ثمود در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq: /* منابع */

2023-11-12T06:17:41Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۷
خط ۱۴۴:		خط ۱۴۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[علی اسدی\|اسدی، علی]]، [[ثمود (مقاله)\|مقاله «ثمود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۹''']]
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]		# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]

Msadeq در ‏۱۲ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۱۶

2023-11-12T06:16:39Z

نمایش تغییرات

Msadeq در ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۴۶

2023-11-11T05:46:59Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = ثمود\| عنوان مدخل = [[ثمود]]\| مداخل مرتبط = [[ثمود در قرآن]] - [[ثمود در تاریخ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = ثمود
	\| عنوان مدخل = [[ثمود]]
	\| مداخل مرتبط = [[ثمود در قرآن~~]] - [[ثمود در حدیث~~]] - [[ثمود در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط = ~~ثمود (پرسش)~~
	}}

	== واژه‌شناسی ==		== واژه‌شناسی ==

Wasity: جایگزینی متن - 'صاحب نظران' به 'صاحب‌نظران'

2022-12-22T07:13:06Z

جایگزینی متن - 'صاحب نظران' به 'صاحب‌نظران'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'امکان پذیر' به 'امکان‌پذیر'

2022-10-26T07:04:30Z

جایگزینی متن - 'امکان پذیر' به 'امکان‌پذیر'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۸۲:		خط ۸۲:

