تکثر قرائت دینی در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity: جایگزینی متن - 'پژوهشکده تحقیقات اسلامی، پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه'''' به 'پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''''

2023-06-11T20:22:28Z

جایگزینی متن - 'پژوهشکده تحقیقات اسلامی، پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه'''' به 'پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۵۲
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1414.jpg\|22px]] ~~[[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]،~~ [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		* [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'فهم دین' به 'فهم دین'

2023-01-05T09:19:22Z

جایگزینی متن - 'فهم دین' به 'فهم دین'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.		# نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.
	# [[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.		# [[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.
	# بی‌ضابطه دانستن [[فهم~~]] [[~~دین]].		# بی‌ضابطه دانستن [[فهم دین]].
	# مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] یا نسبیت [[معرفتی]].		# مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] یا نسبیت [[معرفتی]].
	# وابسته شمردن فهم متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری فهم<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		# وابسته شمردن فهم متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری فهم<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.

Wasity: جایگزینی متن - '|22px]] 22px پژوهشکده تحقیقات اسلامی، [[فرهنگ شیعه'

2022-12-29T08:55:16Z

جایگزینی متن - '|22px]] 22px پژوهشکده تحقیقات اسلامی، [[فرهنگ شیعه'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۲۵
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]		* [[پرونده:1414.jpg\|22px]] [[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]، [[فرهنگ شیعه (کتاب)\|پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق (ع)، '''فرهنگ شیعه''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Wasity: جایگزینی متن - 'پیش فرض‌ها' به 'پیش‌فرض‌ها'

2022-10-22T10:31:52Z

جایگزینی متن - 'پیش فرض‌ها' به 'پیش‌فرض‌ها'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۱
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
	* کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]] {{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]] {{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]] {{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه]] [[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		* کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]] {{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]] {{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]] {{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه]] [[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	* [[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و ~~پیش فرض‌های~~ خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		* [[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش‌فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	* نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		* نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	== زیرساخت‌ها ==		== زیرساخت‌ها ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:43:36Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

Wasity: جایگزینی متن - ']]' به ' [['

2022-08-17T10:49:36Z

جایگزینی متن - ']]' به ' [['

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:05:57Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۸:		خط ۸:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در [[نظریه ]][[تکثر قرائت]]، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "[[قرائت‌ها]]" [[تفسیرها]] و برداشت‌های متفاوت از [[متون دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، [[عهدین‌]] در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت،[[ دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.		*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در [[نظریه]][[تکثر قرائت]]، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "[[قرائت‌ها]]" [[تفسیرها]] و برداشت‌های متفاوت از [[متون دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، [[عهدین‌]] در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت،[[دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.
	==تاریخچه==		==تاریخچه==
	*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه ]][[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه]][[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	*[[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		* [[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	==زیرساخت‌ها==		==زیرساخت‌ها==
	*مهم‌ترین زیرساخت‌های [[نظریه ]][[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:		*مهم‌ترین زیرساخت‌های [[نظریه]][[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:
	#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.		#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.
	#[[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.		# [[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.
	#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].		#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].
	#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] یا نسبیت [[معرفتی]].		#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] یا نسبیت [[معرفتی]].
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان [[شیوه تفسیری]] آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.		##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان [[شیوه تفسیری]] آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.
	##معضلاتی مانند [[ناسازگاری]] با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان [[غربی]] را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.		##معضلاتی مانند [[ناسازگاری]] با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان [[غربی]] را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.
	## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. [[تحمیل]] معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]][[ فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از نیل به هدف آنها باز می‌دارد.		## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. [[تحمیل]] معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]][[فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از نیل به هدف آنها باز می‌دارد.
	##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و [[دودلی]] همراه می‌آورد و [[آنارشیسم]] [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.		##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و [[دودلی]] همراه می‌آورد و [[آنارشیسم]] [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.
	##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.		##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:مدخل]]~~
	[[رده:تکثر قرائت دینی]]		[[رده:تکثر قرائت دینی]]
	[[رده:اثبات ضرورت امامت]]		[[رده:اثبات ضرورت امامت]]

