌کنند؛ نه بر اساس [[استحقاق]] و نیاز دیگران به انفاق: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا}}<ref>«و آن کسان که دارایی‌های خود را برای نشان دادن به مردم، می‌بخشند و به خداوند و روز واپسین ایمان ندارند؛ و هر که شیطان همدم اوست بدهمدمی او راست» سوره نساء، آیه ۳۸.</ref>.<ref>التحریروالتنویر، ج ۵، ص۵۳؛ نمونه، ج ۳، ص۳۸۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۸]].</ref>		[[تکبر]] می‌‌تواند در انگیزه [[انسان]] نیز اثر [[سوء]] گذاشته، موجب شود تا [[اعمال]] وی از جمله انفاق صرفاً برای کسب شهرت و [[مقام]] و نه [[رضای خدا]] صورت گیرد، چنان که برخی برای دستیابی به سود دنیوی [[انفاق]] می‌‌کنند؛ نه بر اساس [[استحقاق]] و نیاز دیگران به انفاق: {{متن قرآن\|وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا}}<ref>«و آن کسان که دارایی‌های خود را برای نشان دادن به مردم، می‌بخشند و به خداوند و روز واپسین ایمان ندارند؛ و هر که شیطان همدم اوست بدهمدمی او راست» سوره نساء، آیه ۳۸.</ref>.<ref>التحریروالتنویر، ج ۵، ص۵۳؛ نمونه، ج ۳، ص۳۸۳.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۸]].</ref>

	=== رفتارهای غرورآمیز ===		=== رفتارهای غرورآمیز ===

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۰

2025-05-20T08:20:09Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۴

2025-05-20T08:04:23Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۰۴

2025-05-20T04:04:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = تکبر		\| موضوع مرتبط = تکبر
	\| عنوان مدخل = [[تکبر]]		\| عنوان مدخل = تکبر
	\| مداخل مرتبط = [[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه سیاسی]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[تکبر در سبک زندگی اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده: تکبر]]		[[رده:تکبر]]

Wasity: جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

2022-10-16T13:34:37Z

جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۴
خط ۴۳:		خط ۴۳:

