جهاد در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۴

2026-03-12T10:24:07Z

Bahmani در ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۳

2026-02-25T07:13:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۳
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:
	این [[ناگواری]] و مشقت‌آمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، به‌طور طبیعی بر افراد سنگین می‌آید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمی‌دانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذت‌بخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>.		این [[ناگواری]] و مشقت‌آمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، به‌طور طبیعی بر افراد سنگین می‌آید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمی‌دانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذت‌بخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>.

	مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] دوازده بار در [[قرآن کریم]] تکرار شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطان‌صفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از پیکار در راه خدا و نکوهش مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار شعائر دینی و اعتلای کلمه الله است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در سوره‌های مدنی به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار تکرار شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان می‌دهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از شئون زندگی [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه ترک جهاد به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب نزول عذاب می‌شود؛ دیگری هم‌ردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همان‌گونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] اولویت دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>: {{متن قرآن\|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانه‌هایی که می‌پسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوست‌داشتنی‌تر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳.</ref>		مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] دوازده بار در [[قرآن کریم]] تکرار شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطان‌صفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از پیکار در راه خدا و نکوهش مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار شعائر دینی و اعتلای کلمه الله است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در سوره‌های مدنی به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار تکرار شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان می‌دهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از شئون زندگی [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه ترک جهاد به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب نزول عذاب می‌شود؛ دیگری هم‌ردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همان‌گونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] اولویت دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>: {{متن قرآن\|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانه‌هایی که می‌پسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوست‌داشتنی‌تر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳ ـ ۴۵.</ref>

	== صلح، اصلی زیربنایی در اسلام ==		== صلح، اصلی زیربنایی در اسلام ==

Bahmani: /* ارزش جهاد */

2026-02-24T08:07:33Z

ارزش جهاد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	نخستین فرمان جهاد، با [[آیه]] {{متن قرآن\|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل می‌شود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیده‌اند و بی‌گمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref>، در [[سال دوم هجری]] صادر شده است. برخی، آیه {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«و در راه خداوند با آنان که با شما جنگ می‌کنند، جنگ کنید اما تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره بقره، آیه ۱۹۰.</ref> و برخی دیگر، آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و دارایی‌هاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند بنا به وعده‌ای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کرده‌اید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref> را نخستین فرمان جهاد می‌دانند<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۴.</ref>.		نخستین فرمان جهاد، با [[آیه]] {{متن قرآن\|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل می‌شود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیده‌اند و بی‌گمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref>، در [[سال دوم هجری]] صادر شده است. برخی، آیه {{متن قرآن\|وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«و در راه خداوند با آنان که با شما جنگ می‌کنند، جنگ کنید اما تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد» سوره بقره، آیه ۱۹۰.</ref> و برخی دیگر، آیه {{متن قرآن\|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و دارایی‌هاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند بنا به وعده‌ای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کرده‌اید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref> را نخستین فرمان جهاد می‌دانند<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۴.</ref>.