Hosein در ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۳

2022-07-20T07:13:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۸:		خط ۸:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در نظریه تکثر ~~قرائت،~~ متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "قرائت‌ها" تفسیرها و برداشت‌های متفاوت از متون دینی است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، عهدین‌ در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت، دین دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.		*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در [[نظریه ]][[تکثر قرائت]]، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "[[قرائت‌ها]]" [[تفسیرها]] و برداشت‌های متفاوت از [[متون دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، [[عهدین‌]] در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت،[[ دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.
	==تاریخچه==		==تاریخچه==
	*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان معرفت دینی به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر افکار [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان آموزه‌های دین [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و تخلف از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و اعدام و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها نظریه [[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "هرمنوتیک" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه ]][[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	*انگیزه طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از متون دینی به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان افراطی این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		*[[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه ارباب کلیسا برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان ایرانی [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع ~~ناسازگاری،~~ نظریه تکثر قرائت را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	==زیرساخت‌ها==		==زیرساخت‌ها==
	*مهم‌ترین زیرساخت‌های نظریه [[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:		*مهم‌ترین زیرساخت‌های [[نظریه ]][[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:
	#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.		#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.
	#صامت و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.		#[[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.
	#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].		#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].
	#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و تفسیرها یا نسبیت معرفتی.		#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و [[تفسیرها]] یا نسبیت [[معرفتی]].
	#وابسته شمردن فهم متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری فهم<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		#وابسته شمردن فهم متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری فهم<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	==نقد و بررسی==		==[[نقد]] و بررسی==
	*نظریه تکثر قرائت از دو نظر محل خدشه است:		*نظریه [[تکثر قرائت]] از دو نظر محل خدشه است:
	#همه‌ اندیشه‌مندان و [[مفسران]] متون دینی این نظریه را نپذیرفته‌اند.		#همه‌ اندیشه‌مندان و [[مفسران]] [[متون دینی]] این نظریه را نپذیرفته‌اند.
	#به فرض آنکه این نظریه درباره متون دینی [[مسیحی]] به کار رود و مقبول [[جامعه]] مفسران قرار گیرد، راه دادن آن به حوزه متون دینی جای [[تردید]] و نقد جدی دارد؛ زیرا:		#به فرض آنکه این نظریه درباره متون دینی [[مسیحی]] به کار رود و مقبول [[جامعه]] مفسران قرار گیرد، راه دادن آن به حوزه متون دینی جای تردید و نقد جدی دارد؛ زیرا:
	##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان شیوه تفسیری آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.		##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان [[شیوه تفسیری]] آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.
	##معضلاتی مانند ناسازگاری با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان غربی را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.		##معضلاتی مانند [[ناسازگاری]] با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان [[غربی]] را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.
	## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. تحمیل معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]] فهم معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از [[نیل]] به هدف آنها باز می‌دارد.		## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. [[تحمیل]] معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]][[ فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از نیل به هدف آنها باز می‌دارد.
	##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و دودلی همراه می‌آورد و آنارشیسم [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.		##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و [[دودلی]] همراه می‌آورد و [[آنارشیسم]] [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.
	##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.		##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.