	=== گرفتار شدن به [[ذلت]] [[دنیا]] و [[عذاب]] [[آخرت]] ===		=== گرفتار شدن به [[ذلت]] [[دنیا]] و [[عذاب]] [[آخرت]] ===
	[[قرآن کریم]] به این [[حقیقت]] اشاره دارد که شخص متکبر در دنیا جز [[خواری]] نصیبش نخواهد شد: {{متن قرآن\| وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلا هُدًى وَلا كِتَابٍ مُّنِيرٍ ثَانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَنُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابَ الْحَرِيقِ}}<ref>«و از مردم کسی است که درباره خداوند بی‌هیچ دانش و رهیافت و کتابی روشنی‌بخش، چالش می‌ورزد (در حالی که از تکبّر) شانه بالا می‌اندازد تا (مردم را) از راه خداوند گمراه کند؛ او را در این جهان خواری است و در رستخیز عذاب سوزان را به او می‌چشانیم» سوره حج، آیه ۸-۹.</ref>، چنان که در [[روایات]] نیز تصریح شده است که هر کس [[تکبّر]] ورزد کوچک و پست می‌‌شود.<ref>الکافی، ج ۱، ص ۱۴۲؛ ج ۲، ص ۱۲۲؛ ج ۸، ص ۱۹ - ۲۰.</ref> [[پستی]] و [[حقارت]] متکبر در چشم دیگران امری طبیعی و ~~عکس العمل~~ تکبّر وی از سوی دیگران است، زیرا همان نفْسی که متکبر دارد دیگران نیز دارند و هیچ کس [[دوست]] ندارد دیگری بر او [[تکبر]] ورزیده، او را [[تحقیر]] کند.<ref>ر. ک: اربعین حدیث، ص ۸۶.</ref> از آیه‌ای بر می‌‌آید که حتّی [[قوم ثمود]] نیز با اینکه خود مردمی [[تبهکار]] بودند، تکبّر را [[ناپسند]] دانسته و [[حضرت صالح]] {{ع}} را [[دروغگویی]] متکبر می‌‌پنداشتند که می‌‌خواست از [[راه]] ادعای نبّوت بر آنان [[برتری]] یابد: {{متن قرآن\|أَأُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ}}<ref>«آیا در میان ما کتاب آسمانی را تنها بر او فرو افکنده‌اند؟ (خیر)، بلکه او دروغزنی خویشتن‌خواه است» سوره قمر، آیه ۲۵.</ref>؛ ولی [[خداوند]] چنین پاسخ می‌‌دهد که آنان در [[قیامت]] خواهند دانست چه کسی [[دروغگو]] و [[متکبر]] است.<ref>روض الجنان، ج ۱۸، ص ۲۲۴؛ مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۸۹؛ فتح القدیر، ج ۵، ص ۱۲۶.</ref> خداوند در [[آخرت]] نیز به [[متکبران]] [[عذاب]] [[آتش]] سوزان را خواهد چشاند و [[جهنم]] جایگاه آنان خواهد بود {{متن قرآن\|وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«و در روز رستخیز، کسانی را که بر خداوند دروغ بستند خواهی دید که رویشان سیاه است؛ آیا در دوزخ جایگاهی برای کبرورزان نیست؟» سوره زمر، آیه ۶۰.</ref>؛ {{متن قرآن\|َ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«گفته می‌شود: از درهای دوزخ درآیید که در آن جاودانید پس جایگاه کبرورزان، بد جایگاهی است» سوره زمر، آیه ۷۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ}}<ref>«و چون به او گویند: از خداوند پروا کن، خویشتن‌بینی او را به گناه می‌کشاند پس دوزخ او را بس و بی‌گمان، این بستر بد است» سوره بقره، آیه ۲۰۶.</ref>، {{متن قرآن\|فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«اینک از دروازه‌های دوزخ درآیید که در آن جاودانید، و به راستی جایگاه گردنکشان بد جایگاهی است» سوره نحل، آیه ۲۹.</ref>)، چنان که در آیه‌ای [[بهشت]] به کسانی اختصاص یافته که در [[زمین]] در پی [[تکبّر]] و [[برتری‌طلبی]] نباشند: {{متن قرآن\|تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«آنک سرای واپسین! آن را برای کسانی می‌نهیم که بر آنند تا در روی زمین، نه گردنکشی کنند و نه تباهی؛ و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره قصص، آیه ۸۳.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۴۲۰؛ فتح القدیر، ج ۴، ص ۲۱۷؛ التحریر والتنویر، ج ۲۰، ص ۸۹، ۱۹۰.</ref> و در روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} نیز آمده است: کسی که در قلبش به اندازه ذرّه ای [[کبر]] باشد وارد بهشت نمی‌شود<ref>الکافی، ج ۲، ص ۳۱۰.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۸.