جزیه در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۸

2024-11-24T07:28:33Z

Bahmani در ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۱۴

2024-04-13T07:14:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = جزیه\| عنوان مدخل = جزیه\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف ~~مهدوی~~]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = جزیه\| عنوان مدخل = جزیه\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدویت]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]] - [[جزیه در تاریخ اسلامی]] - [[جزیه در فقه اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>		[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>
خط ۵۵:		خط ۵۶:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:جزیه]]

Msadeq در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۲

2023-05-01T06:02:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = جزیه\| عنوان مدخل = جزیه\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن~~]] - [[جزیه در حدیث~~]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = جزیه\| عنوان مدخل = جزیه\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]\| پرسش مرتبط = }}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>		[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>

Msadeq: /* پانویس */

2023-05-01T06:01:59Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	~~[[رده:تسخیر]]~~

Msadeq در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۰۱

2023-05-01T06:01:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = جزیه\| عنوان مدخل = جزیه\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در حدیث]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]\| پرسش مرتبط = }}
	\| موضوع مرتبط = جزیه
	\| عنوان مدخل = [[جزیه]]
	\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در حدیث]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =
	}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>		[[جزیه]] از ریشه "ج ـ ز ـ ی" به معنای کفایت کردن، کافی بودن<ref>. مفردات، ص ۱۹۵؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۸۵، "جزی".</ref> و نوعی [[مکافات]] و [[پاداش]]<ref>العین، ج ۶، ص ۱۶۴؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۷۸؛ التحقیق، ج ۲، ص ۸۳، "جزی".</ref> گرفته شده و در اصطلاح [[فقه]] [[مالی]] است که از [[اهل کتاب]] مانند [[یهود]] و [[نصارا]] بر اساس قرار داد [[ذمه]] دریافت می‌‌شود.<ref>معجم الفاظ فقه الجعفری، ص ۱۴۱؛ القاموس الفقهی، ص ۶۲؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۳. </ref> این [[مال]] در نیازهای [[اهل ذمه]] مانند [[حفظ جان]] و مال و [[دفاع]] از آنان هزینه می‌‌شود.<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۱۸؛ دراسات فی ولایة الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۱. </ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'اهل یمن' به 'اهل یمن'