Hosein در ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۱۱

2022-07-20T07:11:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۱
خط ۸:		خط ۸:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در نظریه تکثر قرائت، متون [[مقدس]] [[دینی]] است و مراد از "قرائت‌ها" تفسیرها و برداشت‌های متفاوت از متون [[دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، عهدین‌ در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از [[دینی]] واحد نظر دارد و [[پلورالیسم دینی]] به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت، [[دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ~~ص 192~~-~~193~~.</ref>.		*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در نظریه تکثر قرائت، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "قرائت‌ها" تفسیرها و برداشت‌های متفاوت از متون دینی است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، عهدین‌ در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت، دین دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.
	==تاریخچه==		==تاریخچه==
	*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت~~]] [[~~دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]] {{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که [[حواریون]] از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و ~~بدین سان،~~ کتاب مقدس‌، در [[حکم]] [[وحی]] است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]] {{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، [[کلیسا]] برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر افکار [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان آموزه‌های [[دین]] [[مسیح]] {{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر [[کلیسا]] [[واجب]] است و تخلف از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و اعدام و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، [[مقاومت]] را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها نظریه [[تکثر قرائت دینی]] بود. [[کلیسا]] اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های [[علمی]] [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "هرمنوتیک" از آن برخاست و [[دانشمندان]] و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ~~ص 194~~.</ref>.		*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان معرفت دینی به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر افکار [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان آموزه‌های دین [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و تخلف از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و اعدام و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها نظریه [[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "هرمنوتیک" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	*انگیزه طرح نظریه [[تکثر قرائت ~~دینی]]،~~ سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید [[علمی]] بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از متون [[دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان افراطی این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه [[علمی]] را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ ~~شیعه]]، ص 194~~.</ref>.		*انگیزه طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از متون دینی به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان افراطی این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	*نظریه [[تکثر قرائت ~~دینی]]،~~ که گریزگاه ارباب [[کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان ایرانی [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با [[دانش]] جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه [[تکثر قرائت ~~دینی]]،~~ می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون [[دینی]] [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع ناسازگاری، نظریه تکثر قرائت را به [[قرآن]] نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ~~ص 194~~.</ref>.		*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه ارباب کلیسا برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان ایرانی [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع ناسازگاری، نظریه تکثر قرائت را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	==زیرساخت‌ها==		==زیرساخت‌ها==
	*مهم‌ترین زیرساخت‌های نظریه [[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:		*مهم‌ترین زیرساخت‌های نظریه [[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].		#بی‌ضابطه دانستن [[فهم]] [[دین]].
	#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و تفسیرها یا نسبیت معرفتی.		#مقبول و معتبر دانستن همه فهم‌ها و تفسیرها یا نسبیت معرفتی.
	#وابسته شمردن [[فهم]] متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری [[فهم]]<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ ~~شیعه]]، ص 194~~.</ref>.		#وابسته شمردن فهم متون به دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها و انتظارات برون [[دینی]] و تأثیر تام آنها در شکل‌گیری فهم<ref>قبسات‌، ش ۱۷، ۱۸ و ۲۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	==نقد و بررسی==		==نقد و بررسی==
	*نظریه تکثر قرائت از دو نظر محل خدشه است:		*نظریه تکثر قرائت از دو نظر محل خدشه است:
	#همه‌ اندیشه‌مندان و [[مفسران]] متون [[دینی]] این نظریه را نپذیرفته‌اند.		#همه‌ اندیشه‌مندان و [[مفسران]] متون دینی این نظریه را نپذیرفته‌اند.
	#به فرض آنکه این نظریه درباره متون [[دینی]] [[مسیحی]] به کار رود و مقبول [[جامعه]] [[مفسران]] قرار گیرد، راه دادن آن به حوزه متون [[دینی]] جای [[تردید]] و نقد جدی دارد؛ زیرا:		#به فرض آنکه این نظریه درباره متون دینی [[مسیحی]] به کار رود و مقبول [[جامعه]] مفسران قرار گیرد، راه دادن آن به حوزه متون دینی جای [[تردید]] و نقد جدی دارد؛ زیرا:
	##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های [[دینی]] نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان شیوه تفسیری آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.		##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان شیوه تفسیری آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.
	##معضلاتی مانند ناسازگاری با [[علم]] که در متون [[دینی~~]] [[~~مسیحی]] به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان غربی را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه [[تکثر قرائت دینی]] شوند، در [[قرآن کریم]] وجود ندارد.		##معضلاتی مانند ناسازگاری با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان غربی را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.
	##[[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع [[الهی]] سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز [[فهم]] مرادات و معانی [[الهی]] نیست. تنها از این گذر است که [[هدایت]] و [[رستگاری]] حصول می‌یابد. تحمیل معلومات برون [[دینی]] و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]] [[فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و [[سنت]] را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از [[نیل]] به [[هدف]] آنها باز می‌دارد.		## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. تحمیل معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]] فهم معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از [[نیل]] به هدف آنها باز می‌دارد.
	##نظریه [[تکثر قرائت ~~دینی]]،~~ [[هرج و مرج]] می‌آفریند و [[تردید]] و دودلی همراه می‌آورد و آنارشیسم [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.		##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و دودلی همراه می‌آورد و آنارشیسم [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.
	##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ~~ص 195~~.</ref>.		##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-05-31T14:04:36Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\'\'\'\[\[(.)\]\]\'\'\'(.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۴
خط ۱: خط ۱:

{{نبوت}}
{{نبوت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[تکثر قرائت دینی]]''' است. "'''[[تکثر قرائت دینی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تکثر قرائت دینی در قرآن]] - [[تکثر قرائت دینی در حدیث]] - [[تکثر قرائت دینی در نهج البلاغه]] | [[تکثر قرائت دینی در کلام اسلامی]] - [[تکثر قرائت دینی در عرفان اسلامی]]</div>
| موضوع مرتبط = تکثر قرائت دینی

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[تکثر قرائت دینی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل = [[تکثر قرائت دینی]]

| مداخل مرتبط = [[تکثر قرائت دینی در قرآن]] - [[تکثر قرائت دینی در حدیث]] - [[تکثر قرائت دینی در نهج البلاغه]] | [[تکثر قرائت دینی در کلام اسلامی]] - [[تکثر قرائت دینی در عرفان اسلامی]]

| پرسش مرتبط = تکثر قرائت دینی (پرسش)

}}

==مقدمه==
==مقدمه==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۹
خط ۸:		خط ۸:

	==مقدمه==		==مقدمه==
	*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در [[نظریه]][[تکثر قرائت]]، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "[[قرائت‌ها]]" [[تفسیرها]] و برداشت‌های متفاوت از [[متون دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، [[عهدین‌]] در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت،[[دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.		*برداشت‌های مختلف از متون [[دینی]] از لوازم نسبیت [[معرفت]] است. مراد از "[[دین]]" در [[نظریه]] [[تکثر قرائت]]، متون [[مقدس]] دینی است و مراد از "[[قرائت‌ها]]" [[تفسیرها]] و برداشت‌های متفاوت از [[متون دینی]] است؛ مانند [[قرآن]] و [[سنت]] در [[آیین اسلام]]، [[عهد]] عتیق‌ در [[آیین یهود]]، [[عهدین‌]] در [[مسیحیت]]، اوپانیشادها در [[هندو]] و [[اوستا]] در [[آیین زردشت]]. تکثر قرائت به معنای [[پلورالیسم دینی]] نیست؛ زیرا این نظریه به کثرت برداشت‌ها از دینی واحد نظر دارد و پلورالیسم دینی به کثرت [[ادیان]]<ref>کلام جدید، ۱۴۹.</ref>. بنابر نظریه تکثر قرائت،[[دین]] دارای قرائت رسمی واحد نیست و قرائت‌هایی متعدد می‌پذیرد و جدا از قرائت رسمی [[عالمان دینی]]، قرائت‌های دیگر نیز وجاهت و اعتبار دارند و نمی‌توان آنها را [[خطا]] پنداشت<ref>"صراط‌های مستقیم"، کیان‌، ۳۶/ ۴؛ قبض و بسط تئوریک شریعت‌، ۹۷؛ نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۱۴؛ هرمنوتیک کتاب و سنت‌، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.
	==تاریخچه==		==تاریخچه==
	*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه]][[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*کلیسای اروپا قرن‌ها قرائت واحدی را به عنوان [[معرفت دینی]] به [[مردم]] عرضه می‌کرد و چنین می‌نمود که [[وحی]] آسمانی همین است و ریشه در کتاب مقدس‌ دارد؛ اما [[مسیحیان]] خود می‌دانند که‌ اناجیل‌، آن وحی‌ای نیست که بر [[عیسی]]{{ع}} فرود آمده، بلکه گردآورده [[حواریون]] است. [[کلیسا]] [[معتقد]] است که حواریون از معنویتی ویژه بهره‌مند بوده‌اند و اناجیل‌ بدانان [[الهام]] شده است و بدین‌سان، کتاب مقدس‌، در [[حکم]] وحی است<ref>دائرة المعارف کتاب مقدس‌، ۵.