جامعه بشری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Wasity در ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۹

2023-08-05T07:39:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[جامعه بشری در قرآن]] - [[جامعه بشری در نهج البلاغه]] - [[جامعه بشری در کلام اسلامی]] - [[جامعه بشری در فقه سیاسی]] - [[جامعه بشری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی~~]] - [[جامعه خدامحوری~~]]\| پرسش مرتبط =}}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[جامعه بشری در قرآن]] - [[جامعه بشری در نهج البلاغه]] - [[جامعه بشری در کلام اسلامی]] - [[جامعه بشری در فقه سیاسی]] - [[جامعه بشری در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط =}}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[انسان‌ها]] به مقتضای [[فطرت]] و [[طبیعت]] خود موجوداتی [[اجتماعی]] و [[نیازمند]] به همدیگرند. این [[نیاز]] فطری [[علت]] پیدایش گروه‌های [[اجتماعی]]، [[شهرها]]، کشورها و تمدن‌ها در طول [[تاریخ]] است. مکاتب [[الهی]] و [[تعالیم]] [[معصومین]] {{عم}} نسبت به این [[نیاز]] [[بشر]] بی‌تفاوت نبوده و در تدارک طرح و اصولی برای [[زندگی اجتماعی]] بوده‌اند، همان‌طور که مکاتب بشری نیز در [[برنامه‌ریزی]] خود از این مسئله غافل نبوده‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 233.</ref>.		[[انسان‌ها]] به مقتضای [[فطرت]] و [[طبیعت]] خود موجوداتی [[اجتماعی]] و [[نیازمند]] به همدیگرند. این [[نیاز]] فطری [[علت]] پیدایش گروه‌های [[اجتماعی]]، [[شهرها]]، کشورها و تمدن‌ها در طول [[تاریخ]] است. مکاتب [[الهی]] و [[تعالیم]] [[معصومین]] {{عم}} نسبت به این [[نیاز]] [[بشر]] بی‌تفاوت نبوده و در تدارک طرح و اصولی برای [[زندگی اجتماعی]] بوده‌اند، همان‌طور که مکاتب بشری نیز در [[برنامه‌ریزی]] خود از این مسئله غافل نبوده‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 233.</ref>.

Wasity: /* نخست: خدامحوری */

2023-08-05T07:38:25Z

نخست: خدامحوری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۸
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	==== نخست: خدامحوری ====		==== نخست: خدامحوری ====
	{{اصلی\|خدامحوری}}		{{اصلی\|خدامحوری}}
			بر اساس [[فلسفه سیاسی]] [[دین]] به‌ویژه [[اسلام]] به طور معمول [[روابط]] بر اساس [[خدامحوری]] تنظیم می‌شود، الگوی [[خدا]] محوری به دو صورت در [[روابط اجتماعی]] و از جمله در روابط [[دولت]] و [[جامعه]] اثر مستقیم دارد.
			#[[قانونمند]] شدن روابط بر اساس [[مشیت]] [[تشریعی]] و [[اراده]] تقنینی خدا که از راه [[وحی]] و [[شریعت]] بیان شده است و به این گونه هم روابط درونی سیستم‎ها و [[نظام‌های اجتماعی]] و نیز روابط همه نهادها در دولت و همچنین رابطه دولت به عنوان یک مجموعه با جامعه به معنای یک ترکیب بر اساس [[قوانین الهی]] تنظیم و تعامل‌ها با آن منطبق می‌شود؛
			#شیوه‌های اجرایی و [[اعمال]] [[قانون]] و [[انگیزه‌ها]] و روابط جانبی مؤثر نیز با [[موازین اخلاقی]] و رعایت خدامحوری همراه باشد. به طوری که احقاق و استیفای [[حقوق]] مسلم و قانونی نیز در مقابل [[منافع]] همگانی، [[نظم]]، باز شدن [[راه تکامل]] عمومی و [[عدالت اجتماعی]] قابل گذشت بوده و [[معنویت]] جای خواسته‌های مادی را گرفته و انگیزه‌ها را تلطیف کند. مشروط بر آنکه چنین گذشت‌ها و گرایش‌های [[معنوی]] با [[انتخاب]] [[آزاد]] و هوشمندانه و از روی [[رضایت]] انجام شود.
			بی‌گمان در چنین جامعه‌ای که بر اساس روابط بر خدامحوری است، شکاف‌ها، تعارض‌ها و مبارزه‌ها حالت دیگری به خود گرفته و تمایز طبقاتی فرو خواهد ریخت و [[برادری]]، [[برابری]]، [[صمیمیت]]، [[خیرخواهی]]، [[عدالت‌جویی]]، کسب کمال، [[صلح]]، [[امنیت]] و [[همزیستی]] با اهداف و آرمان‌های مشترک، جای تنش‌ها، درگیری‌های فردگرایی‌ها، منفعت‌جویی‌ها، خودمحوری‌ها، گروه‌گرایی‌ها، [[حاکمیت]] ماده و مادی کردن همه روابط اجتماعی را خواهد گرفت و انگیزه‌های [[مبارزاتی]] به انگیزه‌های [[همبستگی]] و [[تعاون]] مبدل خواهد شد.
			برخی از رابطه دولت و جامعه بر اساس خدا محوری شرایطی آرمان‌گونه ترسیم می‌کنند که دسترسی به آن در شرایط عادی امکان‌پذیر نیست، اما اگر [[مشکلات]] ناشی از ماده محوری و [[فردگرایی]] و [[خودمحوری]] در سطح جامعه و روابط آن با دولت به دقت بررسی و گردآوری شود و از آن پس [[مشکلات]] ناشی از [[خدامحوری]] کردن [[جامعه]] و [[دولت]] نیز به شمار آید؛ مقایسه آن دو حتی بر اساس [[اندیشه]] مادی و [[خودمحوری]] نیز ترجیحاً به [[انتخاب]] خدامحوری خواهد انجامید.

