تیه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۹

2024-04-13T10:09:21Z

Bahmani: /* پانویس */

2024-04-09T13:13:06Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۳
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مکان‌ها در قرآن]]

Msadeq: /* مرگ موسی و هارون{{ع}} */

2024-04-09T10:48:42Z

مرگ موسی و هارون{{ع}}

@@ خط ۴۱: / خط ۴۱: @@
 ===[[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}}===
-بیشتر (۱) [[مفسران شیعه]] (۲) و [[سنی]] (۳) هماهنگ با گزارش [[تورات]] (۴) و با پذیرش دیدگاه [[ابن عباس]] (۵) [[معتقد]] به حضور و مرگ موسی و هارون{{ع}} در دوران [[تیه]] هستند. این دیدگاه از سوی پاره ای از [[احادیث]] منسوب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز [[تأیید]] شده است.(۶) در مقابل، برخی چون زجّاج با استناد به [[نفرین]] موسی{{ع}} ([[مائده]] / ۵، ۲۶) و [[تفسیر]] آن به درخواست جدایی از [[بنی اسرائیل]] و نیز با اشاره به [[عذاب]] بودن دوران تیه و معذب نشدن [[پیامبران]]، [[اعتقاد]] به حضور آن دو در تیه را برنتابیده‌اند.(۷) در پاسخ این [[استدلال]]، بر تفسیرِ دیگری که برای نفرین موسی{{ع}} گفته‌اند تأکید شده است و اینکه [[تحمل]] دوران تیه همانند خنک شدن [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} برای موسی و هارون{{ع}}آسان و موجب ارتقای [[درجات معنوی]] آنان شد؛(۸) همچنین شماری از [[مفسران]] با پذیرش دیدگاه [[قتاده]] بر این باورند که افزون بر موسی و هارون{{ع}}، همه افراد بیرون آمده از [[مصر]] نیز در دوران تیه مردند و تنها [[یوشع]] و کالب زنده مانده، همراه [[نسل]] جدید بنی اسرائیل به [[سرزمین مقدس]] قدم نهادند.(۹) این دیدگاه همان گزارش تورات است که برخی با اعتقاد به مرگ بیشتر و نه همه افراد یاد شده، آن را نپذیرفته‌اند.(۱۰) [[قرآن]] هرچند در این باره گزارشی ندارد، بر اساس ظاهر برخی [[آیات]] (بقره / ۲، ۵۸ ـ ۵۹؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۱) در کنار [[تفسیر]] [[مفسران]] از آن می‌‌توان گفت که همه افراد آمده از [[مصر]] در [[تیه]] نمردند و گروهی از آنان وارد [[سرزمین مقدس]] شدند. (<= [[باب حطّه]]) البته [[هویت]] [[تاریخی]] و [[دینی]] یکسانی که [[قرآن]] برای همه نسل‌های [[بنی اسرائیل]] ترسیم کرده و با مخاطب قرار دادن [[یهودیان]] [[عصر نزول]]، به [[نعمت]] و [[لغزش‌ها]] و [[انحرافات]] نسل‌های پیشین آنان اشاره می‌‌کند، مطلب یاد شده را به چالش می‌‌کشد. (نک: بقره / ۲، ۴۰ ـ ۶۵)
+بیشتر<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ ج ۱، ص۲۲۵؛ البدایة والنهایه، ج ۱، ص۲۷۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> [[مفسران شیعه]]<ref>التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص۱۶۵؛ الاصفی، ج ۱، ص۲۷۰.</ref> و [[سنی]]<ref> تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص۲۵۱؛ تفسیر ثعالبی، ج ۱، ص۲۴۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۸۸.</ref> هماهنگ با گزارش [[تورات]]<ref>الکتاب المقدس، تثنیه ۳۴: ۴ - ۶.</ref> و با پذیرش دیدگاه [[ابن عباس]]<ref>نک: جامع البیان، ج ۶، ص۲۴۹؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹؛ زادالمسیر، ج ۲، ص۲۶۲.</ref> [[معتقد]] به حضور و مرگ موسی و هارون{{ع}} در دوران [[تیه]] هستند. این دیدگاه از سوی پاره‌ای از [[احادیث]] منسوب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز [[تأیید]] شده است.<ref>الکافی، ج ۳، ص۱۱۱ ـ ۱۱۲؛ نورالثقلین، ج ۱، ص۶۰۸؛ الصافی، ج ۲، ص۲۶ ـ ۲۷.</ref> در مقابل، برخی چون [[زجّاج]] با استناد به [[نفرین]] موسی{{ع}} {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان می‌شوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> و [[تفسیر]] آن به درخواست جدایی از [[بنی اسرائیل]] و نیز با اشاره به [[عذاب]] بودن دوران تیه و معذب نشدن [[پیامبران]]، [[اعتقاد]] به حضور آن دو در تیه را برنتابیده‌اند.<ref>نک: مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱؛ تفسیر ابی السعود، ج ۳، ص۲۶.</ref> در پاسخ این [[استدلال]]، بر تفسیرِ دیگری که برای نفرین موسی{{ع}} گفته‌اند تأکید شده است و اینکه [[تحمل]] دوران تیه همانند خنک شدن [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} برای موسی و هارون{{ع}} آسان و موجب ارتقای [[درجات معنوی]] آنان شد؛<ref>تفسیر بغوی، ج ۲، ص۲۶؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> همچنین شماری از [[مفسران]] با پذیرش دیدگاه [[قتاده]] بر این باورند که افزون بر موسی و هارون{{ع}}، همه افراد بیرون آمده از [[مصر]] نیز در دوران تیه مردند و تنها [[یوشع]] و کالب زنده مانده، همراه [[نسل]] جدید بنی اسرائیل به [[سرزمین مقدس]] قدم نهادند.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> این دیدگاه همان گزارش تورات است که برخی با اعتقاد به مرگ بیشتر و نه همه افراد یاد شده، آن را نپذیرفته‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹.</ref> [[قرآن]] هرچند در این باره گزارشی ندارد، بر اساس ظاهر برخی [[آیات]] {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتیم: بدین شهر در آیید و از (نعمت‌های) آن از هر جا که خواستید فراوان بخورید و با فروتنی از دروازه وارد شوید و بگویید: از لغزش ما بگذر!  تا از لغزش‌های شما درگذریم، و به زودی (پاداش) نکوکاران را می‌افزاییم» سوره بقره، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ}}<ref>«امّا ستمکاران گفتاری دیگر را جایگزین آنچه به آنان گفته شده بود، کردند آنگاه ما بر ستمگران به کیفر نافرمانی که می‌کردند، عذابی  از آسمان فرو فرستادیم» سوره بقره، آیه ۵۹.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که به ایشان گفته شد: در این شهر (بیت المقدس) جای گیرید و از هر جای آن خواستید بخورید و بگویید: «از لغزش ما بگذر!»  و از این دروازه، سجده‌کنان (به شهر) در آیید تا گناهانتان را بیامرزیم، به زودی بر (پاداش) نیکوکاران می‌افزاییم» سوره اعراف، آیه ۱۶۱.</ref> در کنار [[تفسیر]] [[مفسران]] از آن می‌‌توان گفت که همه افراد آمده از [[مصر]] در [[تیه]] نمردند و گروهی از آنان وارد [[سرزمین مقدس]] شدند. البته [[هویت]] [[تاریخی]] و [[دینی]] یکسانی که [[قرآن]] برای همه نسل‌های [[بنی اسرائیل]] ترسیم کرده و با مخاطب قرار دادن [[یهودیان]] [[عصر نزول]]، به [[نعمت]] و [[لغزش‌ها]] و [[انحرافات]] نسل‌های پیشین آنان اشاره می‌‌کند، مطلب یاد شده را به چالش می‌‌کشد. <ref>نک: سوره بقره، آیات ۴۰ ـ ۶۵.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
 == منابع ==