</ref>. از آن رو که مضمون‌ اناجیل‌، جنبه [[تاریخی]] دارد و در [[حقیقت]]، [[زندگینامه]] [[حضرت مسیح]]{{ع}} بوده، از [[قوانین اجتماعی]] و [[معارف]] [[زندگی]] نصیب نبرده است، کلیسا برای جبران این [[کاستی]] آمیزه‌ای از اندیشه‌های رایج و رهاوردهای [[علمی]] را فراهم آورده که پایه‌های آن بیش‌تر بر [[افکار]] [[فیلسوفان]] یونان- به ویژه ارسطو- بنا شده و این مجموعه را به عنوان [[آموزه‌های دین]] [[مسیح]]{{ع}} معرفی کرده است. [[اعتقاد]] به این مجموعه از نظر کلیسا [[واجب]] است و [[تخلف]] از آن مایه [[کفر]] و [[ارتداد]] محسوب می‌گردد. پس از بطلان برخی نظریه‌های ارسطویی و بطلمیوسی و پیدایی کشفیات جدید [[علمی]]، [[کلیسا]] نخست راه [[مقاومت]] در پیش گرفت و حتی برخی [[دانشمندان]] را به [[شکنجه]] و [[اعدام]] و یا [[توبه]] محکوم کرد؛ اما سرانجام، مقاومت را بی‌فایده دانست و در پی چاره برآمد و راه‌های متعددی را آزمود. یکی از این راه‌ها [[نظریه]] [[تکثر قرائت دینی]] بود. کلیسا اعلام کرد برداشت پیشین از کتاب مقدس‌، تنها یکی از برداشت‌های ممکن است و برداشت‌هایی دیگر نیز می‌توان داشت. این جریان به پیدایی نظریه‌ای انجامید که زبان‌ کتاب مقدس‌ یا زبان [[دین]] را زبانی ویژه می‌داند؛ چنان که زبان [[شعر]] و [[هنر]] زبانی ویژه است. نظریه یاد شده با تئوری‌های علمی [[استحکام]] یافت و شاخه‌ای از [[علوم]] [[فلسفی]] با عنوان "[[هرمنوتیک]]" از آن برخاست و دانشمندان و فیلسوفانی را به خود مشغول ساخت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	* [[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.		* [[انگیزه]] طرح نظریه تکثر قرائت دینی، سازگار ساختن متون [[دینی]] با کشفیات جدید علمی بود؛ ولی رفته رفته دامن گسترانید و از [[متون دینی]] به دیگر متون نیز راه یافت. برخی از حامیان [[افراطی]] این نظریه، بر آن‌اند که هیچ گونه قضیه علمی را نمی‌توان یافت که دارای معنای واحد متفقٌ علیه باشد و هر کس بنابر دانسته‌ها و پیش فرض‌های خود، از یک قضیه برداشت ویژه‌ای دارد<ref>نقدی بر قرائت رسمی از دین‌، ۳۷۳.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه، ص۱۹۴.</ref>.
	*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.		*نظریه تکثر قرائت دینی، که گریزگاه [[ارباب کلیسا]] برای حل معضلات‌ کتاب مقدس‌ بوده است، به دست [[دانش]] آموختگان [[ایرانی]] [[غرب]] به [[کشور]] وارد شد. اینان معتقدند که همان معضلات به نوعی دامان متون [[مقدس]] [[اسلامی]] را نیز گرفته است و می‌پندارند که باید این متون را با دانش جدید سازگار کرد. هواخواهان ایرانی نظریه تکثر قرائت دینی، می‌گویند: چون [[قرآن]] با [[علم]] سازگار نیست و از سوی دیگر، با متون دینی [[مسیحی]] تفاوتی ندارد، لازم است برای رفع [[ناسازگاری]]، نظریه [[تکثر قرائت]] را به قرآن نیز راه داد<ref>پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، ۳۳.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۴.</ref>.
	==زیرساخت‌ها==		==زیرساخت‌ها==
	*مهم‌ترین زیرساخت‌های [[نظریه]][[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:		*مهم‌ترین زیرساخت‌های [[نظریه]] [[تکثر قرائت دینی]] عبارت‌اند از:
	#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.		#نظر نکردن به مؤلف متن و مراد وی از متن.
	# [[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.		# [[صامت]] و مبهم شمردن متن. بنابر این نظریه، [[مفسر]] است که متن را به سخن وامی‌دارد و از آن ابهام می‌زداید.
