جنگ خیبر در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۰

2024-10-16T07:20:17Z

Bahmani در ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۴

2024-10-16T06:54:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = جنگ خیبر		\| موضوع مرتبط = جنگ خیبر

Bahmani: /* پانویس */

2024-10-15T09:38:17Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۶۹:		خط ۶۹:
	{{غزوه‌ها}}		{{غزوه‌ها}}

	[[رده:~~غزوه‌ها~~]]		[[رده:جنگ خیبر]]

Bahmani: /* انگیزه غزوه */

2024-01-11T10:08:18Z

انگیزه غزوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[سیره‌نویسان]]، برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.		انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[سیره‌نویسان]]، برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.

	از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲(کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>.		از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>.

	== پیشگویی [[فتح خیبر]] ==		== پیشگویی [[فتح خیبر]] ==

Bahmani: /* انگیزه غزوه */

2024-01-11T10:07:47Z

انگیزه غزوه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[سیره‌نویسان]]، برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.		انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[سیره‌نویسان]]، برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.

	از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲(کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>.		از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲(کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>.

	== پیشگویی [[فتح خیبر]] ==		== پیشگویی [[فتح خیبر]] ==

Bahmani در ‏۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۰۶

2024-01-11T10:06:27Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* فتح بخش کتیبه و کندن درب قلعه قموص به دست علی {{ع}} */