			[[فلسفه سیاسی]] خدامحوری در [[انسجام]] و تشکیل ویژه‌ای نهفته است که به [[تعالی انسان]] کمک می‌کند و بدون آن شکاف‌ها، معارضه‌ها و [[مبارزات]] بین افراد، گروه‌ها، عوامل [[حاکم]]، نهادها، [[طبقات اجتماعی]] و بالاخره در درون دولت و درون جامعه و بین آن دو اجتناب‌ناپذیر بوده و راه‌حل‌های [[حقوقی]] یا [[سیاسی]] هرگز نمی‌تواند به آنها پایان بخشد؛ چنان که از آغاز [[شکوفایی]] [[اندیشه سیاسی]] [[انسان]] تا کنون با وجود پیشرفت‌های بسیار نه تنها مشکلات مزبور از میان نرفته، بلکه بر کمیت و کیفیت آنها افزوده شده است. اگر شرایط جدید [[اجتماعی]]، مشکلات جدید را در روند رابطه دولت و جامعه به وجود آورده است بی‌شک راه‌حل‌های جدید نیز ارائه شده که نتیجه مثبت و کاملی از آنها هنوز عاید نشده‌اند و مشکلات همچنان [[روز]] افزون ادامه یافته است.
			[[سکولاریزم]] حاکم بر [[تفکرات]] اجتماعی و سیاسی و مسلط بر همه راه‌حل‌هایی که امروز برای مشکلات درونی دولت، جامعه و نیز مشکلات بین آن دو ارائه می‌شود، با سابقه [[ذهنی]] [[تاریخی]] در مورد [[تفتیش عقاید]] قرون وسطایی و معنای منفی از خدامحوری به مفهوم کلیسایی و وحشتی که از این رهگذر نسبت به اصل [[خدا]] محوری دارد؛ مشکل بتواند این راه‌حل را با تمام محدودیت‌هایی که به نفع [[جامعه بشری]] و [[مصلحت عمومی]] دارد، بر [[فردگرایی]] و اصالت ماده و [[منافع مادی]] برگزیند، اما به نظر می‌رسد آخرین راهی است که [[بشر]] پس از [[تجربه]] همه راه‌حل‌ها ناگزیر از [[پذیرفتن]] و بازگشت به آن است<ref>منابع درآمدی برفقه سیاسی، ص۳۴۸ – ۳۴۶.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۵۷۳.</ref>

	==== دوم: [[عدل]] و [[برابری]] ====		==== دوم: [[عدل]] و [[برابری]] ====
	{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}		{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}

Wasity: /* ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب */

2023-08-05T07:37:19Z

ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	{{اصلی\|جامعه اسلامی}}		{{اصلی\|جامعه اسلامی}}
	===ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب===		===ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب===
	==== نخست: [[عدل]] و [[برابری]] ====		==== نخست: خدامحوری ====
			{{اصلی\|خدامحوری}}
			==== دوم: [[عدل]] و [[برابری]] ====
	{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}		{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}
	یکی از ارکان [[روابط اجتماعی]] اصل [[مساوات]] و [[برابری]] است. در [[مکتب]] [[وحی]]، گرچه [[مردم]] به گونه‌های مختلف آفریده شده‌اند و تفاوت‌هایی از نظر موقعیت‌های طبیعی دارند، اما همه به حسب گوهر و ذات برابرند. [[آزادی]] و [[عدالت]] در [[اسلام]] زاده اصل [[برابری]] و [[مساوات]] بین انسان‌هاست<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}؛ سوره حجرات، آیه ۱۳</ref>. این مفهوم در [[سیره]] و [[سنت]] [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز پی‌گیری می‌شد. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در [[حدیثی]] [[مردم]] را همچون دندانه‌های یک شانه مساوی و برابر می‌داند. [[برابری]] و مساواتی که مورد نظر [[اسلام]] است، گرچه [[مردم]] را از نظر [[حقوق]] و ارزش‌های انسانی هم‌سان و برابر می‌شمارد، اما در عین حال اختلاف‌های طبیعی بین افراد را امری طبیعی و مورد پذیرش می‌داند. [[مساوات]]، افزون بر تأثیری که در ارکان [[جامعه]] می‌گذارد، در [[رفتار]] [[انسان‌ها]] با هم، به‌عنوان افرادی که با هم در تماس و تعامل هستند، تأثیرگذار است. در [[روابط اجتماعی]] تنها ملاک [[برتری]] رعایت [[تقوای الهی]] است و [[مال]] و [[ثروت]] و [[نسب]] ... هیچ‌یک [[ارزش]] فرد را در استفاده از [[حقوق]] بیشتر نسبت به دیگران افزایش نمی‌دهد. افراد با یکدیگر برابر و در استفاده از مواهب و [[حقوق]] [[اجتماعی]] مساوی‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.		یکی از ارکان [[روابط اجتماعی]] اصل [[مساوات]] و [[برابری]] است. در [[مکتب]] [[وحی]]، گرچه [[مردم]] به گونه‌های مختلف آفریده شده‌اند و تفاوت‌هایی از نظر موقعیت‌های طبیعی دارند، اما همه به حسب گوهر و ذات برابرند. [[آزادی]] و [[عدالت]] در [[اسلام]] زاده اصل [[برابری]] و [[مساوات]] بین انسان‌هاست<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}؛ سوره حجرات، آیه ۱۳</ref>. این مفهوم در [[سیره]] و [[سنت]] [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز پی‌گیری می‌شد. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در [[حدیثی]] [[مردم]] را همچون دندانه‌های یک شانه مساوی و برابر می‌داند. [[برابری]] و مساواتی که مورد نظر [[اسلام]] است، گرچه [[مردم]] را از نظر [[حقوق]] و ارزش‌های انسانی هم‌سان و برابر می‌شمارد، اما در عین حال اختلاف‌های طبیعی بین افراد را امری طبیعی و مورد پذیرش می‌داند. [[مساوات]]، افزون بر تأثیری که در ارکان [[جامعه]] می‌گذارد، در [[رفتار]] [[انسان‌ها]] با هم، به‌عنوان افرادی که با هم در تماس و تعامل هستند، تأثیرگذار است. در [[روابط اجتماعی]] تنها ملاک [[برتری]] رعایت [[تقوای الهی]] است و [[مال]] و [[ثروت]] و [[نسب]] ... هیچ‌یک [[ارزش]] فرد را در استفاده از [[حقوق]] بیشتر نسبت به دیگران افزایش نمی‌دهد. افراد با یکدیگر برابر و در استفاده از مواهب و [[حقوق]] [[اجتماعی]] مساوی‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.