	== [[~~ارزش~~]] جهاد ==		== ارزش جهاد در قرآن ==
	#{{متن قرآن\|لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا * دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>~~«مؤمنان جهادگریز~~ که ~~آسیب دیده نباشند با جهادگران در راه خداوند به جان~~ و ~~مال، برابر نیستند، خداوند جهادگران به جان~~ و ~~مال~~ را ~~بر جهادگریزان به پایگاهی (والا) برتری بخشیده~~ و ~~به همگان وعده نیکو داده~~ است و خداوند ~~جهادگران را بر جهادگریزان~~ به پاداشی سترگ، برتری * به ~~پایگاه‌هایی~~ و ~~آمرزش~~ و ~~بخشایشی از سوی خویش~~ و خداوند ~~آمرزنده بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۹۵-۹۶~~.</ref>،		در قرآن [[آیات]] بسیاری هست که [[مسلمانان]] و [[مؤمنان]] را به [[قتال]] در [[راه خدا]] و اعتلای کلمة الله و استقرار [[شعایر]] [[اسلامی]] امر می‌کند. برخی آیات هم کسانی را که هنوز وارد عرصه [[پیکار]] نشده‌اند، [[تشویق]] و ترغیب می‌کند تا به صف پیکارگران راه خدا بپیوندند. همچنین آیاتی را می‌یابیم که نکته‌هایی دقیق و پرمعنا از [[فلسفه جهاد]] و [[فضیلت]] و اهمیت آن به مخاطبان ارائه می‌دهد: {{متن قرآن\|كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«جنگ بر شما مقرر شده است در حالی که شما را ناپسند است و بسا چیزی را ناپسند می‌دارید و همان برای شما بهتر است و بسا چیزی را دوست می‌دارید و همان برایتان بدتر است و خداوند می‌داند و شما نمی‌دانید» سوره بقره، آیه ۲۱۶.</ref>.
	~~#{{متن~~ قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! از ~~خداوند پروا کنید و~~ به ~~سوی او~~ راه ~~جویید~~ و در راه او جهاد ~~کنید باشد~~ که ~~رستگار گردید»~~ سوره ~~مائده، آیه ۳۵~~.</ref>،
	#{{متن قرآن\|~~أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَلَمَّا يَعْلَمِ~~ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللَّهُ ~~خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ~~}}<ref>~~«آیا پنداشته‌اید~~ که به ~~خود واگذاشته می‌شوید در حالی~~ که ~~هنوز خداوند کسانی~~ از ~~شما را~~ که ~~جهاد کرده‌اند و جز~~ خداوند و پیامبرش و ~~مؤمنان همرازی نگزیده‌اند معلوم نداشته است؟!~~ و خداوند ~~از آنچه انجام می‌دهید آگاه است»~~ سوره توبه، آیه ۱۶.</ref>.<ref>[[~~محمد جعفر سعیدیان‌فر~~\|~~سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد~~ علی ~~ایازی\|ایازی~~]]، [[~~فرهنگ‌نامه پیامبر~~ در ~~قرآن کریم ج۱~~ (کتاب)\|~~فرهنگ‌نامه پیامبر~~ در ~~قرآن کریم ج۱~~]]، ص ~~۴۲۷-۴۳۲~~.</ref>		این [[ناگواری]] و مشقت‌آمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، به‌طور طبیعی بر افراد سنگین می‌آید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمی‌دانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذت‌بخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>.

			مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] دوازده بار در [[قرآن کریم]] تکرار شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطان‌صفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از پیکار در راه خدا و نکوهش مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار شعائر دینی و اعتلای کلمه الله است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در سوره‌های مدنی به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار تکرار شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان می‌دهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از شئون زندگی [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه ترک جهاد به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب نزول عذاب می‌شود؛ دیگری هم‌ردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همان‌گونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] اولویت دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>: {{متن قرآن\|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانه‌هایی که می‌پسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوست‌داشتنی‌تر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳.</ref>