	=== [[فرهنگ]] [[ثمود]] ===		=== [[فرهنگ]] [[ثمود]] ===
	آیاتی که به نوعی نشان از [[باورها]]، [[ارزش‌ها]] و هنجارهای پذیرفته شده [[ثمود]] دارند، در کنار گزارش‌های [[تفسیری]] و [[تاریخی]] و نیز یافته‌های باستان‌شناسی می‌‌توانند [[شناخت]] [[جهان بینی]] و مؤلفه‌های دیگری از فرهنگ [[حاکم]] بر [[جامعه]] آنان را ~~امکان پذیر~~ سازند.		آیاتی که به نوعی نشان از [[باورها]]، [[ارزش‌ها]] و هنجارهای پذیرفته شده [[ثمود]] دارند، در کنار گزارش‌های [[تفسیری]] و [[تاریخی]] و نیز یافته‌های باستان‌شناسی می‌‌توانند [[شناخت]] [[جهان بینی]] و مؤلفه‌های دیگری از فرهنگ [[حاکم]] بر [[جامعه]] آنان را امکان‌پذیر سازند.
	==== [[خداباوری]] ====		==== [[خداباوری]] ====
	فراخوان ثمودیان به [[یگانه پرستی]] و [[نفی]] دیگر [[خدایان]] نشان می‌‌دهد که آنان [[بت]] پرست بوده اند: {{متن قرآن\|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ}}<ref>«و به سوی (قوم) ثمود برادر آنان صالح را (فرستادیم)، گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید، او شما را از زمین پدیدار کرد و شما را در آن به آبادانی گمارد پس، از او آمرزش بخواهید سپس به درگاه وی توبه کنید که پروردگار من، پاسخ دهنده‌ای است» سوره هود، آیه ۶۱.</ref> برخی [[مفسران]] از تعداد ۷۰ بت در میان آنان و [[تضرع]] ثمود در برابر [[بت‌ها]] و [[یاری]] جستن از آنان سخن گفته‌اند. <ref>تفسیر ابوحمزه، ص ۱۷۱؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص ۳۳۰.</ref> باستان شناسان از روی سنگ نوشته‌ها به نام‌های بسیاری از خدایان آنان دست یافته‌اند. به [[اعتقاد]] جواد [[علی]] بسیاری از این اسامی، در واقع اوصاف بت‌ها بوده و شماری چون وَدّ، شَمس، مَناف، مَنات، بَعْل، هُبَل و [[یَغوث]] در [[عصر جاهلیت]] نزدیک به [[ظهور اسلام]] هم رواج داشته‌اند. <ref>المفصل، ج ۱، ص ۳۳۱؛ ج ۶، ص ۲۹۲ - ۳۳۰.</ref> بر پایه گزارشی که زیستگاه نخست ثمود را [[بابل]] می‌‌خواند، آنان یگانه پرست بودند و به دست [[نمرود]] به بت پرستی‌گراییدند؛ اما بنابر گزارشی دیگر [[بت پرستی]] آنان برگرفته از [[قوم عاد]] بوده است. <ref>اخبار الطوال، ص ۷؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص ۱۲۸.</ref> [[حضرت صالح]] {{ع}} در ادامه [[دعوت]] به یگانه پرستی می‌‌گوید: [[خداوند]] ([[اللّه]]) است ـ و نه دیگری ـ<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص ۱۲۳؛ جوامع الجامع، ج ۲، ص ۱۷۷؛ الاصفی، ج ۱، ص ۵۴۵.</ref> که شما را آفرید و به وسیله شما [[زمین]] ([[سرزمین]] ثمود) را آباد ساخت. این سخن در واقع [[دلیل]] دعوت او و پاسخ به [[پرسش]] احتمالی ثمود درباره نفی [[الوهیت]] [[خدایان]] دیگر است. <ref>جامع البیان، ج ۱۲، ص ۸۱.</ref> اغلب در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا}} آن را اشاره به [[نقش فاعلی]] [[خداوند]] در آباد شدن [[سرزمین]] [[ثمود]] به وسیله آنان دانسته‌اند. <ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۶۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۹، ص ۳۸.</ref> [[علامه طباطبایی]] در تبیین بیشتر این معنا و نقش فاعلی خداوند، به [[آفرینش]] [[فطری]] استعدادها و توانمندی‌های [[بشر]] و [[هدایت]] و [[تربیت]] [[تکوینی]] آنها برای آبادسازی [[زمین]] در شکل [[خانه]] سازی، [[کشاورزی]] و باغداری اشاره می‌‌کند. <ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۱.