جعده بنت اشعث بن قیس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۲

2026-04-23T10:22:05Z

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و پذیرفتن [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳ ـ ۱۰۵.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
 {{پایان منابع}}

Bahmani در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۱

2026-04-23T10:21:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۱
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = همسران امام حسن مجتبی		\| موضوع مرتبط = همسران امام حسن مجتبی
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط = [[جعده بنت اشعث بن قیس در تاریخ اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Wasity: جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

2026-03-13T20:30:40Z

جایگزینی متن - 'پرونده:9030760879.jpg|22px]] محمدزاده، مرضیه، 22px محمدزاده، مرضیه، [[زنان ائمه معصومین'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]		# [[پرونده:IM010877.jpg\|22px]] [[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]		# [[پرونده:IM011012.jpg\|22px]] [[مرضیه محمدزاده\|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)\|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Jaafari: /* منابع */

2026-03-12T05:59:26Z

منابع

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و پذیرفتن [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳ ـ ۱۰۵.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
 {{پایان منابع}}

Bahmani: /* آشنایی اجمالی */

2025-11-05T06:13:04Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	در منابع تاریخی و [[حدیثی]]، هیچ [[فرزندی]] برای جعده در [[خانه]] امام مجتبی{{ع}} نقل نشده است. هرچند [[سبط ابن‎ جوزی]] به نقل از [[ابن‌سعد]] دو فرزند برای او نقل کرده است<ref>سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، این [[فرزندان]] از مردی به نام [[طلحه]] بوده‌اند که پس از [[امام مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] [[ازدواج]] کرده بود<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۱۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۴۹.</ref>.		در منابع تاریخی و [[حدیثی]]، هیچ [[فرزندی]] برای جعده در [[خانه]] امام مجتبی{{ع}} نقل نشده است. هرچند [[سبط ابن‎ جوزی]] به نقل از [[ابن‌سعد]] دو فرزند برای او نقل کرده است<ref>سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، این [[فرزندان]] از مردی به نام [[طلحه]] بوده‌اند که پس از [[امام مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] [[ازدواج]] کرده بود<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۱۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۴۹.</ref>.

	گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و پذیرفتن [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳.</ref>		گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و پذیرفتن [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳ ـ ۱۰۵.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani: /* آشنایی اجمالی */