	==== ~~دوم~~: برادری ====		==== سوم: برادری ====
	{{اصلی\|برادری}}		{{اصلی\|برادری}}
	[[قرآن کریم]] همه [[مؤمنان]] را برادر ایمانی می‌داند و آنان را به [[اصلاح]] روابط توصیه می‌کند {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>. جمله {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}} [[برادری]] را بین [[مسلمانان]] [[مؤمن]] برقرار می‌سازد که قبلاً نبوده و این نسبت، آثار شرعی و [[حقوقی]] به همراه دارد. [[خداوند]] در این [[آیه]] [[مؤمنان]] را با یکدیگر چنان پیوند داده است که گویی آنها پیکره واحدی هستند و در سایه [[برادری]] و [[اخوت]]، [[مسئولیت‌ها]] و [[حقوق]] افراد نسبت به هم شکل می‌گیرد. [[مؤمنان]] باید از نیازهای [[برادران دینی]] خود [[آگاه]] و پیش از اظهار [[نیاز]] [[اقدام]] به برآورده کردن آن کنند؛ کمترین [[حق مؤمن]] بر برادرش این است، چیزی را که او بدان [[نیاز]] دارد، نزد خود نگه ندارد؛ با رعایت [[انصاف]] و [[مواسات]] امور [[دین]] سامان می‌گیرد؛ [[مسلمانان]]، برادر [[مسلمان]] است و کسی به برادر خود [[ستم]] نمی‌کند. در سایه رعایت [[آیین]] [[برادری]] و [[حقوق]] متقابل، پیوندهای [[اجتماعی]] شکل می‌گیرد و [[روابط اجتماعی]] به‌درستی انجام می‌شود. در این صورت، [[جامعه]]، ساختاری مناسب می‌یابد و روابط افراد در سایه [[برادری]] [[دینی]] و ایمانی، رابطه‌ای مبتنی بر [[اصول اسلامی]] خواهد بود<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 236.</ref>.		[[قرآن کریم]] همه [[مؤمنان]] را برادر ایمانی می‌داند و آنان را به [[اصلاح]] روابط توصیه می‌کند {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>. جمله {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}} [[برادری]] را بین [[مسلمانان]] [[مؤمن]] برقرار می‌سازد که قبلاً نبوده و این نسبت، آثار شرعی و [[حقوقی]] به همراه دارد. [[خداوند]] در این [[آیه]] [[مؤمنان]] را با یکدیگر چنان پیوند داده است که گویی آنها پیکره واحدی هستند و در سایه [[برادری]] و [[اخوت]]، [[مسئولیت‌ها]] و [[حقوق]] افراد نسبت به هم شکل می‌گیرد. [[مؤمنان]] باید از نیازهای [[برادران دینی]] خود [[آگاه]] و پیش از اظهار [[نیاز]] [[اقدام]] به برآورده کردن آن کنند؛ کمترین [[حق مؤمن]] بر برادرش این است، چیزی را که او بدان [[نیاز]] دارد، نزد خود نگه ندارد؛ با رعایت [[انصاف]] و [[مواسات]] امور [[دین]] سامان می‌گیرد؛ [[مسلمانان]]، برادر [[مسلمان]] است و کسی به برادر خود [[ستم]] نمی‌کند. در سایه رعایت [[آیین]] [[برادری]] و [[حقوق]] متقابل، پیوندهای [[اجتماعی]] شکل می‌گیرد و [[روابط اجتماعی]] به‌درستی انجام می‌شود. در این صورت، [[جامعه]]، ساختاری مناسب می‌یابد و روابط افراد در سایه [[برادری]] [[دینی]] و ایمانی، رابطه‌ای مبتنی بر [[اصول اسلامی]] خواهد بود<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 236.</ref>.

	==== ~~دوم~~: مواسات ====		==== چهارم: مواسات ====
	{{اصلی\|مواسات}}		{{اصلی\|مواسات}}
	در سایه اصل [[برادری ایمانی]]، اصل [[مواسات]] پدیدار می‌شود. [[مواسات]] یعنی [[برادر دینی]] را در [[مال]] خود شریک دانستن، یعنی همان‌گونه که فرد از [[مال]] خویش استفاده و در آن [[تصرف]] می‌کند، دیگری نیز همان‌گونه باشد. برقراری [[جامعه دینی]] با اصل [[اخوت]] و [[برادری]] [[هم‌بستگی]] دارد و هیچ امری جز [[مواسات]] باعث [[پایداری]] [[برادری]] ایمانی نمی‌شود. بر همین اساس [[امام علی]] {{ع}} محبوب‌ترین [[مردم]] نزد [[خداوند]] را سودمندترین آن‌ها برای دیگران برمی‌شمرد و تنها در این‌صورت است که پیوندهای [[اجتماعی]] برقرار می‌شود و [[فقر]] از میان [[جامعه]] رخت برمی‌بندد و جامعه‌ای سالم به‌وجود می‌آید<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.		در سایه اصل [[برادری ایمانی]]، اصل [[مواسات]] پدیدار می‌شود. [[مواسات]] یعنی [[برادر دینی]] را در [[مال]] خود شریک دانستن، یعنی همان‌گونه که فرد از [[مال]] خویش استفاده و در آن [[تصرف]] می‌کند، دیگری نیز همان‌گونه باشد. برقراری [[جامعه دینی]] با اصل [[اخوت]] و [[برادری]] [[هم‌بستگی]] دارد و هیچ امری جز [[مواسات]] باعث [[پایداری]] [[برادری]] ایمانی نمی‌شود. بر همین اساس [[امام علی]] {{ع}} محبوب‌ترین [[مردم]] نزد [[خداوند]] را سودمندترین آن‌ها برای دیگران برمی‌شمرد و تنها در این‌صورت است که پیوندهای [[اجتماعی]] برقرار می‌شود و [[فقر]] از میان [[جامعه]] رخت برمی‌بندد و جامعه‌ای سالم به‌وجود می‌آید<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.