</ref> از [[آیه]] یاد شده می‌‌توان به دست آورد که ثمودیان [[بت‌ها]] را در [[تدبیر]] [[جهان]] از جمله در [[آفرینش انسان]] و آبادی و حاصل‌خیزی سرزمین‌های خویش مؤثر دانسته و احتمالاً به خدایان گوناگون ([[رب]] النوع‌ها) [[باور]] داشته‌اند. علامه طباطبایی می‌‌گوید: آنان مانند دیگر [[بت پرستان]] با [[اعتقاد]] به رب الارباب (بزرگِ خدایان)، بت‌ها را [[مقرّب]] درگاه و [[شریک]] او در اداره و تدبیر جهان می‌‌پنداشتند و بر این باور بودند که از یک سو برای جلب [[رضایت]] بزرگِ خدایان و بهره مندی از [[خیرات]] و [[برکات]] وی و از سوی دیگر برای مصون ماندن از [[خشم]] و بلاهای او باید [[خشنودی]] بت‌ها را به دست آورد و خشم آنان را برنینگیخت از این رو برای آنان [[قربانی]] کرده، نزدشان به [[خاکساری]] و [[تضرع]] می‌‌نشستند، برای همین [[حضرت صالح]] {{ع}} آنان را به [[طلب آمرزش]] از خدای یگانه و بازگشت به سوی او فرا می‌‌خواند. <ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۰ - ۳۱۱.</ref> [[بت پرستی]] در میان [[ثمود]] آیینی ریشه دار و دیرپا، [[مقدّس]] و به [[تقلید]] از نیاکان بوده و اساس [[هویت]] و [[همبستگی]] آنان را شکل می‌‌داده است، از این رو دست کشیدن از آن در باورشان نمی‌گنجید. ابراز [[ناامیدی]] از حضرت صالح {{ع}} نشان می‌‌دهد که [[انتظار]] چنین [[سنت شکنی]] ای را از او نداشته‌اند: {{متن قرآن\|قَالُوا يَا صَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَذَا أَتَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ}}<ref>«گفتند: ای صالح! بی‌گمان پیش از این در میان ما مایه امید بودی، آیا ما را از پرستیدن آنچه پدرانمان می‌پرستیدند باز می‌داری؟ و به راستی نسبت به آنچه ما را بدان می‌خوانی در دو دلی گمان‌انگیزی هستیم» سوره هود، آیه ۶۲.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۹۷؛ فی ظلال القرآن، ج ۴، ص ۱۹۰۷؛ المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۲.</ref> استفهام انکاری، لحن ملامتگرانه پاسخ و نیز نگاه بدبینانه آنان به [[دعوت]] آن [[حضرت]] [[میزان]] [[ارزش]] و ریشه داری [[بت پرستی]] در میان آنان را بیشتر می‌‌رساند. <ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۹۷؛ فی ظلال القرآن، ج ۴، ص ۱۹۰۷؛ المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۲.</ref>		فراخوان ثمودیان به [[یگانه پرستی]] و [[نفی]] دیگر [[خدایان]] نشان می‌‌دهد که آنان [[بت]] پرست بوده اند: {{متن قرآن\|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ}}<ref>«و به سوی (قوم) ثمود برادر آنان صالح را (فرستادیم)، گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید، او شما را از زمین پدیدار کرد و شما را در آن به آبادانی گمارد پس، از او آمرزش بخواهید سپس به درگاه وی توبه کنید که پروردگار من، پاسخ دهنده‌ای است» سوره هود، آیه ۶۱.</ref> برخی [[مفسران]] از تعداد ۷۰ بت در میان آنان و [[تضرع]] ثمود در برابر [[بت‌ها]] و [[یاری]] جستن از آنان سخن گفته‌اند. <ref>تفسیر ابوحمزه، ص ۱۷۱؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص ۳۳۰.</ref> باستان شناسان از روی سنگ نوشته‌ها به نام‌های بسیاری از خدایان آنان دست یافته‌اند. به [[اعتقاد]] جواد [[علی]] بسیاری از این اسامی، در واقع اوصاف بت‌ها بوده و شماری چون وَدّ، شَمس، مَناف، مَنات، بَعْل، هُبَل و [[یَغوث]] در [[عصر جاهلیت]] نزدیک به [[ظهور اسلام]] هم رواج داشته‌اند. <ref>المفصل، ج ۱، ص ۳۳۱؛ ج ۶، ص ۲۹۲ - ۳۳۰.</ref> بر پایه گزارشی که زیستگاه نخست ثمود را [[بابل]] می‌‌خواند، آنان یگانه پرست بودند و به دست [[نمرود]] به بت پرستی‌گراییدند؛ اما بنابر گزارشی دیگر [[بت پرستی]] آنان برگرفته از [[قوم عاد]] بوده است. <ref>اخبار الطوال، ص ۷؛ تاریخ طبری، ج ۱، ص ۱۲۸.