Msadeq: /* جاری شدن چشمه از سنگ */

2024-04-09T10:41:36Z

جاری شدن چشمه از سنگ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۱
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	===جاری شدن چشمه از سنگ===		===جاری شدن چشمه از سنگ===
	هنگامی که بنی اسرائیل از نبود آب و [[تشنگی]] در بیابان شکوه کردند،~~(۱)~~ [[حضرت موسی]]{{ع}} در پی درخواست آب از [[خدا]] و با [[هدایت]] [[وحی الهی]]، عصای خود را بر سنگ کوبید و ۱۲ چشمه به تعداد ۱۲ [[قبیله]] بنی اسرائیل جاری شد که همگی از آن [[سیراب]] شدند: «و ~~اَوحَینا اِلی~~ موسی ~~اِذِ استَسقـهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاکَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا قَد~~ عَلِمَ ~~کُلُّ اُناسٍ مَشرَبَهُم.»...~~ (~~[[اعراف]] / ۷، ۱۶۰~~ و ~~نیز بقره~~ / ~~۲، ۶۰)~~ به [[اعتقاد]] اغلب [[مفسران]] نخستینی چون [[ابن عباس]]، سدی، [[مجاهد]]، [[قتاده]]، [[ابن زید]] ~~(۲)~~ و مفسران متأخر [[شیعه]] ~~(۳)~~ و [[سنی]]،~~(۴)~~ جاری شدن چشمه‌های یاد شده نیز در [[زمان]] [[سرگردانی]] آنان بوده است. البته چنان که برخی نیز گفته‌اند، در [[آیه]] دلیلی بر دیدگاه یاد شده وجود ندارد؛~~(۵)~~ اما قراین پیشگفته نشان می‌‌دهند که در [[وادی تیه]] بوده است.		هنگامی که بنی اسرائیل از نبود آب و [[تشنگی]] در بیابان شکوه کردند،<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۲؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۹۴.</ref> [[حضرت موسی]]{{ع}} در پی درخواست آب از [[خدا]] و با [[هدایت]] [[وحی الهی]]، عصای خود را بر سنگ کوبید و ۱۲ چشمه به تعداد ۱۲ [[قبیله]] بنی اسرائیل جاری شد که همگی از آن [[سیراب]] شدند: {{متن قرآن\|وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایه‌بان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم می‌کردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن\|وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که موسی برای مردم خود در پی آب بود و گفتیم: با چوبدست خود به سنگ فرو کوب آنگاه دوازده چشمه از آن فرا جوشید؛ (چنان‌که) هر دسته‌ای از مردم آبشخور خویش را باز می‌شناخت؛ از روزی خداوند بخورید و بنوشید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره بقره، آیه ۶۰.</ref> به [[اعتقاد]] اغلب [[مفسران]] نخستینی چون [[ابن عباس]]، سدی، [[مجاهد]]، [[قتاده]]، [[ابن زید]]<ref>نک: جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸ - ۴۳۹؛ التبیان، ج ۱، ص۲۶۹.</ref> و مفسران متأخر [[شیعه]]<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۵؛ الصافی، ج ۱، ص۱۳۶؛ ج ۲، ص۲۴۵؛ المیزان، ج ۶، ص۲۲۶.</ref> و [[سنی]]،<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸ - ۴۳۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۹۴؛ تفسیر بغوی، ج ۲، ص۱۷۳.</ref> جاری شدن چشمه‌های یاد شده نیز در [[زمان]] [[سرگردانی]] آنان بوده است. البته چنان که برخی نیز گفته‌اند، در [[آیه]] دلیلی بر دیدگاه یاد شده وجود ندارد؛<ref>التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۹۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۱۴۴؛ تفسیر ابی السعود، ج ۱، ص۱۰۵.</ref> اما قراین پیشگفته نشان می‌‌دهند که در [[وادی تیه]] بوده است.

	افزون بر [[نعمت‌ها]] و [[معجزات]] یاد شده، امور شگفت‌آور و [[افسانه]] گونی هم از دوران [[تیه]] گزارش شده‌اند؛ پوسیده و چرکین نشدن لباس‌های [[بنی اسرائیل]]،~~(۶)~~ بلند نشدن مو و ناخن آنان، تولد [[کودکان]] همراه با نوعی [[پوشش]] به عنوان [[لباس]] و بزرگ شدن آن به موازات [[رشد]] آنها ~~(۷)~~ و [[هدایت]] [[قوم]] به وسیله [[ستونی از نور]] در شب‌ها از این قبیل‌اند.~~(۸)~~ هرچند [[قرآن]] در [[نفی]] و [[اثبات]] گزارش‌های یاد شده سخنی نگفته و [[تاریخ]] [[زندگی]] بنی اسرائیل به ویژه [[دوران حضور]] [[حضرت موسی]]{{ع}} هم آکنده از رخدادهای شگفت انگیز و [[خارق عادت]] است، به نظر می‌‌رسد چنین [[باور]] [[تاریخی]] بیشتر بازتابی از [[تفسیر]] یاد شده از [[تحریم]] [[تکوینی]] (سرگردانی و [[حرکت]] در مسیری معین و محدود) و پرسش‌های برخاسته از آن است؛ به این معنا که بنی اسرائیل در طول ۴۰ سال و بدون ارتباط با هیچ قوم و [[قبیله]] و [[شهر]] و [[آبادی]] ای چگونه لباس‌های مورد نیاز خود را تأمین می‌‌کردند؟		افزون بر [[نعمت‌ها]] و [[معجزات]] یاد شده، امور شگفت‌آور و [[افسانه]] گونی هم از دوران [[تیه]] گزارش شده‌اند؛ پوسیده و چرکین نشدن لباس‌های [[بنی اسرائیل]]،<ref>نک: جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۶۹؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹.</ref> بلند نشدن مو و ناخن آنان، تولد [[کودکان]] همراه با نوعی [[پوشش]] به عنوان [[لباس]] و بزرگ شدن آن به موازات [[رشد]] آنها<ref>نک: جوامع الجامع، ج ۱، ص۴۹۱؛ جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۳.</ref> و [[هدایت]] [[قوم]] به وسیله [[ستونی از نور]] در شب‌ها از این قبیل‌اند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۳؛ تفسیر ابی السعود، ج ۳، ص۲۵.</ref> هرچند [[قرآن]] در [[نفی]] و [[اثبات]] گزارش‌های یاد شده سخنی نگفته و [[تاریخ]] [[زندگی]] بنی اسرائیل به ویژه [[دوران حضور]] [[حضرت موسی]]{{ع}} هم آکنده از رخدادهای شگفت انگیز و [[خارق عادت]] است، به نظر می‌‌رسد چنین [[باور]] [[تاریخی]] بیشتر بازتابی از [[تفسیر]] یاد شده از [[تحریم]] [[تکوینی]] (سرگردانی و [[حرکت]] در مسیری معین و محدود) و پرسش‌های برخاسته از آن است؛ به این معنا که بنی اسرائیل در طول ۴۰ سال و بدون ارتباط با هیچ قوم و [[قبیله]] و [[شهر]] و [[آبادی]] ای چگونه لباس‌های مورد نیاز خود را تأمین می‌‌کردند؟.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	۱. [[~~جامع البیان~~]]، ~~ج ۱، ص۴۳۸؛~~ [[~~مجمع البیان~~]]، ~~ج ۱، ص۲۳۲؛~~ [[~~التفسیر الکبیر~~]]، ~~ج ۳، ص۹۴.~~
	~~۲. نک: جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸ - ۴۳۹؛ التبیان، ج ۱، ص۲۶۹.~~
	~~۳. مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۵؛ الصافی، ج ۱، ص۱۳۶؛ ج ۲، ص۲۴۵؛ [[المیزان]]، ج ۶، ص۲۲۶.~~
	~~۴. جامع البیان، ج ۱، ص۴۳۸ - ۴۳۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۹۴؛ تفسیر [[بغوی]]، ج ۲، ص۱۷۳.~~
	~~۵. التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۹۵؛ [[الکشاف]]، ج ۱، ص۱۴۴؛ [[تفسیر ابی السعود]]، ج ۱، ص۱۰۵.~~
	~~۶. نک: [[جامع البیان]]، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۶۹؛ [[مجمع البیان]]، ج ۳، ص۳۰۹.~~
	~~۷. نک: [[جوامع الجامع]]، ج ۱، ص۴۹۱؛ جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۳.~~
	~~۸. جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۳؛ تفسیر ابی السعود، ج ۳، ص۲۵~~.