2025-11-05T06:12:19Z

آشنایی اجمالی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۲
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==آشنایی اجمالی==		== آشنایی اجمالی ==
	[[جعده دختر اشعث]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، صص ۱۶۵ و ۳۱۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۵۰.</ref> بن قیس<ref>به نقل ابن عبدالبر (الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵)، اشعث پس از چهل روز از شهادت امیرمؤمنان{{ع}} درگذشت و امام مجتبی{{ع}} بر او نماز گزارد.</ref> کِندی<ref>قبیله کِنده از قبایل قحطان از نسل پادشاهان جنوب شبه جزیرةالعرب ساکن غرب حضرموت پیش از اسلام بودند (ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۱۱-۵۱۹).</ref> مادرش [[ام‌فَروة]] [[خواهر]] [[ابوبکر]] بود. اشعث سومین شوهر [[ام‌فروه]] بود و پسری از او به نام محمد و دخترانی به نام‌های حُبابه و قُریبه داشت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵؛ ج۴، ص۱۹۵۰؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۱، ص۶۸؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۲۹.</ref>. در اینجا دو احتمال می‌‌توان مطرح کرد: ۱. [[جعده]] نام دیگر یکی از این دخترهاست. ۲. جعده دختر سوم ام‌فروه است. به گزارش [[ابوالفرج]]، برای این [[زن]] نام‌های [[سکینه]]، شعثا و [[عایشه]] نقل شده؛ ولی جعده نام صحیح اوست<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۵۰.</ref>. ابن‌قتیبه، [[شیخ مفید]] و [[ابن ابی‌الحدید]]<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۵ – ۱۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، صص ۱۱ و ۲۰.</ref> نیز نام او را [[جعده دختر اشعث]] آورده‌اند. تنها مقریزی نام او را جعده دختر [[احنف بن قیس کندی]] ثبت کرده است<ref>احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۵، ص۳۶۱؛ ر.ک: محمدتقی تستری، قاموس الرجال، ج۱، ش ۶۳۳.</ref>؛ همان‌گونه که [[ابن‌فندق]] نام مَلیکه دختر [[احنف بن قیس]] را در ردیف [[همسران امام مجتبی]] آورده<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲.</ref> و این خطای نسخه‌بردار بوده که ~~«[[احنف]]»~~ را به جای «اشعث» ثبت کرده است؛ چراکه [[احنف بن قیس تمیمی]] است، نه کندی. وانگهی اشعث چون از [[نسل]] [[پادشاهان]] [[قحطان]] در جنوب شبه [[جزیرةالعرب]]، پیش از [[اسلام]] بوده، از دختر او جَعده، مَلیکه ([[فرشته]]) نام برده شده. پس مَلیکه همان [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]] است، نه فردی دیگر.		[[جعده دختر اشعث]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، صص ۱۶۵ و ۳۱۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۵۰.</ref> بن قیس<ref>به نقل ابن عبدالبر (الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵)، اشعث پس از چهل روز از شهادت امیرمؤمنان{{ع}} درگذشت و امام مجتبی{{ع}} بر او نماز گزارد.</ref> کِندی<ref>قبیله کِنده از قبایل قحطان از نسل پادشاهان جنوب شبه جزیرةالعرب ساکن غرب حضرموت پیش از اسلام بودند (ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۱۱-۵۱۹).</ref> مادرش [[ام‌فَروة]] خواهر [[ابوبکر]] بود. اشعث سومین شوهر [[ام‌فروه]] بود و پسری از او به نام محمد و دخترانی به نام‌های حُبابه و قُریبه داشت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵؛ ج۴، ص۱۹۵۰؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۱، ص۶۸؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۲۹.</ref>. در اینجا دو احتمال می‌‌توان مطرح کرد: ۱. [[جعده]] نام دیگر یکی از این دخترهاست. ۲. جعده دختر سوم ام‌فروه است. به گزارش [[ابوالفرج]]، برای این [[زن]] نام‌های [[سکینه]]، شعثا و [[عایشه]] نقل شده؛ ولی جعده نام صحیح اوست<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۵۰.</ref>. ابن‌قتیبه، [[شیخ مفید]] و [[ابن ابی‌الحدید]]<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۵ – ۱۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، صص ۱۱ و ۲۰.</ref> نیز نام او را [[جعده دختر اشعث]] آورده‌اند. تنها مقریزی نام او را جعده دختر [[احنف بن قیس کندی]] ثبت کرده است<ref>احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۵، ص۳۶۱؛ ر.ک: محمدتقی تستری، قاموس الرجال، ج۱، ش ۶۳۳.</ref>؛ همان‌گونه که [[ابن‌فندق]] نام مَلیکه دختر [[احنف بن قیس]] را در ردیف [[همسران امام مجتبی]] آورده<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲.</ref> و این خطای نسخه‌بردار بوده که «احنف» را به جای «اشعث» ثبت کرده است؛ چراکه [[احنف بن قیس تمیمی]] است، نه کندی. وانگهی اشعث چون از نسل [[پادشاهان]] قحطان در جنوب شبه [[جزیرةالعرب]]، پیش از [[اسلام]] بوده، از دختر او جَعده، مَلیکه ([[فرشته]]) نام برده شده. پس مَلیکه همان [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]] است، نه فردی دیگر.

	نتیجه اینکه در مورد [[جعده]] شش نام در منابع متفاوت نقل شده؛ درحالی‌که یک نفر بیشتر نبوده و این خود از عوامل نقل آمار بسیار برای همسران امام مجتبی{{ع}} است.		نتیجه اینکه در مورد [[جعده]] شش نام در منابع متفاوت نقل شده؛ درحالی‌که یک نفر بیشتر نبوده و این خود از عوامل نقل آمار بسیار برای همسران امام مجتبی{{ع}} است.

