جنگ خندق در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* منابع */

2025-06-15T15:53:40Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۳
خط ۱۰۶:		خط ۱۰۶:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
			# [[پرونده:1100842.jpg\|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|'''قصه‌های قرآن''']]
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:000053.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[احزاب / غزوه (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۲''']]		# [[پرونده:000053.jpg\|22px]] [[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[احزاب / غزوه (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۲''']]
	# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[حسن علی نوری‌ها\|نوری‌ها، حسن علی]]، [[احزاب (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]		# [[پرونده:10524027.jpg\|22px]] [[حسن علی نوری‌ها\|نوری‌ها، حسن علی]]، [[احزاب (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
	# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]		# [[پرونده:IM010435.jpg\|22px]] [[محمد حسن عرب\|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)\|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]
	~~# [[پرونده:1100842.jpg\|22px]] [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|'''قصه‌های قرآن''']]~~
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* کارشکنی منافقان در حفر خندق */

2025-06-15T15:51:31Z

کارشکنی منافقان در حفر خندق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۱
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	این [[پیش‌گویی‌ها]] چنان بشارت‌آمیز بود که چون [[مؤمنان]]، [[سپاه]] [[احزاب]] را دیدند گفتند: {{متن قرآن\|وَلَمَّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزَابَ قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِيمَانًا وَتَسْلِيمًا}}<ref>«و چون مؤمنان دسته‌ها (ی مشرک) را دیدند گفتند: این همان است که خداوند و فرستاده او به ما وعده داده‌اند و خداوند و فرستاده او راست گفتند و جز بر ایمان و فرمانبرداری آنان نیفزود» سوره احزاب، آیه ۲۲.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج‌۲، ص‌۱۸۸؛ التبیان، ج‌۸‌، ص‌۳۲۹؛ تفسیر قرطبی، ج‌۱۴، ص‌۱۰۳.</ref> پس از حفر خندق برای آن، معبرهایی قرار دادند و بر هر معبر، نگهبانانی گماشته، فرمان‌دهی نگهبانان را به [[زبیر بن عوام]] سپردند.<ref> المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۲؛ تاریخ یعقوبی، ج‌۲، ص‌۵۰.</ref>		این [[پیش‌گویی‌ها]] چنان بشارت‌آمیز بود که چون [[مؤمنان]]، [[سپاه]] [[احزاب]] را دیدند گفتند: {{متن قرآن\|وَلَمَّا رَأَى الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزَابَ قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَصَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِيمَانًا وَتَسْلِيمًا}}<ref>«و چون مؤمنان دسته‌ها (ی مشرک) را دیدند گفتند: این همان است که خداوند و فرستاده او به ما وعده داده‌اند و خداوند و فرستاده او راست گفتند و جز بر ایمان و فرمانبرداری آنان نیفزود» سوره احزاب، آیه ۲۲.</ref>.<ref>تفسیر قمی، ج‌۲، ص‌۱۸۸؛ التبیان، ج‌۸‌، ص‌۳۲۹؛ تفسیر قرطبی، ج‌۱۴، ص‌۱۰۳.</ref> پس از حفر خندق برای آن، معبرهایی قرار دادند و بر هر معبر، نگهبانانی گماشته، فرمان‌دهی نگهبانان را به [[زبیر بن عوام]] سپردند.<ref> المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۲؛ تاریخ یعقوبی، ج‌۲، ص‌۵۰.</ref>