	.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	===[[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}}===		===[[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}}===
	بیشتر (۱) [[مفسران شیعه]] (۲) و [[سنی]] (۳) هماهنگ با گزارش [[تورات]] (۴) و با پذیرش دیدگاه [[ابن عباس]] (۵) [[معتقد]] به حضور و مرگ موسی و هارون{{ع}} در دوران [[تیه]] هستند. این دیدگاه از سوی پاره ای از [[احادیث]] منسوب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز [[تأیید]] شده است.(۶) در مقابل، برخی چون زجّاج با استناد به [[نفرین]] موسی{{ع}} ([[مائده]] / ۵، ۲۶) و [[تفسیر]] آن به درخواست جدایی از [[بنی اسرائیل]] و نیز با اشاره به [[عذاب]] بودن دوران تیه و معذب نشدن [[پیامبران]]، [[اعتقاد]] به حضور آن دو در تیه را برنتابیده‌اند.(۷) در پاسخ این [[استدلال]]، بر تفسیرِ دیگری که برای نفرین موسی{{ع}} گفته‌اند تأکید شده است و اینکه [[تحمل]] دوران تیه همانند خنک شدن [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} برای موسی و هارون{{ع}}آسان و موجب ارتقای [[درجات معنوی]] آنان شد؛(۸) همچنین شماری از [[مفسران]] با پذیرش دیدگاه [[قتاده]] بر این باورند که افزون بر موسی و هارون{{ع}}، همه افراد بیرون آمده از [[مصر]] نیز در دوران تیه مردند و تنها [[یوشع]] و کالب زنده مانده، همراه [[نسل]] جدید بنی اسرائیل به [[سرزمین مقدس]] قدم نهادند.(۹) این دیدگاه همان گزارش تورات است که برخی با اعتقاد به مرگ بیشتر و نه همه افراد یاد شده، آن را نپذیرفته‌اند.(۱۰) [[قرآن]] هرچند در این باره گزارشی ندارد، بر اساس ظاهر برخی [[آیات]] (بقره / ۲، ۵۸ ـ ۵۹؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۱) در کنار [[تفسیر]] [[مفسران]] از آن می‌‌توان گفت که همه افراد آمده از [[مصر]] در [[تیه]] نمردند و گروهی از آنان وارد [[سرزمین مقدس]] شدند. (<= [[باب حطّه]]) البته [[هویت]] [[تاریخی]] و [[دینی]] یکسانی که [[قرآن]] برای همه نسل‌های [[بنی اسرائیل]] ترسیم کرده و با مخاطب قرار دادن [[یهودیان]] [[عصر نزول]]، به [[نعمت]] و [[لغزش‌ها]] و [[انحرافات]] نسل‌های پیشین آنان اشاره می‌‌کند، مطلب یاد شده را به چالش می‌‌کشد. (نک: بقره / ۲، ۴۰ ـ ۶۵)		بیشتر (۱) [[مفسران شیعه]] (۲) و [[سنی]] (۳) هماهنگ با گزارش [[تورات]] (۴) و با پذیرش دیدگاه [[ابن عباس]] (۵) [[معتقد]] به حضور و مرگ موسی و هارون{{ع}} در دوران [[تیه]] هستند. این دیدگاه از سوی پاره ای از [[احادیث]] منسوب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز [[تأیید]] شده است.(۶) در مقابل، برخی چون زجّاج با استناد به [[نفرین]] موسی{{ع}} ([[مائده]] / ۵، ۲۶) و [[تفسیر]] آن به درخواست جدایی از [[بنی اسرائیل]] و نیز با اشاره به [[عذاب]] بودن دوران تیه و معذب نشدن [[پیامبران]]، [[اعتقاد]] به حضور آن دو در تیه را برنتابیده‌اند.(۷) در پاسخ این [[استدلال]]، بر تفسیرِ دیگری که برای نفرین موسی{{ع}} گفته‌اند تأکید شده است و اینکه [[تحمل]] دوران تیه همانند خنک شدن [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} برای موسی و هارون{{ع}}آسان و موجب ارتقای [[درجات معنوی]] آنان شد؛(۸) همچنین شماری از [[مفسران]] با پذیرش دیدگاه [[قتاده]] بر این باورند که افزون بر موسی و هارون{{ع}}، همه افراد بیرون آمده از [[مصر]] نیز در دوران تیه مردند و تنها [[یوشع]] و کالب زنده مانده، همراه [[نسل]] جدید بنی اسرائیل به [[سرزمین مقدس]] قدم نهادند.(۹) این دیدگاه همان گزارش تورات است که برخی با اعتقاد به مرگ بیشتر و نه همه افراد یاد شده، آن را نپذیرفته‌اند.(۱۰) [[قرآن]] هرچند در این باره گزارشی ندارد، بر اساس ظاهر برخی [[آیات]] (بقره / ۲، ۵۸ ـ ۵۹؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۱) در کنار [[تفسیر]] [[مفسران]] از آن می‌‌توان گفت که همه افراد آمده از [[مصر]] در [[تیه]] نمردند و گروهی از آنان وارد [[سرزمین مقدس]] شدند. (<= [[باب حطّه]]) البته [[هویت]] [[تاریخی]] و [[دینی]] یکسانی که [[قرآن]] برای همه نسل‌های [[بنی اسرائیل]] ترسیم کرده و با مخاطب قرار دادن [[یهودیان]] [[عصر نزول]]، به [[نعمت]] و [[لغزش‌ها]] و [[انحرافات]] نسل‌های پیشین آنان اشاره می‌‌کند، مطلب یاد شده را به چالش می‌‌کشد. (نک: بقره / ۲، ۴۰ ـ ۶۵)

Msadeq: /* نزول من و سلوی */

2024-04-09T10:33:38Z

نزول من و سلوی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۳
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم » سوره بقره، آیه ۵۷.</ref> گروهی از [[مفسران شیعه]]<ref>التبیان، ج ۱، ص۲۶۹؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ المیزان، ج ۱۸، ص۱۴۱.</ref> و [[سنی]]<ref>جامع البیان، ج ۹، ص۱۲۰؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}} [[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ ج ۲، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>		[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم » سوره بقره، آیه ۵۷.</ref> گروهی از [[مفسران شیعه]]<ref>التبیان، ج ۱، ص۲۶۹؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ المیزان، ج ۱۸، ص۱۴۱.</ref> و [[سنی]]<ref>جامع البیان، ج ۹، ص۱۲۰؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}} [[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ ج ۲، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>

	=== [[نزول]] من و ~~سلوی~~===		=== [[نزول]] «مَنَّ» و «سَّلوی»===
	نزول «منّ» (دانه‌هایی به اندازه تخم گشنیز، سفید مایل به زرد با طعم نان روغنی)~~(۱)~~ و «سلوی» (بلدرچین) از دیگر [[نعمت‌های خدا]] بر بنی اسرائیل در بیابان است: ~~«..~~. و ~~اَنزَلنا عَلَیکُمُ المَنَّ والسَّلوی کُلوا مِن طَیِّبـتِ~~ ما ~~رَزَقنـکُم~~.~~»... (بقره~~ / ~~۲، ۵۷)~~ بیشتر مفسران شیعه ~~(۲)~~ و سنی ~~(۳)~~ بر نزول منّ و سلوی در دوران سرگردانی در تیه تصریح کرده‌اند. بنی اسرائیل در بیابان فقط با منّ و سلوی [[تغذیه]] می‌‌کردند، از این رو با یادآوری غذاهای متنوعی چون سبزی، خیار، [[سیر]]، عدس و پیاز که در [[مصر]] به خوردن آن [[عادت]] کرده بودند، از یکنواختی غذا [[شکوه]] کرده، خواستار تنوع غذایی شدند:(۴) ~~«و اِذ قُلتُم یـموسی لَن نَصبِرَ عَلی طَعامٍ~~ و ~~احِدٍ فَادعُ لَنا رَبَّکَ یُخرِج لَنا مِمّا تُنبِتُ الاَرضُ مِن بَقلِها وقِثّائِها وفومِها~~ و ~~عَدَسِها وبَصَلِها~~.».. ~~(بقره~~ / ~~۲، ۶۱)؛~~ اما بر اساس گزارش [[تورات]]، [[نزول]] منّ و سلوی برای نخستین بار ۴۵ [[روز]] پس از خروج در صحرای «سین» واقع در میان «ایلیم» و [[کوه سینا]] و پیش از [[گرفتاری]] [[تیه]] بوده است.~~(۵)~~ هنگامی که [[بنی اسرائیل]] با یادکرد دیگ‌های پرگوشت در مصر و [[سخن گفتن]] از [[مرگ]] خویش در بیابان بر اثر [[گرسنگی]]، به [[موسی]]{{ع}} [[اعتراض]] کردند، [[خداوند]] انبوهی از منّ و سلوی را فرستاد و [[قوم]] [[سرگردان]] تا پایان ۴۰ سال از نان «من» که همه [[روزه]] به جز روزهای [[شنبه]] نازل می‌‌شد، [[تغذیه]] می‌‌کرد.~~(۶) (~~<~~= مَنّ و سلوی)~~		نزول «منّ» (دانه‌هایی به اندازه تخم گشنیز، سفید مایل به زرد با طعم نان روغنی)<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۱۱: ۷ - ۸؛ [[قاموس]] الکتاب المقدس، ص۸۳۹، «مَنّ».</ref> و «سلوی» (بلدرچین) از دیگر [[نعمت‌های خدا]] بر بنی اسرائیل در بیابان است: {{متن قرآن\|وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم و ترانگبین و بلدرچین برایتان فرو فرستادیم (و گفتیم) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم، بخورید. و آنان بر ما ستم نکردند بلکه بر خویشتن ستم روا می‌داشتند» سوره بقره، آیه ۵۷.</ref> بیشتر مفسران شیعه <ref>التبیان، ج ۱، ص۲۵۹؛ [[مجمع البیان]]، ج ۱، ص۲۲۵؛ [[المیزان]]، ج ۶، ص۲۲۶.</ref> و سنی <ref>[[جامع البیان]]، ج ۱، ص۴۲۴؛ [[تفسیر ابی السعود]]، ج ۶، ص۳۳؛ [[الکشاف]]، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳.</ref> بر نزول منّ و سلوی در دوران سرگردانی در تیه تصریح کرده‌اند. بنی اسرائیل در بیابان فقط با منّ و سلوی [[تغذیه]] می‌‌کردند، از این رو با یادآوری غذاهای متنوعی چون سبزی، خیار، [[سیر]]، عدس و پیاز که در [[مصر]] به خوردن آن [[عادت]] کرده بودند، از یکنواختی غذا [[شکوه]] کرده، خواستار تنوع غذایی شدند: {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم به خاطر ما از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین می‌رویاند، از سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز، بر آورد. او گفت: آیا چیز پست‌تر را به جای چیز بهتر می‌خواهید؟ به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست؛ و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد و سزاوار خشم خداوند شدند زیرا نشانه‌های خداوند را انکار می‌کردند و پیامبران را ناحقّ می‌کشتند؛ این بدان روی بود که سرکشی ورزیدند و از اندازه، می‌گذشتند» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref>.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۴۱ - ۴۴۲؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ [[التفسیر الکبیر]]، ج ۳، ص۹۸ - ۹۹ قس: الکتاب المقدس، اعداد ۱۱: ۴ - ۱۵، ۳۱ - ۳۳.</ref> اما بر اساس گزارش [[تورات]]، [[نزول]] منّ و سلوی برای نخستین بار ۴۵ [[روز]] پس از خروج در صحرای «سین» واقع در میان «ایلیم» و [[کوه سینا]] و پیش از [[گرفتاری]] [[تیه]] بوده است.<ref>الکتاب المقدس، خروج ۱۶: ۱ - ۱۶.</ref> هنگامی که [[بنی اسرائیل]] با یادکرد دیگ‌های پرگوشت در مصر و [[سخن گفتن]] از [[مرگ]] خویش در بیابان بر اثر [[گرسنگی]]، به [[موسی]]{{ع}} [[اعتراض]] کردند، [[خداوند]] انبوهی از منّ و سلوی را فرستاد و [[قوم]] [[سرگردان]] تا پایان ۴۰ سال از نان «من» که همه [[روزه]] به جز روزهای [[شنبه]] نازل می‌‌شد، [[تغذیه]] می‌‌کرد.<ref>الکتاب المقدس، خروج ۱۶: ۱ - ۲۵.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	۱. الکتاب المقدس، ~~اعداد ۱۱~~: ۷ - ~~۸؛ [[قاموس]] الکتاب المقدس، ص۸۳۹، «مَنّ»~~.
	۲. ~~التبیان، ج ۱، ص۲۵۹؛~~ [[~~مجمع البیان~~]]، ~~ج ۱، ص۲۲۵؛~~ [[~~المیزان~~]]، ~~ج ۶، ص۲۲۶.~~
	۳. [[~~جامع البیان]]، ج ۱، ص۴۲۴؛ [[تفسیر ابی السعود]]، ج ۶، ص۳۳؛ [[الکشاف~~]]، ~~ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳.~~
	۴. جامع البیان، ج ۱، ص۴۴۱ - ۴۴۲؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۳۸ - ۲۳۹؛ [[التفسیر الکبیر]]، ج ۳، ص۹۸ - ۹۹ قس: الکتاب المقدس، اعداد ۱۱: ۴ - ۱۵، ۳۱ - ۳۳.
	~~۵. الکتاب المقدس، خروج ۱۶: ۱ - ۱۶.~~
	~~۶. همان ۱۶: ۱ - ۲۵~~.