</ref>		[[قرآن کریم]] به این [[حقیقت]] اشاره دارد که شخص متکبر در دنیا جز [[خواری]] نصیبش نخواهد شد: {{متن قرآن\| وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلا هُدًى وَلا كِتَابٍ مُّنِيرٍ ثَانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ اللَّهِ لَهُ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَنُذِيقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَذَابَ الْحَرِيقِ}}<ref>«و از مردم کسی است که درباره خداوند بی‌هیچ دانش و رهیافت و کتابی روشنی‌بخش، چالش می‌ورزد (در حالی که از تکبّر) شانه بالا می‌اندازد تا (مردم را) از راه خداوند گمراه کند؛ او را در این جهان خواری است و در رستخیز عذاب سوزان را به او می‌چشانیم» سوره حج، آیه ۸-۹.</ref>، چنان که در [[روایات]] نیز تصریح شده است که هر کس [[تکبّر]] ورزد کوچک و پست می‌‌شود.<ref>الکافی، ج ۱، ص ۱۴۲؛ ج ۲، ص ۱۲۲؛ ج ۸، ص ۱۹ - ۲۰.</ref> [[پستی]] و [[حقارت]] متکبر در چشم دیگران امری طبیعی و عکس‌العمل تکبّر وی از سوی دیگران است، زیرا همان نفْسی که متکبر دارد دیگران نیز دارند و هیچ کس [[دوست]] ندارد دیگری بر او [[تکبر]] ورزیده، او را [[تحقیر]] کند.<ref>ر. ک: اربعین حدیث، ص ۸۶.</ref> از آیه‌ای بر می‌‌آید که حتّی [[قوم ثمود]] نیز با اینکه خود مردمی [[تبهکار]] بودند، تکبّر را [[ناپسند]] دانسته و [[حضرت صالح]] {{ع}} را [[دروغگویی]] متکبر می‌‌پنداشتند که می‌‌خواست از [[راه]] ادعای نبّوت بر آنان [[برتری]] یابد: {{متن قرآن\|أَأُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ}}<ref>«آیا در میان ما کتاب آسمانی را تنها بر او فرو افکنده‌اند؟ (خیر)، بلکه او دروغزنی خویشتن‌خواه است» سوره قمر، آیه ۲۵.</ref>؛ ولی [[خداوند]] چنین پاسخ می‌‌دهد که آنان در [[قیامت]] خواهند دانست چه کسی [[دروغگو]] و [[متکبر]] است.<ref>روض الجنان، ج ۱۸، ص ۲۲۴؛ مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۸۹؛ فتح القدیر، ج ۵، ص ۱۲۶.</ref> خداوند در [[آخرت]] نیز به [[متکبران]] [[عذاب]] [[آتش]] سوزان را خواهد چشاند و [[جهنم]] جایگاه آنان خواهد بود {{متن قرآن\|وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«و در روز رستخیز، کسانی را که بر خداوند دروغ بستند خواهی دید که رویشان سیاه است؛ آیا در دوزخ جایگاهی برای کبرورزان نیست؟» سوره زمر، آیه ۶۰.</ref>؛ {{متن قرآن\|َ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«گفته می‌شود: از درهای دوزخ درآیید که در آن جاودانید پس جایگاه کبرورزان، بد جایگاهی است» سوره زمر، آیه ۷۲.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ}}<ref>«و چون به او گویند: از خداوند پروا کن، خویشتن‌بینی او را به گناه می‌کشاند پس دوزخ او را بس و بی‌گمان، این بستر بد است» سوره بقره، آیه ۲۰۶.</ref>، {{متن قرآن\|فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ}}<ref>«اینک از دروازه‌های دوزخ درآیید که در آن جاودانید، و به راستی جایگاه گردنکشان بد جایگاهی است» سوره نحل، آیه ۲۹.</ref>)، چنان که در آیه‌ای [[بهشت]] به کسانی اختصاص یافته که در [[زمین]] در پی [[تکبّر]] و [[برتری‌طلبی]] نباشند: {{متن قرآن\|تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«آنک سرای واپسین! آن را برای کسانی می‌نهیم که بر آنند تا در روی زمین، نه گردنکشی کنند و نه تباهی؛ و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره قصص، آیه ۸۳.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۷، ص ۴۲۰؛ فتح القدیر، ج ۴، ص ۲۱۷؛ التحریر والتنویر، ج ۲۰، ص ۸۹، ۱۹۰.</ref> و در روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} و [[امام صادق]] {{ع}} نیز آمده است: کسی که در قلبش به اندازه ذرّه ای [[کبر]] باشد وارد بهشت نمی‌شود<ref>الکافی، ج ۲، ص ۳۱۰.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۸.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:43:30Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:05:51Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	#[[پرونده:000059.jpg\|22px]] [[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]		# [[پرونده:000059.jpg\|22px]] [[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۸''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