	== صلح، اصلی زیربنایی در اسلام ==		== صلح، اصلی زیربنایی در اسلام ==

Bahmani: /* ارزش جهاد در قرآن */

2026-02-24T08:07:20Z

ارزش جهاد در قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۳۹۴:		خط ۳۹۴:
	# [[پیامبر]] [[مأمور]] افشای چهره [[منافقان]] جهاد [[گریز]] و اعلام عدم حضور قطعی آنان در امر جهاد: {{متن قرآن\|فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا}}<ref>«و اگر خداوند تو را نزد دسته‌ای از آنان باز گرداند و آنها از تو اجازه بیرون آمدن (با تو را) خواستند بگو: هرگز، هیچ‌گاه با من بیرون نخواهید آمد و همراه من با دشمنی جنگ نخواهید کرد؛ نخست بار شما خود کناره‌جویی (از جهاد) را پسندیدید بنابراین با واپس‌ماندگان» سوره توبه، آیه ۸۳.</ref>.		# [[پیامبر]] [[مأمور]] افشای چهره [[منافقان]] جهاد [[گریز]] و اعلام عدم حضور قطعی آنان در امر جهاد: {{متن قرآن\|فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا}}<ref>«و اگر خداوند تو را نزد دسته‌ای از آنان باز گرداند و آنها از تو اجازه بیرون آمدن (با تو را) خواستند بگو: هرگز، هیچ‌گاه با من بیرون نخواهید آمد و همراه من با دشمنی جنگ نخواهید کرد؛ نخست بار شما خود کناره‌جویی (از جهاد) را پسندیدید بنابراین با واپس‌ماندگان» سوره توبه، آیه ۸۳.</ref>.
	# گرمی هوا: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}}<ref>«بازماندگان (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانه‌نشینی خویش در مخالفت با پیامبر شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرم‌تر است اگر در می‌یافتند» سوره توبه، آیه ۸۱.</ref> و بی‌حفاظ بودن خانه‌ها: {{متن قرآن\|يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا}}<ref>«و هنگامی که دسته‌ای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دسته‌ای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) می‌خواستند؛ می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است با آنکه بی‌حفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند» سوره احزاب، آیه ۱۳.</ref> بهانه [[منافقان]] برای [[تخلف]] از جهاد و دستاویزی برای باز داشتن [[مؤمنان]] از [[جنگ]]<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۴۲۷-۴۳۲.</ref>.		# گرمی هوا: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}}<ref>«بازماندگان (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانه‌نشینی خویش در مخالفت با پیامبر شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرم‌تر است اگر در می‌یافتند» سوره توبه، آیه ۸۱.</ref> و بی‌حفاظ بودن خانه‌ها: {{متن قرآن\|يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا}}<ref>«و هنگامی که دسته‌ای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دسته‌ای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) می‌خواستند؛ می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است با آنکه بی‌حفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند» سوره احزاب، آیه ۱۳.</ref> بهانه [[منافقان]] برای [[تخلف]] از جهاد و دستاویزی برای باز داشتن [[مؤمنان]] از [[جنگ]]<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۴۲۷-۴۳۲.</ref>.

	~~==ارزش جهاد در قرآن==~~
	در قرآن [[آیات]] بسیاری هست که [[مسلمانان]] و [[مؤمنان]] را به [[قتال]] در [[راه خدا]] و اعتلای [[کلمه الله]] و استقرار [[شعایر]] [[اسلامی]] امر می‌کند. برخی آیات هم کسانی را که هنوز وارد عرصه [[پیکار]] نشده‌اند، [[تشویق]] و [[ترغیب]] می‌کند تا به صف پیکارگران راه خدا بپیوندند. همچنین آیاتی را می‌یابیم که نکته‌هایی دقیق و پرمعنا از [[فلسفه جهاد]] و [[فضیلت]] و اهمیت آن به [[مخاطبان]] ارائه می‌دهد:
	{{متن قرآن\|كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«جنگ بر شما مقرر شده است در حالی که شما را ناپسند است و بسا چیزی را ناپسند می‌دارید و همان برای شما بهتر است و بسا چیزی را دوست می‌دارید و همان برایتان بدتر است و خداوند می‌داند و شما نمی‌دانید» سوره بقره، آیه ۲۱۶.</ref>.
	این [[ناگواری]] و مشقت‌آمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، به‌طور طبیعی بر افراد سنگین می‌آید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمی‌دانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذت‌بخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>.

	مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] [[دوازده]] بار در [[قرآن کریم]] [[تکرار]] شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطان‌صفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از [[پیکار در راه خدا]]، و [[نکوهش]] مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار [[شعایر دینی]] و اعتلای [[کلمه الله]] است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در [[سوره‌های مدنی]] به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار [[تکرار]] شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان می‌دهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از [[شئون زندگی]] [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه [[ترک جهاد]] به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب [[نزول عذاب]] می‌شود؛ دیگری هم‌ردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همان‌گونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] [[اولویت]] دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>.
	{{متن قرآن\|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانه‌هایی که می‌پسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوست‌داشتنی‌تر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==

Bahmani در ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۸

2026-02-24T07:58:33Z

نمایش تغییرات

Bahmani: /* معناشناسی */

2026-02-24T07:56:46Z

معناشناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۶
خط ۸:		خط ۸:
	== معناشناسی ==		== معناشناسی ==
	{{اصلی\|جهاد در لغت}}		{{اصلی\|جهاد در لغت}}
	واژه «جِهاد» از ریشه «ج ـ ه ـ د» به معنای [[رنج]] و [[مشقت]]، به نهایت چیزی رسیدن، تلاش، [[طاقت]] و توان و مبالغه در کار گرفته شده است<ref>العین، ج ۳، ص۳۸۶؛ مفردات، ص۱۰۱؛ لسان العرب، ج ۳، ص۱۳۳، «جهد».</ref>. در اصطلاح [[متون ~~دینی]]،~~ [[جهاد]] به [[جنگ با دشمن]] [[کافر]]<ref>معجم لغة الفقهاء، ص۱۶۸؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۱، ص۵۹۸.</ref> یا [[کارزار]] در [[راه خدا]] با [[جان]] و [[مال]] و دیگر راه‌ها با [[هدف]] اعتلا و [[گسترش اسلام]] یا [[دفاع]] از آن<ref>الدرالمختار، ج ۴، ص۲۹۵؛ ریاض المسائل، ج ۷، ص۴۴۰؛ جواهرالکلام، ج ۲۱، ص۳.</ref> گفته می‌شود<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]].</ref>.		واژه «جِهاد» از ریشه «ج ـ ه ـ د» به معنای [[رنج]] و [[مشقت]]، به نهایت چیزی رسیدن، تلاش، [[طاقت]] و توان و مبالغه در کار گرفته شده است<ref>العین، ج ۳، ص۳۸۶؛ مفردات، ص۱۰۱؛ لسان العرب، ج ۳، ص۱۳۳، «جهد».</ref>. در اصطلاح متون دینی، [[جهاد]] به [[جنگ با دشمن]] [[کافر]]<ref>معجم لغة الفقهاء، ص۱۶۸؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۱، ص۵۹۸.</ref> یا [[کارزار]] در [[راه خدا]] با [[جان]] و [[مال]] و دیگر راه‌ها با [[هدف]] اعتلا و گسترش اسلام یا [[دفاع]] از آن<ref>الدرالمختار، ج ۴، ص۲۹۵؛ ریاض المسائل، ج ۷، ص۴۴۰؛ جواهرالکلام، ج ۲۱، ص۳.</ref> گفته می‌شود<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]].</ref>.

	همچنین [[جهاد]] در اصطلاح [[شرع]]، عبارت است از [[بذل ~~جان]]،~~ [[مال]] و توان خویش در راه اعتلای کلمه [[اسلام]] و [[اقامه شعائر]] [[ایمان]]<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳.</ref>. البته معنی و مفهوم جهاد در لغت و در عرف قرآن گسترده‌تر از «[[قتال]]» است و به معنای مطلق کوشش در هر راهی و به هر منظوری است. با قرینه معلوم می‌شود که این کوشش در راه خیر است یا [[شر]]. در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ}}<ref>«و در (راه) خداوند چنان که سزاوار جهاد (در راه) اوست جهاد کنید» سوره حج، آیه ۷۸.</ref>، کلمه {{متن قرآن\|فِي اللَّهِ}} قرینه است و مقصود از آن کوشش در راه خیر است و در آیه {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref> عبارت {{متن قرآن\|عَلَى أَنْ تُشْرِكَ}} قرینه است و مقصود از آن کوشش در راه شر است. بنابراین [[جنگ در راه خدا]] مصداقی از جهاد به معنی لغوی است. جهاد پس از تهاجم [[دشمن]] [[ضرورت]] پیدا می‌کند: {{متن قرآن\|فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ}}<ref>«اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref>. بنابراین باید با دشمن شروع‌ کننده [[جنگ]]، جنگید تا اینکه عقب‌نشینی کند و ریشه [[فتنه]] خشکانده شود.		همچنین [[جهاد]] در اصطلاح [[شرع]]، عبارت است از بذل جان، [[مال]] و توان خویش در راه اعتلای کلمه [[اسلام]] و [[اقامه شعائر]] [[ایمان]]<ref>جواهر الکلام، ج۲۱، ص۳.</ref>. البته معنی و مفهوم جهاد در لغت و در عرف قرآن گسترده‌تر از «[[قتال]]» است و به معنای مطلق کوشش در هر راهی و به هر منظوری است. با قرینه معلوم می‌شود که این کوشش در راه خیر است یا [[شر]]. در [[آیه]] {{متن قرآن\|وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ}}<ref>«و در (راه) خداوند چنان که سزاوار جهاد (در راه) اوست جهاد کنید» سوره حج، آیه ۷۸.</ref>، کلمه {{متن قرآن\|فِي اللَّهِ}} قرینه است و مقصود از آن کوشش در راه خیر است و در آیه {{متن قرآن\|وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَى أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ}}<ref>«و اگر تو را وا دارند تا آنچه را که نمی‌دانی برای من شریک آوری، از آنان فرمان نبر» سوره لقمان، آیه ۱۵.</ref> عبارت {{متن قرآن\|عَلَى أَنْ تُشْرِكَ}} قرینه است و مقصود از آن کوشش در راه شر است. بنابراین [[جنگ در راه خدا]] مصداقی از جهاد به معنی لغوی است. جهاد پس از تهاجم [[دشمن]] [[ضرورت]] پیدا می‌کند: {{متن قرآن\|فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ}}<ref>«اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref>. بنابراین باید با دشمن شروع‌ کننده [[جنگ]]، جنگید تا اینکه عقب‌نشینی کند و ریشه [[فتنه]] خشکانده شود.

	قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«و اگر به سازش گرایند، تو نیز بدان گرای و بر خداوند توکّل کن که او شنوای داناست» سوره انفال، آیه ۶۱.</ref>. معلوم می‌شود که [[اسلام]]، [[صلح]] را به عنوان یک اصل زیربنایی در [[روابط اجتماعی]] می‌شناسد. در واقع همان گونه که [[سلامت]] مزاج، [[طبیعت~~]] صااصلی~~ هر فرد و [[بیماری]] حالتی عارضی است، صلح و [[آرامش]] نیز، طبیعت اصلی [[جوامع انسانی]] و [[جنگ]] حالتی عارضی محسوب می‌شود<ref>[[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[جهاد - کوشا (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۶۰۵-۶۰۹.</ref>.		قرآن می‌فرماید: {{متن قرآن\|وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«و اگر به سازش گرایند، تو نیز بدان گرای و بر خداوند توکّل کن که او شنوای داناست» سوره انفال، آیه ۶۱.</ref>. معلوم می‌شود که [[اسلام]]، [[صلح]] را به عنوان یک اصل زیربنایی در [[روابط اجتماعی]] می‌شناسد. در واقع همان گونه که [[سلامت]] مزاج، طبیعت ااصلی هر فرد و [[بیماری]] حالتی عارضی است، صلح و [[آرامش]] نیز، طبیعت اصلی [[جوامع انسانی]] و [[جنگ]] حالتی عارضی محسوب می‌شود<ref>[[محمد علی کوشا\|کوشا، محمد علی]]، [[جهاد - کوشا (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)\|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۶۰۵-۶۰۹.</ref>.

	جهاد افزون بر [[مبارزه]] با [[دشمن]] بیرونی، بر [[مبارزه با شیطان]] یا [[نفس اماره]] نیز اطلاق می‌شود<ref>المیزان، ج ۱۴، ص۴۱۱.</ref>، بر این اساس، جهاد بر دو قسم است<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج ۱، ص۶۶۴.</ref>: جهاد ظاهری ([[جهاد با کافران]]) یا [[جهاد اصغر]]<ref> الکافی، ج ۵، ص۱۲؛ کنز العمال، ج ۴، ص۴۳۰؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۱، ص۵۹۸.</ref> و جهاد [[باطنی]] ([[مبارزه با نفس]]) یا [[جهاد اکبر]]<ref>الکافی، ج ۵، ص۱۲؛ وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص۱۶۱؛ کنز العمال، ج ۴، ص۴۳۰.</ref>.		جهاد افزون بر [[مبارزه]] با [[دشمن]] بیرونی، بر [[مبارزه با شیطان]] یا نفس اماره نیز اطلاق می‌شود<ref>المیزان، ج ۱۴، ص۴۱۱.</ref>، بر این اساس، جهاد بر دو قسم است<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج ۱، ص۶۶۴.</ref>: جهاد ظاهری ([[جهاد با کافران]]) یا [[جهاد اصغر]]<ref> الکافی، ج ۵، ص۱۲؛ کنز العمال، ج ۴، ص۴۳۰؛ کشاف اصطلاحات الفنون، ج ۱، ص۵۹۸.</ref> و جهاد [[باطنی]] ([[مبارزه با نفس]]) یا [[جهاد اکبر]]<ref>الکافی، ج ۵، ص۱۲؛ وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص۱۶۱؛ کنز العمال، ج ۴، ص۴۳۰.</ref>.

