جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۷

2026-05-20T06:37:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت		\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت
	\| عنوان مدخل = جایگاه امامت		\| عنوان مدخل = جایگاه امامت
	\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در نهج البلاغه]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Bahmani: /* دیدگاه شیعه، امامت فراتر از نبوت و رسالت */

2025-04-07T14:28:50Z

دیدگاه شیعه، امامت فراتر از نبوت و رسالت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۸
خط ۷:		خط ۷:

	== دیدگاه [[شیعه]]، [[امامت]] فراتر از [[نبوت]] و [[رسالت]] ==		== دیدگاه [[شیعه]]، [[امامت]] فراتر از [[نبوت]] و [[رسالت]] ==
	مفسران شیعی همسو با مفاد [[روایات]] ~~-که خواهد آمد -~~ رتبه [[امام]] در [[آیه]] «ابتلی» را فراتر از نبوت می‌دانند و بر این باورند که [[زمان]] اعطای این [[مقام]] به ابراهیم{{ع}} پس از رسالت وی بوده است؛ آنان در این معنا [[اتفاق نظر]] دارند جز - تا آنجا که می‌دانیم - دو تن از متأخران [[شیعی]] در [[قرن]] پانزدهم؛ یکی مؤلف من [[هدی]] القرآن که در این باره می‌گوید: {{عربی\|اعطاه الله الرسالة بعد امتحان عسير ثم إن إبراهيم طلب النبوة لأبنائه فرفض اطلاق طلبه لأن منهم ظالم يفشل في الاختبار}}؛ [[خدای متعال]] پس از آزمون‌های دشوار، به ابراهیم{{ع}} رسالت بخشید. آن‌گاه حضرت، برای [[فرزندان]] خود نیز این مقام را درخواست کرد که برای برخی از آنان مورد قبول واقع نشد؛ چون برخی از آنان ستمگرند و در [[آزمون]] موفق نخواهند بود<ref>مدرسی، مِن هدی القرآن، ج۱، ص۲۵۴.</ref>. وی به همین عبارت اکتفا کرده و نقد و نظری نسبت به دیدگاه مفسرانی که امامت را فراتر از نبوت و پس از رسالت دانسته‌اند، ندارد. با آنکه وی با [[گزینش]] این نظریه لازم بود دیدگاه [[اکثریت]] قریب به اتفاق شیعه را که لابد در نظر او با کاستی‌هایی روبه روست، نقد کند.		مفسران شیعی همسو با مفاد [[روایات]] رتبه [[امام]] در [[آیه]] «ابتلی» را فراتر از نبوت می‌دانند و بر این باورند که [[زمان]] اعطای این [[مقام]] به ابراهیم{{ع}} پس از رسالت وی بوده است؛ آنان در این معنا [[اتفاق نظر]] دارند جز - تا آنجا که می‌دانیم - دو تن از متأخران [[شیعی]] در [[قرن]] پانزدهم؛ یکی مؤلف من [[هدی]] القرآن که در این باره می‌گوید: {{عربی\|اعطاه الله الرسالة بعد امتحان عسير ثم إن إبراهيم طلب النبوة لأبنائه فرفض اطلاق طلبه لأن منهم ظالم يفشل في الاختبار}}؛ [[خدای متعال]] پس از آزمون‌های دشوار، به ابراهیم{{ع}} رسالت بخشید. آن‌گاه حضرت، برای [[فرزندان]] خود نیز این مقام را درخواست کرد که برای برخی از آنان مورد قبول واقع نشد؛ چون برخی از آنان ستمگرند و در [[آزمون]] موفق نخواهند بود<ref>مدرسی، مِن هدی القرآن، ج۱، ص۲۵۴.</ref>. وی به همین عبارت اکتفا کرده و نقد و نظری نسبت به دیدگاه مفسرانی که امامت را فراتر از نبوت و پس از رسالت دانسته‌اند، ندارد. با آنکه وی با [[گزینش]] این نظریه لازم بود دیدگاه [[اکثریت]] قریب به اتفاق شیعه را که لابد در نظر او با کاستی‌هایی روبه روست، نقد کند.

	مؤلف دیگر در [[تفسیر]] مِن [[وحی]] القرآن نیز امامت را به همان معنا می‌داند و می‌نویسد: امامت، تطور در خود مفهوم نبوت است؛ در واقع امامت، صفت حرکت [[پیامبر]] در متن [[حیات]] اوست و معنای آن در خود مفهوم نبوت نهفته است. چون دلیلی نیست که امامت پس از نبوت جعل شده باشد و در [[قرآن]] نیز شاهدی بر اینکه امامت، حامل معنایی در برابر معنای عام نبوت باشد، در دست نیست<ref>فضل الله، تفسیر من وحی القرآن، ج۳، ص۱۱.</ref>.		مؤلف دیگر در [[تفسیر]] مِن [[وحی]] القرآن نیز امامت را به همان معنا می‌داند و می‌نویسد: امامت، تطور در خود مفهوم نبوت است؛ در واقع امامت، صفت حرکت [[پیامبر]] در متن [[حیات]] اوست و معنای آن در خود مفهوم نبوت نهفته است. چون دلیلی نیست که امامت پس از نبوت جعل شده باشد و در [[قرآن]] نیز شاهدی بر اینکه امامت، حامل معنایی در برابر معنای عام نبوت باشد، در دست نیست<ref>فضل الله، تفسیر من وحی القرآن، ج۳، ص۱۱.</ref>.