2022-11-24T06:49:44Z

فتح بخش کتیبه و کندن درب قلعه قموص به دست علی {{ع}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	== [[فتح]] بخش کتیبه و کندن درب قلعه قموص به دست [[علی]] {{ع}} ==		== [[فتح]] بخش کتیبه و کندن درب قلعه قموص به دست [[علی]] {{ع}} ==
	سرانجام، [[سپاه]] [[پیامبر]] {{صل}} وارد منطقه کتیبه، آخرین منطقه [[خیبر]] شد. مهم‌ترین و مستحکم‌ترین قلعه این منطقه [[قموص]] نام داشت که به رغم [[دشواری]] ۱۰ [[روز]] در محاصره ماند. در این مرحله که [[رسول خدا]] {{صل}} دچار سردرد شده بود و در اردوگاه به سر می‌برد، [[فرماندهی سپاه]] را یک روز به [[ابوبکر]] و روزی دیگر به [[عمر]] سپرد؛ اما آنان از [[یهودیان]] [[شکست]] خورده و بی [[پیروزی]] بازگشتند؛ آن گاه حضرت فرمود: فردا [[پرچم]] را به دست کسی خواهم داد که [[خدا]] و رسولش او را [[دوست]] دارند و وی نیز خدا و رسولش را دوست دارد؛ فرار نخواهد کرد و پیروزی به دست اوست. این [[روایت]] را گروهی از [[صحابه]] سرشناس، مانند [[سعد بن ابی‌وقاص]] و [[ابوسعید خدری]] [[نقل]] کرده‌اند<ref>سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۴۵؛ سنن الترمذی، ج ۵، ص ۳۰۱ ـ ۳۰۲؛ الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۰۹۹.</ref>. [[ابن اسحاق]]، [[طبری]]، [[بیهقی]]، [[ابن اثیر]]<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref> و [[مورخان]] [[شیعی]] مانند [[مفید]] و [[طبرسی]]<ref>السیرة النبویه، ج ۳، ص ۷۹۷؛ دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۲۰۹.</ref> درباره [[فرماندهان]] فراری به نام ابوبکر و عمر تصریح کرده‌اند؛ ولی واقدی نوشته است دو نفر از [[یاران]] [[مهاجر]] پیامبر {{صل}} رفتند و بی پیروزی بازگشتند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۵۳.</ref>. [[ابن سعد]]، [[بخاری]] و مسلم هم بدون مقدمه، [[حدیث رایت]] را [[نقل]] کرده و از آن دو نفر نام نبرده‌اند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰؛ صحیح‌البخاری، ج ۵، ص ۷۶؛ صحیح مسلم، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>. [[صحابه]]، [[شب]] را در این [[اندیشه]] که صاحب این [[فضیلت]] چه کسی است، به سر بردند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰؛ الاصابه، ج ۴، ص ۴۶۶؛ تاریخ الاسلام، ج ۳، ص ۶۲۵.</ref>. صبحگاهان وقتی [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را در میان حاضران نیافت، در پی او فرستاد و چون آن حضرت از درد چشم [[رنج]] می‌برد، با آب دهانش چشم او را [[شفا]] بخشید و [[پرچم]] را به دستش سپرد و برایش [[دعا]] کرد<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۰۹۹؛ البدء والتاریخ، ج ۴، ص ۲۲۶؛ تاریخ دمشق، ج ۴۲ ص ۸۶؛ ج ۷۳، ص ۷.</ref>. [[امیرمؤمنان]] {{ع}} [[راه]] افتاد و پس از کشتن قهرمان [[یهود]]، مرحب، [[پیروزی]] [[مسلمانان]] و فرار [[یهودیان]] را عملی ساخت<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref>. در هنگامه این درگیری، سپر [[علی]] {{ع}} [[شکست]] و به جای آن درِ قلعه را با دستان پرتوان خود کَند و سپر کرد<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۷۹۸؛ الکامل، ج ۲ ص ۲۲۰؛ البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۲۱۶.</ref>؛ آن‌گاه روی خندقی که پیرامون قلعه کنده شده بود انداخت، تا [[رزمندگان]] از روی آن بگذرند<ref>الارشاد، ج ۱، ص ۱۲۷.</ref>. [[ابورافع]] گوید ۸ تن کوشیدیم آن در را جابه‌جا کنیم؛ ولی نتوانستیم<ref>البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۲۱۶؛ ج ۷ ص ۲۵۱؛ امتاع الاسماع، ج ۱ ص ۳۱۰.</ref>. [[شیخ مفید]] و [[بیهقی]] این رقم را تا ۷۰ تن هم گفته‌اند<ref>الارشاد، ج ۱، ص ۱۲۸ ـ ۱۲۹؛ دلائل النبوه، ج ۴، ص ۲۱۲.</ref>. خود آن حضرت فرمود: من با [[قدرت الهی]] این کار را کردم؛ نه با [[قدرت جسمانی]]<ref>الامالی، ص ۶۰۴؛ بحارالانوار، ج ۲۱، ص ۲۶.