Wasity: /* نظام جامعه */

2023-08-05T07:34:47Z

نظام جامعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	==نظام جامعه==		==نظام جامعه==
	{{اصلی\|نظام اجتماعی}}		{{اصلی\|نظام اجتماعی}}
			==جامعه‌شناسی==
			{{اصلی\|جامعه‌شناسی}}

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: /* انحطاط جوامع */

2023-08-05T07:33:53Z

انحطاط جوامع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۵۷:		خط ۵۷:

	==جامعه نامطلوب==		==جامعه نامطلوب==
	=== انحطاط ~~جوامع~~===		=== انحراف جامعه===
			=== انحطاط جامعه===
	انحطاط در لغت به معنای فروافتادن و پست‌شدن است. گویاترین عبارت [[نهج البلاغه]] درباره [[انحطاط]] یک [[قوم]] و [[علت]] آن، این [[کلام]] است: "و در احوال گذشتگان پیش از خود بنگرید. مردمی که با [[ایمان]] بودند چه سان به‌سر بردند؟ و چگونه آنان را آزمودند؟ پس بنگرید... آیا مهتران سراسر [[زمین]] نبودند و بر [[جهان]] [[پادشاهی]] نمی‌کردند؟ پس بنگرید پایان کارشان به کجا کشید، چون میانشان جدایی افتاد و الفت به پراکندگی انجامید و سخن‌ها و دل‌هاشان گوناگون شد. از هم جدا شدند و به حزب‌ها گراییدند و [[خدا]] [[لباس]] [[کرامت]] خود را از تنشان برون آورد، [[نعمت]] فراخ خویش را از دستشان به در کرد، داستان آنان میان شما ماند و آن را برای پندگیرنده [[عبرت]] گرداند ... در کار آنان بیندیشید و روزگاری که پراکنده بودند و از هم جدا و کسراها و قیصرها بر آنان [[پادشاه]] ... آنان را واگذاشتند و مستمند و [[درویش]] و چراننده اشتران پشت ریش. پست‌ترین جاهایشان، خانه و خشک‌ترین بیابانشان، جای قرار و کاشانه. نه ـ به سوی حق ـ دعوتی، تا بدان روی آرند و خود را ـ از گمراهی ـ بازدارند؛ دست‌ها به خلاف هم در کار، جمعیت پراکنده، در بلای سخت و [[تیه]] [[نادانی]] دست و پا زننده، از زنده به [[گور]] کردن دختران بتان و بریدن پیوند [[خویشان]] و یکدیگر را غارت‌کنان<ref>{{متن حدیث\|وَ احْذَرُوا مَا نَزَلَ بِالْأُمَمِ قَبْلَكُمْ مِنَ الْمَثُلَاتِ بِسُوءِ الْأَفْعَالِ وَ ذَمِيمِ الْأَعْمَالِ، فَتَذَكَّرُوا فِي الْخَيْرِ وَ الشَّرِّ أَحْوَالَهُمْ وَ احْذَرُوا أَنْ تَكُونُوا أَمْثَالَهُمْ؛ فَإِذَا تَفَكَّرْتُمْ فِي تَفَاوُتِ حَالَيْهِمْ فَالْزَمُوا كُلَّ أَمْرٍ لَزِمَتِ الْعِزَّةُ بِهِ شَأْنَهُمْ [حَالَهُمْ‏] وَ زَاحَتِ الْأَعْدَاءُ لَهُ عَنْهُمْ وَ مُدَّتِ الْعَافِيَةُ بِهِ عَلَيْهِمْ وَ انْقَادَتِ النِّعْمَةُ لَهُ مَعَهُمْ وَ وَصَلَتِ الْكَرَامَةُ عَلَيْهِ حَبْلَهُمْ، مِنَ الِاجْتِنَابِ لِلْفُرْقَةِ وَ اللُّزُومِ لِلْأُلْفَةِ وَ التَّحَاضِّ عَلَيْهَا وَ التَّوَاصِي بِهَا؛ وَ اجْتَنِبُوا كُلَّ أَمْرٍ كَسَرَ فِقْرَتَهُمْ وَ أَوْهَنَ مُنَّتَهُمْ، مِنْ تَضَاغُنِ الْقُلُوبِ وَ تَشَاحُنِ الصُّدُورِ وَ تَدَابُرِ النُّفُوسِ وَ تَخَاذُلِ الْأَيْدِي}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲</ref>.<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 237.</ref>		انحطاط در لغت به معنای فروافتادن و پست‌شدن است. گویاترین عبارت [[نهج البلاغه]] درباره [[انحطاط]] یک [[قوم]] و [[علت]] آن، این [[کلام]] است: "و در احوال گذشتگان پیش از خود بنگرید. مردمی که با [[ایمان]] بودند چه سان به‌سر بردند؟ و چگونه آنان را آزمودند؟ پس بنگرید... آیا مهتران سراسر [[زمین]] نبودند و بر [[جهان]] [[پادشاهی]] نمی‌کردند؟ پس بنگرید پایان کارشان به کجا کشید، چون میانشان جدایی افتاد و الفت به پراکندگی انجامید و سخن‌ها و دل‌هاشان گوناگون شد. از هم جدا شدند و به حزب‌ها گراییدند و [[خدا]] [[لباس]] [[کرامت]] خود را از تنشان برون آورد، [[نعمت]] فراخ خویش را از دستشان به در کرد، داستان آنان میان شما ماند و آن را برای پندگیرنده [[عبرت]] گرداند ... در کار آنان بیندیشید و روزگاری که پراکنده بودند و از هم جدا و کسراها و قیصرها بر آنان [[پادشاه]] ... آنان را واگذاشتند و مستمند و [[درویش]] و چراننده اشتران پشت ریش. پست‌ترین جاهایشان، خانه و خشک‌ترین بیابانشان، جای قرار و کاشانه. نه ـ به سوی حق ـ دعوتی، تا بدان روی آرند و خود را ـ از گمراهی ـ بازدارند؛ دست‌ها به خلاف هم در کار، جمعیت پراکنده، در بلای سخت و [[تیه]] [[نادانی]] دست و پا زننده، از زنده به [[گور]] کردن دختران بتان و بریدن پیوند [[خویشان]] و یکدیگر را غارت‌کنان<ref>{{متن حدیث\|وَ احْذَرُوا مَا نَزَلَ بِالْأُمَمِ قَبْلَكُمْ مِنَ الْمَثُلَاتِ بِسُوءِ الْأَفْعَالِ وَ ذَمِيمِ الْأَعْمَالِ، فَتَذَكَّرُوا فِي الْخَيْرِ وَ الشَّرِّ أَحْوَالَهُمْ وَ احْذَرُوا أَنْ تَكُونُوا أَمْثَالَهُمْ؛ فَإِذَا تَفَكَّرْتُمْ فِي تَفَاوُتِ حَالَيْهِمْ فَالْزَمُوا كُلَّ أَمْرٍ لَزِمَتِ الْعِزَّةُ بِهِ شَأْنَهُمْ [حَالَهُمْ‏] وَ زَاحَتِ الْأَعْدَاءُ لَهُ عَنْهُمْ وَ مُدَّتِ الْعَافِيَةُ بِهِ عَلَيْهِمْ وَ انْقَادَتِ النِّعْمَةُ لَهُ مَعَهُمْ وَ وَصَلَتِ الْكَرَامَةُ عَلَيْهِ حَبْلَهُمْ، مِنَ الِاجْتِنَابِ لِلْفُرْقَةِ وَ اللُّزُومِ لِلْأُلْفَةِ وَ التَّحَاضِّ عَلَيْهَا وَ التَّوَاصِي بِهَا؛ وَ اجْتَنِبُوا كُلَّ أَمْرٍ كَسَرَ فِقْرَتَهُمْ وَ أَوْهَنَ مُنَّتَهُمْ، مِنْ تَضَاغُنِ الْقُلُوبِ وَ تَشَاحُنِ الصُّدُورِ وَ تَدَابُرِ النُّفُوسِ وَ تَخَاذُلِ الْأَيْدِي}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲</ref>.<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 237.</ref>