2022-12-22T10:35:03Z

جایگزینی متن - 'اهل یمن' به 'اهل یمن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۰۵
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	[[تشریع حکم]] جزیه پس از اسلام، به گونه رسمی در [[سال نهم هجری]] با [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> صورت گرفت که [[مسلمانان]] را به [[جنگ]] با [[اهل کتاب]] تا [[تسلیم شدن]] و پرداخت جزیه از سوی آنان [[فرمان]] داد<ref>کشف الاسرار، ج ۴، ص ۱۱۴ - ۱۱۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۸، ص ۷۰ - ۷۱. </ref>. بسیاری از [[مفسران]] [[نزول]] این [[آیه]] را هنگامی دانسته‌اند که [[پیامبر]] {{صل}} برای جنگ با [[رومیان]] عازم [[تبوک]] شد.<ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۳۹؛ مجمع البیان، ج ۵، ص ۳۴</ref>. برخی نزول این آیه را در [[سال دهم هجرت]] و در ماجرای [[مسیحیان]] [[نجران]] دانسته‌اند؛<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۸. </ref> ولی به نظر برخی دیگر، [[پذیرش]] جزیه از سوی نجرانیان در [[سال ششم هجرت]] رخ داده است.<ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۵۳</ref>. برخی منابع [[تفسیری]] نیز جزیه خواستن پیامبر {{صل}} را سال‌های ششم و هفتم [[هجری]] دانسته‌اند.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۲۶۶. </ref> با توجه به نزول آیه مذکور در سال نهم یا دهم هجری از یک سو و مطرح شدن اخذ جزیه در سال ششم یا هفتم هجری از سوی دیگر، برخی برای رفع این ناهماهنگی، دو احتمال داده اند:		[[تشریع حکم]] جزیه پس از اسلام، به گونه رسمی در [[سال نهم هجری]] با [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> صورت گرفت که [[مسلمانان]] را به [[جنگ]] با [[اهل کتاب]] تا [[تسلیم شدن]] و پرداخت جزیه از سوی آنان [[فرمان]] داد<ref>کشف الاسرار، ج ۴، ص ۱۱۴ - ۱۱۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۸، ص ۷۰ - ۷۱. </ref>. بسیاری از [[مفسران]] [[نزول]] این [[آیه]] را هنگامی دانسته‌اند که [[پیامبر]] {{صل}} برای جنگ با [[رومیان]] عازم [[تبوک]] شد.<ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۳۹؛ مجمع البیان، ج ۵، ص ۳۴</ref>. برخی نزول این آیه را در [[سال دهم هجرت]] و در ماجرای [[مسیحیان]] [[نجران]] دانسته‌اند؛<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۸. </ref> ولی به نظر برخی دیگر، [[پذیرش]] جزیه از سوی نجرانیان در [[سال ششم هجرت]] رخ داده است.<ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۵۳</ref>. برخی منابع [[تفسیری]] نیز جزیه خواستن پیامبر {{صل}} را سال‌های ششم و هفتم [[هجری]] دانسته‌اند.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۲۶۶. </ref> با توجه به نزول آیه مذکور در سال نهم یا دهم هجری از یک سو و مطرح شدن اخذ جزیه در سال ششم یا هفتم هجری از سوی دیگر، برخی برای رفع این ناهماهنگی، دو احتمال داده اند:
	# این آیه دو بار نازل شده باشد: یک بار پیش از [[صلح حدیبیه]] در [[سال ششم هجری]] و دیگر پس از [[فتح مکه]] در سال نهم هجری.		# این آیه دو بار نازل شده باشد: یک بار پیش از [[صلح حدیبیه]] در [[سال ششم هجری]] و دیگر پس از [[فتح مکه]] در سال نهم هجری.