	.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	===جاری شدن چشمه از سنگ===		===جاری شدن چشمه از سنگ===
	هنگامی که بنی اسرائیل از نبود آب و [[تشنگی]] در بیابان شکوه کردند،(۱) [[حضرت موسی]]{{ع}} در پی درخواست آب از [[خدا]] و با [[هدایت]] [[وحی الهی]]، عصای خود را بر سنگ کوبید و ۱۲ چشمه به تعداد ۱۲ [[قبیله]] بنی اسرائیل جاری شد که همگی از آن [[سیراب]] شدند: «و اَوحَینا اِلی موسی اِذِ استَسقـهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاکَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا قَد عَلِمَ کُلُّ اُناسٍ مَشرَبَهُم.»... ([[اعراف]] / ۷، ۱۶۰ و نیز بقره / ۲، ۶۰) به [[اعتقاد]] اغلب [[مفسران]] نخستینی چون [[ابن عباس]]، سدی، [[مجاهد]]، [[قتاده]]، [[ابن زید]] (۲) و مفسران متأخر [[شیعه]] (۳) و [[سنی]]،(۴) جاری شدن چشمه‌های یاد شده نیز در [[زمان]] [[سرگردانی]] آنان بوده است. البته چنان که برخی نیز گفته‌اند، در [[آیه]] دلیلی بر دیدگاه یاد شده وجود ندارد؛(۵) اما قراین پیشگفته نشان می‌‌دهند که در [[وادی تیه]] بوده است.		هنگامی که بنی اسرائیل از نبود آب و [[تشنگی]] در بیابان شکوه کردند،(۱) [[حضرت موسی]]{{ع}} در پی درخواست آب از [[خدا]] و با [[هدایت]] [[وحی الهی]]، عصای خود را بر سنگ کوبید و ۱۲ چشمه به تعداد ۱۲ [[قبیله]] بنی اسرائیل جاری شد که همگی از آن [[سیراب]] شدند: «و اَوحَینا اِلی موسی اِذِ استَسقـهُ قَومُهُ اَنِ اضرِب بِعَصاکَ الحَجَرَ فَانبَجَسَت مِنهُ اثنَتا عَشرَةَ عَینـًا قَد عَلِمَ کُلُّ اُناسٍ مَشرَبَهُم.»... ([[اعراف]] / ۷، ۱۶۰ و نیز بقره / ۲، ۶۰) به [[اعتقاد]] اغلب [[مفسران]] نخستینی چون [[ابن عباس]]، سدی، [[مجاهد]]، [[قتاده]]، [[ابن زید]] (۲) و مفسران متأخر [[شیعه]] (۳) و [[سنی]]،(۴) جاری شدن چشمه‌های یاد شده نیز در [[زمان]] [[سرگردانی]] آنان بوده است. البته چنان که برخی نیز گفته‌اند، در [[آیه]] دلیلی بر دیدگاه یاد شده وجود ندارد؛(۵) اما قراین پیشگفته نشان می‌‌دهند که در [[وادی تیه]] بوده است.

Msadeq: /* سایه بانی ابر */

2024-04-09T10:27:50Z

سایه بانی ابر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۷
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	==رخدادهای [[تیه]]==		==رخدادهای [[تیه]]==
	[[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش می‌‌کند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم و ترانگبین و بلدرچین برایتان فرو فرستادیم (و گفتیم) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم، بخورید. و آنان بر ما ستم نکردند بلکه بر خویشتن ستم روا می‌داشتند» سوره بقره، آیه ۵۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایه‌بان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم می‌کردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن\|يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى}}<ref>«ای بنی اسرائیل! ما شما را از دشمنتان رهایی بخشیدیم و با شما در سوی راست (کوه) طور وعده نهادیم و برای شما ترنجبین و بلدرچین فرو فرستادیم» سوره طه، آیه ۸۰.</ref>، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این قبیل‌اند:		[[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش می‌‌کند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم و ترانگبین و بلدرچین برایتان فرو فرستادیم (و گفتیم) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم، بخورید. و آنان بر ما ستم نکردند بلکه بر خویشتن ستم روا می‌داشتند» سوره بقره، آیه ۵۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایه‌بان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم می‌کردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن\|يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى}}<ref>«ای بنی اسرائیل! ما شما را از دشمنتان رهایی بخشیدیم و با شما در سوی راست (کوه) طور وعده نهادیم و برای شما ترنجبین و بلدرچین فرو فرستادیم» سوره طه، آیه ۸۰.</ref>، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این قبیل‌اند:
	===~~[[سایه]] [[بانی]]~~ [[ابر]]===		===سایه‌بانی [[ابر]]===
	[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: «و ~~ظَـلَّلنا عَلَیکُمُ الغَمام.~~».~~.. (بقره~~ / ~~۲، ۵۷)~~ گروهی از [[مفسران شیعه]] ~~(۱)~~ و [[سنی]] ~~(۲)~~ به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.~~(۳)~~ هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}}[[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.~~(۴)~~		[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم » سوره بقره، آیه ۵۷.</ref> گروهی از [[مفسران شیعه]]<ref>التبیان، ج ۱، ص۲۶۹؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ المیزان، ج ۱۸، ص۱۴۱.</ref> و [[سنی]]<ref>جامع البیان، ج ۹، ص۱۲۰؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۸.</ref> هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}} [[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.<ref>جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ ج ۲، ص۱۶۰.</ref>.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	~~۱. التبیان،~~ ج ۱، ~~ص۲۶۹؛ [[~~مجمع ~~البیان]]،~~ ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ ~~[[المیزان]]،~~ ج ~~۱۸، ص۱۴۱~~.
	۲. [[~~جامع البیان~~]]، ~~ج ۹، ص۱۲۰؛~~ [[~~الکشاف~~]]، ~~ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛~~ [[~~تفسیر بیضاوی~~]]، ~~ج ۲، ص۳۱۴.~~
	~~۳. جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴ - ۴۲۵؛ التبیان، ج ۱، ص۲۵۸.~~
	~~۴. جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۴ - ۲۲۵؛ الکشاف، ج ۱، ص۶۲۲ - ۶۲۳؛ ج ۲، ص۱۶۰~~.