</ref> [[حضرت صالح]] {{ع}} در ادامه [[دعوت]] به یگانه پرستی می‌‌گوید: [[خداوند]] ([[اللّه]]) است ـ و نه دیگری ـ<ref>تفسیر مقاتل، ج ۲، ص ۱۲۳؛ جوامع الجامع، ج ۲، ص ۱۷۷؛ الاصفی، ج ۱، ص ۵۴۵.</ref> که شما را آفرید و به وسیله شما [[زمین]] ([[سرزمین]] ثمود) را آباد ساخت. این سخن در واقع [[دلیل]] دعوت او و پاسخ به [[پرسش]] احتمالی ثمود درباره نفی [[الوهیت]] [[خدایان]] دیگر است. <ref>جامع البیان، ج ۱۲، ص ۸۱.</ref> اغلب در [[تفسیر]] {{متن قرآن\|وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا}} آن را اشاره به [[نقش فاعلی]] [[خداوند]] در آباد شدن [[سرزمین]] [[ثمود]] به وسیله آنان دانسته‌اند. <ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۶۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۹، ص ۳۸.</ref> [[علامه طباطبایی]] در تبیین بیشتر این معنا و نقش فاعلی خداوند، به [[آفرینش]] [[فطری]] استعدادها و توانمندی‌های [[بشر]] و [[هدایت]] و [[تربیت]] [[تکوینی]] آنها برای آبادسازی [[زمین]] در شکل [[خانه]] سازی، [[کشاورزی]] و باغداری اشاره می‌‌کند. <ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۱.</ref> از [[آیه]] یاد شده می‌‌توان به دست آورد که ثمودیان [[بت‌ها]] را در [[تدبیر]] [[جهان]] از جمله در [[آفرینش انسان]] و آبادی و حاصل‌خیزی سرزمین‌های خویش مؤثر دانسته و احتمالاً به خدایان گوناگون ([[رب]] النوع‌ها) [[باور]] داشته‌اند. علامه طباطبایی می‌‌گوید: آنان مانند دیگر [[بت پرستان]] با [[اعتقاد]] به رب الارباب (بزرگِ خدایان)، بت‌ها را [[مقرّب]] درگاه و [[شریک]] او در اداره و تدبیر جهان می‌‌پنداشتند و بر این باور بودند که از یک سو برای جلب [[رضایت]] بزرگِ خدایان و بهره مندی از [[خیرات]] و [[برکات]] وی و از سوی دیگر برای مصون ماندن از [[خشم]] و بلاهای او باید [[خشنودی]] بت‌ها را به دست آورد و خشم آنان را برنینگیخت از این رو برای آنان [[قربانی]] کرده، نزدشان به [[خاکساری]] و [[تضرع]] می‌‌نشستند، برای همین [[حضرت صالح]] {{ع}} آنان را به [[طلب آمرزش]] از خدای یگانه و بازگشت به سوی او فرا می‌‌خواند. <ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۰ - ۳۱۱.</ref> [[بت پرستی]] در میان [[ثمود]] آیینی ریشه دار و دیرپا، [[مقدّس]] و به [[تقلید]] از نیاکان بوده و اساس [[هویت]] و [[همبستگی]] آنان را شکل می‌‌داده است، از این رو دست کشیدن از آن در باورشان نمی‌گنجید. ابراز [[ناامیدی]] از حضرت صالح {{ع}} نشان می‌‌دهد که [[انتظار]] چنین [[سنت شکنی]] ای را از او نداشته‌اند: {{متن قرآن\|قَالُوا يَا صَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَذَا أَتَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ}}<ref>«گفتند: ای صالح! بی‌گمان پیش از این در میان ما مایه امید بودی، آیا ما را از پرستیدن آنچه پدرانمان می‌پرستیدند باز می‌داری؟ و به راستی نسبت به آنچه ما را بدان می‌خوانی در دو دلی گمان‌انگیزی هستیم» سوره هود، آیه ۶۲.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۹۷؛ فی ظلال القرآن، ج ۴، ص ۱۹۰۷؛ المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۲.</ref> استفهام انکاری، لحن ملامتگرانه پاسخ و نیز نگاه بدبینانه آنان به [[دعوت]] آن [[حضرت]] [[میزان]] [[ارزش]] و ریشه داری [[بت پرستی]] در میان آنان را بیشتر می‌‌رساند. <ref>مجمع البیان، ج ۵، ص ۲۹۷؛ فی ظلال القرآن، ج ۴، ص ۱۹۰۷؛ المیزان، ج ۱۰، ص ۳۱۲.</ref>