	# [[پیامبراکرم]] {{صل}} پیش از نزول این آیه، از اهل کتاب از جمله مسیحیان نجران جزیه نخواسته، بلکه برپایه [[قرارداد]] [[مصالحه]] میان دو طرف، [[مال]] مزبور را مطالبه کرده و بعدها [[آیه جزیه]] در [[تأیید]] کار آن [[حضرت]] نازل شده است.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۰. </ref> پس از [[نزول آیه]] [[جزیه]]، [[پیامبراکرم]] {{صل}} با [[نوشتن]] [[نامه]] به برخی افراد و [[قبایل]] یا [[پادشاهان]] غیر [[مسلمان]] از جمله [[منذر بن ساوی]]، [[اهل~~]] [[~~یمن]] و هِرْقَل [[پادشاه روم]]، آنان را به [[پذیرش اسلام]] یا پرداخت جزیه [[دعوت]] کرد؛<ref>مکاتیب الرسول، ج ۲، ص ۴۱۵. </ref>		# [[پیامبراکرم]] {{صل}} پیش از نزول این آیه، از اهل کتاب از جمله مسیحیان نجران جزیه نخواسته، بلکه برپایه [[قرارداد]] [[مصالحه]] میان دو طرف، [[مال]] مزبور را مطالبه کرده و بعدها [[آیه جزیه]] در [[تأیید]] کار آن [[حضرت]] نازل شده است.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۰. </ref> پس از [[نزول آیه]] [[جزیه]]، [[پیامبراکرم]] {{صل}} با [[نوشتن]] [[نامه]] به برخی افراد و [[قبایل]] یا [[پادشاهان]] غیر [[مسلمان]] از جمله [[منذر بن ساوی]]، [[اهل یمن]] و هِرْقَل [[پادشاه روم]]، آنان را به [[پذیرش اسلام]] یا پرداخت جزیه [[دعوت]] کرد؛<ref>مکاتیب الرسول، ج ۲، ص ۴۱۵. </ref>

	همچنین برخی [[مفسران]] مراد از [[خواری]] [[دنیوی]] را که در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> از آن سخن به میان آمده، جزیه‌ای دانسته‌اند که [[اسلام]] بر [[اهل کتاب]] وضع می‌‌کند.<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۶۲؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۶۹۹. </ref> برخی دیگر نیز مراد از [[ذلت]] دنیوی را که در [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم به خاطر ما از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین می‌رویاند، از سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز، بر آورد. او گفت: آیا چیز پست‌تر را به جای چیز بهتر می‌خواهید؟ به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست؛ و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد و سزاوار خشم خداوند شدند زیرا نشانه‌های خداوند را انکار می‌کردند و پیامبران را ناحقّ می‌کشتند؛ این بدان روی بود که سرکشی ورزیدند و از اندازه، می‌گذشتند» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ}}<ref>«به زودی به کسانی که گوساله را (به پرستش) گرفتند در زندگانی این جهان خشمی از سوی پروردگارشان و خواری خواهد رسید و این‌گونه ما دروغبافان را کیفر می‌دهیم» سوره اعراف، آیه ۱۵۲.</ref> مطرح است پرداخت جزیه شمرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۷۴۳؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۴۴۹. </ref>		همچنین برخی [[مفسران]] مراد از [[خواری]] [[دنیوی]] را که در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> از آن سخن به میان آمده، جزیه‌ای دانسته‌اند که [[اسلام]] بر [[اهل کتاب]] وضع می‌‌کند.<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۶۲؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۶۹۹. </ref> برخی دیگر نیز مراد از [[ذلت]] دنیوی را که در [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم به خاطر ما از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین می‌رویاند، از سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز، بر آورد. او گفت: آیا چیز پست‌تر را به جای چیز بهتر می‌خواهید؟ به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست؛ و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد و سزاوار خشم خداوند شدند زیرا نشانه‌های خداوند را انکار می‌کردند و پیامبران را ناحقّ می‌کشتند؛ این بدان روی بود که سرکشی ورزیدند و از اندازه، می‌گذشتند» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ}}<ref>«به زودی به کسانی که گوساله را (به پرستش) گرفتند در زندگانی این جهان خشمی از سوی پروردگارشان و خواری خواهد رسید و این‌گونه ما دروغبافان را کیفر می‌دهیم» سوره اعراف، آیه ۱۵۲.</ref> مطرح است پرداخت جزیه شمرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۷۴۳؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۴۴۹. </ref>