	در اینکه این [[ازدواج]] چگونه رخ داده است، برابر نقل [[بلاذری]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} به [[سعید بن قیس همدانی]] - که پسرعموی [[اشعث بن قیس]] بود و در [[کوفه]] به سر می‌‌برد - پیشنهاد کرد دخترش ام‌عمران را به [[عقد]] [[امام مجتبی]]{{ع}} درآورد. اشعث که خبردار شد، ازدواج دختر سعید با پسرش محمد را پیشنهاد داد. سعید بن قیس نیز پذیرفت. اشعث در پی این اقدام حیله‌ورزانه، ازدواج دخترش جعده - که دختری [[زیبا]] بود<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۹، ص۱۳۹.</ref> - را به [[امام حسن]]{{ع}} توصیه کرد تا خود را تبرئه کند و امیرمؤمنان{{ع}} و امام حسن{{ع}} نیز این پیشنهاد را پذیرفتند<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴.</ref>.		در اینکه این [[ازدواج]] چگونه رخ داده است، برابر نقل [[بلاذری]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} به [[سعید بن قیس همدانی]] - که پسرعموی [[اشعث بن قیس]] بود و در [[کوفه]] به سر می‌‌برد - پیشنهاد کرد دخترش ام‌عمران را به [[عقد]] [[امام مجتبی]]{{ع}} درآورد. اشعث که خبردار شد، ازدواج دختر سعید با پسرش محمد را پیشنهاد داد. سعید بن قیس نیز پذیرفت. اشعث در پی این اقدام حیله‌ورزانه، ازدواج دخترش جعده - که دختری [[زیبا]] بود<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۹، ص۱۳۹.</ref> - را به [[امام حسن]]{{ع}} توصیه کرد تا خود را تبرئه کند و امیرمؤمنان{{ع}} و امام حسن{{ع}} نیز این پیشنهاد را پذیرفتند<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴.</ref>.
	به گفته ویلفرد مادلونگ، [[زمان]] این ازدواج به احتمال پس از ورود امیرمؤمنان{{ع}} به کوفه بوده که از [[نشانه‌ها]] برمی‌آید ایشان میل داشت با قبیله‌های نیرومند [[یمنی]] ساکن کوفه [[همبستگی]] داشته باشد؛ از این‌رو پیشنهاد کرد امام مجتبی{{ع}} با دختر [[سعید بن قیس همدانی]] ازدواج کند که به ازدواج با جعده دختر اشعث بن قیس کندی انجامید<ref>ویلفرد مادلونگ، جانشینی حضرت محمد، ص۵۰۵.</ref>. اشعث نیز در این [[تاریخ]] [[مخالفت]] آشکاری با امیرمؤمنان{{ع}} نداشت. پس این [[~~ازدواج~~ امام~~]] [[~~مجتبی]]{{ع}} آن هم با پیشنهاد اشعث ازدواجی طبیعی و رایج شمرده می‌‌شد.		به گفته ویلفرد مادلونگ، [[زمان]] این ازدواج به احتمال پس از ورود امیرمؤمنان{{ع}} به کوفه بوده که از [[نشانه‌ها]] برمی‌آید ایشان میل داشت با قبیله‌های نیرومند [[یمنی]] ساکن کوفه [[همبستگی]] داشته باشد؛ از این‌رو پیشنهاد کرد امام مجتبی{{ع}} با دختر [[سعید بن قیس همدانی]] ازدواج کند که به ازدواج با جعده دختر اشعث بن قیس کندی انجامید<ref>ویلفرد مادلونگ، جانشینی حضرت محمد، ص۵۰۵.</ref>. اشعث نیز در این [[تاریخ]] [[مخالفت]] آشکاری با امیرمؤمنان{{ع}} نداشت. پس این ازدواج [[امام مجتبی]]{{ع}} آن هم با پیشنهاد اشعث ازدواجی طبیعی و رایج شمرده می‌‌شد.

			در منابع تاریخی و [[حدیثی]]، هیچ [[فرزندی]] برای جعده در [[خانه]] امام مجتبی{{ع}} نقل نشده است. هرچند [[سبط ابن‎ جوزی]] به نقل از [[ابن‌سعد]] دو فرزند برای او نقل کرده است<ref>سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، این [[فرزندان]] از مردی به نام [[طلحه]] بوده‌اند که پس از [[امام مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] [[ازدواج]] کرده بود<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۱۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۴۹.</ref>.