	.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	=== [[نزول]] من و سلوی===		=== [[نزول]] من و سلوی===
	نزول «منّ» (دانه‌هایی به اندازه تخم گشنیز، سفید مایل به زرد با طعم نان روغنی)(۱) و «سلوی» (بلدرچین) از دیگر [[نعمت‌های خدا]] بر بنی اسرائیل در بیابان است: «... و اَنزَلنا عَلَیکُمُ المَنَّ والسَّلوی کُلوا مِن طَیِّبـتِ ما رَزَقنـکُم.»... (بقره / ۲، ۵۷) بیشتر مفسران شیعه (۲) و سنی (۳) بر نزول منّ و سلوی در دوران سرگردانی در تیه تصریح کرده‌اند. بنی اسرائیل در بیابان فقط با منّ و سلوی [[تغذیه]] می‌‌کردند، از این رو با یادآوری غذاهای متنوعی چون سبزی، خیار، [[سیر]]، عدس و پیاز که در [[مصر]] به خوردن آن [[عادت]] کرده بودند، از یکنواختی غذا [[شکوه]] کرده، خواستار تنوع غذایی شدند:(۴) «و اِذ قُلتُم یـموسی لَن نَصبِرَ عَلی طَعامٍ و احِدٍ فَادعُ لَنا رَبَّکَ یُخرِج لَنا مِمّا تُنبِتُ الاَرضُ مِن بَقلِها وقِثّائِها وفومِها و عَدَسِها وبَصَلِها.».. (بقره / ۲، ۶۱)؛ اما بر اساس گزارش [[تورات]]، [[نزول]] منّ و سلوی برای نخستین بار ۴۵ [[روز]] پس از خروج در صحرای «سین» واقع در میان «ایلیم» و [[کوه سینا]] و پیش از [[گرفتاری]] [[تیه]] بوده است.(۵) هنگامی که [[بنی اسرائیل]] با یادکرد دیگ‌های پرگوشت در مصر و [[سخن گفتن]] از [[مرگ]] خویش در بیابان بر اثر [[گرسنگی]]، به [[موسی]]{{ع}} [[اعتراض]] کردند، [[خداوند]] انبوهی از منّ و سلوی را فرستاد و [[قوم]] [[سرگردان]] تا پایان ۴۰ سال از نان «من» که همه [[روزه]] به جز روزهای [[شنبه]] نازل می‌‌شد، [[تغذیه]] می‌‌کرد.(۶) (<= مَنّ و سلوی)		نزول «منّ» (دانه‌هایی به اندازه تخم گشنیز، سفید مایل به زرد با طعم نان روغنی)(۱) و «سلوی» (بلدرچین) از دیگر [[نعمت‌های خدا]] بر بنی اسرائیل در بیابان است: «... و اَنزَلنا عَلَیکُمُ المَنَّ والسَّلوی کُلوا مِن طَیِّبـتِ ما رَزَقنـکُم.»... (بقره / ۲، ۵۷) بیشتر مفسران شیعه (۲) و سنی (۳) بر نزول منّ و سلوی در دوران سرگردانی در تیه تصریح کرده‌اند. بنی اسرائیل در بیابان فقط با منّ و سلوی [[تغذیه]] می‌‌کردند، از این رو با یادآوری غذاهای متنوعی چون سبزی، خیار، [[سیر]]، عدس و پیاز که در [[مصر]] به خوردن آن [[عادت]] کرده بودند، از یکنواختی غذا [[شکوه]] کرده، خواستار تنوع غذایی شدند:(۴) «و اِذ قُلتُم یـموسی لَن نَصبِرَ عَلی طَعامٍ و احِدٍ فَادعُ لَنا رَبَّکَ یُخرِج لَنا مِمّا تُنبِتُ الاَرضُ مِن بَقلِها وقِثّائِها وفومِها و عَدَسِها وبَصَلِها.».. (بقره / ۲، ۶۱)؛ اما بر اساس گزارش [[تورات]]، [[نزول]] منّ و سلوی برای نخستین بار ۴۵ [[روز]] پس از خروج در صحرای «سین» واقع در میان «ایلیم» و [[کوه سینا]] و پیش از [[گرفتاری]] [[تیه]] بوده است.(۵) هنگامی که [[بنی اسرائیل]] با یادکرد دیگ‌های پرگوشت در مصر و [[سخن گفتن]] از [[مرگ]] خویش در بیابان بر اثر [[گرسنگی]]، به [[موسی]]{{ع}} [[اعتراض]] کردند، [[خداوند]] انبوهی از منّ و سلوی را فرستاد و [[قوم]] [[سرگردان]] تا پایان ۴۰ سال از نان «من» که همه [[روزه]] به جز روزهای [[شنبه]] نازل می‌‌شد، [[تغذیه]] می‌‌کرد.(۶) (<= مَنّ و سلوی)

Msadeq: /* رخدادهای تیه */

2024-04-09T10:21:00Z

رخدادهای تیه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۱
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	==رخدادهای [[تیه]]==		==رخدادهای [[تیه]]==
	[[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش می‌‌کند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد (~~بقره~~ / ~~۲، ۵۷، ۶۰؛ [[اعراف]]~~ / ~~۷، ۱۶۰؛ طه~~ / ~~۲۰، ۸۰)~~، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این ~~قبیل اند~~:		[[قرآن]] پاره ای از حوادث و [[معجزات]] رخ داده برای [[بنی اسرائیل]] در مسیر [[حرکت]] به [[سرزمین موعود]] را گزارش می‌‌کند. هرچند بیان و دلالت صریحی در [[آیات]] مبنی بر وقوع آنها در [[وادی تیه]] و دوران [[سرگردانی]] در آن وجود ندارد {{متن قرآن\|وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و ابر را سایه‌بان شما کردیم و ترانگبین و بلدرچین برایتان فرو فرستادیم (و گفتیم) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم، بخورید. و آنان بر ما ستم نکردند بلکه بر خویشتن ستم روا می‌داشتند» سوره بقره، آیه ۵۷.</ref>، {{متن قرآن\|وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«و آنان را به دوازده سبط که هر یک امتی بود بخش کردیم و چون قوم موسی از وی آب خواستند به موسی وحی کردیم که با چوبدست خود به (آن) سنگ بزن! و دوازده چشمه از آن فرا جوشید هر گروهی آبشخور خویش بازشناخت، و ابر را بر آنان سایه‌بان کردیم و بر آنها ترانگبین و بلدرچین فرو فرستادیم (و گفتیم:) از چیزهای پاکیزه‌ای که روزیتان کرده‌ایم بخورید و آنان به ما ستم نورزیدند که بر خویشتن ستم می‌کردند» سوره اعراف، آیه ۱۶۰.</ref>، {{متن قرآن\|يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَوَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى}}<ref>«ای بنی اسرائیل! ما شما را از دشمنتان رهایی بخشیدیم و با شما در سوی راست (کوه) طور وعده نهادیم و برای شما ترنجبین و بلدرچین فرو فرستادیم» سوره طه، آیه ۸۰.</ref>، بر اساس گزارش [[تورات]]، [[سیاق آیات]] مربوط، تصریح شمار چشمگیری از [[مفسران]] نامدار [[شیعه]] و [[سنی]] و پاره ای قراین دیگر، حوادث و معجزات یاد شده در وادی تیه روی داده است، به ویژه آنکه مدت زمانی که [[بنی اسرائیل]] پس از خروج و پیش از دچار شدن به [[سرگردانی]] در بیابان سپری کردند، در مقایسه با دوران ۴۰ ساله [[تیه]] بسیار اندک و ناچیز بوده است. حوادث و [[معجزات]] یاد شده از این قبیل‌اند:
	===[[سایه]] [[بانی]] [[ابر]]===		===[[سایه]] [[بانی]] [[ابر]]===
	[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: «و ظَـلَّلنا عَلَیکُمُ الغَمام.»... (بقره / ۲، ۵۷) گروهی از [[مفسران شیعه]] (۱) و [[سنی]] (۲) به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.(۳) هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}}[[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.(۴)		[[خداوند]][[سایه]] افکندن ابر بر سر بنی اسرائیل در بیابان را به عنوان یکی از نعمت‌های خویش، به آنان یادآوری می‌‌کند: «و ظَـلَّلنا عَلَیکُمُ الغَمام.»... (بقره / ۲، ۵۷) گروهی از [[مفسران شیعه]] (۱) و [[سنی]] (۲) به تبع [[مفسران صحابی]] و نخستینی چون [[ابن عباس]]، [[وهب بن منبه]]، ربیع و [[ابن اسحاق]]، [[نعمت]] یاد شده را مربوط به دوران سرگردانی در تیه دانسته‌اند.(۳) هنگامی که بنی اسرائیل نادم از [[نافرمانی]] خویش، از گرمای [[خورشید]] بیابان نزد [[موسی]]{{ع}}[[شکوه]] کردند، خداوند به وسیله ابر بر آنان سایه افکند.(۴)

Msadeq: /* تیه در قرآن */

2024-04-09T10:18:55Z

تیه در قرآن

نمایش تغییرات

Msadeq: /* تیه در تورات */

2024-04-09T08:23:33Z

تیه در تورات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۳
خط ۴:		خط ۴:

	==تیه در [[تورات]]==		==تیه در [[تورات]]==
	[[راز]] [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] از ورود به [[کنعان]]، [[سرگردانی]] آنان در بیابان و انبوهی از رخدادهای تلخ و شیرین این سال‌ها به شکل مبسوطی در [[عهد عتیق]] گزارش شده است. «سِفر اعداد» که بخش عمده آن [[روایتگر]] این دوره از [[تاریخ]] بنی اسرائیل است، در تورات [[عبری]]، با نام «در بیابان» خوانده می‌‌شده است.~~(۱)~~ بنا به [[روایت]] تورات، بنی اسرائیل در پی خروج از [[مصر]] ~~(۱۴۴۶ ق. م.)~~ و با عبور از [[دریای سرخ]]، مناطقی چون [[کوه طور]] ([[سینا]])، بخش‌های گوناگون [[صحرای سینا]] همانند بیابان‌های سین، [[فاران]] و توقفگاه‌های متعدد آن را پشت سر گذاشته، به بیابانی به نام «قادش برنیع» می‌‌رسند که نزدیک‌ترین بخش صحرای سینا به مرزهای جنوبی کنعان و پس از [[کوه سینا]]، مشهورترین مکان در تاریخ سرگردانی آنان است. بیشترین سال‌های سرگردانی ۴۰ ساله بنی اسرائیل در این منطقه سپری شده است.~~(۲)~~ اینجاست که [[موسی]]{{ع}} ۱۲ نفر از سران [[قبایل]] را برای بررسی شرایط جغرافیایی، [[اقتصادی]]، امکانات و وضعیت [[دفاعی]] [[سرزمین کنعان]] به سمت مرزهای جنوبی آن روانه می‌‌کند ~~(۱۴۴۳ ق. م.)~~. آنان پس از ۴۰ [[روز]] بازگشته، از حاصلخیزی و [[جنگجویان]] غول پیکر و نیرومند آن [[سرزمین]] و حصارهای دفاعی بلند و مستحکم [[شهرها]] خبر می‌‌دهند. از این افراد تنها دو نفر به نام‌های یوشَع بن نون و [[کالیب]] ~~ابن یَفُنَّه~~ با [[اعتماد به خدا]] و یادآوری امدادها و [[وعده‌های الهی]]، بنی اسرائیل را برای فتح [[سرزمین موعود]] [[ترغیب]] می‌‌کنند؛ اما ۱۰ نفر دیگر که با دیدن آن اوضاع، به [[هراس]] افتاده بودند، با سخنان خود و [[شکست ناپذیر]] خواندن [[دشمن]]، [[بنی اسرائیل]] را نیز دچار [[رعب]] و [[وحشت]] می‌‌کنند، برای همین آنان کشته شدن مردان و [[اسارت]] [[زنان]] و [[فرزندان]] [[قوم]] را نتیجه محتوم [[رویارویی]] با چنین [[دشمنی]] خوانده، از [[فرمان خدا]] مبنی بر [[جنگ]] با آنان سر باز می‌‌زنند. تلاش [[موسی]]{{ع}}، [[هارون]]{{ع}} و [[یوشع]] و [[کالیب]] نیز در این باره ثمرساز نشد و بنی اسرائیل با ابراز [[ندامت]] از ترک [[مصر]] و با طرح ایده [[انتخاب]] [[رهبری]] جدید، به [[فکر]] بازگشت دوباره به مصر افتادند.		[[راز]] [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] از ورود به [[کنعان]]، [[سرگردانی]] آنان در بیابان و انبوهی از رخدادهای تلخ و شیرین این سال‌ها به شکل مبسوطی در [[عهد عتیق]] گزارش شده است. «سِفر اعداد» که بخش عمده آن [[روایتگر]] این دوره از [[تاریخ]] بنی اسرائیل است، در تورات [[عبری]]، با نام «در بیابان» خوانده می‌‌شده است.<ref>قاموس الکتاب المقدس، ص۶۰۹.</ref> بنا به [[روایت]] تورات، بنی اسرائیل در پی خروج از [[مصر]] و با عبور از [[دریای سرخ]]، مناطقی چون [[کوه طور]] ([[سینا]])، بخش‌های گوناگون [[صحرای سینا]] همانند بیابان‌های سین، [[فاران]] و توقفگاه‌های متعدد آن را پشت سر گذاشته، به بیابانی به نام «قادش برنیع» می‌‌رسند که نزدیک‌ترین بخش صحرای سینا به مرزهای جنوبی کنعان و پس از [[کوه سینا]]، مشهورترین مکان در تاریخ سرگردانی آنان است. بیشترین سال‌های سرگردانی ۴۰ ساله بنی اسرائیل در این منطقه سپری شده است.<ref> التفسیر التطبیقی، ص۲۷۰ - ۲۷۱؛ الکتاب المقدس، خروج ۱۵: ۲۲؛ اعداد ۱۰: ۱۱ - ۱۲، ۱۰: ۳۳؛ اعداد ۲۰: ۱</ref> اینجاست که [[موسی]]{{ع}} ۱۲ نفر از سران [[قبایل]] را برای بررسی شرایط جغرافیایی، [[اقتصادی]]، امکانات و وضعیت [[دفاعی]] [[سرزمین کنعان]] به سمت مرزهای جنوبی آن روانه می‌‌کند. آنان پس از ۴۰ [[روز]] بازگشته، از حاصلخیزی و [[جنگجویان]] غول پیکر و نیرومند آن [[سرزمین]] و حصارهای دفاعی بلند و مستحکم [[شهرها]] خبر می‌‌دهند. از این افراد تنها دو نفر به نام‌های [[یوشَع بن نون]] و [[کالیب ابن یَفُنَّه]] با [[اعتماد به خدا]] و یادآوری امدادها و [[وعده‌های الهی]]، بنی اسرائیل را برای فتح [[سرزمین موعود]] [[ترغیب]] می‌‌کنند؛ اما ۱۰ نفر دیگر که با دیدن آن اوضاع، به [[هراس]] افتاده بودند، با سخنان خود و [[شکست ناپذیر]] خواندن [[دشمن]]، [[بنی اسرائیل]] را نیز دچار [[رعب]] و [[وحشت]] می‌‌کنند، برای همین آنان کشته شدن مردان و [[اسارت]] [[زنان]] و [[فرزندان]] [[قوم]] را نتیجه محتوم [[رویارویی]] با چنین [[دشمنی]] خوانده، از [[فرمان خدا]] مبنی بر [[جنگ]] با آنان سر باز می‌‌زنند. تلاش [[موسی]]{{ع}}، [[هارون]]{{ع}} و [[یوشع]] و [[کالیب]] نیز در این باره ثمرساز نشد و بنی اسرائیل با ابراز [[ندامت]] از ترک [[مصر]] و با طرح ایده [[انتخاب]] [[رهبری]] جدید، به [[فکر]] بازگشت دوباره به مصر افتادند.

	به [[کیفر]] این [[بی‌ایمانی]] و [[تمرد]] آشکار که به رغم [[مشاهده]] [[معجزات]] و امدادهای فراوان [[الهی]] صورت می‌‌گرفت، [[خداوند]] از [[محرومیت]] ۴۰ ساله قوم از ورود به [[سرزمین موعود]] و [[مرگ]] همه افراد ۲۰ ساله و بالاتر از ۲۰ سال به جز یوشع و کالیب در طی این مدت خبر می‌‌دهد. بنی اسرائیل با [[آگاهی]] از این [[کیفر الهی]] و نادم از [[نافرمانی]] خویش، برای جنگ اعلام [[آمادگی]] کرده، به رغم [[نهی]] موسی{{ع}} در تلاشی ناموفق برای ورود به [[سرزمین مقدس]] با [[عمالقه]] و کنعانی‌ها درگیر و از سوی آنان مورد [[یورش]] و تعقیب قرار می‌‌گیرند.(۳) آنها در ادامه تلاش برای ورود به [[کنعان]]، پس از درگیری با ساکنان «عراد» در جنوب [[اورشلیم]] که مانع عبور بنی اسرائیل از [[سرزمین]] خویش شدند، ناگزیر به سمت جنوب [[بحرالمیت]][[تغییر]] مسیر می‌‌دهند تا از راه [[کشور]] «أدوم» (بخشی از [[اردن]] کنونی) وارد سرزمین موعود شوند. با ممانعت [[پادشاه]] «[[ادوم]]»، بنی اسرائیل کشور یاد شده را دور زده، در موازات بحرالمیت به سوی سرزمین «[[عمون]]» واقع در [[مرز]] شمالی اردن با [[سوریه]] [[حرکت]] می‌‌کنند. پیمایش این مسیر طولانی و سختی‌های راه، آنان را به شدت دچار فرسایش می‌‌کند.		به [[کیفر]] این [[بی‌ایمانی]] و [[تمرد]] آشکار که به رغم [[مشاهده]] [[معجزات]] و امدادهای فراوان [[الهی]] صورت می‌‌گرفت، [[خداوند]] از [[محرومیت]] ۴۰ ساله قوم از ورود به [[سرزمین موعود]] و [[مرگ]] همه افراد ۲۰ ساله و بالاتر از ۲۰ سال به جز یوشع و کالیب در طی این مدت خبر می‌‌دهد. بنی اسرائیل با [[آگاهی]] از این [[کیفر الهی]] و نادم از [[نافرمانی]] خویش، برای جنگ اعلام [[آمادگی]] کرده، به رغم [[نهی]] موسی{{ع}} در تلاشی ناموفق برای ورود به [[سرزمین مقدس]] با [[عمالقه]] و کنعانی‌ها درگیر و از سوی آنان مورد [[یورش]] و تعقیب قرار می‌‌گیرند.<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۱۳: ۱ - ۳۳، ۱۴: ۱ - ۴۵؛ تثنیه ۱ - ۳.</ref> آنها در ادامه تلاش برای ورود به [[کنعان]]، پس از درگیری با ساکنان «عراد» در جنوب [[اورشلیم]] که مانع عبور بنی اسرائیل از [[سرزمین]] خویش شدند، ناگزیر به سمت جنوب [[بحرالمیت]][[تغییر]] مسیر می‌‌دهند تا از راه [[کشور]] «أدوم» (بخشی از [[اردن]] کنونی) وارد سرزمین موعود شوند. با ممانعت [[پادشاه]] «[[ادوم]]»، بنی اسرائیل کشور یاد شده را دور زده، در موازات بحرالمیت به سوی سرزمین «[[عمون]]» واقع در [[مرز]] شمالی اردن با [[سوریه]] [[حرکت]] می‌‌کنند. پیمایش این مسیر طولانی و سختی‌های راه، آنان را به شدت دچار فرسایش می‌‌کند.