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T19:51:32Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:14:18Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = جزیه		\| موضوع مرتبط = جزیه
خط ۱۸:		خط ۱۷:
	[[تشریع حکم]] جزیه پس از اسلام، به گونه رسمی در [[سال نهم هجری]] با [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> صورت گرفت که [[مسلمانان]] را به [[جنگ]] با [[اهل کتاب]] تا [[تسلیم شدن]] و پرداخت جزیه از سوی آنان [[فرمان]] داد<ref>کشف الاسرار، ج ۴، ص ۱۱۴ - ۱۱۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۸، ص ۷۰ - ۷۱. </ref>. بسیاری از [[مفسران]] [[نزول]] این [[آیه]] را هنگامی دانسته‌اند که [[پیامبر]]{{صل}} برای جنگ با [[رومیان]] عازم [[تبوک]] شد.<ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۳۹؛ مجمع البیان، ج ۵، ص ۳۴</ref>. برخی نزول این آیه را در [[سال دهم هجرت]] و در ماجرای [[مسیحیان]] [[نجران]] دانسته‌اند؛<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۸. </ref> ولی به نظر برخی دیگر، [[پذیرش]] جزیه از سوی نجرانیان در [[سال ششم هجرت]] رخ داده است.<ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۵۳</ref>. برخی منابع [[تفسیری]] نیز جزیه خواستن پیامبر{{صل}} را سال‌های ششم و هفتم [[هجری]] دانسته‌اند.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۲۶۶. </ref> با توجه به نزول آیه مذکور در سال نهم یا دهم هجری از یک سو و مطرح شدن اخذ جزیه در سال ششم یا هفتم هجری از سوی دیگر، برخی برای رفع این ناهماهنگی، دو احتمال داده اند:		[[تشریع حکم]] جزیه پس از اسلام، به گونه رسمی در [[سال نهم هجری]] با [[نزول آیه]] {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> صورت گرفت که [[مسلمانان]] را به [[جنگ]] با [[اهل کتاب]] تا [[تسلیم شدن]] و پرداخت جزیه از سوی آنان [[فرمان]] داد<ref>کشف الاسرار، ج ۴، ص ۱۱۴ - ۱۱۵؛ تفسیر قرطبی، ج ۸، ص ۷۰ - ۷۱. </ref>. بسیاری از [[مفسران]] [[نزول]] این [[آیه]] را هنگامی دانسته‌اند که [[پیامبر]]{{صل}} برای جنگ با [[رومیان]] عازم [[تبوک]] شد.<ref>جامع البیان، ج ۱۰، ص ۱۳۹؛ مجمع البیان، ج ۵، ص ۳۴</ref>. برخی نزول این آیه را در [[سال دهم هجرت]] و در ماجرای [[مسیحیان]] [[نجران]] دانسته‌اند؛<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۸. </ref> ولی به نظر برخی دیگر، [[پذیرش]] جزیه از سوی نجرانیان در [[سال ششم هجرت]] رخ داده است.<ref>المیزان، ج ۹، ص ۲۵۳</ref>. برخی منابع [[تفسیری]] نیز جزیه خواستن پیامبر{{صل}} را سال‌های ششم و هفتم [[هجری]] دانسته‌اند.<ref>المیزان، ج ۳، ص ۲۶۶. </ref> با توجه به نزول آیه مذکور در سال نهم یا دهم هجری از یک سو و مطرح شدن اخذ جزیه در سال ششم یا هفتم هجری از سوی دیگر، برخی برای رفع این ناهماهنگی، دو احتمال داده اند:
	#این آیه دو بار نازل شده باشد: یک بار پیش از [[صلح حدیبیه]] در [[سال ششم هجری]] و دیگر پس از [[فتح مکه]] در سال نهم هجری.		#این آیه دو بار نازل شده باشد: یک بار پیش از [[صلح حدیبیه]] در [[سال ششم هجری]] و دیگر پس از [[فتح مکه]] در سال نهم هجری.
	#[[پیامبراکرم]]{{صل}} پیش از نزول این آیه، از اهل کتاب از جمله مسیحیان نجران جزیه نخواسته، بلکه برپایه [[قرارداد]] [[مصالحه]] میان دو طرف، [[مال]] مزبور را مطالبه کرده و بعدها [[آیه جزیه]] در [[تأیید]] کار آن [[حضرت]] نازل شده است.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۰. </ref> پس از [[نزول آیه]] [[جزیه]]، [[پیامبراکرم]]{{صل}} با [[نوشتن]] [[نامه]] به برخی افراد و [[قبایل]] یا [[پادشاهان]] غیر [[مسلمان]] از جمله [[منذر بن ساوی]]، [[اهل]] [[یمن]] و هِرْقَل [[پادشاه روم]]، آنان را به [[پذیرش اسلام]] یا پرداخت جزیه [[دعوت]] کرد؛<ref>مکاتیب الرسول، ج ۲، ص ۴۱۵. </ref>		# [[پیامبراکرم]]{{صل}} پیش از نزول این آیه، از اهل کتاب از جمله مسیحیان نجران جزیه نخواسته، بلکه برپایه [[قرارداد]] [[مصالحه]] میان دو طرف، [[مال]] مزبور را مطالبه کرده و بعدها [[آیه جزیه]] در [[تأیید]] کار آن [[حضرت]] نازل شده است.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۳۷۹ - ۳۸۰. </ref> پس از [[نزول آیه]] [[جزیه]]، [[پیامبراکرم]]{{صل}} با [[نوشتن]] [[نامه]] به برخی افراد و [[قبایل]] یا [[پادشاهان]] غیر [[مسلمان]] از جمله [[منذر بن ساوی]]، [[اهل]] [[یمن]] و هِرْقَل [[پادشاه روم]]، آنان را به [[پذیرش اسلام]] یا پرداخت جزیه [[دعوت]] کرد؛<ref>مکاتیب الرسول، ج ۲، ص ۴۱۵. </ref>