	در حفر خندق عمار نیز چون دیگر [[مسلمانان]] می‌کوشید و بیش از دیگران کار می‌کرد و باری بیشتر برمی‌داشت. پیامبر {{صل}} در‌حالی‌که خاک از سر و رویش می‌فشاند، فرمود: پسر [[سمیه]]! تو را گروه [[ستمگر]] خواهند کشت<ref>البدایة و النهایه، ج‌۳، ص‌۱۷۱.</ref>. مسلمانان هشتم [[ذی‌قعده]] در محل مستقر شدند. شمار مسلمانان را ۷۰۰<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۲۰، ص۲۱۸؛ الطبقات، ج‌۲، ص‌۵۱.</ref> نفر، ۱۰۰۰<ref>وفاء الوفاء، ج‌۱، ص‌۳۰۱.</ref> یا ۳۰۰۰ نفر<ref> الطبقات، ج‌۲، ص‌۵۱؛ تاریخ ابن‌خلدون، ج‌۲، ص‌۲۹؛ السیرة النبویه، ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۳.</ref> نوشته‌اند، آنان‌که شمار فراوان را ذکر کرده‌اند با این توجیه می‌پذیرند که در حفر خندق تنها مردان نبودند که کار می‌کردند، بلکه افراد ۱۴‌ساله به بالا نیز حضور داشتند<ref> السیرة الحلبیه، ج‌۲، ص‌۶۳۶.</ref>. اما اینان پس‌از حفر، به دستور پیامبر{{صل}} بازگشتند و شمار سپاه به حدود ۱۰۰۰ نفر کاهش یافت<ref>غزوة الخندق، ص‌۹۰.</ref>. پیامبر {{صل}} [[پرچم]] [[مهاجران]] را به‌دست [[زید بن حارثه]] و [[پرچم]] [[انصار]] را به‌دست [[سعد ‌بن عباده]] داد<ref> المنتظم، ج‌۲، ص‌۳۱۹.</ref> و [[عبدالله ‌بن ام‌مکتوم]] را به جای خویش در [[مدینه]] گذاشت<ref> المنتظم، ج‌۲، ص‌۳۱۸.</ref> و سپس به‌سوی [[خندق]] رفت. سه‌تن از [[همسران پیامبر]] {{صل}} به نوبت در خندق بودند و بقیه در کوشک [[بنی‌حارثه]] که از همه مصون‌تر بود<ref>المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۱ و ۴۵۴.</ref>، یا در مُسیر، برجی در [[بنی‌زریق]]، که سخت [[استوار]] بود، یا در [[برج]] فارع بودند<ref>تاریخ الخمیس، ج‌۱، ص‌۴۸۹؛ المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۴.</ref>. [[زنان]] و [[فرزندان]] [[مسلمان]] در برج‌های خود جای گرفتند<ref>المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۰‌ـ‌۴۵۱.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} [[خیمه‌گاه]] خویش را در ذُباب برپا کرد و در‌ آنجا استقرار یافت<ref> تاریخ المدینه، ج‌۱، ص‌۶۲‌.</ref>.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[احزاب / غزوه (مقاله)\|مقاله«احزاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۲]]، ص ۲۶۹-۲۷۳؛ [[حسن علی نوری‌ها\|نوری‌ها، حسن علی]]، [[احزاب (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>		در حفر خندق عمار نیز چون دیگر [[مسلمانان]] می‌کوشید و بیش از دیگران کار می‌کرد و باری بیشتر برمی‌داشت. پیامبر {{صل}} در‌حالی‌که خاک از سر و رویش می‌فشاند، فرمود: پسر [[سمیه]]! تو را گروه [[ستمگر]] خواهند کشت<ref>البدایة و النهایه، ج‌۳، ص‌۱۷۱.</ref>. مسلمانان هشتم [[ذی‌قعده]] در محل مستقر شدند. شمار مسلمانان را ۷۰۰<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۵۰؛ بحارالانوار، ج۲۰، ص۲۱۸؛ الطبقات، ج‌۲، ص‌۵۱.</ref> نفر، ۱۰۰۰<ref>وفاء الوفاء، ج‌۱، ص‌۳۰۱.</ref> یا ۳۰۰۰ نفر<ref> الطبقات، ج‌۲، ص‌۵۱؛ تاریخ ابن‌خلدون، ج‌۲، ص‌۲۹؛ السیرة النبویه، ابن‌کثیر، ج‌۲، ص‌۴۴۳.</ref> نوشته‌اند، آنان‌که شمار فراوان را ذکر کرده‌اند با این توجیه می‌پذیرند که در حفر خندق تنها مردان نبودند که کار می‌کردند، بلکه افراد ۱۴‌ساله به بالا نیز حضور داشتند<ref> السیرة الحلبیه، ج‌۲، ص‌۶۳۶.</ref>. اما اینان پس‌از حفر، به دستور پیامبر{{صل}} بازگشتند و شمار سپاه به حدود ۱۰۰۰ نفر کاهش یافت<ref>غزوة الخندق، ص‌۹۰.</ref>. پیامبر {{صل}} [[پرچم]] [[مهاجران]] را به‌دست [[زید بن حارثه]] و [[پرچم]] [[انصار]] را به‌دست [[سعد ‌بن عباده]] داد<ref> المنتظم، ج‌۲، ص‌۳۱۹.</ref> و [[عبدالله ‌بن ام‌مکتوم]] را به جای خویش در [[مدینه]] گذاشت<ref> المنتظم، ج‌۲، ص‌۳۱۸.</ref> و سپس به‌سوی [[خندق]] رفت. سه‌تن از [[همسران پیامبر]] {{صل}} به نوبت در خندق بودند و بقیه در کوشک [[بنی‌حارثه]] که از همه مصون‌تر بود<ref>المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۱ و ۴۵۴.</ref>، یا در مُسیر، برجی در [[بنی‌زریق]]، که سخت [[استوار]] بود، یا در [[برج]] فارع بودند<ref>تاریخ الخمیس، ج‌۱، ص‌۴۸۹؛ المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۴.</ref>. [[زنان]] و [[فرزندان]] [[مسلمان]] در برج‌های خود جای گرفتند<ref>المغازی، ج‌۲، ص‌۴۵۰‌ـ‌۴۵۱.</ref>. [[پیامبر]] {{صل}} [[خیمه‌گاه]] خویش را در ذُباب برپا کرد و در‌ آنجا استقرار یافت<ref> تاریخ المدینه، ج‌۱، ص‌۶۲‌.</ref>.<ref>[[سید علی رضا واسعی\|واسعی، سید علی رضا]]، [[احزاب / غزوه (مقاله)\|مقاله«احزاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۲]]، ص ۲۶۹-۲۷۳؛ [[حسن علی نوری‌ها\|نوری‌ها، حسن علی]]، [[احزاب (مقاله)\|مقاله «احزاب»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]؛ [[ناصر مکارم شیرازی\|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[قصه‌های قرآن (کتاب)\|قصه‌های قرآن]]، ص ۶۱۶.</ref>