Bahmani در ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۲

2025-04-07T06:42:58Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۱۹

2025-04-07T05:19:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت		\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت
	\| عنوان مدخل = جایگاه امامت		\| عنوان مدخل = جایگاه امامت
	\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در ~~فرهنگ~~ و ~~معارف انقلاب اسلامی~~]] - [[جایگاه امامت در معارف ~~و سیره رضوی~~]] - [[جایگاه امامت از دیدگاه اهل سنت]]		\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Jaafari در ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۱۴

2025-01-01T05:14:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۴
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت		\| موضوع مرتبط = جایگاه امامت
	\| عنوان مدخل = جایگاه امامت		\| عنوان مدخل = جایگاه امامت
	\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]] - [[جایگاه امامت از دیدگاه اهل سنت]]
	\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Jaafari در ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۰

2024-12-31T08:00:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۰
خط ۳:		خط ۳:
	\| عنوان مدخل = جایگاه امامت		\| عنوان مدخل = جایگاه امامت
	\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]]		\| مداخل مرتبط = [[جایگاه امامت در تفسیر و علوم قرآنی]] - [[جایگاه امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[جایگاه امامت در معارف و سیره رضوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط = امامت (پرسش)
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2024-12-31T07:48:06Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۸
خط ۱۶۳:		خط ۱۶۳:
	افزون بر آن، آلوسی که می‌گوید: از اینکه نبوت ابراهیم{{ع}} به امامت تعبیر شده به دلیل خصوصیتی است که در ابراهیم{{ع}} هست با این سخن از اشکال گریخته است چون بحث بر سر خصوصیت درباره حضرت ابراهیم{{ع}} نیست، بلکه بحث بر سر نتیجه آن است که چرا خداوند با این خصوصیت‌ها، از نبوت حضرت ابراهیم{{ع}} به امامت، یاد کرده است.		افزون بر آن، آلوسی که می‌گوید: از اینکه نبوت ابراهیم{{ع}} به امامت تعبیر شده به دلیل خصوصیتی است که در ابراهیم{{ع}} هست با این سخن از اشکال گریخته است چون بحث بر سر خصوصیت درباره حضرت ابراهیم{{ع}} نیست، بلکه بحث بر سر نتیجه آن است که چرا خداوند با این خصوصیت‌ها، از نبوت حضرت ابراهیم{{ع}} به امامت، یاد کرده است.
	به هر روی، به نظر می‌رسد دیدگاه رایج و مشهور [[شیعه]] درباره [[مقام]] [[امامت حضرت ابراهیم]]{{ع}} به طور خاص و دیگر [[امامان]] به طور عام واقع‌بینانه است و این مقام [[برتر]] از [[مقام رسالت]] و نبوت خواهد بود. اکنون باید دید معنای «اصطلاحی امام» در این آیه به چه معناست که در فصل بعد خواهد آمد.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین (کتاب)\|بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین]] ص ۱۰۵</ref>		به هر روی، به نظر می‌رسد دیدگاه رایج و مشهور [[شیعه]] درباره [[مقام]] [[امامت حضرت ابراهیم]]{{ع}} به طور خاص و دیگر [[امامان]] به طور عام واقع‌بینانه است و این مقام [[برتر]] از [[مقام رسالت]] و نبوت خواهد بود. اکنون باید دید معنای «اصطلاحی امام» در این آیه به چه معناست که در فصل بعد خواهد آمد.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین (کتاب)\|بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین]] ص ۱۰۵</ref>