	همچنین برخی [[مفسران]] مراد از [[خواری]] [[دنیوی]] را که در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> از آن سخن به میان آمده، جزیه‌ای دانسته‌اند که [[اسلام]] بر [[اهل کتاب]] وضع می‌‌کند.<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۶۲؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۶۹۹. </ref> برخی دیگر نیز مراد از [[ذلت]] دنیوی را که در [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم به خاطر ما از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین می‌رویاند، از سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز، بر آورد. او گفت: آیا چیز پست‌تر را به جای چیز بهتر می‌خواهید؟ به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست؛ و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد و سزاوار خشم خداوند شدند زیرا نشانه‌های خداوند را انکار می‌کردند و پیامبران را ناحقّ می‌کشتند؛ این بدان روی بود که سرکشی ورزیدند و از اندازه، می‌گذشتند» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ}}<ref>«به زودی به کسانی که گوساله را (به پرستش) گرفتند در زندگانی این جهان خشمی از سوی پروردگارشان و خواری خواهد رسید و این‌گونه ما دروغبافان را کیفر می‌دهیم» سوره اعراف، آیه ۱۵۲.</ref> مطرح است پرداخت جزیه شمرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۷۴۳؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۴۴۹. </ref>		همچنین برخی [[مفسران]] مراد از [[خواری]] [[دنیوی]] را که در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«و ستمکارتر از کسی که نمی‌گذارد نام خداوند در مسجدهای او برده شود و در ویرانی آنها می‌کوشد کیست؟ آنان را جز این سزاوار نیست که هراسان در آن پا نهند، آنها در دنیا، خواری و در جهان واپسین عذابی سترگ دارند» سوره بقره، آیه ۱۱۴.</ref> از آن سخن به میان آمده، جزیه‌ای دانسته‌اند که [[اسلام]] بر [[اهل کتاب]] وضع می‌‌کند.<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص ۳۶۲؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۶۹۹. </ref> برخی دیگر نیز مراد از [[ذلت]] دنیوی را که در [[آیات]] {{متن قرآن\|وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتید: ای موسی! هرگز یک (رنگ) خوراک را برنمی‌تابیم به خاطر ما از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه زمین می‌رویاند، از سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز، بر آورد. او گفت: آیا چیز پست‌تر را به جای چیز بهتر می‌خواهید؟ به شهری فرود آیید که (آنجا) آنچه خواستید در اختیار شماست؛ و مهر خواری و تهیدستی بر آنان زده شد و سزاوار خشم خداوند شدند زیرا نشانه‌های خداوند را انکار می‌کردند و پیامبران را ناحقّ می‌کشتند؛ این بدان روی بود که سرکشی ورزیدند و از اندازه، می‌گذشتند» سوره بقره، آیه ۶۱.</ref> و {{متن قرآن\|إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ}}<ref>«به زودی به کسانی که گوساله را (به پرستش) گرفتند در زندگانی این جهان خشمی از سوی پروردگارشان و خواری خواهد رسید و این‌گونه ما دروغبافان را کیفر می‌دهیم» سوره اعراف، آیه ۱۵۲.</ref> مطرح است پرداخت جزیه شمرده‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۷۴۳؛ جامع البیان، ج ۱، ص ۴۴۹. </ref>
خط ۳۲:		خط ۳۱:

	نظریه [[تشریع]] جزیه به [[هدف]] [[خوار]] ساختن اهل کتاب و در نتیجه [[مسلمان]] شدن آنان نیز از جهات مختلف مردود است، زیرا:		نظریه [[تشریع]] جزیه به [[هدف]] [[خوار]] ساختن اهل کتاب و در نتیجه [[مسلمان]] شدن آنان نیز از جهات مختلف مردود است، زیرا:
	#[[دین]] امری [[قلبی]] است و با [[اجبار]] نمی‌توان کسی را به [[پذیرش]] قلبی آن واداشت: {{متن قرآن\|ا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«در (کار) دین هیچ اکراهی نیست که رهیافت از گمراهی آشکار است پس، آنکه به طاغوت کفر ورزد و به خداوند ایمان آورد، بی‌گمان به دستاویز استوارتر چنگ زده است که هرگز گسستن ندارد و خداوند شنوای داناست» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> البته اقامت اهل کتاب در [[سرزمین]] [[اسلامی]] خود زمینه آشنایی بیشتر آنان با [[اسلام]] و پذیرش اختیاری و [[قلبی]] آن را فراهم می‌‌سازد، چنان که برخی این نکته را یکی از اغراض [[تشریع]] [[جزیه]] شمرده‌اند.<ref>بدائع الصنائع، ج ۲، ص ۳۸؛ ج ۷، ص ۱۱۰ - ۱۱۱؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۶، ص ۳۲. </ref>		# [[دین]] امری [[قلبی]] است و با [[اجبار]] نمی‌توان کسی را به [[پذیرش]] قلبی آن واداشت: {{متن قرآن\|ا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«در (کار) دین هیچ اکراهی نیست که رهیافت از گمراهی آشکار است پس، آنکه به طاغوت کفر ورزد و به خداوند ایمان آورد، بی‌گمان به دستاویز استوارتر چنگ زده است که هرگز گسستن ندارد و خداوند شنوای داناست» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> البته اقامت اهل کتاب در [[سرزمین]] [[اسلامی]] خود زمینه آشنایی بیشتر آنان با [[اسلام]] و پذیرش اختیاری و [[قلبی]] آن را فراهم می‌‌سازد، چنان که برخی این نکته را یکی از اغراض [[تشریع]] [[جزیه]] شمرده‌اند.<ref>بدائع الصنائع، ج ۲، ص ۳۸؛ ج ۷، ص ۱۱۰ - ۱۱۱؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۶، ص ۳۲. </ref>
	#[[اسلام]] نه تنها با [[اهانت]] و [[تحقیر]] دیگران [[مخالف]] است، بلکه [[مسلمانان]] را به [[نیکی]] کردن و [[عدالت]] ورزیدن به غیر مسلمانان و ذمیانی [[فرمان]] داده است که با مسلمانان به [[جنگ]] برنخاسته اند: {{متن قرآن\|لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«خداوند شما را از نیکی ورزیدن و دادگری با آنان که با شما در کار دین جنگ نکرده‌اند و شما را از خانه‌هایتان بیرون نرانده‌اند باز نمی‌دارد؛ بی‌گمان خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره ممتحنه، آیه ۸.</ref> بنابر احادیثی، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[آزار]] دادن [[اهل ذمه]] را به منزله آزار دادن خود شمرد؛<ref>شرح نهج البلاغه، ج ۱۷، ص ۱۴۷. </ref> همچنین خود را [[دشمن]] کسانی دانست که اهل ذمه را آزار دهند <ref>تحف العقول، ص ۲۷۲؛ الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۵۴۷؛ کنز العمال، ج ۴، ص ۳۶۷</ref> یا به آنان [[ستم]] کرده، آنان را به بیشتر از توان خود [[مکلف]] کنند یا با [[اکراه]] از آنان چیزی بخواهند.<ref>سنن ابی داود، ج ۲، ص ۴۵؛ میزان الحکمه، ج ۳، ص ۲۱۴۷؛ کنز العمال، ج ۴، ص ۳۶۴. </ref>		# [[اسلام]] نه تنها با [[اهانت]] و [[تحقیر]] دیگران [[مخالف]] است، بلکه [[مسلمانان]] را به [[نیکی]] کردن و [[عدالت]] ورزیدن به غیر مسلمانان و ذمیانی [[فرمان]] داده است که با مسلمانان به [[جنگ]] برنخاسته اند: {{متن قرآن\|لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ}}<ref>«خداوند شما را از نیکی ورزیدن و دادگری با آنان که با شما در کار دین جنگ نکرده‌اند و شما را از خانه‌هایتان بیرون نرانده‌اند باز نمی‌دارد؛ بی‌گمان خداوند دادگران را دوست می‌دارد» سوره ممتحنه، آیه ۸.</ref> بنابر احادیثی، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[آزار]] دادن [[اهل ذمه]] را به منزله آزار دادن خود شمرد؛<ref>شرح نهج البلاغه، ج ۱۷، ص ۱۴۷. </ref> همچنین خود را [[دشمن]] کسانی دانست که اهل ذمه را آزار دهند <ref>تحف العقول، ص ۲۷۲؛ الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۵۴۷؛ کنز العمال، ج ۴، ص ۳۶۷</ref> یا به آنان [[ستم]] کرده، آنان را به بیشتر از توان خود [[مکلف]] کنند یا با [[اکراه]] از آنان چیزی بخواهند.<ref>سنن ابی داود، ج ۲، ص ۴۵؛ میزان الحکمه، ج ۳، ص ۲۱۴۷؛ کنز العمال، ج ۴، ص ۳۶۴. </ref>
	#مراد از جمله {{متن قرآن\|وَهُمْ صَاغِرُونَ}} به نظر بسیاری از [[عالمان]] [[اسلامی]]، [[تسلیم]] بودن [[اهل کتاب]] در برابر [[قوانین]] [[حکومت اسلامی]] و عدم [[تمرد]] آن هاست <ref>جواهرالکلام، ج ۲۱، ص ۲۷۱؛ نمونه، ج ۷، ص ۳۵۴ - ۳۵۵. </ref>.<ref>[[سید سعید حسینی\|حسینی، سید سعید]]، [[جزیه (مقاله)\|مقاله «جزیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۹.</ref>		#مراد از جمله {{متن قرآن\|وَهُمْ صَاغِرُونَ}} به نظر بسیاری از [[عالمان]] [[اسلامی]]، [[تسلیم]] بودن [[اهل کتاب]] در برابر [[قوانین]] [[حکومت اسلامی]] و عدم [[تمرد]] آن هاست <ref>جواهرالکلام، ج ۲۱، ص ۲۷۱؛ نمونه، ج ۷، ص ۳۵۴ - ۳۵۵. </ref>.<ref>[[سید سعید حسینی\|حسینی، سید سعید]]، [[جزیه (مقاله)\|مقاله «جزیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۹.</ref>