Wasity: /* رابطه دین و جامعه */

2023-08-05T07:33:09Z

رابطه دین و جامعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۳
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	==تعارض منافع فرد و جامعه==		==تعارض منافع فرد و جامعه==
	==رابطه دین و جامعه==		==رابطه دین و جامعه==

			==قانونمندی جامعه==

			==قطب‌بندی جامعه==

	==جامعه مطلوب (جامعه اسلامی)==		==جامعه مطلوب (جامعه اسلامی)==

Wasity: /* هویت جامعه */

2023-08-05T07:07:06Z

هویت جامعه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۷
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	==هویت جامعه==		==هویت جامعه==
	{{اصلی\|هویت اجتماعی}}		{{اصلی\|هویت اجتماعی}}
			==منشأ جامعه==

	== ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع) ==		== ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع) ==
	وجود [[اختلاف]] میان [[مردم]] ایجادکننده نیازهای گوناگون است که [[تعاون]] و [[همکاری]] [[انسان‌ها]] را می‌طلبد و [[انسان]] را به‌سوی [[زندگی اجتماعی]] حرکت می‌دهد. [[امام علی]] {{ع}} نیز به [[ضرورت]] [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] پرداخته‌اند. حضرت بر [[ضرورت]] و [[نیاز انسان]] به [[عشیره]] و [[خویشان]] را علاوه بر جنبه [[عاطفی]]، بر جنبه‌های گوناگون [[نیاز]] [[آدمی]]، چون [[دفاع]] و [[پشتیبانی]] و در هنگام [[اضطرار]] و [[اضطراب]] تأکید دارد<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا يَسْتَغْنِي الرَّجُلُ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ عَنْ [عَشِيرَتِهِ] عِتْرَتِهِ وَ دِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ وَ هُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَيْطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَيْهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إِذَا نَزَلَتْ بِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۲۳</ref>. این مفهوم در [[نامه]] ۳۱ بیان شده و از [[عشیره]] با عنوان پروبال پرواز و اصل و ریشه، دست و نیرو تعبیر شده است. تمایل [[زن]] و مرد به یکدیگر به‌عنوان [[نیاز]] فطری و [[میل باطنی]] سبب پیدایش [[خانواده]] و به تبع آن اجتماع می‌شود. [[امام]] در سخنی حکمت‌آمیز، با وجود سختی‌هایی که ممکن است در [[زندگی خانوادگی]] ایجاد شود، گریزی از [[تشکیل خانواده]] و [[زندگی]] مشترک نمی‌بیند<ref>{{متن حدیث\|الْمَرْأَةُ شَرٌّ كُلُّهَا، وَ شَرُّ مَا فِيهَا أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهَا}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۳۰</ref>.		وجود [[اختلاف]] میان [[مردم]] ایجادکننده نیازهای گوناگون است که [[تعاون]] و [[همکاری]] [[انسان‌ها]] را می‌طلبد و [[انسان]] را به‌سوی [[زندگی اجتماعی]] حرکت می‌دهد. [[امام علی]] {{ع}} نیز به [[ضرورت]] [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] پرداخته‌اند. حضرت بر [[ضرورت]] و [[نیاز انسان]] به [[عشیره]] و [[خویشان]] را علاوه بر جنبه [[عاطفی]]، بر جنبه‌های گوناگون [[نیاز]] [[آدمی]]، چون [[دفاع]] و [[پشتیبانی]] و در هنگام [[اضطرار]] و [[اضطراب]] تأکید دارد<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا يَسْتَغْنِي الرَّجُلُ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ عَنْ [عَشِيرَتِهِ] عِتْرَتِهِ وَ دِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ وَ هُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَيْطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَيْهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إِذَا نَزَلَتْ بِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۲۳</ref>. این مفهوم در [[نامه]] ۳۱ بیان شده و از [[عشیره]] با عنوان پروبال پرواز و اصل و ریشه، دست و نیرو تعبیر شده است. تمایل [[زن]] و مرد به یکدیگر به‌عنوان [[نیاز]] فطری و [[میل باطنی]] سبب پیدایش [[خانواده]] و به تبع آن اجتماع می‌شود. [[امام]] در سخنی حکمت‌آمیز، با وجود سختی‌هایی که ممکن است در [[زندگی خانوادگی]] ایجاد شود، گریزی از [[تشکیل خانواده]] و [[زندگی]] مشترک نمی‌بیند<ref>{{متن حدیث\|الْمَرْأَةُ شَرٌّ كُلُّهَا، وَ شَرُّ مَا فِيهَا أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهَا}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۳۰</ref>.