Wasity: /* پانویس */

2022-09-14T15:51:43Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۱
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~ثمود~~]]		[[رده:اقوام در قرآن]]

Wasity در ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۰

2022-09-14T15:50:03Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۰
خط ۱۵:		خط ۱۵:

	== ثمود در قرآن ==		== ثمود در قرآن ==
	واژه ثمود ۲۶ بار در [[قرآن]] آمده است. برای نمونه: {{متن قرآن\|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«و به سوی (قوم) ثمود برادرشان صالح را (فرستادیم)؛ گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید؛ بی‌گمان برهانی از سوی پروردگارتان نزد شما آمده است، این شتر خداوند است که برای شما نشانه‌ای است؛ او را رها کنید تا بر زمین خداوند بچرد و به او آسیبی نرسانید که عذابی دردناک شما را فرو گیرد» سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref>، {{متن قرآن\|كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا إِنَّ ثَمُودَ كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلَا بُعْدًا لِثَمُودَ}}<ref>«گویی (هرگز) در آن به سر نبرده‌اند؛ بدانید که (قوم) ثمود به پروردگارشان کفر ورزیدند؛ هان نابود باد ثمود!» سوره هود، آیه ۶۸.</ref>، {{متن قرآن\|كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا بُعْدًا لِمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ}}<ref>«گویی (هرگز) در آن نمی‌زیسته‌اند؛ هان! نابود باد مدین! چنان که ثمود نابود گشت» سوره هود، آیه ۹۵.</ref>، {{متن قرآن\|فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ}}<ref>«پس اگر روی بگردانند بگو: شما را به آذرخشی از گونه آذرخش عاد و ثمود بیم می‌دهم» سوره فصلت، آیه ۱۳.</ref>، {{متن قرآن\|وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَى عَلَى الْهُدَى فَأَخَذَتْهُمْ صَاعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُونِ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ}}<ref>«و اما (قوم) ثمود را رهنمون شدیم و آنان نابینایی (و گمراهی) را بر رهیابی گزیدند و آذرخش عذاب خوارساز، آنان را برای کارهایی که می‌کردند فرو گرفت» سوره فصلت، آیه ۱۷.</ref>، {{متن قرآن\|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ}}<ref>«پیش از آنان قوم نوح و اصحاب رسّ و ثمود دروغ‌انگاری کردند» سوره ق، آیه ۱۲.</ref> دوبار نیز با عنوان {{متن قرآن\|قَوْمَ صَالِحٍ}}<ref>«قوم صالح» سوره هود، آیه ۸۹.</ref> و {{متن قرآن\|أَصْحَابُ الْحِجْرِ}}<ref>اصحاب حجر؛ سوره حجر، آیه ۸۰.</ref> از آنان یاد شده است. به [[اعتقاد]] شماری از مفسران، عنوان "پیشینیان" {متن قرآن\|الْأَوَّلِينَ}} در برخی [[آیات]] به قوم ثمود نیز اشاره دارد. <ref>جامع البیان، ج ۱۷، ص ۶؛ التبیان، ج ۸، ص ۱۵۲؛ ج ۱۰، ص ۲۲۶ - ۲۲۷؛ مجمع البیان، ج ۷، ص ۷۲؛ ج ۱۰، ص ۲۳۱.</ref> {{متن قرآن\|بَلْ قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ بَلِ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌ فَلْيَأْتِنَا بِآيَةٍ كَمَا أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ}}<ref>«(آنان نه تنها ایمان نیاوردند) بلکه گفتند: خواب‌هایی پریشان است یا آن را بربافته یا شاعر است پس باید برای ما نشانه‌ای بیاورد همچنان که پیشینیان (با نشانه) فرستاده شدند» سوره انبیاء، آیه ۵.</ref>، {{متن قرآن\|أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ}}<ref>«آیا ما پیشینیان را از میان نبردیم؟» سوره مرسلات، آیه ۱۶.</ref> البته یاد کرد ثمود به عنوان یکی از مصادیق [[اقوام]] نخستین، از [[سیاق آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا مَنَعَنَا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفًا}}<ref>«و چیزی ما را از فرستادن نشانه‌ها باز نداشت جز اینکه پیشینیان آن را دروغ می‌شمردند و ما برای ثمود آن ناقه را روشنگرانه فرستادیم اما به آن ستم روا داشتند و ما نشانه‌ها را جز برای بیم دادن نمی‌فرستیم» سوره اسراء، آیه ۵۹.</ref> به روشنی دریافت می‌‌شود. این معنا مؤید [[روایی]] نیز دارد؛ بر اساس روایتی از [[رسول خدا]] {{صل}} کشنده [[ناقه صالح]] {{ع}}، {{متن حدیث\|أَشْقَى الأَوَّلِینَ }} یعنی شقی‌ترین فرد پیشینیان خوانده شده است. این [[روایت]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|إِذِ انْبَعَثَ أَشْقَاهَا}}<ref>«آنگاه که سنگدل‌ترین آنان برانگیخته شد» سوره شمس، آیه ۱۲.