</ref>. در این [[جنگ]] یکی از بردگان تازه [[مسلمان]] [[یهود]] پشت سر [[حضرت علی]] {{ع}} جنگید تا به [[شهادت]] رسید. وی که پیش‌تر برای یهود [[چوپانی]] می‌کرد، وقتی بر اثر [[سخنان پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] آورد، به [[دستور]] آن حضرت گوسفندان [[یهودیان]] را به آنان بازگرداند<ref>السیرة النبویه، ج ۳، ص ۸۰۶؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۷۵ ـ ۷۶.</ref>. درباره [[مبارزه]] مقابل مرحب و کشنده او مورّخان دوگونه گزارش یاد کرده‌اند: برخی حضرت علی {{ع}} و بعضی [[محمد بن مَسلمه]] را [[قاتل]] مرحب می‌شناسانند. واقدی پس از یاد کرد داستان کشته شدن مرحب به دست [[امیرمؤمنان]] {{ع}} با بیان "گفته می‌شود" به مبارزه محمد بن مَسلمه هم اشاره کرده است<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۵۵ ـ ۶۵۶.</ref>. برخلاف [[روایت]] [[یونس]] از [[ابن‌اسحاق]] که از [[امام علی]] {{ع}} نام نمی‌برد<ref>. دلائل النبوه، ج ۴، ص ۲۱۵.</ref>، دیگر مورّخان و [[محدثان]]، مانند ابن‌سعد، [[یعقوبی]] و مسلم، گزارش کشته شدن مرحب به دست [[امام]] را یاد کرده و از ابن مَسلمه سخنی به میان نیاورده‌اند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰ ـ ۱۱۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶؛ صحیح مسلم، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>. برخی دیگر از [[مورخان]] نیز می‌گویند: کشته شدن مرحب به دست [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} مشهورتر و درست‌تر است<ref>الکامل، ج ۲ ص ۲۲۱؛ عیون التواریخ، ج ۱، ص ۲۶۶؛ السیره الحلبیه، ج ۲، ص۷۳۸.</ref>. از مجموع سخن مورخان برمی‌آید گزارشی که محمد بن مَسلمه را قاتل مرحب خیبری می‌داند درست نیست. ضمن آنکه این گزارش از [[جابر بن عبداللّه]] است، در حالی که این [[صحابی]] در [[جنگ خیبر]] نبوده است<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۶.</ref>. به نظر می‌رسد گزارش کشته شدن مرحب به دست ابن مَسلمه بر اثر [[حمایت]] [[سیاسی]] و [[همفکری]] وی با خلفای نخست، به سود او ساخته شده است؛ به ویژه که او از [[مخالفان علی]] {{ع}} بود و با حضرت [[بیعت]] نکرد<ref>انساب الاشراف، ج ۳، ص ۸؛ شرح نهج‌البلاغه، ج ۴، ص ۹.</ref>. دژهای وطیح و سُلالم، تنها قلعه‌های [[فتح]] نشده [[خیبر]] نیز که به [[بنی نضیر]] تعلق داشتند، در مرحله پایانی [[غزوه خیبر]] مدت ۱۴ روزی به [[محاصره]] [[سپاه مسلمانان]] در آمدند و در این فاصله هیچ کس برای [[مبارزه]] از این قلعه‌ها بیرون نیامد، از این رو [[پیامبر]] {{صل}} [[تصمیم]] گرفت با بهره‌گیری از منجنیق آنها را در هم بکوبد. بر این پایه، [[رئیس]] آنان "کنانة بن ربیع بن ابی حقیق" شخصی به نام [[شماخ]] را برای [[گفت‌وگو]] نزد حضرت فرستاد و آنان پذیرفتند [[اراضی]] زراعی، تمام [[دارایی]] و تجهیزات نظامی خود را بگذارند و از خیبر بروند و [[رسول خدا]] {{صل}} نیز [[امنیت]] آنان را ضمانت کند. ۱۰۰ [[زره]]، ۴۰۰ [[شمشیر]]، ۱۰۰۰ نیزه و ۵۰۰ کمان تجهیزاتی بودند که از این دو قلعه به‌دست آمدند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۰ ـ ۶۷۱.</ref>. در این [[قرارداد]]، با آنکه تأکید شده بود بنی نضیر چیزی را پنهان نکنند، وقتی فرستادگان پیامبر {{صل}} برای آوردن [[اموال]] به درون قلعه رفتند، [[یهودیان]] [[گنج]] [[خاندان]] ابی‌حقیق را که پر از طلا و جواهر بود پنهان کردند. [[کنانه]] و برادرش فراوان [[سوگند]] یاد کردند که این گنج را هزینه کرده‌اند. پیامبر {{صل}} یافتن گنج را با [[مرگ]] مردان این قلعه همسان دانست و آن دو هم پذیرفتند؛ در این هنگام، یکی از یهودیان جایگاه گنج را فاش ساخت و رسول خدا {{صل}} [[دستور]] داد [[کنانه]] و برادرش اعدام شوند و [[زنان]] و فرزندانشان به [[اسارت]] درآیند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۱ ـ ۶۷۳؛ السیرة النبویه، ج ۳، ص ۷۹۹ ـ ۸۰۰؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۹۹، ۳۰۲.</ref>. سرانجام، حضرت گنج [[بنی‌نضیر]] را یافت و بر اساس [[پیمان]] خود مردانشان را کشت و زنانشان را به [[بردگی]] برد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۲ ـ ۶۷۳.