	== ورود [[مشرکان]] به مدینه و محل استقرار آنان ==		== ورود [[مشرکان]] به مدینه و محل استقرار آنان ==

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۲

2025-06-15T15:42:23Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱

2025-06-15T15:31:59Z

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۳

2025-06-15T15:23:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۳
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	~~جنگ خندق در قرآن~~
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	"[[احزاب]]" جمع "[[حزب]]" و به معنای گروهی از [[مردم]] است که هم‌فکر باشند و یا برای انجام امری، گرد هم آمده باشند. "حزب" به معنای "[[ورد]]"، "نصیب و بهره"، "نوبت ورود به آب" هم آمده است. به همراهان و [[لشکریان]] شخصی که بر [[عقیده]] و نظر او می‌باشند "حزب الرجل" گفته شده است<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۰۸.</ref>.		"[[احزاب]]" جمع "[[حزب]]" و به معنای گروهی از [[مردم]] است که هم‌فکر باشند و یا برای انجام امری، گرد هم آمده باشند. "حزب" به معنای "[[ورد]]"، "نصیب و بهره"، "نوبت ورود به آب" هم آمده است. به همراهان و [[لشکریان]] شخصی که بر [[عقیده]] و نظر او می‌باشند "حزب الرجل" گفته شده است<ref>لسان العرب، ج۱، ص۳۰۸.</ref>.

Bahmani در ‏۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۲

2025-06-15T15:22:34Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* پانویس */

2024-10-15T09:31:24Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۱
خط ۲۳۶:		خط ۲۳۶:

	[[رده:مفاهیم در قرآن]]		[[رده:مفاهیم در قرآن]]
	[[رده:~~غزوه‌ها~~]]		[[رده:جنگ خندق]]

Msadeq در ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۲

2024-01-13T07:52:15Z

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

2023-03-02T13:54:24Z

جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'تاریخ یعقوبی' به 'تاریخ یعقوبی'

2023-01-24T07:41:34Z

جایگزینی متن - 'تاریخ یعقوبی' به 'تاریخ یعقوبی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۶۶:		خط ۶۶:
	در [[قرآن]] "احزاب" به گروه‌هایی از مردم و طوائف مختلف آنان که برای [[جنگ]] با [[پیامبران]] {{صل}} [[بسیج]] می‌شدند اطلاق شده است و در [[آیه]] {{متن قرآن\|يَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَائِكُمْ وَلَوْ كَانُوا فِيكُمْ مَا قَاتَلُوا إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«گمان می‌کنند که دسته‌ها (ی مشرک) هنوز نرفته‌اند و اگر آن دسته‌ها باز آیند، اینان آرزو می‌کنند کاش میان تازی‌های بیابان‌نشین، بیابان‌نشینی می‌کردند و خبرهای شما را (از این و آن) می‌پرسیدند و اگر در میان شما می‌بودند جز اندکی کارزار نمی‌کردند» سوره احزاب، آیه ۲۰.</ref> به [[سپاه قریش]] و [[هم‌پیمانان]] آنها از دیگر قبائل [[مشرک]] و برخی از [[یهودیان]] که در [[سال پنجم هجری]] به جنگ [[پیامبر]] {{صل}} و [[مسلمانان]] آمدند "احزاب" گفته شده است.		در [[قرآن]] "احزاب" به گروه‌هایی از مردم و طوائف مختلف آنان که برای [[جنگ]] با [[پیامبران]] {{صل}} [[بسیج]] می‌شدند اطلاق شده است و در [[آیه]] {{متن قرآن\|يَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ أَنْبَائِكُمْ وَلَوْ كَانُوا فِيكُمْ مَا قَاتَلُوا إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«گمان می‌کنند که دسته‌ها (ی مشرک) هنوز نرفته‌اند و اگر آن دسته‌ها باز آیند، اینان آرزو می‌کنند کاش میان تازی‌های بیابان‌نشین، بیابان‌نشینی می‌کردند و خبرهای شما را (از این و آن) می‌پرسیدند و اگر در میان شما می‌بودند جز اندکی کارزار نمی‌کردند» سوره احزاب، آیه ۲۰.</ref> به [[سپاه قریش]] و [[هم‌پیمانان]] آنها از دیگر قبائل [[مشرک]] و برخی از [[یهودیان]] که در [[سال پنجم هجری]] به جنگ [[پیامبر]] {{صل}} و [[مسلمانان]] آمدند "احزاب" گفته شده است.