</ref> مورد توجه [[مفسران]] قرار گرفته است. <ref>الکشاف، ج ۲، ص ۹۰؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۳۷۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۲۰، ص ۷۸.</ref>		واژه ثمود ۲۶ بار در [[قرآن]] آمده است. برای نمونه: {{متن قرآن\|وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«و به سوی (قوم) ثمود برادرشان صالح را (فرستادیم)؛ گفت: ای قوم من! خداوند را بپرستید که خدایی جز او ندارید؛ بی‌گمان برهانی از سوی پروردگارتان نزد شما آمده است، این شتر خداوند است که برای شما نشانه‌ای است؛ او را رها کنید تا بر زمین خداوند بچرد و به او آسیبی نرسانید که عذابی دردناک شما را فرو گیرد» سوره اعراف، آیه ۷۳.</ref>، {{متن قرآن\|كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا إِنَّ ثَمُودَ كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلَا بُعْدًا لِثَمُودَ}}<ref>«گویی (هرگز) در آن به سر نبرده‌اند؛ بدانید که (قوم) ثمود به پروردگارشان کفر ورزیدند؛ هان نابود باد ثمود!» سوره هود، آیه ۶۸.</ref>، {{متن قرآن\|كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا أَلَا بُعْدًا لِمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُودُ}}<ref>«گویی (هرگز) در آن نمی‌زیسته‌اند؛ هان! نابود باد مدین! چنان که ثمود نابود گشت» سوره هود، آیه ۹۵.</ref>، {{متن قرآن\|فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ}}<ref>«پس اگر روی بگردانند بگو: شما را به آذرخشی از گونه آذرخش عاد و ثمود بیم می‌دهم» سوره فصلت، آیه ۱۳.</ref>، {{متن قرآن\|وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَى عَلَى الْهُدَى فَأَخَذَتْهُمْ صَاعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُونِ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ}}<ref>«و اما (قوم) ثمود را رهنمون شدیم و آنان نابینایی (و گمراهی) را بر رهیابی گزیدند و آذرخش عذاب خوارساز، آنان را برای کارهایی که می‌کردند فرو گرفت» سوره فصلت، آیه ۱۷.</ref>، {{متن قرآن\|كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ}}<ref>«پیش از آنان قوم نوح و اصحاب رسّ و ثمود دروغ‌انگاری کردند» سوره ق، آیه ۱۲.</ref> دوبار نیز با عنوان {{متن قرآن\|قَوْمَ صَالِحٍ}}<ref>«قوم صالح» سوره هود، آیه ۸۹.</ref> و {{متن قرآن\|أَصْحَابُ الْحِجْرِ}}<ref>اصحاب حجر؛ سوره حجر، آیه ۸۰.</ref> از آنان یاد شده است. به [[اعتقاد]] شماری از مفسران، عنوان "پیشینیان" {{متن قرآن\|الْأَوَّلِينَ}} در برخی [[آیات]] به قوم ثمود نیز اشاره دارد. <ref>جامع البیان، ج ۱۷، ص ۶؛ التبیان، ج ۸، ص ۱۵۲؛ ج ۱۰، ص ۲۲۶ - ۲۲۷؛ مجمع البیان، ج ۷، ص ۷۲؛ ج ۱۰، ص ۲۳۱.</ref> {{متن قرآن\|بَلْ قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ بَلِ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌ فَلْيَأْتِنَا بِآيَةٍ كَمَا أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ}}<ref>«(آنان نه تنها ایمان نیاوردند) بلکه گفتند: خواب‌هایی پریشان است یا آن را بربافته یا شاعر است پس باید برای ما نشانه‌ای بیاورد همچنان که پیشینیان (با نشانه) فرستاده شدند» سوره انبیاء، آیه ۵.</ref>، {{متن قرآن\|أَلَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ}}<ref>«آیا ما پیشینیان را از میان نبردیم؟» سوره مرسلات، آیه ۱۶.</ref> البته یاد کرد ثمود به عنوان یکی از مصادیق [[اقوام]] نخستین، از [[سیاق آیه]] {{متن قرآن\|وَمَا مَنَعَنَا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآيَاتِ إِلَّا أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفًا}}<ref>«و چیزی ما را از فرستادن نشانه‌ها باز نداشت جز اینکه پیشینیان آن را دروغ می‌شمردند و ما برای ثمود آن ناقه را روشنگرانه فرستادیم اما به آن ستم روا داشتند و ما نشانه‌ها را جز برای بیم دادن نمی‌فرستیم» سوره اسراء، آیه ۵۹.</ref> به روشنی دریافت می‌‌شود. این معنا مؤید [[روایی]] نیز دارد؛ بر اساس روایتی از [[رسول خدا]] {{صل}} کشنده [[ناقه صالح]] {{ع}}، {{متن حدیث\|أَشْقَى الأَوَّلِینَ }} یعنی شقی‌ترین فرد پیشینیان خوانده شده است. این [[روایت]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن\|إِذِ انْبَعَثَ أَشْقَاهَا}}<ref>«آنگاه که سنگدل‌ترین آنان برانگیخته شد» سوره شمس، آیه ۱۲.</ref> مورد توجه [[مفسران]] قرار گرفته است. <ref>الکشاف، ج ۲، ص ۹۰؛ مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۳۷۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۲۰، ص ۷۸.</ref>