</ref>. آمار کشتگان [[یهود]] در [[نبرد خیبر]] ۹۳ نفر و شهدای [[مسلمان]] ۱۵ نفر [[ثبت]] شده است<ref>المغازی، ج ۲، ص ۷۰۰.</ref><ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>.		سرانجام، [[سپاه]] [[پیامبر]] {{صل}} وارد منطقه کتیبه، آخرین منطقه [[خیبر]] شد. مهم‌ترین و مستحکم‌ترین قلعه این منطقه [[قموص]] نام داشت که به رغم [[دشواری]] ۱۰ [[روز]] در محاصره ماند. در این مرحله که [[رسول خدا]] {{صل}} دچار سردرد شده بود و در اردوگاه به سر می‌برد، [[فرماندهی سپاه]] را یک روز به [[ابوبکر]] و روزی دیگر به [[عمر]] سپرد؛ اما آنان از [[یهودیان]] [[شکست]] خورده و بی [[پیروزی]] بازگشتند؛ آن گاه حضرت فرمود: فردا [[پرچم]] را به دست کسی خواهم داد که [[خدا]] و رسولش او را [[دوست]] دارند و وی نیز خدا و رسولش را دوست دارد؛ فرار نخواهد کرد و پیروزی به دست اوست. این [[روایت]] را گروهی از [[صحابه]] سرشناس، مانند [[سعد بن ابی‌وقاص]] و [[ابوسعید خدری]] [[نقل]] کرده‌اند<ref>سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۴۵؛ سنن الترمذی، ج ۵، ص ۳۰۱ ـ ۳۰۲؛ الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۰۹۹.</ref>. [[ابن اسحاق]]، [[طبری]]، [[بیهقی]]، [[ابن اثیر]]<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref> و [[مورخان]] [[شیعی]] مانند [[مفید]] و [[طبرسی]]<ref>السیرة النبویه، ج ۳، ص ۷۹۷؛ دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۲۰۹.</ref> درباره [[فرماندهان]] فراری به نام ابوبکر و عمر تصریح کرده‌اند؛ ولی واقدی نوشته است دو نفر از [[یاران]] [[مهاجر]] پیامبر {{صل}} رفتند و بی پیروزی بازگشتند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۵۳.</ref>. [[ابن سعد]]، [[بخاری]] و مسلم هم بدون مقدمه، [[حدیث رایت]] را [[نقل]] کرده و از آن دو نفر نام نبرده‌اند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰؛ صحیح‌البخاری، ج ۵، ص ۷۶؛ صحیح مسلم، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>. [[صحابه]]، [[شب]] را در این [[اندیشه]] که صاحب این [[فضیلت]] چه کسی است، به سر بردند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰؛ الاصابه، ج ۴، ص ۴۶۶؛ تاریخ الاسلام، ج ۳، ص ۶۲۵.</ref>. صبحگاهان وقتی [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را در میان حاضران نیافت، در پی او فرستاد و چون آن حضرت از درد چشم [[رنج]] می‌برد، با آب دهانش چشم او را [[شفا]] بخشید و [[پرچم]] را به دستش سپرد و برایش [[دعا]] کرد<ref>الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۰۹۹؛ البدء والتاریخ، ج ۴، ص ۲۲۶؛ تاریخ دمشق، ج ۴۲ ص ۸۶؛ ج ۷۳، ص ۷.</ref>. [[امیرمؤمنان]] {{ع}} [[راه]] افتاد و پس از کشتن قهرمان [[یهود]]، مرحب، [[پیروزی]] [[مسلمانان]] و فرار [[یهودیان]] را عملی ساخت<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref>. در هنگامه این درگیری، سپر [[علی]] {{ع}} [[شکست]] و به جای آن درِ قلعه را با دستان پرتوان خود کَند و سپر کرد<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۷۹۸؛ الکامل، ج ۲ ص ۲۲۰؛ البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۲۱۶.</ref>؛ آن‌گاه روی خندقی که پیرامون قلعه کنده شده بود انداخت، تا [[رزمندگان]] از روی آن بگذرند<ref>الارشاد، ج ۱، ص ۱۲۷.</ref>. [[ابورافع]] گوید ۸ تن کوشیدیم آن در را جابه‌جا کنیم؛ ولی نتوانستیم<ref>البدایة والنهایه، ج ۴، ص ۲۱۶؛ ج ۷ ص ۲۵۱؛ امتاع الاسماع، ج ۱ ص ۳۱۰.</ref>. [[شیخ مفید]] و [[بیهقی]] این رقم را تا ۷۰ تن هم گفته‌اند<ref>الارشاد، ج ۱، ص ۱۲۸ ـ ۱۲۹؛ دلائل النبوه، ج ۴، ص ۲۱۲.</ref>. خود آن حضرت فرمود: من با [[قدرت الهی]] این کار را کردم؛ نه با [[قدرت جسمانی]]<ref>الامالی، ص ۶۰۴؛ بحارالانوار، ج ۲۱، ص ۲۶.</ref>. در این [[جنگ]] یکی از بردگان تازه [[مسلمان]] [[یهود]] پشت سر [[حضرت علی]] {{ع}} جنگید تا به [[شهادت]] رسید. وی که پیش‌تر برای یهود [[چوپانی]] می‌کرد، وقتی بر اثر [[سخنان پیامبر]] {{صل}} [[اسلام]] آورد، به [[دستور]] آن حضرت گوسفندان [[یهودیان]] را به آنان بازگرداند<ref>السیرة النبویه، ج ۳، ص ۸۰۶؛ اسدالغابه، ج ۱، ص ۷۵ ـ ۷۶.