	[[جنگ احزاب]] در [[شوال]] سال پنجم (و بر اساس گزارش [[تاریخ~~]] [[~~یعقوبی]] در سال ششم) [[هجری]] (فوریه - مارس ۶۲۷ م) روی داد. [[انگیزه]] این رویداد بزرگ [[تاریخی]]، عبارت بود از این که: گروهی از [[یهودیان بنی‌نضیر]] همچون [[عبدالله بن سلام بن ابی حقیق]]، [[حُیَیِّ بن اخطب]]، [[کِنانة بن ربیع بن ابی حُقَیق]] و دیگران، گروهی از [[سپاهیان]] گوناگون را به جنگ [[پبامبر خدا]] {{صل}} برانگیختند. ابتدا سراغ [[قریش]] آمدند و گفتند: ما همراه شما هستیم تا [[محمد]] {{صل}} را ریشه‌کن سازیم. سپس نزد [[قبیله]] [[بنی غطفان]] آمدند و ایشان را [[دعوت]] کردند تا با [[پیامبر خدا]] {{صل}} بجنگند. [[غطفانیان]] نیز، مانند قریش پذیرفتند و خود را آماده جنگ کردند.		[[جنگ احزاب]] در [[شوال]] سال پنجم (و بر اساس گزارش [[تاریخ یعقوبی]] در سال ششم) [[هجری]] (فوریه - مارس ۶۲۷ م) روی داد. [[انگیزه]] این رویداد بزرگ [[تاریخی]]، عبارت بود از این که: گروهی از [[یهودیان بنی‌نضیر]] همچون [[عبدالله بن سلام بن ابی حقیق]]، [[حُیَیِّ بن اخطب]]، [[کِنانة بن ربیع بن ابی حُقَیق]] و دیگران، گروهی از [[سپاهیان]] گوناگون را به جنگ [[پبامبر خدا]] {{صل}} برانگیختند. ابتدا سراغ [[قریش]] آمدند و گفتند: ما همراه شما هستیم تا [[محمد]] {{صل}} را ریشه‌کن سازیم. سپس نزد [[قبیله]] [[بنی غطفان]] آمدند و ایشان را [[دعوت]] کردند تا با [[پیامبر خدا]] {{صل}} بجنگند. [[غطفانیان]] نیز، مانند قریش پذیرفتند و خود را آماده جنگ کردند.
	پیامبر {{صل}} چون گزارش کار آنها را شنید [[فرمان]] داد تا مسلمانان گرداگرد [[مدینه]] را گودال یا [[خندق]] بکنند. این [[اندیشه]] را [[سلمان]] [[پاک]] پارسی با پیامبر {{صل}} در میان گذاشت. پس از آن، خود پیامبر {{صل}} در کندن خندق با مسلمانان [[مشارکت]] فرمود و برای هر نفر از مسلمانان حدود [[چهل]] گز معین فرمود تا حفر نمایند. در این هنگام، هر کدام از [[مهاجران]] و [[انصار]]، سلمان را از خود می‌دانستند که پیامبر {{صل}} فرمود: سلمان از ما است یا از ما [[اهل بیت]] است.		پیامبر {{صل}} چون گزارش کار آنها را شنید [[فرمان]] داد تا مسلمانان گرداگرد [[مدینه]] را گودال یا [[خندق]] بکنند. این [[اندیشه]] را [[سلمان]] [[پاک]] پارسی با پیامبر {{صل}} در میان گذاشت. پس از آن، خود پیامبر {{صل}} در کندن خندق با مسلمانان [[مشارکت]] فرمود و برای هر نفر از مسلمانان حدود [[چهل]] گز معین فرمود تا حفر نمایند. در این هنگام، هر کدام از [[مهاجران]] و [[انصار]]، سلمان را از خود می‌دانستند که پیامبر {{صل}} فرمود: سلمان از ما است یا از ما [[اهل بیت]] است.