خط ۶۳:		خط ۶۲:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:تسخیر ]]		[[رده:تسخیر]]
	~~[[رده:مدخل~~]]

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:54:46Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از زیرشاخه‌های بحث '''~~[[جزیه]]~~''' است. "'''[[جزیه]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در حدیث]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = جزیه
			\| عنوان مدخل = [[جزیه]]
			\| مداخل مرتبط = [[جزیه در لغت]] - [[جزیه در قرآن]] - [[جزیه در حدیث]] - [[جزیه در فقه سیاسی]] - [[جزیه در معارف مهدوی]] - [[جزیه در معارف و سیره علوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Heydari: جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

2022-04-21T10:22:14Z

جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع =='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	===[[سقوط]] جزیه===		===[[سقوط]] جزیه===
	با [[مسلمان]] شدن هر ذمّی جزیه او ساقط می‌‌شود.<ref> الفقه الاسلامی، ج ۸، ص ۵۸۸۳؛ المبسوط، سرخسی، ج ۱۰، ص ۷.</ref> برخی با [[استدلال]] به آیه {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> گفته‌اند که زمینه پرداخت [[جزیه]]، [[تحقیر]] یا [[تسلیم]] ذمی است که با [[اسلام آوردن]] ذمی زمینه ای برای این امر نمی‌ماند.<ref>الخلاف، ج ۵، ص ۵۴۷؛ مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۴۰.</ref> برخی نیز [[دلیل]] این امر را [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ}}<ref>«(با این همه) اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند برادران دینی شمایند و ما آیات را برای گروهی که می‌دانند روشن می‌داریم» سوره توبه، آیه ۱۱.</ref> دانسته‌اند که از [[برادری]] [[کافران]] با [[مسلمانان]] در صورت [[توبه]] از [[کفر]] و [[اقامه نماز]] و پرداخت [[زکات]] سخن به میان آورده است<ref>فقه القرآن، ج ۱، ص ۲۵۶.</ref>؛ ولی برخی برآن‌اند که با [[پذیرش اسلام]] نیز جزیه ساقط نمی‌شود؛<ref>مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۴۰.</ref> همچنین برخی [[فقها]] جزیه را از عهده کسانی که دچار [[فقر]] می‌‌شوند ساقط دانسته‌اند، زیرا آیاتی از [[قرآن]] [[انسان‌ها]] را تنها به اندازه توان خود [[مکلف]] شمرده است<ref>الخلاف، ج ۵، ص ۵۴۶ - ۵۴۷؛ الجزیة واحکامها، ص ۱۰۹؛ شرح السیر الکبیر، ج ۱۰، ص ۵۹۸.</ref> {{متن قرآن\|لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ}}<ref>«خداوند به هیچ کس جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کند: هر کس آنچه نیکی ورزیده به سود خود و آنچه بدی کرده است به زیان خویش است؛ پروردگارا! اگر فراموش کردیم یا لغزیدیم بر ما مگیر، پروردگارا! بر دوش ما بار گران مگذار چنان که بر دوش پیشینیان ما نهادی؛ پروردگارا! چیزی که در توان ما نیست بر گرده ما منه و از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی، پس ما را بر گروه کافران پیروز فرما» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref>؛ {{متن قرآن\|لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا}}<ref>«توانگر باید از توانگری خویش و آنکه روزی بر او تنگ شده از آنچه خدا به وی داده است هزینه کند؛ خداوند هیچ کس را جز به آنچه بدو داده است تکلیف نمی‌کند؛ زودا که خداوند پس از سختی، آسانی برگمارد» سوره طلاق، آیه ۷.</ref>؛ ولی فقهایی دیگر با استناد به عموم آیه {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> گفته‌اند که بر [[فقیر]] ذمی نیز پرداخت جزیه [[واجب]] است؛ ولی تا [[زمان]] برطرف شدن فقر به او [[فرصت]] داده می‌‌شود؛<ref>مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۳۸؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۰۸؛ فقه القرآن، ج ۱، ص ۲۵۵ـ ۲۵۶.</ref> همچنین در برخی [[احادیث]] از [[سقوط]] جزیه در صورت [[مشارکت]] [[اهل ذمه]] در [[جنگ]] با [[مشرکان]] [[سخن]] به میان آمده است.<ref>دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۳۸۰؛ مستدرک الوسائل، ج ۱۱، ص ۱۲۱؛ جامع احادیث الشیعه، ج ۱۳، ص ۲۱۸.</ref> برخی از فقها نیز در مواردی مانند مشارکت اهل ذمه در [[جنگ با دشمنان]] [[اسلام]] <ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۴۶؛ آثار الحرب، ص ۶۹۸.</ref> یا پرداخت مالیات‌های مقرر از سوی [[حکومت اسلامی]]<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۴۵ - ۱۴۶.</ref> پرداخت جزیه را ساقط دانسته‌اند؛ همچنین در صورت [[مرگ]] ذمی، یا داشتن عذرهای موجه و نیز [[ناتوانی]] [[دولت اسلامی]] از [[حمایت]] اهل ذمه پرداخت جزیه ساقط می‌‌گردد،<ref>احکام الذمیین، ص ۱۴۹.