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان [[شیوه تفسیری]] آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.		##متن [[مقدس]] [[اسلام]] [[قرآن کریم]] است و این کتاب، بکر و [[تحریف]] نشده است و از منبع لایزال [[الهی]] و [[اراده تشریعی]] [[خداوند]] سرچشمه گرفته است و از این رو، با کتاب‌های دینی نوشته [[بشر]] قیاس‌پذیر نیست و نمی‌توان [[شیوه تفسیری]] آنها را برای این [[کتاب الهی]] به کار برد.
	##معضلاتی مانند [[ناسازگاری]] با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان [[غربی]] را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.		##معضلاتی مانند [[ناسازگاری]] با [[علم]] که در متون دینی مسیحی به چشم می‌آیند و اندیشه‌مندان [[غربی]] را واداشته‌اند تا چاره‌ای بیندیشند و دست به دامان نظریه تکثر قرائت دینی شوند، در قرآن کریم وجود ندارد.
	## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. [[تحمیل]] معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]][[فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از نیل به هدف آنها باز می‌دارد.		## [[قرآن]] و [[سنت]]، وسیله [[هدایت]] و [[رستگاری]] انسان‌اند و از منبع الهی سرچشمه گرفته‌اند. برای تحقق این [[هدف]]، چاره‌ای جز فهم مرادات و معانی الهی نیست. تنها از این گذر است که هدایت و رستگاری حصول می‌یابد. [[تحمیل]] معلومات برون دینی و یا [[تفسیر به رأی]]، [[خلوص]] [[فهم]] معانی اصیل [[قرآنی]] و سنت را به مخاطره می‌اندازد و [[انسان]] را از نیل به هدف آنها باز می‌دارد.
	##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و [[دودلی]] همراه می‌آورد و [[آنارشیسم]] [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.		##نظریه تکثر قرائت دینی، [[هرج و مرج]] می‌آفریند و تردید و [[دودلی]] همراه می‌آورد و [[آنارشیسم]] [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اخلاقی]] می‌زاید.
	##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.		##اینکه [[مسلمانان]] درباره مسائل و [[معارف دینی]] دارای فهمی مشترک‌اند، از روشن‌ترین [[دلایل]] بطلان این نظریه است<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)\|فرهنگ شیعه]]، ص۱۹۵.</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~تکثر قرائت دینی~~]]''' است. "'''~~[[تکثر قرائت دینی]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[تکثر قرائت دینی در قرآن]] - [[تکثر قرائت دینی در حدیث]] - [[تکثر قرائت دینی در نهج البلاغه]] \| [[تکثر قرائت دینی در کلام اسلامی]] - [[تکثر قرائت دینی در عرفان اسلامی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = تکثر قرائت دینی
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[تکثر قرائت دینی (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل = [[تکثر قرائت دینی]]
			\| مداخل مرتبط = [[تکثر قرائت دینی در قرآن]] - [[تکثر قرائت دینی در حدیث]] - [[تکثر قرائت دینی در نهج البلاغه]] \| [[تکثر قرائت دینی در کلام اسلامی]] - [[تکثر قرائت دینی در عرفان اسلامی]]
			\| پرسش مرتبط = تکثر قرائت دینی (پرسش)
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==