	برخی تنها [[جنگ]] با [[کافران]] را مصداق جهاد شمرده‌اند<ref>کشاف القناع، ج ۳، ص۳۵؛ معجم لغة الفقهاء، ص۱۶۸.</ref>، اما فقهای امامی و برخی از [[فقهای اهل سنت]]<ref>شرایع الاسلام، ج ۱، ص۲۳۴؛ تحریر الاحکام، ج ۲، ص۱۳۷؛ سبل السلام، ج ۴، ص۴۱.</ref> مبارزه با [[معاندان]] [[مسلمان]] مانند [[باغیان]]<ref>سلسلة الینابیع، ج ۲۳، ص۱۰۱؛ فقه الصادق علیه ‌السلام، ج ۱۳، ص۱۰؛ المحلی، ج ۱۱، ص۳۰۸.</ref> را نیز جهاد دانسته‌اند؛ همچنین برخی جهاد را اعم از [[جهاد ابتدایی]] و نیز دفاع در برابر [[هجوم]] [[دشمنان]]<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۸ ـ ۱۹؛ المیزان، ج ۲، ص۶۶؛ فقه الصادق علیه ‌السلام، ج ۱۳، ص۱۲.</ref> دانسته‌اند، هرچند برخی جهاد ابتدایی را [[کامل‌ترین]] مصداق جهاد به شمار آورده‌اند<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۶.</ref>.<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]].</ref>		برخی تنها [[جنگ]] با [[کافران]] را مصداق جهاد شمرده‌اند<ref>کشاف القناع، ج ۳، ص۳۵؛ معجم لغة الفقهاء، ص۱۶۸.</ref>، اما فقهای امامی و برخی از فقهای اهل سنت<ref>شرایع الاسلام، ج ۱، ص۲۳۴؛ تحریر الاحکام، ج ۲، ص۱۳۷؛ سبل السلام، ج ۴، ص۴۱.</ref> مبارزه با معاندان [[مسلمان]] مانند [[باغیان]]<ref>سلسلة الینابیع، ج ۲۳، ص۱۰۱؛ فقه الصادق علیه ‌السلام، ج ۱۳، ص۱۰؛ المحلی، ج ۱۱، ص۳۰۸.</ref> را نیز جهاد دانسته‌اند؛ همچنین برخی جهاد را اعم از [[جهاد ابتدایی]] و نیز دفاع در برابر هجوم [[دشمنان]]<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۸ ـ ۱۹؛ المیزان، ج ۲، ص۶۶؛ فقه الصادق علیه ‌السلام، ج ۱۳، ص۱۲.</ref> دانسته‌اند، هرچند برخی جهاد ابتدایی را کامل‌ترین مصداق جهاد به شمار آورده‌اند<ref>جواهر الکلام، ج ۲۱، ص۱۶.</ref>.<ref>[[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]].</ref>