2022-07-21T04:45:38Z

جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۵
خط ۹:		خط ۹:
	[[تکبّر]] بر وزن تفعّل از ریشه "ک ـ ب ـ ر" صفتی [[نفسانی]] و [[ناپسند]] و منشأ بسیاری از [[رذایل اخلاقی]] است <ref>معراج السعاده، ص ۲۳۸. </ref> و تا اظهار نشده باشد به آن [[کبر]] اطلاق می‌‌شود و چون اظهار شود، تکبّر گفته می‌‌شود، از این رو درعلم [[اخلاق]] [[تکبر]] زاییده کبر دانسته شده است، چنان که کبر خود نیز، از نتایج [[عجب]] است، زیرا اگر کسی برای خویش [[صفت کمالی]] ببیند و به سبب آن از خودش خوشش بیاید به این حالت عجب گفته می‌‌شود و اگر افزون بر آن خود را با دیگری مقایسه کرده و خویش را [[برتر]] ببیند به آن کبر گفته می‌‌شود.<ref>احیاء علوم، ج ۳، ص ۳۴۳ - ۳۴۴؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۱؛ اربعین حدیث، ص ۸۲. </ref> در برابر "کبر"، "[[ذلّت]]" یا "ضعة" است که آن نیز صفت ناپسند نفسانی است و به معنای کوچک کردن خود در برابر دیگری است در جایی که روا نیست. حدّ [[اعتدال]] میان آن دو نیز «[[تواضع]]» است.<ref>جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۹۷؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۲، ص ۱۳۵۸. </ref>		[[تکبّر]] بر وزن تفعّل از ریشه "ک ـ ب ـ ر" صفتی [[نفسانی]] و [[ناپسند]] و منشأ بسیاری از [[رذایل اخلاقی]] است <ref>معراج السعاده، ص ۲۳۸. </ref> و تا اظهار نشده باشد به آن [[کبر]] اطلاق می‌‌شود و چون اظهار شود، تکبّر گفته می‌‌شود، از این رو درعلم [[اخلاق]] [[تکبر]] زاییده کبر دانسته شده است، چنان که کبر خود نیز، از نتایج [[عجب]] است، زیرا اگر کسی برای خویش [[صفت کمالی]] ببیند و به سبب آن از خودش خوشش بیاید به این حالت عجب گفته می‌‌شود و اگر افزون بر آن خود را با دیگری مقایسه کرده و خویش را [[برتر]] ببیند به آن کبر گفته می‌‌شود.<ref>احیاء علوم، ج ۳، ص ۳۴۳ - ۳۴۴؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۱؛ اربعین حدیث، ص ۸۲. </ref> در برابر "کبر"، "[[ذلّت]]" یا "ضعة" است که آن نیز صفت ناپسند نفسانی است و به معنای کوچک کردن خود در برابر دیگری است در جایی که روا نیست. حدّ [[اعتدال]] میان آن دو نیز «[[تواضع]]» است.<ref>جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۹۷؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۲، ص ۱۳۵۸. </ref>