</ref>. درباره [[مبارزه]] مقابل مرحب و کشنده او مورّخان دوگونه گزارش یاد کرده‌اند: برخی حضرت علی {{ع}} و بعضی [[محمد بن مَسلمه]] را [[قاتل]] مرحب می‌شناسانند. واقدی پس از یاد کرد داستان کشته شدن مرحب به دست [[امیرمؤمنان]] {{ع}} با بیان "گفته می‌شود" به مبارزه محمد بن مَسلمه هم اشاره کرده است<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۵۵ ـ ۶۵۶.</ref>. برخلاف [[روایت]] [[یونس]] از [[ابن‌اسحاق]] که از [[امام علی]] {{ع}} نام نمی‌برد<ref>. دلائل النبوه، ج ۴، ص ۲۱۵.</ref>، دیگر مورّخان و [[محدثان]]، مانند ابن‌سعد، [[یعقوبی]] و مسلم، گزارش کشته شدن مرحب به دست [[امام]] را یاد کرده و از ابن مَسلمه سخنی به میان نیاورده‌اند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۱۰ ـ ۱۱۱؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶؛ صحیح مسلم، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref>. برخی دیگر از [[مورخان]] نیز می‌گویند: کشته شدن مرحب به دست [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} مشهورتر و درست‌تر است<ref>الکامل، ج ۲ ص ۲۲۱؛ عیون التواریخ، ج ۱، ص ۲۶۶؛ السیره الحلبیه، ج ۲، ص۷۳۸.</ref>. از مجموع سخن مورخان برمی‌آید گزارشی که محمد بن مَسلمه را قاتل مرحب خیبری می‌داند درست نیست. ضمن آنکه این گزارش از [[جابر بن عبداللّه]] است، در حالی که این [[صحابی]] در [[جنگ خیبر]] نبوده است<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۶.</ref>. به نظر می‌رسد گزارش کشته شدن مرحب به دست ابن مَسلمه بر اثر [[حمایت]] [[سیاسی]] و [[همفکری]] وی با خلفای نخست، به سود او ساخته شده است؛ به ویژه که او از [[مخالفان علی]] {{ع}} بود و با حضرت [[بیعت]] نکرد<ref>انساب الاشراف، ج ۳، ص ۸؛ شرح نهج‌البلاغه، ج ۴، ص ۹.</ref>. دژهای وطیح و سُلالم، تنها قلعه‌های [[فتح]] نشده [[خیبر]] نیز که به [[بنی نضیر]] تعلق داشتند، در مرحله پایانی [[غزوه خیبر]] مدت ۱۴ روزی به [[محاصره]] [[سپاه مسلمانان]] در آمدند و در این فاصله هیچ کس برای [[مبارزه]] از این قلعه‌ها بیرون نیامد، از این رو [[پیامبر]] {{صل}} [[تصمیم]] گرفت با بهره‌گیری از منجنیق آنها را در هم بکوبد. بر این پایه، [[رئیس]] آنان "کنانة بن ربیع بن ابی حقیق" شخصی به نام [[شماخ]] را برای [[گفت‌وگو]] نزد حضرت فرستاد و آنان پذیرفتند [[اراضی]] زراعی، تمام [[دارایی]] و تجهیزات نظامی خود را بگذارند و از خیبر بروند و [[رسول خدا]] {{صل}} نیز [[امنیت]] آنان را ضمانت کند. ۱۰۰ [[زره]]، ۴۰۰ [[شمشیر]]، ۱۰۰۰ نیزه و ۵۰۰ کمان تجهیزاتی بودند که از این دو قلعه به‌دست آمدند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۰ ـ ۶۷۱.</ref>. در این [[قرارداد]]، با آنکه تأکید شده بود بنی نضیر چیزی را پنهان نکنند، وقتی فرستادگان پیامبر {{صل}} برای آوردن [[اموال]] به درون قلعه رفتند، [[یهودیان]] [[گنج]] [[خاندان]] ابی‌حقیق را که پر از طلا و جواهر بود پنهان کردند. [[کنانه]] و برادرش فراوان [[سوگند]] یاد کردند که این گنج را هزینه کرده‌اند. پیامبر {{صل}} یافتن گنج را با [[مرگ]] مردان این قلعه همسان دانست و آن دو هم پذیرفتند؛ در این هنگام، یکی از یهودیان جایگاه گنج را فاش ساخت و رسول خدا {{صل}} [[دستور]] داد [[کنانه]] و برادرش اعدام شوند و [[زنان]] و فرزندانشان به [[اسارت]] درآیند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۱ ـ ۶۷۳؛ السیرة النبویه، ج ۳، ص ۷۹۹ ـ ۸۰۰؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۹۹، ۳۰۲.</ref>. سرانجام، حضرت گنج [[بنی‌نضیر]] را یافت و بر اساس [[پیمان]] خود مردانشان را کشت و زنانشان را به [[بردگی]] برد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۶۷۲ ـ ۶۷۳.</ref>. آمار کشتگان [[یهود]] در [[نبرد خیبر]] ۹۳ نفر و شهدای [[مسلمان]] ۱۵ نفر [[ثبت]] شده است<ref>المغازی، ج ۲، ص ۷۰۰.</ref>.<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>

	== مسمومیت [[پیامبر]] {{صل}} ==		== مسمومیت [[پیامبر]] {{صل}} ==

Wasity: جایگزینی متن - 'سیره نویسان' به 'سیره‌نویسان'

2022-11-20T13:15:43Z

جایگزینی متن - 'سیره نویسان' به 'سیره‌نویسان'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۴۵
خط ۲۴:		خط ۲۴:

	== انگیزه غزوه ==		== انگیزه غزوه ==
	انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[~~سیره~~]] ~~نویسان،~~ برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.		انگیزه اصلی از [[لشکرکشی]] [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود، زیرا از آغاز حضور [[مسلمانان]] در مدینه، منطقه خیبر و یهودیان ساکن آن، همچنین [[قبایل]] اطراف که بیشتر زیر تأثیر و [[نفوذ]] خیبر بودند، مدینه را [[تهدید]] می‌کردند. مورّخان و [[سیره‌نویسان]]، برخلاف شیوه معمول خود که پیش از بیان هر غزوه، به بیان علت وقوع آن پرداخته‌اند، درباره [[پیکار خیبر]] به عوامل آن تصریح نکرده‌اند؛ گویا گزارش‌های متعدد درباره [[ناامنی]] شمال مدینه، موضوع را نزد آنان [[قطعی]] کرده است، چنان که رویدادهای سال پیش از [[نبرد]] و سریه‌هایی که به آن‌سو انجام شدند، نشان‌دهنده [[ناامن]] بودن آن منطقه و توطئه‌های مکرر یهود خیبر و قبایل هم‌پیمان آنهایند.

	از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>.		از [[سال ۴ هجرت]] که [[قبیله بنی‌نضیر]] پس از پیمان‌شکنی و اعلام [[جنگ]] با پیامبر {{صل}} به [[تسلیم]] و [[مهاجرت]] به خیبر وادار گردیدند، دشمنی‌شان با مسلمانان تشدید شد و از خیبر که در آنجا قلعه و [[کشاورزی]] داشتند برای [[دشمنی]] با رسول خدا {{صل}} سود جستند و زمینه‌های نبرد [[احزاب]] را فراهم آوردند<ref>السیره‌النبویه، ج ۳، ص ۶۸۳؛ انساب الاشراف، ج ۱ ص ۴۲۶ ـ ۴۲۷؛ الطبقات، ج ۲ ص ۶۵ ـ ۶۶.</ref>. اهالی خیبر با پشتوانه [[مالی]] به دست آمده از کشاورزی [[سرزمین]] خود، قبایل گرد خود و شمال مدینه را ضد مدینه تحریک کردند که در حوادث [[سال ۶ هجرت]] بازتاب یافته است. در این سال، افراد [[قبیله]] [[جذام]] به "دحیه کلبی" که برای رساندن [[پیام]] رسول خدا {{صل}} نزد [[قیصر روم]] رفته بود<ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۲۸۶.</ref>، [[هجوم]] آورده و او را [[غارت]] کردند<ref>السیرة النبویه، ج ۴، ص ۱۰۳۵؛ الاصابه، ج ۶، ص ۱۳۵.</ref> و در پی آن، [[پیامبر]] {{صل}} [[زید بن حارثه]] را به منطقه اعزام کرد<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۵۶ ـ ۵۵۷؛ التنبیه والاشراف، ص ۲۱۹.</ref>. در همین سال، زمانی که به حضرت خبر رسید که [[غطفان]] می‌خواهد با کمک [[خیبر]] بر ضد [[مدینه]] [[توطئه]] کند، [[علی]] {{ع}} را به [[فدک]] فرستاد<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۷۳ ـ ۷۴؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۱۰۷.</ref>. همچنین سریه دیگر [[زید]] به [[وادی القری]] در شمال مدینه و نزدیک خیبر<ref>المغازی، ج ۱، ص ۵؛ الکامل، ج ۲، ص ۲۰۹.</ref>، دو سریه [[عبداللّه بن رواحه]] به خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶ ـ ۵۶۷.</ref> و سریه بشیر بن سعد پیش از [[غزوه خیبر]] به فدک<ref>تاریخ خلیفه، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> حوادثی بودند که نشان دادند منطقه شمال به ویژه مرکز آن خیبر، تهدیدی برای مدینه بود. [[مورخان]]، گزارش‌هایی از [[آمادگی]] و قصد بزرگان خیبر برای [[حمله]] به مدینه به دست داده‌اند<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۳۰، ۵۶۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۸۹.</ref> که به احتمال قوی، اعزام عبداللّه بن رواحه برای کسب اطلاعات از خیبر<ref>المغازی، ج ۲، ص ۵۶۶.</ref> با توجه به همین تهدیدها بوده است. دو ماه پیش از غزوه خیبر هم شخصی از [[قبیله اشجع]] که در نزدیکی خیبر سکونت داشت به پیامبر {{صل}} خبر داد که یکی از [[فرماندهان]] [[یهود]] آن منطقه قصد دارد به مدینه حمله کند<ref>دلائل‌النبوه، ج ۴، ص ۳۰۱؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۳۰۸ ـ ۳۰۹.</ref>. افزون بر اینها، دو [[نامه]] از [[رسول خدا]] {{صل}} به اهالی خیبر در دست است که در یکی از آنها [[اهل]] خیبر را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرده و با [[تصدیق]] [[شریعت]] [[حضرت موسی]] {{ع}} و اشاره به [[پیشگویی]] [[تورات]] درباره [[پیامبری]] [[حضرت محمد]] {{صل}} از آنان خواسته است درباره اسلام و [[رسول خدا]] {{صل}} بررسی کنند و [[ایمان]] آورند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۳۸۶ ـ ۳۸۷؛ السنن الکبری، ج ۱۰، ص ۱۸۰.</ref>. در منابع، سخنی از پاسخ این [[نامه]] نیست و به نظر می‌رسد [[پیامبر]] {{صل}} پس از این [[اتمام حجت]] با آنان، به سوی [[خیبر]] [[لشکرکشی]] کرده است. نامه دیگری هم در اوایل [[بعثت]] و در [[مکه]] نوشته شده که [[سعد بن ابی‌وقاص]] [[نگارش]] آن را بر عهده داشته و در آن رسول خدا {{صل}} به [[اهل]] خیبر گوشزد فرموده که [[زمین]] از آنِ خداست و [[آینده]] برای [[پرهیزکاران]]: {{متن قرآن\|قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ}}<ref>«موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بی‌گمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث می‌دهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است» سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>.<ref>الاختصاص، ص ۴۲.</ref> هرچند این نامه مشهور نیست و این تردید درباره آن هست که چگونه پیامبر {{صل}} از مکه برای خیبر نامه نوشته و برای [[یهودیان]] یثرب چنین گزارشی وجود ندارد<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>.