	=== رابطه با واژگان همسو ===		=== رابطه با واژگان همسو ===

Jaafari در ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۶

2026-02-02T06:46:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = جهاد		\| موضوع مرتبط = جهاد
	\| عنوان مدخل = جهاد		\| عنوان مدخل = جهاد
	\| مداخل مرتبط = [[جهاد در لغت]] - [[جهاد در قرآن]] - [[جهاد در حدیث]] - [[جهاد در نهج البلاغه]] - [[جهاد در کلام اسلامی]] - [[جهاد در معارف دعا و زیارات]] - [[جهاد در فقه اسلامی]] - [[جهاد در فقه سیاسی]] - [[جهاد در معارف و سیره معصوم]] - [[جهاد در معارف و سیره علوی]] - [[جهاد در معارف و سیره فاطمی]] - [[جهاد در معارف و سیره حسینی]] - [[جهاد در معارف و سیره سجادی]] - [[جهاد در معارف و سیره امام باقر]] - [[جهاد در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[جهاد از دیدگاه اهل سنت]] - [[جهاد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[جهاد در لغت]] - [[جهاد در قرآن]] - [[جهاد در حدیث]] - [[جهاد در نهج البلاغه]] - [[جهاد در تاریخ اسلامی]] - [[جهاد در کلام اسلامی]] - [[جهاد در معارف دعا و زیارات]] - [[جهاد در فقه اسلامی]] - [[جهاد در فقه سیاسی]] - [[جهاد در معارف و سیره معصوم]] - [[جهاد در معارف و سیره علوی]] - [[جهاد در معارف و سیره فاطمی]] - [[جهاد در معارف و سیره حسینی]] - [[جهاد در معارف و سیره سجادی]] - [[جهاد در معارف و سیره امام باقر]] - [[جهاد در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[جهاد از دیدگاه اهل سنت]] - [[جهاد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Jaafari: /* منابع */

2026-01-07T07:09:10Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۹
خط ۳۹۴:		خط ۳۹۴:
	# [[پیامبر]] [[مأمور]] افشای چهره [[منافقان]] جهاد [[گریز]] و اعلام عدم حضور قطعی آنان در امر جهاد: {{متن قرآن\|فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا}}<ref>«و اگر خداوند تو را نزد دسته‌ای از آنان باز گرداند و آنها از تو اجازه بیرون آمدن (با تو را) خواستند بگو: هرگز، هیچ‌گاه با من بیرون نخواهید آمد و همراه من با دشمنی جنگ نخواهید کرد؛ نخست بار شما خود کناره‌جویی (از جهاد) را پسندیدید بنابراین با واپس‌ماندگان» سوره توبه، آیه ۸۳.</ref>.		# [[پیامبر]] [[مأمور]] افشای چهره [[منافقان]] جهاد [[گریز]] و اعلام عدم حضور قطعی آنان در امر جهاد: {{متن قرآن\|فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا}}<ref>«و اگر خداوند تو را نزد دسته‌ای از آنان باز گرداند و آنها از تو اجازه بیرون آمدن (با تو را) خواستند بگو: هرگز، هیچ‌گاه با من بیرون نخواهید آمد و همراه من با دشمنی جنگ نخواهید کرد؛ نخست بار شما خود کناره‌جویی (از جهاد) را پسندیدید بنابراین با واپس‌ماندگان» سوره توبه، آیه ۸۳.</ref>.
	# گرمی هوا: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}}<ref>«بازماندگان (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانه‌نشینی خویش در مخالفت با پیامبر شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرم‌تر است اگر در می‌یافتند» سوره توبه، آیه ۸۱.</ref> و بی‌حفاظ بودن خانه‌ها: {{متن قرآن\|يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا}}<ref>«و هنگامی که دسته‌ای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دسته‌ای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) می‌خواستند؛ می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است با آنکه بی‌حفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند» سوره احزاب، آیه ۱۳.</ref> بهانه [[منافقان]] برای [[تخلف]] از جهاد و دستاویزی برای باز داشتن [[مؤمنان]] از [[جنگ]]<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۴۲۷-۴۳۲.</ref>.		# گرمی هوا: {{متن قرآن\|وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ}}<ref>«بازماندگان (از جهاد در جنگ تبوک)، از خانه‌نشینی خویش در مخالفت با پیامبر شادمانی کردند و خوش نداشتند که با جان و مالشان در راه خداوند جهاد کنند و گفتند: در این گرما رهسپار نشوید؛ بگو: آتش دوزخ گرم‌تر است اگر در می‌یافتند» سوره توبه، آیه ۸۱.</ref> و بی‌حفاظ بودن خانه‌ها: {{متن قرآن\|يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا}}<ref>«و هنگامی که دسته‌ای از ایشان گفتند: ای مردم مدینه! جای ماندن ندارید پس بازگردید و دسته‌ای (دیگر) از آنان از پیامبر اجازه (بازگشت) می‌خواستند؛ می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است با آنکه بی‌حفاظ نبود، آنان جز سر گریز (از جنگ) نداشتند» سوره احزاب، آیه ۱۳.</ref> بهانه [[منافقان]] برای [[تخلف]] از جهاد و دستاویزی برای باز داشتن [[مؤمنان]] از [[جنگ]]<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۴۲۷-۴۳۲.</ref>.