	به نظر برخی فرد [[متکبّر]] گاهی [[استحقاق]] تکبّر را دارد و گاهی [[شایستگی]] آن را ندارد و تنها بزرگی را به خود می‌‌بندد،<ref>مفردات، ص ۶۹۷ - ۶۹۸؛ بصائر ذوی التمیز، ج ۴، ص ۳۲۵، «کبر».</ref> از همین رو اگر به [[حق]] تکبر ورزد آن، [[عزت]] و از [[صفات پسندیده]] است؛<ref>کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۲، ص ۱۳۵۸. </ref> مانند تکبر [[نیازمند]] در برابر [[ثروتمند]] به جهت بی نیاز دانستن خویش از [[دارایی]] وی در پرتو [[احساس نیاز]] به [[خداوند]] یا تکبر ورزیدن در برابر [[متکبر]] که [[صدقه]] است <ref>اخلاق ناصری، ص ۳۳۹. </ref> و نیز تکبر بر [[فاسقان]]، [[کافران]]، [[بدعتگذاران]]، باطل‌گرایان<ref>کشف الاسرار، ج ۳، ص ۷۴۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۳۶۶؛ مفردات، ص ۶۹۸. </ref> و [[دشمنان خدا]].<ref>المیزان، ج ۸، ص ۲۹. </ref> [[استکبار]] نیز از همین ماده به معنای [[برتری‌طلبی]] <ref>مفردات، ص ۶۹۷؛ بصائر ذوی التمیز، ج ۴، ص ۳۲۵، «کبر».</ref> و لازمه [[طلب]] آن است که شخص [[برتری]] نداشته و در پی برتری ادّعایی است و از همین رو همواره [[مذموم]] است و بر [[خداوند]] اطلاق نمی‌شود.<ref>المیزان، ج ۱۲، ص ۲۶۶؛ الفروق اللغویه، ص ۴۹. </ref> برخی نیز [[کبر]]، [[تکبر]] و استکبار را در معنا نزدیک به یکدیگر دانسته‌اند.<ref>مفردات، ص ۶۹۷؛ اساس البلاغه، ص ۵۳۳؛ اقرب الموارد، ج ۴، ص ۵۰۸، «کبر».</ref> گفتنی است [[وقار]] و [[زیبا]] بودن [[لباس]] از مصادیق تکبر نیست، مگر اینکه شخص بخواهد از این طریق خود را از دیگران [[برتر]] نشان دهد، به همین جهت [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در پاسخ برخی از [[اصحاب]] ضمن [[نفی]] تکبر از آن، تکبر را ردّ کردن [[حق]] از روی [[عناد]] و کوچک شمردن [[مردم]] و [[اهانت]] به آنان دانستند؛<ref> الدر المنثور، ج ۵، ص ۱۲۱ - ۱۲۲؛ تفسیر المنار، ج ۵، ص ۹۶. </ref> همچنین در صورتی که [[انسان]] از جنبه صفات ظاهری [[پسندیده]] ای که دارد مانند [[علم]]، [[عبادت]]، [[سخاوت]]، [[عدالت]]، [[پرهیز]] از [[مال]] [[حرام]] و... خود را ممتاز ببیند، تکبر نیست، بلکه تکبر آن است که انسان در واقع خود را بهتر از دیگری و دارای [[حسن عاقبت]]، [[قرب به خدا]] و [[سعادت]] [[آخرت]] بداند.<ref>جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۷. </ref> [[عالمان]] [[اخلاق]] برای درمان کبر دو [[راه]] [[علمی]] و عملی ذکر کرده اند: راه علمی، [[شناخت]] درست خود و [[خدا]] و نیز [[یادآوری]] [[آیات]] و روایاتی است که در [[نکوهش]] کبر یا [[مدح]] [[تواضع]] وارد شده‌اند. راه عملی نیز، [[تواضع]] در عمل برای همه و مواظبت بر [[اخلاق]] متواضعان است.<ref>احیاء العلوم، ج ۳، ص ۳۵۸ - ۳۶۰؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۶ - ۳۹۲. </ref> [[تکبّر]] گاهی نه در برابر دیگر [[انسان‌ها]] بلکه در برابر خدا و به معنای خودداری از [[پذیرش حق]] و [[اذعان]] به [[عبادت]] برای اوست.<ref>مفردات، ص ۶۹۷، «کبر».</ref> و البته در [[علم اخلاق]] رویکرد [[غالب]] بحث، اظهار [[برتری]] بر [[انسان]] هاست، گرچه [[تکبر]] برابر [[خدا]] نیز مطرح شده است؛<ref> احیاءالعلوم، ج ۳، ص ۳۴۵؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۴. </ref> [[ولی در قرآن]] با نگاهی به [[آیات]] مربوط، می‌‌توان دریافت که عمده مباحثِ مربوط به آن در تکبر برابر خداست.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۸.</ref>		به نظر برخی فرد [[متکبّر]] گاهی [[استحقاق]] تکبّر را دارد و گاهی [[شایستگی]] آن را ندارد و تنها بزرگی را به خود می‌‌بندد،<ref>مفردات، ص ۶۹۷ - ۶۹۸؛ بصائر ذوی التمیز، ج ۴، ص ۳۲۵، «کبر».</ref> از همین رو اگر به [[حق]] تکبر ورزد آن، [[عزت]] و از [[صفات پسندیده]] است؛<ref>کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۲، ص ۱۳۵۸. </ref> مانند تکبر [[نیازمند]] در برابر [[ثروتمند]] به جهت بی نیاز دانستن خویش از [[دارایی]] وی در پرتو [[احساس نیاز]] به [[خداوند]] یا تکبر ورزیدن در برابر [[متکبر]] که [[صدقه]] است <ref>اخلاق ناصری، ص ۳۳۹. </ref> و نیز تکبر بر [[فاسقان]]، [[کافران]]، [[بدعتگذاران]]، باطل‌گرایان<ref>کشف الاسرار، ج ۳، ص ۷۴۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۳۶۶؛ مفردات، ص ۶۹۸. </ref> و [[دشمنان خدا]].<ref>المیزان، ج ۸، ص ۲۹. </ref> [[استکبار]] نیز از همین ماده به معنای [[برتری‌طلبی]] <ref>مفردات، ص ۶۹۷؛ بصائر ذوی التمیز، ج ۴، ص ۳۲۵، «کبر».