	== زمینه‌های یاد کرد [[ثمود]] در [[قرآن]] ==		== زمینه‌های یاد کرد [[ثمود]] در [[قرآن]] ==
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۴:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~مکان‌ها در قرآن~~]]		[[رده:ثمود]]

Hosein: /* پانویس */

2022-09-14T14:56:10Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۲۶
خط ۱۵۳:		خط ۱۵۳:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:مکان‌ها در قرآن]]

Jaafari: /* منابع */

2022-09-14T08:17:40Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۷
خط ۱۲۸:		خط ۱۲۸:
	# [[عذاب]] [[قوم ثمود]] و فرجام بدآنان مورد [[هشدار]] [[پیامبر اکرم]] به [[کافران]] زمان [[بعثت]] قرار گرفته است: {{متن قرآن\|فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ}}<ref>«پس اگر روی بگردانند بگو: شما را به آذرخشی از گونه آذرخش عاد و ثمود بیم می‌دهم» سوره فصلت، آیه ۱۳.</ref>		# [[عذاب]] [[قوم ثمود]] و فرجام بدآنان مورد [[هشدار]] [[پیامبر اکرم]] به [[کافران]] زمان [[بعثت]] قرار گرفته است: {{متن قرآن\|فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ}}<ref>«پس اگر روی بگردانند بگو: شما را به آذرخشی از گونه آذرخش عاد و ثمود بیم می‌دهم» سوره فصلت، آیه ۱۳.</ref>
	# [[تشویق]] [[خداوند]] به [[تأمل]] در [[سرنوشت]] [[هلاکت]] بار قوم ثمود و [[تفکر]] در نتیجه مکرها و توطئه‌های آنان که در مقابل [[تدبیر]] واراده خداوند چگونه به هلاکت رسیدند و سرانجام مکرهای آنان نابودی خودشان بود: {{متن قرآن\|فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْنَاهُمْ وَقَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>«و بنگر سرانجام نیرنگشان چگونه بود؛ ما آنان و قومشان همگی را نابود ساختیم» سوره نمل، آیه ۵۱.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۳۷۶.</ref>.		# [[تشویق]] [[خداوند]] به [[تأمل]] در [[سرنوشت]] [[هلاکت]] بار قوم ثمود و [[تفکر]] در نتیجه مکرها و توطئه‌های آنان که در مقابل [[تدبیر]] واراده خداوند چگونه به هلاکت رسیدند و سرانجام مکرهای آنان نابودی خودشان بود: {{متن قرآن\|فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْنَاهُمْ وَقَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>«و بنگر سرانجام نیرنگشان چگونه بود؛ ما آنان و قومشان همگی را نابود ساختیم» سوره نمل، آیه ۵۱.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۳۷۶.</ref>.

			==[[مسکن]] [[قوم ثمود]] کجاست؟==
			در [[قاموس قرآن]] زیر [[آیه]] ۸۰ [[سوره مبارکه حجر]] {{متن قرآن\|وَلَقَدْ كَذَّبَ أَصْحَابُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>«و «اصحاب حجر» پیامبران را دروغگو می‌شمردند» سوره حجر، آیه ۸۰.</ref> می‌نویسد: [[اصحاب]] [[حجر]] همان قوم ثمود، [[قوم]] صالح‌اند و [[طبرسی]] گوید: علت این تسمیه آن است، که نام [آن] شهرستان حجر بود و گفته‌اند دره‌ای بود، که در آن ساکن بودند».
			در کتاب [[تاریخ انبیاء]]، زیر عنوان مساکن [[ثمود]] آماده است: «حجر به کسر حاء محلی است؛ بین [[حجاز]] و [[شام]]، به طرف [[وادی القری]]، که به نام [[مدائن]]، تاکنون [[شهرت]] دارد، این [[سرزمین]]، مسکن قوم ثمود بود و [[قصر]] [[پادشاهان]] ثمود، که از سنگ بنا شده. هنوز خرابه‌هایش باقی و محسوس است، که دارای چند حجره و اطاق است و هم اکنون معروف به فج الناقه است. و [[مسعودی]] می‌نویسد: {{عربی\|رمم باقیه و آثارهم بادیه فی طریق من ورد من الشام}}.
			حجر ثمود قصری در جنوب شرقی [[اراضی]] [[مدین]]، در کنار خلیج [[عقبه]] قرار داشته - قصری که داشته، از کاخ‌های [[عظیم]] [[جهان]] بوده، آنها را عاد [[ارم]] می‌گفتند و چون آن قوم متلاشی شدند، ثمود ارم نامیدند.