Wasity: /* اصلاح اجتماعی */

2023-08-05T07:06:26Z

اصلاح اجتماعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	# در بُعد تمایزات پایگاهی: رواج [[ستم]] و توزیع نابحقّ امتیازات و امکانات<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 237.</ref>.		# در بُعد تمایزات پایگاهی: رواج [[ستم]] و توزیع نابحقّ امتیازات و امکانات<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 237.</ref>.

	==اصلاح ~~اجتماعی~~==		==اصلاح جامعه==
	{{اصلی\|اصلاح اجتماعی}}		{{اصلی\|اصلاح اجتماعی}}
	===راه‌های اصلاح جامعه===		===راه‌های اصلاح جامعه===

	==نظام جامعه==		==نظام جامعه==
	{{اصلی\|نظام اجتماعی}}		{{اصلی\|نظام اجتماعی}}

Wasity: /* اصلاح اجتماعی */

2023-08-05T07:06:07Z

اصلاح اجتماعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	{{اصلی\|اصلاح اجتماعی}}		{{اصلی\|اصلاح اجتماعی}}
	===راه‌های اصلاح جامعه===		===راه‌های اصلاح جامعه===
			==نظام جامعه==
			{{اصلی\|نظام اجتماعی}}

	== منابع ==		== منابع ==

Wasity: /* ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع) */

2023-08-05T07:05:12Z

ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۵
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	==پیشینه تاریخی==		==پیشینه تاریخی==
			==هویت جامعه==
			{{اصلی\|هویت اجتماعی}}
	== ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع) ==		== ضرورت جامعه (نیاز به اجتماع) ==
	وجود [[اختلاف]] میان [[مردم]] ایجادکننده نیازهای گوناگون است که [[تعاون]] و [[همکاری]] [[انسان‌ها]] را می‌طلبد و [[انسان]] را به‌سوی [[زندگی اجتماعی]] حرکت می‌دهد. [[امام علی]] {{ع}} نیز به [[ضرورت]] [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] پرداخته‌اند. حضرت بر [[ضرورت]] و [[نیاز انسان]] به [[عشیره]] و [[خویشان]] را علاوه بر جنبه [[عاطفی]]، بر جنبه‌های گوناگون [[نیاز]] [[آدمی]]، چون [[دفاع]] و [[پشتیبانی]] و در هنگام [[اضطرار]] و [[اضطراب]] تأکید دارد<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا يَسْتَغْنِي الرَّجُلُ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ عَنْ [عَشِيرَتِهِ] عِتْرَتِهِ وَ دِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ وَ هُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَيْطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَيْهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إِذَا نَزَلَتْ بِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۲۳</ref>. این مفهوم در [[نامه]] ۳۱ بیان شده و از [[عشیره]] با عنوان پروبال پرواز و اصل و ریشه، دست و نیرو تعبیر شده است. تمایل [[زن]] و مرد به یکدیگر به‌عنوان [[نیاز]] فطری و [[میل باطنی]] سبب پیدایش [[خانواده]] و به تبع آن اجتماع می‌شود. [[امام]] در سخنی حکمت‌آمیز، با وجود سختی‌هایی که ممکن است در [[زندگی خانوادگی]] ایجاد شود، گریزی از [[تشکیل خانواده]] و [[زندگی]] مشترک نمی‌بیند<ref>{{متن حدیث\|الْمَرْأَةُ شَرٌّ كُلُّهَا، وَ شَرُّ مَا فِيهَا أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهَا}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۳۰</ref>.		وجود [[اختلاف]] میان [[مردم]] ایجادکننده نیازهای گوناگون است که [[تعاون]] و [[همکاری]] [[انسان‌ها]] را می‌طلبد و [[انسان]] را به‌سوی [[زندگی اجتماعی]] حرکت می‌دهد. [[امام علی]] {{ع}} نیز به [[ضرورت]] [[زندگی اجتماعی]] [[انسان]] پرداخته‌اند. حضرت بر [[ضرورت]] و [[نیاز انسان]] به [[عشیره]] و [[خویشان]] را علاوه بر جنبه [[عاطفی]]، بر جنبه‌های گوناگون [[نیاز]] [[آدمی]]، چون [[دفاع]] و [[پشتیبانی]] و در هنگام [[اضطرار]] و [[اضطراب]] تأکید دارد<ref>{{متن حدیث\|أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَا يَسْتَغْنِي الرَّجُلُ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ عَنْ [عَشِيرَتِهِ] عِتْرَتِهِ وَ دِفَاعِهِمْ عَنْهُ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ وَ هُمْ أَعْظَمُ النَّاسِ حَيْطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَيْهِ عِنْدَ نَازِلَةٍ إِذَا نَزَلَتْ بِهِ}}؛ نهج البلاغه، خطبه ۲۳</ref>. این مفهوم در [[نامه]] ۳۱ بیان شده و از [[عشیره]] با عنوان پروبال پرواز و اصل و ریشه، دست و نیرو تعبیر شده است. تمایل [[زن]] و مرد به یکدیگر به‌عنوان [[نیاز]] فطری و [[میل باطنی]] سبب پیدایش [[خانواده]] و به تبع آن اجتماع می‌شود. [[امام]] در سخنی حکمت‌آمیز، با وجود سختی‌هایی که ممکن است در [[زندگی خانوادگی]] ایجاد شود، گریزی از [[تشکیل خانواده]] و [[زندگی]] مشترک نمی‌بیند<ref>{{متن حدیث\|الْمَرْأَةُ شَرٌّ كُلُّهَا، وَ شَرُّ مَا فِيهَا أَنَّهُ لَا بُدَّ مِنْهَا}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۲۳۰</ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۷
خط ۴۴:		خط ۴۴:
	{{اصلی\|جامعه اسلامی}}		{{اصلی\|جامعه اسلامی}}
	===ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب===		===ویژگی‌های زیربنایی جامعه مطلوب===
	==== نخست: [[عدل]] و [[برابری]] ====		==== نخست: خدامحوری ====
			{{اصلی\|خدامحوری}}
			==== دوم: [[عدل]] و [[برابری]] ====
	{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}		{{اصلی\|عدالت اجتماعی\|برابری}}
	یکی از ارکان [[روابط اجتماعی]] اصل [[مساوات]] و [[برابری]] است. در [[مکتب]] [[وحی]]، گرچه [[مردم]] به گونه‌های مختلف آفریده شده‌اند و تفاوت‌هایی از نظر موقعیت‌های طبیعی دارند، اما همه به حسب گوهر و ذات برابرند. [[آزادی]] و [[عدالت]] در [[اسلام]] زاده اصل [[برابری]] و [[مساوات]] بین انسان‌هاست<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}؛ سوره حجرات، آیه ۱۳</ref>. این مفهوم در [[سیره]] و [[سنت]] [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز پی‌گیری می‌شد. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در [[حدیثی]] [[مردم]] را همچون دندانه‌های یک شانه مساوی و برابر می‌داند. [[برابری]] و مساواتی که مورد نظر [[اسلام]] است، گرچه [[مردم]] را از نظر [[حقوق]] و ارزش‌های انسانی هم‌سان و برابر می‌شمارد، اما در عین حال اختلاف‌های طبیعی بین افراد را امری طبیعی و مورد پذیرش می‌داند. [[مساوات]]، افزون بر تأثیری که در ارکان [[جامعه]] می‌گذارد، در [[رفتار]] [[انسان‌ها]] با هم، به‌عنوان افرادی که با هم در تماس و تعامل هستند، تأثیرگذار است. در [[روابط اجتماعی]] تنها ملاک [[برتری]] رعایت [[تقوای الهی]] است و [[مال]] و [[ثروت]] و [[نسب]] ... هیچ‌یک [[ارزش]] فرد را در استفاده از [[حقوق]] بیشتر نسبت به دیگران افزایش نمی‌دهد. افراد با یکدیگر برابر و در استفاده از مواهب و [[حقوق]] [[اجتماعی]] مساوی‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.		یکی از ارکان [[روابط اجتماعی]] اصل [[مساوات]] و [[برابری]] است. در [[مکتب]] [[وحی]]، گرچه [[مردم]] به گونه‌های مختلف آفریده شده‌اند و تفاوت‌هایی از نظر موقعیت‌های طبیعی دارند، اما همه به حسب گوهر و ذات برابرند. [[آزادی]] و [[عدالت]] در [[اسلام]] زاده اصل [[برابری]] و [[مساوات]] بین انسان‌هاست<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }}؛ سوره حجرات، آیه ۱۳</ref>. این مفهوم در [[سیره]] و [[سنت]] [[ائمه معصومین]] {{عم}} نیز پی‌گیری می‌شد. [[پیامبر اکرم]] {{صل}} در [[حدیثی]] [[مردم]] را همچون دندانه‌های یک شانه مساوی و برابر می‌داند. [[برابری]] و مساواتی که مورد نظر [[اسلام]] است، گرچه [[مردم]] را از نظر [[حقوق]] و ارزش‌های انسانی هم‌سان و برابر می‌شمارد، اما در عین حال اختلاف‌های طبیعی بین افراد را امری طبیعی و مورد پذیرش می‌داند. [[مساوات]]، افزون بر تأثیری که در ارکان [[جامعه]] می‌گذارد، در [[رفتار]] [[انسان‌ها]] با هم، به‌عنوان افرادی که با هم در تماس و تعامل هستند، تأثیرگذار است. در [[روابط اجتماعی]] تنها ملاک [[برتری]] رعایت [[تقوای الهی]] است و [[مال]] و [[ثروت]] و [[نسب]] ... هیچ‌یک [[ارزش]] فرد را در استفاده از [[حقوق]] بیشتر نسبت به دیگران افزایش نمی‌دهد. افراد با یکدیگر برابر و در استفاده از مواهب و [[حقوق]] [[اجتماعی]] مساوی‌اند<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.