	در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، هیچ [[فرزندی]] برای جعده در [[خانه]] امام مجتبی{{ع}} نقل نشده است. هرچند [[سبط ابن‎ جوزی]] به نقل از [[ابن‌سعد]] دو فرزند برای او نقل کرده است<ref>سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، این [[فرزندان]] از مردی به نام [[طلحه]] بوده‌اند که پس از [[امام مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] [[ازدواج]] کرده بود<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۱۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۴۹.</ref>.		گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و پذیرفتن [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref>.<ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳.</ref>
	گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و [[پذیرفتن]] [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref><ref>[[یدالله مقدسی\|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)\|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همسران امام حسن مجتبی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==آشنایی اجمالی== جعده دختر اشعثابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، صص ۱۶۵ و ۳۱۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۵۰. بن قیسبه نقل ابن عبدالبر (ا...» ایجاد کرد

2025-10-19T09:53:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = همسران امام حسن مجتبی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==آشنایی اجمالی== جعده دختر اشعث<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، صص ۱۶۵ و ۳۱۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۵۰.</ref> بن قیس<ref>به نقل ابن عبدالبر (ا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = همسران امام حسن مجتبی
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==آشنایی اجمالی==
[[جعده دختر اشعث]]<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۵، صص ۱۶۵ و ۳۱۵؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۵۰.</ref> بن قیس<ref>به نقل ابن عبدالبر (الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵)، اشعث پس از چهل روز از شهادت امیرمؤمنان{{ع}} درگذشت و امام مجتبی{{ع}} بر او نماز گزارد.</ref> کِندی<ref>قبیله کِنده از قبایل قحطان از نسل پادشاهان جنوب شبه جزیرةالعرب ساکن غرب حضرموت پیش از اسلام بودند (ر.ک: ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۱۱-۵۱۹).</ref> مادرش [[ام‌فَروة]] [[خواهر]] [[ابوبکر]] بود. اشعث سومین شوهر [[ام‌فروه]] بود و پسری از او به نام محمد و دخترانی به نام‌های حُبابه و قُریبه داشت<ref>ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۱۳۵؛ ج۴، ص۱۹۵۰؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۱، ص۶۸؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب{{ع}}، ج۴، ص۲۹.</ref>. در اینجا دو احتمال می‌‌توان مطرح کرد: ۱. [[جعده]] نام دیگر یکی از این دخترهاست. ۲. جعده دختر سوم ام‌فروه است. به گزارش [[ابوالفرج]]، برای این [[زن]] نام‌های [[سکینه]]، شعثا و [[عایشه]] نقل شده؛ ولی جعده نام صحیح اوست<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۵۰.</ref>. ابن‌قتیبه، [[شیخ مفید]] و [[ابن ابی‌الحدید]]<ref>ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد، ج۲، ص۱۵ – ۱۶؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، صص ۱۱ و ۲۰.</ref> نیز نام او را [[جعده دختر اشعث]] آورده‌اند. تنها مقریزی نام او را جعده دختر [[احنف بن قیس کندی]] ثبت کرده است<ref>احمد بن علی مقریزی، امتاع الاسماع، ج۵، ص۳۶۱؛ ر.ک: محمدتقی تستری، قاموس الرجال، ج۱، ش ۶۳۳.</ref>؛ همان‌گونه که [[ابن‌فندق]] نام مَلیکه دختر [[احنف بن قیس]] را در ردیف [[همسران امام مجتبی]] آورده<ref>ابن‌فندق بیهقی، لباب الانساب، ج۱، ص۳۴۲.</ref> و این خطای نسخه‌بردار بوده که «[[احنف]]» را به جای «اشعث» ثبت کرده است؛ چراکه [[احنف بن قیس تمیمی]] است، نه کندی. وانگهی اشعث چون از [[نسل]] [[پادشاهان]] [[قحطان]] در جنوب شبه [[جزیرةالعرب]]، پیش از [[اسلام]] بوده، از دختر او جَعده، مَلیکه ([[فرشته]]) نام برده شده. پس مَلیکه همان [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]] است، نه فردی دیگر.