	قوم [[سرگردان]] پس از [[شکست]] «اموری‌ها» و «عمونی‌ها» و نیز [[تصرف]] سرزمین «باشان» واقع در مرزهای جنوبی سوریه با اردن و شرق رود اردن، در دشت‌های [[موآب]] (کرانه‌های [[غربی]] و شرقی رود [[اردن]]) روبه روی [[شهر]] [[اریحا]] [[اردو]] می‌‌زنند.~~(۴)~~ تلاش [[پادشاه]] [[موآب]] برای [[شکست]] [[بنی اسرائیل]] به کمک [[نفرین]] [[بلعم باعورا]]، [[انحراف]] شمار زیادی از [[قوم]] به وسیله [[زنان]] و [[دختران]] مدیان، [[بت پرستی]] و خوردن از گوشت قربانیان [[بت]] به [[دعوت]] آنها و در نتیجه [[مرگ]] شمار انبوهی بر اثر [[بیماری]] وبا و به [[کیفر]] این [[گناهان]] در دشت‌های یاد شده رخ می‌‌دهند ~~(۱۴۰۷ ق. م.)~~.		قوم [[سرگردان]] پس از [[شکست]] «اموری‌ها» و «عمونی‌ها» و نیز [[تصرف]] سرزمین «باشان» واقع در مرزهای جنوبی سوریه با اردن و شرق رود اردن، در دشت‌های [[موآب]] (کرانه‌های [[غربی]] و شرقی رود [[اردن]]) روبه روی [[شهر]] [[اریحا]] [[اردو]] می‌‌زنند.<ref>التفسیر التطبیقی، ص۲۷۰ - ۲۷۱؛ الکتاب مقدس، اعداد ۲۰: ۱۴ - ۲۱؛ ۲۱: ۱ - ۳۵.</ref> تلاش [[پادشاه]] [[موآب]] برای [[شکست]] [[بنی اسرائیل]] به کمک [[نفرین]] [[بلعم باعورا]]، [[انحراف]] شمار زیادی از [[قوم]] به وسیله [[زنان]] و [[دختران]] مدیان، [[بت پرستی]] و خوردن از گوشت قربانیان [[بت]] به [[دعوت]] آنها و در نتیجه [[مرگ]] شمار انبوهی بر اثر [[بیماری]] وبا و به [[کیفر]] این [[گناهان]] در دشت‌های یاد شده رخ می‌‌دهند.

	[[سرگردانی]] قوم در اینجا پایان می‌‌یابد و [[نسل]] جدید که [[خداوند]] در مدت سرگردانی، حضور خود را در [[آتش]] و [[ابر]] بر آنان آشکار می‌‌ساخت و بر [[همراهی]] و [[یاری]] آنان تأکید می‌‌کرد، پس از مرگ [[موسی]]{{ع}} و به [[فرماندهی]] [[یوشع]] از آنجا وارد [[سرزمین موعود]] می‌‌شوند ~~(۵) (۱۴۰۶ ق~~. ~~م.)~~.		[[سرگردانی]] قوم در اینجا پایان می‌‌یابد و [[نسل]] جدید که [[خداوند]] در مدت سرگردانی، حضور خود را در [[آتش]] و [[ابر]] بر آنان آشکار می‌‌ساخت و بر [[همراهی]] و [[یاری]] آنان تأکید می‌‌کرد، پس از مرگ [[موسی]]{{ع}} و به [[فرماندهی]] [[یوشع]] از آنجا وارد [[سرزمین موعود]] می‌‌شوند<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۲۲: ۱ - ۲۰، ۲۳: ۱ - ۱۲، ۲۵: ۱ - ۹.</ref>.

	در دوره ۴۰ ساله سرگردانی، حوادث تلخ و شیرین و [[جنگ]] و گریزهای فراوانی رخ می‌‌دهد و خداوند به تدریج آموزه‌های [[اعتقادی]] و [[احکام عملی]] را برای بنی اسرائیل می‌‌فرستد.(۶) [[میزان]] [[طاعت]] و [[بندگی]] آنان بارها آزموده می‌‌شود و خداوند به کرّات [[عهد]] خویش با ابراهیم و [[فرزندان]] او را به آنان یادآوری می‌‌کند.~~(۷)~~ رخدادهای مهمی چون [[نزول]] مَنّ و سلوی،~~(۸)~~ شکافتن چشمه آب از سنگ با [[عصای موسی]]،~~(۹)~~ آمدن ابر آتشین برای [[هدایت]] قوم،~~(۱۰)~~ نزول عذاب‌های متعدد،(۱۱) مرگ [[مریم]] ~~(۱۲)~~ ([[خواهر موسی]])، [[هارون]] و موسی{{ع}} ~~(۱۳)~~ همه در این دوره [[تاریخی]] رخ داده است.		در دوره ۴۰ ساله سرگردانی، حوادث تلخ و شیرین و [[جنگ]] و گریزهای فراوانی رخ می‌‌دهد و خداوند به تدریج آموزه‌های [[اعتقادی]] و [[احکام عملی]] را برای بنی اسرائیل می‌‌فرستد.<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۵: ۵ - ۳۱، ۶: ۱ - ۲۱، ۱۵: ۱ - ۳۱، ۲۸ - ۳۱، ۲۹: ۱ - ۴۰.</ref> [[میزان]] [[طاعت]] و [[بندگی]] آنان بارها آزموده می‌‌شود و خداوند به کرّات [[عهد]] خویش با ابراهیم و [[فرزندان]] او را به آنان یادآوری می‌‌کند.<ref>الکتاب المقدس، خروج ۱۹: ۱ - ۸، ۲۳: ۲۰ - ۲۶.</ref> رخدادهای مهمی چون [[نزول]] مَنّ و سلوی،<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۱۱: ۴ - ۳۲.</ref> شکافتن چشمه آب از سنگ با [[عصای موسی]]،<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۲۰: ۲ - ۱۲؛ قضاة ۱۵: ۱۹.</ref> آمدن ابر آتشین برای [[هدایت]] قوم،<ref>الکتاب المقدس، اعداد ۹: ۱۵ - ۲۳.</ref> نزول عذاب‌های متعدد،<ref>الکتاب المقدس، اعداد، ۱۱: ۱ - ۲، ۳۳ - ۳۵، ۲۵: ۱ - ۹.</ref> مرگ [[مریم]]<ref>الکتاب المقدس، اعداد، ۲۰: ۲.</ref> ([[خواهر موسی]])، [[هارون]] و موسی{{ع}}<ref>الکتاب المقدس، اعداد، ۲۰: ۲۲ - ۲۹؛ تثنیه ۳۴: ۴ - ۶.</ref> همه در این دوره [[تاریخی]] رخ داده است.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	۱. [[~~قاموس~~]] ~~الکتاب المقدس، ص۶۰۹.~~
	~~۲. التفسیر التطبیقی، ص۲۷۰ - ۲۷۱؛ الکتاب المقدس، خروج ۱۵: ۲۲؛ اعداد ۱۰: ۱۱ - ۱۲، ۱۰: ۳۳؛ اعداد ۲۰: ۱~~
	~~۳. الکتاب المقدس، اعداد ۱۳: ۱ - ۳۳، ۱۴: ۱ - ۴۵؛ تثنیه ۱ - ۳.~~
	~~۴. التفسیر التطبیقی، ص۲۷۰ - ۲۷۱؛ الکتاب~~ [[~~مقدس~~]]، ~~اعداد ۲۰: ۱۴ - ۲۱؛ ۲۱: ۱ - ۳۵.~~
	~~۵. الکتاب المقدس، اعداد ۲۲: ۱ - ۲۰، ۲۳: ۱ - ۱۲، ۲۵: ۱ - ۹.~~
	~~۶. همان، ۵: ۵ - ۳۱، ۶: ۱ - ۲۱، ۱۵: ۱ - ۳۱، ۲۸ - ۳۱، ۲۹: ۱ - ۴۰.~~
	~~۷. همان، خروج ۱۹: ۱ - ۸، ۲۳: ۲۰ - ۲۶.~~
	~~۸. همان، اعداد ۱۱: ۴ - ۳۲.~~
	~~۹. همان، ۲۰: ۲ - ۱۲؛ قضاة ۱۵: ۱۹.~~
	~~۱۰. همان، اعداد ۹: ۱۵ - ۲۳.~~
	~~۱۱. همان، ۱۱: ۱ - ۲، ۳۳ - ۳۵، ۲۵: ۱ - ۹.~~
	~~۱۲. همان، ۲۰: ۲.~~
	~~۱۳. همان، ۲۰: ۲۲ - ۲۹؛ تثنیه ۳۴: ۴ - ۶~~.

	.<ref>[[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)\|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
	==[[تیه]] در [[قرآن]]==		==[[تیه]] در [[قرآن]]==
	واژه تیه به معنای بیابانی که [[بنی اسرائیل]] در آن [[سرگردان]] شدند، در قرآن نیامده، بلکه از تعبیر «یَتیهونَ فِی الاَرض» ([[مائده]] / ۵، ۲۶) گرفته شده است. [[مورخان]] [[مسلمان]] (۱) و [[مفسران شیعه]] (۲) و [[سنی]] (۳) به تبع [[مفسران]] نخستین،[[سایه]] افکندن [[ابر]] بر سر بنی اسرائیل، [[نزول]] مَنّ و سلوی و پیدایش چشمه‌های [[دوازده گانه]] از سنگ برای آنان (بقره / ۲، ۵۷، ۶۰؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۰؛ طه / ۲۰، ۸۰)، همچنین [[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}} را در بیابان یاد شده دانسته‌اند.		واژه تیه به معنای بیابانی که [[بنی اسرائیل]] در آن [[سرگردان]] شدند، در قرآن نیامده، بلکه از تعبیر «یَتیهونَ فِی الاَرض» ([[مائده]] / ۵، ۲۶) گرفته شده است. [[مورخان]] [[مسلمان]] (۱) و [[مفسران شیعه]] (۲) و [[سنی]] (۳) به تبع [[مفسران]] نخستین،[[سایه]] افکندن [[ابر]] بر سر بنی اسرائیل، [[نزول]] مَنّ و سلوی و پیدایش چشمه‌های [[دوازده گانه]] از سنگ برای آنان (بقره / ۲، ۵۷، ۶۰؛ [[اعراف]] / ۷، ۱۶۰؛ طه / ۲۰، ۸۰)، همچنین [[مرگ]] [[موسی]] و [[هارون]]{{ع}} را در بیابان یاد شده دانسته‌اند.