</ref> چنان که در منابع گزارش‌های متعددی از [[سقوط]] [[جزیه]] در [[صدر اسلام]] بر اثر [[حمایت]] نکردن [[حکومت اسلامی]] از [[اهل ذمه]] [[نقل]] شده است<ref>الجزیة و احکامها، ص ۳۰ - ۳۳.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی\|حسینی، سید سعید]]، [[جزیه (مقاله)\|مقاله «جزیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۹.</ref>		با [[مسلمان]] شدن هر ذمّی جزیه او ساقط می‌‌شود.<ref> الفقه الاسلامی، ج ۸، ص ۵۸۸۳؛ المبسوط، سرخسی، ج ۱۰، ص ۷.</ref> برخی با [[استدلال]] به آیه {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> گفته‌اند که زمینه پرداخت [[جزیه]]، [[تحقیر]] یا [[تسلیم]] ذمی است که با [[اسلام آوردن]] ذمی زمینه ای برای این امر نمی‌ماند.<ref>الخلاف، ج ۵، ص ۵۴۷؛ مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۴۰.</ref> برخی نیز [[دلیل]] این امر را [[آیه]] {{متن قرآن\|فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ}}<ref>«(با این همه) اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند برادران دینی شمایند و ما آیات را برای گروهی که می‌دانند روشن می‌داریم» سوره توبه، آیه ۱۱.</ref> دانسته‌اند که از [[برادری]] [[کافران]] با [[مسلمانان]] در صورت [[توبه]] از [[کفر]] و [[اقامه نماز]] و پرداخت [[زکات]] سخن به میان آورده است<ref>فقه القرآن، ج ۱، ص ۲۵۶.</ref>؛ ولی برخی برآن‌اند که با [[پذیرش اسلام]] نیز جزیه ساقط نمی‌شود؛<ref>مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۴۰.</ref> همچنین برخی [[فقها]] جزیه را از عهده کسانی که دچار [[فقر]] می‌‌شوند ساقط دانسته‌اند، زیرا آیاتی از [[قرآن]] [[انسان‌ها]] را تنها به اندازه توان خود [[مکلف]] شمرده است<ref>الخلاف، ج ۵، ص ۵۴۶ - ۵۴۷؛ الجزیة واحکامها، ص ۱۰۹؛ شرح السیر الکبیر، ج ۱۰، ص ۵۹۸.</ref> {{متن قرآن\|لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ}}<ref>«خداوند به هیچ کس جز (برابر با) توانش تکلیف نمی‌کند: هر کس آنچه نیکی ورزیده به سود خود و آنچه بدی کرده است به زیان خویش است؛ پروردگارا! اگر فراموش کردیم یا لغزیدیم بر ما مگیر، پروردگارا! بر دوش ما بار گران مگذار چنان که بر دوش پیشینیان ما نهادی؛ پروردگارا! چیزی که در توان ما نیست بر گرده ما منه و از ما درگذر و ما را بیامرز و بر ما ببخشای؛ تو سرور مایی، پس ما را بر گروه کافران پیروز فرما» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref>؛ {{متن قرآن\|لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا}}<ref>«توانگر باید از توانگری خویش و آنکه روزی بر او تنگ شده از آنچه خدا به وی داده است هزینه کند؛ خداوند هیچ کس را جز به آنچه بدو داده است تکلیف نمی‌کند؛ زودا که خداوند پس از سختی، آسانی برگمارد» سوره طلاق، آیه ۷.</ref>؛ ولی فقهایی دیگر با استناد به عموم آیه {{متن قرآن\|قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}<ref>«با آن دسته از اهل کتاب که به خداوند و به روز بازپسین ایمان نمی‌آورند و آنچه را خداوند و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌دانند و به دین حق نمی‌گروند جنگ کنید تا به دست خود با خواری جزیه بپردازند» سوره توبه، آیه ۲۹.</ref> گفته‌اند که بر [[فقیر]] ذمی نیز پرداخت جزیه [[واجب]] است؛ ولی تا [[زمان]] برطرف شدن فقر به او [[فرصت]] داده می‌‌شود؛<ref>مختلف الشیعه، ج ۴، ص ۴۳۸؛ الجزیة و احکامها، ص ۱۰۸؛ فقه القرآن، ج ۱، ص ۲۵۵ـ ۲۵۶.</ref> همچنین در برخی [[احادیث]] از [[سقوط]] جزیه در صورت [[مشارکت]] [[اهل ذمه]] در [[جنگ]] با [[مشرکان]] [[سخن]] به میان آمده است.<ref>دعائم الاسلام، ج ۱، ص ۳۸۰؛ مستدرک الوسائل، ج ۱۱، ص ۱۲۱؛ جامع احادیث الشیعه، ج ۱۳، ص ۲۱۸.</ref> برخی از فقها نیز در مواردی مانند مشارکت اهل ذمه در [[جنگ با دشمنان]] [[اسلام]] <ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۴۶؛ آثار الحرب، ص ۶۹۸.</ref> یا پرداخت مالیات‌های مقرر از سوی [[حکومت اسلامی]]<ref>الجزیة و احکامها، ص ۱۴۵ - ۱۴۶.</ref> پرداخت جزیه را ساقط دانسته‌اند؛ همچنین در صورت [[مرگ]] ذمی، یا داشتن عذرهای موجه و نیز [[ناتوانی]] [[دولت اسلامی]] از [[حمایت]] اهل ذمه پرداخت جزیه ساقط می‌‌گردد،<ref>احکام الذمیین، ص ۱۴۹.</ref> چنان که در منابع گزارش‌های متعددی از [[سقوط]] [[جزیه]] در [[صدر اسلام]] بر اثر [[حمایت]] نکردن [[حکومت اسلامی]] از [[اهل ذمه]] [[نقل]] شده است<ref>الجزیة و احکامها، ص ۳۰ - ۳۳.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی\|حسینی، سید سعید]]، [[جزیه (مقاله)\|مقاله «جزیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۹.</ref>
	~~== جستارهای وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}