			ثمود، از تیره [[یهود]] بودند، که از [[فلسطین]] آمده، ساکن حجر شدند، برخی گفته‌اند، از یهودانی هستند، که به فلسطین نرفته‌اند، اینجا مسکن گرفته‌اند و آنها قبل از [[موسی]]{{ع}} بودند...)<ref>حسین، عمادزاده، تاریخ انبیاء از آدم تا خاتم، ص۱۶۱.</ref>.
			«به هر حال حجر شهری بوده است، در یک منزلی وادی القری و در جنوب تیمه، در مسیر کاروان [[مدینه]] به شام قرار داشته است. امروز آن [[شهر]] ویران گردیده و حجر بر وادی مبرک الناقه و بئر الغسم اطلاق می‌شود و در این وادی فعلاً چند قریه و چند چشمه آب وجود دارد، که کاروان‌ها در کنار آن چشمه می‌آ‌سایند...
			شهر قدیم حجر، یکی از شهر‌های [[تجاری]] [[عربستان]] بوده، تا جایی اهمیت داشته، که بطلمیوس به عنوان یک شهر تجاری از آن نام برده است. در [[زمان]] پلین جغرافی‌دان [[رومی]]، نیز این [[شهر]] به نام Hegra [[آبادان]] بوده و محل [[تجارت]] و مرکز [[روابط]] [[بازرگانی]] به شمار می‌رفته است.
			در [[مغرب]] [[حجر]] کوهی است مرکب از پنج صخره، دخمه‌هایی در آن تراشیده شده، که به ترتیب قصر البنت و [[بیت]] الشیخ و اکریمات و محل المجلس و [[دیوان]] نام دارند.
			در این صخره‌ها کتیبه‌هایی موجود است و در دیوار محل المجلس و دیوان، نقوش پرندگان دیده می‌شود.

			دوگتی نخستین کسی است، که این ناحیه را در [سال] ۱۸۷۶ و ۱۸۷۷ [[سیاحت]] کرده وی [[معتقد]] است، که این بناهای سنگی مقابر بزرگان [[قبیله]] بوده است. گرچه به دست آمدن بقایا و اسکلت [[انسانی]] [[عقیده]] او را [[تأیید]] می‌کند؛ لکن اسامی این ابنیه، با نظر وی منافات دارد... بعد از دوگتی مستشرق دیگری آلساس هوبر یکبار در سال ۱۸۷۹ و بار دیگر به [[همراهی]] اتینگ در سال ۱۸۸۴ م، حجر را سیاحت کرده است، با این همه نقوش و کتیبه‌های العُلا، به طور کامل قرائت نشده و اطلاع زیادی از ناحیه در دست نیست، همین قدر مسلم است، که ناحیه حجر وقتی آباد بوده و [[قبایل]] متمدنی از شعب [[قوم ثمود]]، در این ناحیه زندگانی می‌کرده‌اند و دست خوش [[زلزله]]، یا حادثه طبیعی دیگر شده و هلاک گردیده‌اند»<ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۲۹۰.</ref>.

			اما [[ارض]] در [[آیه]] ۱۱۰ [[سوره اعراف]]<ref>{{متن قرآن\|يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ}} «(که) می‌خواهد شما را از سرزمینتان بیرون کند پس چه دستور می‌دهید؟» سوره اعراف، آیه ۱۱۰.</ref>، کدام [[سرزمین]] است؟ برای [[فهم]] درست آن مکان لازم است به [[آیات]] قبل از آن برگردیم، تا خوب دریابیم، که منظور از [[زمین]] شما کدام سرزمین است. در آیات پیش از آیه مورد بحث، چنین آمده است: «[[موسی]] گفت: ای [[فرعون]]! من فرستاده [[پروردگار]] جهانیانم، سزاوارم به این که درباره [[خدا]]، جز [[حق]] نگویم، برای شما معجزه‌ای، از پروردگارتان آورده‌ام، بنابراین پسران [[اسرائیل]] را با من بفرست... تا آنجا که بزرگان [[قوم]] گفتند: [[راستی]] این [موسی] [[جادوگری]] ماهر است، که می‌خواهد شما را از سرزمینتان بیرون کند».
			با توجه به گفتگوهایی که بین [[حضرت موسی]] و [[فرعون]] و یارانش انجام شده، به خوبی روشن می‌شود؛ که منظور از ارضکم بر [[سرزمین]] [[مصر]] است، که ما توضیح جغرافیایی آن را، زیر عنوان مصر بیان خواهیم نمود.<ref>[[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۴۴.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
			# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Wasity: جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

2022-09-11T05:06:48Z

جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'

نمایش تغییرات