			==نتیجه==
			# [[مفسران شیعی]]، [[رتبه امامت]] در این [[آیه]] را همسو با [[روایات]] در مصادرشان، فراتر از [[نبوت]] می‌دانند و در این معنا - به جز دو تن از معاصران آنان- [[اتفاق نظر]] دارند. [[ادله قرآنی]] آنان در این باره عبارت‌اند از: تحلیل ساختار ادبی آیه، [[نزول وحی]] پیش از [[امامت]]، درنگ در [[زمان]] آزمون‌هایی که در [[قرآن]] به آن تصریح شده و [[تأمل]] در زمان دعای [[حضرت ابراهیم]]{{ع}}. [[روایات شیعه]] در این باره دست‌کم در حد [[مستفیض]] است. این روایات، امامت را پس از نبوت و فراتر از آن قلمداد می‌کند و در مفاد آنها تعارضی به چشم نمی‌خورد؛
			# [[اهل سنت]]، به طور مشخص درباره رتبه امامت در این آیه بحث نکرده‌اند، آنان تنها در صدد تبیین معنای «[[امام]]» برآمده و عمدتاً آن را به معنای «[[نبی]]» دانسته‌اند. پس از نظر [[اهل تسنن]]، امامت همان نبوت است و مقامی [[برتر]] از آن نیست. اهل سنت در این زمینه ناگزیر از دو امرند: الف) زمان ابتلای حضرت ابراهیم{{ع}} به «کَلِماتٍ» را پیش از زمان [[اعطای نبوت]]، محسوب کنند، یا تبیینی مناسب از این دو زمان به دست دهند. ب) دلیلی برای [[اثبات]] معنای امامت به نبوت در این آیه اقامه کنند؛ دیدگاه اهل سنت و همچنین دو تن از معاصران [[شیعی]] در هر دو امر دچار [[ضعف]] و [[کاستی]] جدی است؟
			#افزون بر [[ادله]] [[شیعه]] در [[برتری]] [[مقام امامت]] از [[رسالت]]، ادله دیگر نیز می‌توان در جهت [[تحکیم]] آن اقامه کرد از جمله: [[تمسک]] به [[سیاق آیات]] ۱۲۴ تا ۱۴۱ [[سوره بقره]]، بررسی مقاطع [[زندگی]] حضرت ابراهیم{{ع}}، تمسک به فرازهای آیه {{متن قرآن\|إِذِ ابْتَلَى}}، تأمل در زمان [[دعاهای ابراهیم]]{{ع}} برای [[فرزندان]] و تحلیل شرایط احراز [[امامت در قرآن]]؛
			#تنها سه نفر از اهل تسنن - تا آنجا که می‌شناسیم- ادله‌ای برای اثبات [[همسانی]] معنا و [[مقام نبوت]] با امامت و پیامدهای آن ارائه کرده‌اند که عبارت‌اند از: [[قاضی ابوبکر باقلانی]] در [[قرن پنجم]]، [[فخر رازی]] در [[قرن ششم]] و [[آلوسی]] در [[قرن سیزدهم]]. [[ادله]] اینان افزون بر آنکه مبتنی بر نصی از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} یا [[صحابه]] نیست، با اشکال‌های متعددی روبه‌روست.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان\|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین (کتاب)\|بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین]] ص ۱۱۴</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: /* منابع */

2024-12-31T07:47:29Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-12-31T07:45:48Z

منابع

نمایش تغییرات

Jaafari: /* منابع */

2024-12-31T07:39:09Z

منابع

@@ خط ۵۱: / خط ۵۱: @@
 ينكرون الإمام المفروض الطاعة و يجحدونه؟! و [[الله]]، ما في الأرض منزلة عند الله أعظم من منزلة [[مفترض الطاعة]]، لقد كان إبراهيم{{ع}} دهرا ينزل عليه الأمر من الله و ما كان مفترض الطاعة حتى [[بدا]] لله أن يكرمه و يعظمه فقال: {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} فعرف إبراهيم{{ع}} ما فيها من [[الفضل]] فقال: {{متن قرآن|وَمِنْ ذُرِّيَّتِي}} أي و اجعل ذلك في ذريتي، قال الله عز و جل: {{متن قرآن|لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ}}}}؛ آنان امامی که اطاعتش [[واجب]] است را منکرند، به [[خدا]] [[سوگند]] در [[زمین]] منزلتی نزد خدا بزرگ‌تر از [[منزلت امام]] [[مفترض الطاعه]] نیست، همانا [[وحی]] مدتی طولانی بر ابراهیم{{ع}} نازل می‌شد و هنوز مفترض الطاعه نبود، تا آنکه [[خداوند]] او را بزرگ داشت و [[ارج]] نهاد و فرمود: «من تو را برای [[مردم]]، [[امام]] قرار می‌دهم»، ابراهیم{{ع}} فضیلتی که در این [[مقام]] است را [[شناخت]] و به همین رو، گفت: و از [[ذریه]] من؟ یعنی این مقام را در ذریه من قرار ده. [[خداوند]] بلندمرتبه فرمود: «[[عهد]] من به [[ستمگران]] نمی‌رسد»<ref>صفار، بصائر الدرجات، ص۵۰۹، ح۱۲.</ref>.
 شبیه به این [[حدیث]] که [[شأن]] و [[منزلت امام]] را نزد خداوند، بزرگ‌ترین شأن و [[منزلت]] می‌داند، [[حدیثی]] دیگر در [[تفسیر عیاشی]] از هشام بن الحکم از [[امام صادق]]{{ع}} است که درباره فراز {{متن قرآن|إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا}} می‌فرماید: «اگر خداوند نامی [[برتر]] از نام امام می‌دانست ما را به آن، نامگذاری می‌کرد»<ref>تفسیر العیاشی، ج۱، ص۵۸.</ref>.<ref>[[فتح‌الله نجارزادگان|نجارزادگان، فتح‌الله]]، [[بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین (کتاب)|بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسران فریقین]] ص ۸۶</ref>
 == منابع ==