Wasity: /* مقدمه */

2022-10-03T13:33:21Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۰۳
خط ۹:		خط ۹:
	'''[[خیبر]]'''، منطقه‌ای حاصل‌خیز در شمال [[مدینه]] بود که با مدینه ۱۶۵ کیلومتر فاصله داشت. ساکنان آنها یهودیانی بودند که به این سرزمین [[مهاجرت]] کرده بودند. از دید [[اقتصادی]]، خیبر اهمیت [[کشاورزی]] و بازرگانی داشت: خرمای آن زبانزد و مشهور بود. غزوه خیبر در سال ۷ هجرت روی داد و انگیزه اصلی از لشکرکشی [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود.		'''[[خیبر]]'''، منطقه‌ای حاصل‌خیز در شمال [[مدینه]] بود که با مدینه ۱۶۵ کیلومتر فاصله داشت. ساکنان آنها یهودیانی بودند که به این سرزمین [[مهاجرت]] کرده بودند. از دید [[اقتصادی]]، خیبر اهمیت [[کشاورزی]] و بازرگانی داشت: خرمای آن زبانزد و مشهور بود. غزوه خیبر در سال ۷ هجرت روی داد و انگیزه اصلی از لشکرکشی [[رسول خدا]] {{صل}} به [[خیبر]]، نابودی مرکز [[توطئه]] در شمال مدینه بود.

	== ~~مقدمه~~ ==		== منطقه خیبر ==
	[[خیبر~~]]،~~ منطقه‌ای حاصل‌خیز در شمال [[مدینه]] بود که با مدینه ۸ [[برید]]<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹.</ref> (چاپار) یعنی سه [[روز]] [[راه]]<ref>معجم ما استعجم، ج ۲، ص ۵۲۱.</ref> و به گزارشی ۵ روز<ref>معجم البلدان، ج ۳، ص ۲۹.</ref> مطابق ۱۶۵ کیلومتر فاصله داشت<ref>المعالم الاثیره، ص ۱۰۹.</ref>. ساکنان آنها یهودیانی بودند که به این [[سرزمین]] [[مهاجرت]] کرده<ref>امتاع الاسماع، ج ۱۴، ص ۳۶۶.</ref> و با دیگر [[قبایل]] مناطق مجاور خود، از جمله [[غطفان]]، هم‌پیمان بودند<ref>امتاع الاسماع، ج ۹، ص ۲۳۰.</ref>. حَمَوی درباره نامگذاری خیبر، دو نظریه یاد می‌کند:		{{اصلی\|خیبر (سرزمین)}}
			«خیبر»، منطقه‌ای حاصل‌خیز در شمال [[مدینه]] بود که با مدینه ۸ [[برید]]<ref>معجم البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹.</ref> (چاپار) یعنی سه [[روز]] [[راه]]<ref>معجم ما استعجم، ج ۲، ص ۵۲۱.</ref> و به گزارشی ۵ روز<ref>معجم البلدان، ج ۳، ص ۲۹.</ref> مطابق ۱۶۵ کیلومتر فاصله داشت<ref>المعالم الاثیره، ص ۱۰۹.</ref>. ساکنان آنها یهودیانی بودند که به این [[سرزمین]] [[مهاجرت]] کرده<ref>امتاع الاسماع، ج ۱۴، ص ۳۶۶.</ref> و با دیگر [[قبایل]] مناطق مجاور خود، از جمله [[غطفان]]، هم‌پیمان بودند<ref>امتاع الاسماع، ج ۹، ص ۲۳۰.</ref>. حَمَوی درباره نامگذاری خیبر، دو نظریه یاد می‌کند:

	# [[خیبر]] در زبان عِبری به معنای قلعه و [[دژ]] است و از آنجا که خود، شامل چندین قلعه بود، به آن "خیابر" هم اطلاق کرده‌اند.		# [[خیبر]] در زبان عِبری به معنای قلعه و [[دژ]] است و از آنجا که خود، شامل چندین قلعه بود، به آن "خیابر" هم اطلاق کرده‌اند.
	# [[ابوالقاسم]] ~~زجاجی،~~ آن را منسوب به "خیبر بن قانیة بن مهلائیل" از [[نوادگان]] [[حضرت نوح]] {{ع}} دانسته است<ref>معجم‌البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹ ـ ۴۱۰.</ref>. منطقه خیبر سه بخش داشت: نطات؛ شِق؛ کتیبه که با یکدیگر اندکی فاصله داشتند. قلعه‌های [[صعب بن معاذ]]، [[ناعم]] و [[زبیر]] در بخش نطات قرار داشتند و بخش شِقّ، دو قلعه اُبی و نِزار را در بر می‌گرفت و بخش کتیبه، شامل قلعه‌های قَمُوص، وَطیح و سُلالِم بود<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۰۶.</ref>. یاقوت [[حموی]] آن را ۷ [[قلعه]]<ref>معجم‌البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹.</ref> و [[یعقوبی]] ۶ قلعه دانسته و نام‌های غیر مشهور قصاره و مربطه را افزوده است<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref>.		# [[ابوالقاسم زجاجی]]، آن را منسوب به "خیبر بن قانیة بن مهلائیل" از [[نوادگان]] [[حضرت نوح]] {{ع}} دانسته است<ref>معجم‌البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹ ـ ۴۱۰.</ref>. منطقه خیبر سه بخش داشت: نطات؛ شِق؛ کتیبه که با یکدیگر اندکی فاصله داشتند. قلعه‌های [[صعب بن معاذ]]، [[ناعم]] و [[زبیر]] در بخش نطات قرار داشتند و بخش شِقّ، دو قلعه اُبی و نِزار را در بر می‌گرفت و بخش کتیبه، شامل قلعه‌های قَمُوص، وَطیح و سُلالِم بود<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۱۰۶.</ref>. یاقوت [[حموی]] آن را ۷ [[قلعه]]<ref>معجم‌البلدان، ج ۲، ص ۴۰۹.</ref> و [[یعقوبی]] ۶ قلعه دانسته و نام‌های غیر مشهور قصاره و مربطه را افزوده است<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۵۶.</ref>.

	از دید [[اقتصادی]]، خیبر اهمیت [[کشاورزی]] و بازرگانی داشت: خرمای آن زبانزد و مشهور بود و در ضرب‌المثلی آمده که "بردن خرما به خیبر [[بیهوده]] است"<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۹۶؛ مجمع‌الامثال، ج ۲، ص ۹۸.</ref>. [[آیات قرآن]] و گزارش‌های [[تاریخی]] نیز نشانه اهمیت اقتصادی خیبر هستند و قرار گرفتن آنجا در مسیر تجاری به [[خیبر]] اهمیت بازرگانی نیز داده بود<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>.		از دید [[اقتصادی]]، خیبر اهمیت [[کشاورزی]] و بازرگانی داشت: خرمای آن زبانزد و مشهور بود و در ضرب‌المثلی آمده که "بردن خرما به خیبر [[بیهوده]] است"<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۲۹۶؛ مجمع‌الامثال، ج ۲، ص ۹۸.</ref>. [[آیات قرآن]] و گزارش‌های [[تاریخی]] نیز نشانه اهمیت اقتصادی خیبر هستند و قرار گرفتن آنجا در مسیر تجاری به [[خیبر]] اهمیت بازرگانی نیز داده بود<ref>[[مصطفی صادقی\|صادقی، مصطفی]]، [[خیبر / غزوه (مقاله)\|مقاله «غزوه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۲.</ref>.

Bahmani در ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۰۰

2022-10-03T09:00:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۳۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = خیبر		\| موضوع مرتبط = جنگ خیبر
	\| عنوان مدخل = [[خیبر]]		\| عنوان مدخل = جنگ خیبر
	\| مداخل مرتبط = [[خیبر در قرآن]] - [[خیبر در تاریخ اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[جنگ خیبر در قرآن]] - [[جنگ خیبر در تاریخ اسلامی]] - [[جنگ خیبر در معارف و سیره علوی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}