	==== ~~دوم~~: برادری ====		==== سوم: برادری ====
	{{اصلی\|برادری}}		{{اصلی\|برادری}}
	[[قرآن کریم]] همه [[مؤمنان]] را برادر ایمانی می‌داند و آنان را به [[اصلاح]] روابط توصیه می‌کند {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>. جمله {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}} [[برادری]] را بین [[مسلمانان]] [[مؤمن]] برقرار می‌سازد که قبلاً نبوده و این نسبت، آثار شرعی و [[حقوقی]] به همراه دارد. [[خداوند]] در این [[آیه]] [[مؤمنان]] را با یکدیگر چنان پیوند داده است که گویی آنها پیکره واحدی هستند و در سایه [[برادری]] و [[اخوت]]، [[مسئولیت‌ها]] و [[حقوق]] افراد نسبت به هم شکل می‌گیرد. [[مؤمنان]] باید از نیازهای [[برادران دینی]] خود [[آگاه]] و پیش از اظهار [[نیاز]] [[اقدام]] به برآورده کردن آن کنند؛ کمترین [[حق مؤمن]] بر برادرش این است، چیزی را که او بدان [[نیاز]] دارد، نزد خود نگه ندارد؛ با رعایت [[انصاف]] و [[مواسات]] امور [[دین]] سامان می‌گیرد؛ [[مسلمانان]]، برادر [[مسلمان]] است و کسی به برادر خود [[ستم]] نمی‌کند. در سایه رعایت [[آیین]] [[برادری]] و [[حقوق]] متقابل، پیوندهای [[اجتماعی]] شکل می‌گیرد و [[روابط اجتماعی]] به‌درستی انجام می‌شود. در این صورت، [[جامعه]]، ساختاری مناسب می‌یابد و روابط افراد در سایه [[برادری]] [[دینی]] و ایمانی، رابطه‌ای مبتنی بر [[اصول اسلامی]] خواهد بود<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 236.</ref>.		[[قرآن کریم]] همه [[مؤمنان]] را برادر ایمانی می‌داند و آنان را به [[اصلاح]] روابط توصیه می‌کند {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>. جمله {{متن قرآن\|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}} [[برادری]] را بین [[مسلمانان]] [[مؤمن]] برقرار می‌سازد که قبلاً نبوده و این نسبت، آثار شرعی و [[حقوقی]] به همراه دارد. [[خداوند]] در این [[آیه]] [[مؤمنان]] را با یکدیگر چنان پیوند داده است که گویی آنها پیکره واحدی هستند و در سایه [[برادری]] و [[اخوت]]، [[مسئولیت‌ها]] و [[حقوق]] افراد نسبت به هم شکل می‌گیرد. [[مؤمنان]] باید از نیازهای [[برادران دینی]] خود [[آگاه]] و پیش از اظهار [[نیاز]] [[اقدام]] به برآورده کردن آن کنند؛ کمترین [[حق مؤمن]] بر برادرش این است، چیزی را که او بدان [[نیاز]] دارد، نزد خود نگه ندارد؛ با رعایت [[انصاف]] و [[مواسات]] امور [[دین]] سامان می‌گیرد؛ [[مسلمانان]]، برادر [[مسلمان]] است و کسی به برادر خود [[ستم]] نمی‌کند. در سایه رعایت [[آیین]] [[برادری]] و [[حقوق]] متقابل، پیوندهای [[اجتماعی]] شکل می‌گیرد و [[روابط اجتماعی]] به‌درستی انجام می‌شود. در این صورت، [[جامعه]]، ساختاری مناسب می‌یابد و روابط افراد در سایه [[برادری]] [[دینی]] و ایمانی، رابطه‌ای مبتنی بر [[اصول اسلامی]] خواهد بود<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 236.</ref>.

	==== ~~دوم~~: مواسات ====		==== چهارم: مواسات ====
	{{اصلی\|مواسات}}		{{اصلی\|مواسات}}
	در سایه اصل [[برادری ایمانی]]، اصل [[مواسات]] پدیدار می‌شود. [[مواسات]] یعنی [[برادر دینی]] را در [[مال]] خود شریک دانستن، یعنی همان‌گونه که فرد از [[مال]] خویش استفاده و در آن [[تصرف]] می‌کند، دیگری نیز همان‌گونه باشد. برقراری [[جامعه دینی]] با اصل [[اخوت]] و [[برادری]] [[هم‌بستگی]] دارد و هیچ امری جز [[مواسات]] باعث [[پایداری]] [[برادری]] ایمانی نمی‌شود. بر همین اساس [[امام علی]] {{ع}} محبوب‌ترین [[مردم]] نزد [[خداوند]] را سودمندترین آن‌ها برای دیگران برمی‌شمرد و تنها در این‌صورت است که پیوندهای [[اجتماعی]] برقرار می‌شود و [[فقر]] از میان [[جامعه]] رخت برمی‌بندد و جامعه‌ای سالم به‌وجود می‌آید<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.		در سایه اصل [[برادری ایمانی]]، اصل [[مواسات]] پدیدار می‌شود. [[مواسات]] یعنی [[برادر دینی]] را در [[مال]] خود شریک دانستن، یعنی همان‌گونه که فرد از [[مال]] خویش استفاده و در آن [[تصرف]] می‌کند، دیگری نیز همان‌گونه باشد. برقراری [[جامعه دینی]] با اصل [[اخوت]] و [[برادری]] [[هم‌بستگی]] دارد و هیچ امری جز [[مواسات]] باعث [[پایداری]] [[برادری]] ایمانی نمی‌شود. بر همین اساس [[امام علی]] {{ع}} محبوب‌ترین [[مردم]] نزد [[خداوند]] را سودمندترین آن‌ها برای دیگران برمی‌شمرد و تنها در این‌صورت است که پیوندهای [[اجتماعی]] برقرار می‌شود و [[فقر]] از میان [[جامعه]] رخت برمی‌بندد و جامعه‌ای سالم به‌وجود می‌آید<ref>[[سید حسین دین‌پرور\|دین‌پرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)\|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 235.</ref>.