Msadeq: /* واژه‌شناسی */

2024-04-09T08:18:47Z

واژه‌شناسی

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = تیه| عنوان مدخل  = [[تیه]]| مداخل مرتبط = [[تیه در قرآن]]| پرسش مرتبط  =}}
 ==واژه‌شناسی==
-[[فرهنگ]] نویسان [[عربی]]، [[تیه]] را در اصل، مصدرِ «تاهَ یَتیهُ»(۱) و به معنای سرگشته و [[سرگردان]] به راهی رفتن دانسته (۲) و برخی [[گمراه]] شدن در پی آن را نیز افزوده‌اند.(۳) معنای [[سرگردانی]] و [[گمراهی]] (حاصل مصدر) و [[حرکت]] با حالت سرگشته و سرگردان در پی گم کردن راه (۴) هم گفته شده است.(۵) بر اساس معانی یاد شده و به عنوان اسم صفت،(۶) بیابانی که به سبب نبود نشان راه،(۷) [[آدمی]] در آن گم و سرگردان شود نیز «تِیه» خوانده شده است (۸) و سرانجام در کاربردی دیگر و با اثرپذیری از [[قرآن]] ([[مائده]] / ۵، ۲۶) به عنوان اسم خاص (۹) به بیابانی گفته می‌‌شود که [[بنی اسرائیل]] * در پی خروج از [[مصر]] و بر اثر [[نافرمانی خداوند]]، ۴۰ سال در آن سرگردان و از ورود به [[سرزمین مقدس]] [[محروم]] شدند.(۱۰) این بیابان را در شبه [[جزیره سینا]] دانسته‌اند. جغرافیدانان [[عرب]] آن را صحرای بنی اسرائیل نیز خوانده‌اند.(۱۱) بیابان یاد شده میان أیله، مصر، دریای قُلْزم (سرخ) و کوه‌های [[سرات]] [[شام]] قرار دارد و گستره آن از اطراف به [[جفار]]، [[کوه طور]] و [[سرزمین فلسطین]] منتهی می‌‌شود.(۱۲) این [[وادی]]، جنوبی‌ترین بخش [[فلسطین]] (۱۳) و بیشتر آن شنزار و فاقد [[پوشش]] گیاهی است.(۱۴) مساحت آن را به ابعاد ۴۰ فرسنگ در ۴۰ فرسنگ گفته‌اند.(۱۵)
+فرهنگ‌نویسان [[عربی]]، [[تیه]] را در اصل، مصدرِ «تاهَ یَتیهُ»<ref>العین، ج۱، ص۱۱۲؛ لسان العرب، ج ۱۳، ص۴۸۲؛ الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹، «تیه».</ref> و به معنای سرگشته و [[سرگردان]] به راهی رفتن دانسته<ref>الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹؛ الفروق اللغویه، ص۴۴۵؛ التحقیق، ج ۱، ص۴۰۶، «تیه».</ref> و برخی [[گمراه]] شدن در پی آن را نیز افزوده‌اند.<ref>لسان العرب، ج ۱۳، ص۴۸۳؛ المصباح، ص۷۹، «تیه».</ref> معنای [[سرگردانی]] و [[گمراهی]] (حاصل مصدر) و [[حرکت]] با حالت سرگشته و سرگردان در پی گم کردن راه<ref>المعجم الوسیط، ج ۱، ص۹۲، «تاه».</ref> هم گفته شده است.<ref>مفردات، ص۷۶؛ الفروق اللغویه، ص۴۴۵؛ القاموس المحیط، ج ۲، ص۱۶۳۴، «تیه».</ref> بر اساس معانی یاد شده و به عنوان اسم صفت،<ref>لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷، «تیه».</ref> بیابانی که به سبب نبود نشان راه، <ref>التوقیف، ج ۱، ص۲۱۸؛ المصباح، ص۷۹، «تیه».</ref> [[آدمی]] در آن گم و سرگردان شود نیز «تِیه» خوانده شده است<ref>نک: مقاییس اللغه، ج ۱، ص۳۶۱؛ الصحاح، ج ۶، ص۲۲۲۹؛ لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷، «تیه».</ref> و سرانجام در کاربردی دیگر و با اثرپذیری از [[قرآن]] {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان می‌شوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> به عنوان اسم خاص<ref>لغت نامه، ج ۵، ص۶۳۵۷.</ref> به بیابانی گفته می‌‌شود که [[بنی اسرائیل]] در پی خروج از [[مصر]] و بر اثر [[نافرمانی خداوند]]، ۴۰ سال در آن سرگردان و از ورود به [[سرزمین مقدس]] [[محروم]] شدند.<ref> جامع البیان، ج ۱، ص۴۲۴؛ مجمع البیان، ج ۱، ص۲۲۵؛ معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹.</ref> این بیابان را در شبه [[جزیره سینا]] دانسته‌اند. جغرافی‌دانان [[عرب]] آن را صحرای بنی اسرائیل نیز خوانده‌اند.<ref>تاریخ اورشلیم، ص۳۲۴؛ دایره المعارف فارسی، ج ۱، ص۷۱۱.</ref> بیابان یاد شده میان أیله، مصر، دریای قُلْزم (سرخ) و کوه‌های [[سرات]] [[شام]] قرار دارد و گستره آن از اطراف به [[جفار]]، [[کوه طور]] و [[سرزمین فلسطین]] منتهی می‌‌شود.<ref> معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹، «تیه».</ref> این [[وادی]]، جنوبی‌ترین بخش [[فلسطین]]<ref> تاریخ اورشلیم، ص۳۲۴؛ دایره المعارف فارسی، ج ۱، ص۷۱۱.</ref> و بیشتر آن شنزار و فاقد [[پوشش]] گیاهی است.<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹، «تیه».</ref> مساحت آن را به ابعاد ۴۰ فرسنگ در ۴۰ فرسنگ گفته‌اند<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص۶۹؛ المواعظ والاعتبار، ج ۱، ص۳۹۳ - ۳۹۴.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>
 ==تیه در [[تورات]]==
 [[راز]] [[محرومیت]] ۴۰ ساله [[بنی اسرائیل]] از ورود به [[کنعان]]، [[سرگردانی]] آنان در بیابان و انبوهی از رخدادهای تلخ و شیرین این سال‌ها به شکل مبسوطی در [[عهد عتیق]] گزارش شده است. «سِفر اعداد» که بخش عمده آن [[روایتگر]] این دوره از [[تاریخ]] بنی اسرائیل است، در تورات [[عبری]]، با نام «در بیابان» خوانده می‌‌شده است.(۱) بنا به [[روایت]] تورات، بنی اسرائیل در پی خروج از [[مصر]] (۱۴۴۶ ق. م.) و با عبور از [[دریای سرخ]]، مناطقی چون [[کوه طور]] ([[سینا]])، بخش‌های گوناگون [[صحرای سینا]] همانند بیابان‌های سین، [[فاران]] و توقفگاه‌های متعدد آن را پشت سر گذاشته، به بیابانی به نام «قادش برنیع» می‌‌رسند که نزدیک‌ترین بخش صحرای سینا به مرزهای جنوبی کنعان و پس از [[کوه سینا]]، مشهورترین مکان در تاریخ سرگردانی آنان است. بیشترین سال‌های سرگردانی ۴۰ ساله بنی اسرائیل در این منطقه سپری شده است.(۲) اینجاست که [[موسی]]{{ع}} ۱۲ نفر از سران [[قبایل]] را برای بررسی شرایط جغرافیایی، [[اقتصادی]]، امکانات و وضعیت [[دفاعی]] [[سرزمین کنعان]] به سمت مرزهای جنوبی آن روانه می‌‌کند (۱۴۴۳ ق. م.). آنان پس از ۴۰ [[روز]] بازگشته، از حاصلخیزی و [[جنگجویان]] غول پیکر و نیرومند آن [[سرزمین]] و حصارهای دفاعی بلند و مستحکم [[شهرها]] خبر می‌‌دهند. از این افراد تنها دو نفر به نام‌های یوشَع بن نون و [[کالیب]] ابن یَفُنَّه با [[اعتماد به خدا]] و یادآوری امدادها و [[وعده‌های الهی]]، بنی اسرائیل را برای فتح [[سرزمین موعود]] [[ترغیب]] می‌‌کنند؛ اما ۱۰ نفر دیگر که با دیدن آن اوضاع، به [[هراس]] افتاده بودند، با سخنان خود و [[شکست ناپذیر]] خواندن [[دشمن]]، [[بنی اسرائیل]] را نیز دچار [[رعب]] و [[وحشت]] می‌‌کنند، برای همین آنان کشته شدن مردان و [[اسارت]] [[زنان]] و [[فرزندان]] [[قوم]] را نتیجه محتوم [[رویارویی]] با چنین [[دشمنی]] خوانده، از [[فرمان خدا]] مبنی بر [[جنگ]] با آنان سر باز می‌‌زنند. تلاش [[موسی]]{{ع}}، [[هارون]]{{ع}} و [[یوشع]] و [[کالیب]] نیز در این باره ثمرساز نشد و بنی اسرائیل با ابراز [[ندامت]] از ترک [[مصر]] و با طرح ایده [[انتخاب]] [[رهبری]] جدید، به [[فکر]] بازگشت دوباره به مصر افتادند.