نتیجه اینکه در مورد [[جعده]] شش نام در منابع متفاوت نقل شده؛ درحالی‌که یک نفر بیشتر نبوده و این خود از عوامل نقل آمار بسیار برای همسران امام مجتبی{{ع}} است.
در اینکه این [[ازدواج]] چگونه رخ داده است، برابر نقل [[بلاذری]]، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} به [[سعید بن قیس همدانی]] - که پسرعموی [[اشعث بن قیس]] بود و در [[کوفه]] به سر می‌‌برد - پیشنهاد کرد دخترش ام‌عمران را به [[عقد]] [[امام مجتبی]]{{ع}} درآورد. اشعث که خبردار شد، ازدواج دختر سعید با پسرش محمد را پیشنهاد داد. سعید بن قیس نیز پذیرفت. اشعث در پی این اقدام حیله‌ورزانه، ازدواج دخترش جعده - که دختری [[زیبا]] بود<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۹، ص۱۳۹.</ref> - را به [[امام حسن]]{{ع}} توصیه کرد تا خود را تبرئه کند و امیرمؤمنان{{ع}} و امام حسن{{ع}} نیز این پیشنهاد را پذیرفتند<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الأشراف، ج۳، ص۱۴.</ref>.
به گفته ویلفرد مادلونگ، [[زمان]] این ازدواج به احتمال پس از ورود امیرمؤمنان{{ع}} به کوفه بوده که از [[نشانه‌ها]] برمی‌آید ایشان میل داشت با قبیله‌های نیرومند [[یمنی]] ساکن کوفه [[همبستگی]] داشته باشد؛ از این‌رو پیشنهاد کرد امام مجتبی{{ع}} با دختر [[سعید بن قیس همدانی]] ازدواج کند که به ازدواج با جعده دختر اشعث بن قیس کندی انجامید<ref>ویلفرد مادلونگ، جانشینی حضرت محمد، ص۵۰۵.</ref>. اشعث نیز در این [[تاریخ]] [[مخالفت]] آشکاری با امیرمؤمنان{{ع}} نداشت. پس این [[ازدواج امام]] [[مجتبی]]{{ع}} آن هم با پیشنهاد اشعث ازدواجی طبیعی و رایج شمرده می‌‌شد.

در [[منابع تاریخی]] و [[حدیثی]]، هیچ [[فرزندی]] برای جعده در [[خانه]] امام مجتبی{{ع}} نقل نشده است. هرچند [[سبط ابن‎ جوزی]] به نقل از [[ابن‌سعد]] دو فرزند برای او نقل کرده است<ref>سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۲۱۵.</ref>، این [[فرزندان]] از مردی به نام [[طلحه]] بوده‌اند که پس از [[امام مجتبی]]{{ع}} با [[جعده]] [[ازدواج]] کرده بود<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، ج۵، ص۱۶۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج۱۶، ص۴۹.</ref>.
گفتنی است اشعث در گذر [[زمان]] با [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[کینه‌ورزی]] کرد و جعده با متأثر بودن از این پیشینه پدرش<ref>احمد بن یحیی بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ج۳، ص۲۵۴؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۱۶۷، ح۱۸۷.</ref> و نیز با گرفتن پولی از معاویه و [[پذیرفتن]] [[وعده]] معاویه مبنی برازدواج با پسر او، یزید<ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، صص ۵۰ و ۷۳؛ محمد بن محمد مفید، الارشاد ج۲، ص۱۵-۱۶؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۱، ص۳۸۹؛ مطهر بن طاهر مقدسی، البدء و التاریخ، ج۶، ص۵.</ref>، [[امام]] را [[مسموم]] کرد<ref>ابن‌سعد، ترجمة الامام الحسن، من قسم الغیر المطبوع من کتاب الطبقات الکبری، ص۸۴؛ ابن‌قتیبه، المعارف، ص۲۱۲.</ref><ref>[[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|سیره همسرداری امامان معصوم]]، ص ۱۰۳.</ref>.

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:IM010877.jpg|22px]] [[یدالله مقدسی|مقدسی، یدالله]]، [[سیره همسرداری امامان معصوم (کتاب)|'''سیره همسرداری امامان معصوم''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:همسران امام حسن مجتبی]]