</ref> و لازمه [[طلب]] آن است که شخص [[برتری]] نداشته و در پی برتری ادّعایی است و از همین رو همواره [[مذموم]] است و بر [[خداوند]] اطلاق نمی‌شود.<ref>المیزان، ج ۱۲، ص ۲۶۶؛ الفروق اللغویه، ص ۴۹. </ref> برخی نیز [[کبر]]، [[تکبر]] و استکبار را در معنا نزدیک به یکدیگر دانسته‌اند.<ref>مفردات، ص ۶۹۷؛ اساس البلاغه، ص ۵۳۳؛ اقرب الموارد، ج ۴، ص ۵۰۸، «کبر».</ref> گفتنی است [[وقار]] و [[زیبا]] بودن [[لباس]] از مصادیق تکبر نیست، مگر اینکه شخص بخواهد از این طریق خود را از دیگران [[برتر]] نشان دهد، به همین جهت [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در پاسخ برخی از [[اصحاب]] ضمن [[نفی]] تکبر از آن، تکبر را ردّ کردن [[حق]] از روی [[عناد]] و کوچک شمردن [[مردم]] و [[اهانت]] به آنان دانستند؛<ref> الدر المنثور، ج ۵، ص ۱۲۱ - ۱۲۲؛ تفسیر المنار، ج ۵، ص ۹۶. </ref> همچنین در صورتی که [[انسان]] از جنبه صفات ظاهری [[پسندیده]] ای که دارد مانند [[علم]]، [[عبادت]]، [[سخاوت]]، [[عدالت]]، [[پرهیز]] از [[مال]] [[حرام]] و... خود را ممتاز ببیند، تکبر نیست، بلکه تکبر آن است که انسان در واقع خود را بهتر از دیگری و دارای [[حسن عاقبت]]، [[قرب به خدا]] و [[سعادت]] [[آخرت]] بداند.<ref>جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۷. </ref> [[عالمان]] [[اخلاق]] برای درمان کبر دو [[راه]] [[علمی]] و عملی ذکر کرده اند: راه علمی، [[شناخت]] درست خود و [[خدا]] و نیز [[یادآوری]] [[آیات]] و روایاتی است که در [[نکوهش]] کبر یا [[مدح]] [[تواضع]] وارد شده‌اند. راه عملی نیز، [[تواضع]] در عمل برای همه و مواظبت بر [[اخلاق]] متواضعان است.<ref>احیاء العلوم، ج ۳، ص ۳۵۸ - ۳۶۰؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۶ - ۳۹۲. </ref> [[تکبّر]] گاهی نه در برابر دیگر [[انسان‌ها]] بلکه در برابر خدا و به معنای خودداری از [[پذیرش حق]] و [[اذعان]] به [[عبادت]] برای اوست.<ref>مفردات، ص ۶۹۷، «کبر».</ref> و البته در [[علم اخلاق]] رویکرد غالب بحث، اظهار [[برتری]] بر [[انسان]] هاست، گرچه [[تکبر]] برابر [[خدا]] نیز مطرح شده است؛<ref> احیاءالعلوم، ج ۳، ص ۳۴۵؛ جامع السعادات، ج ۱، ص ۳۸۴. </ref> [[ولی در قرآن]] با نگاهی به [[آیات]] مربوط، می‌‌توان دریافت که عمده مباحثِ مربوط به آن در تکبر برابر خداست.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی\|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]؛ [[تکبر (مقاله)\|مقاله «تکبر»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۸ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۸.</ref>

	==تکبر در قرآن==		==تکبر در قرآن==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:54:54Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل مرتبط ~~با مباحث پیرامون [[~~تکبر~~]] است. "'''~~[[تکبر]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = تکبر
			\| عنوان مدخل = [[تکبر]]
			\| مداخل مرتبط = [[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'

2022-01-17T11:11:01Z

جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۱
خط ۱:		خط ۱:
	<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[تکبر]] است. "'''[[تکبر]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>		<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[تکبر]] است. "'''[[تکبر]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
	<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]</div>		<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تکبر در قرآن]] - [[تکبر در حدیث]] - [[تکبر در نهج البلاغه]] - [[تکبر در فقه اسلامی]] - [[تکبر در اخلاق اسلامی]] - [[تکبر در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تکبر در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]</div>
	~~<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

تکبر در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* ریا */

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۰

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۴

Bahmani در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۰۴

Wasity: جایگزینی متن - 'عکس العمل' به 'عکس‌العمل'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Wasity: جایگزینی متن - 'غالب' به 'غالب'

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - ' ' به ''

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Heydari: جایگزینی متن - '
' به '
'