			==ارزش جهاد در قرآن==
			در قرآن [[آیات]] بسیاری هست که [[مسلمانان]] و [[مؤمنان]] را به [[قتال]] در [[راه خدا]] و اعتلای [[کلمه الله]] و استقرار [[شعایر]] [[اسلامی]] امر می‌کند. برخی آیات هم کسانی را که هنوز وارد عرصه [[پیکار]] نشده‌اند، [[تشویق]] و [[ترغیب]] می‌کند تا به صف پیکارگران راه خدا بپیوندند. همچنین آیاتی را می‌یابیم که نکته‌هایی دقیق و پرمعنا از [[فلسفه جهاد]] و [[فضیلت]] و اهمیت آن به [[مخاطبان]] ارائه می‌دهد:
			{{متن قرآن\|كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«جنگ بر شما مقرر شده است در حالی که شما را ناپسند است و بسا چیزی را ناپسند می‌دارید و همان برای شما بهتر است و بسا چیزی را دوست می‌دارید و همان برایتان بدتر است و خداوند می‌داند و شما نمی‌دانید» سوره بقره، آیه ۲۱۶.</ref>.
			این [[ناگواری]] و مشقت‌آمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، به‌طور طبیعی بر افراد سنگین می‌آید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمی‌دانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذت‌بخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>.

			مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] [[دوازده]] بار در [[قرآن کریم]] [[تکرار]] شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطان‌صفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از [[پیکار در راه خدا]]، و [[نکوهش]] مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار [[شعایر دینی]] و اعتلای [[کلمه الله]] است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در [[سوره‌های مدنی]] به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار [[تکرار]] شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان می‌دهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از [[شئون زندگی]] [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه [[ترک جهاد]] به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب [[نزول عذاب]] می‌شود؛ دیگری هم‌ردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همان‌گونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] [[اولویت]] دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>.
			{{متن قرآن\|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانه‌هایی که می‌پسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوست‌داشتنی‌تر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمی‌کند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳.</ref>.

	== منابع ==		== منابع ==
خط ۴۰۴:		خط ۴۱۲:
	# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[جنگ (مقاله)\|مقاله «جنگ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[جنگ (مقاله)\|مقاله «جنگ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
	# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید احمد سادات\|سادات، سید احمد]]؛ [[دفاع (مقاله)\|مقاله «دفاع»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳''']]		# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید احمد سادات\|سادات، سید احمد]]؛ [[دفاع (مقاله)\|مقاله «دفاع»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳''']]
			# [[پرونده:IM010876.jpg\|22px]] [[علی امین رستمی\|رستمی، علی امین]]، [[آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)\|'''آموزه‌های معنوی در سیره نظامی معصومان''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* منابع */

2025-06-02T05:42:55Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲
خط ۳۹۷:		خط ۳۹۷:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:1100460.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۳''']]
			# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']]
	# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
	# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		# [[پرونده:000052.jpg\|22px]] [[سید عباس رضوی\|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)\|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
خط ۴۰۳:		خط ۴۰۴:
	# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[جنگ (مقاله)\|مقاله «جنگ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]		# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[سید جعفر صادقی فدکی\|صادقی فدکی، سید جعفر]]، [[جنگ (مقاله)\|مقاله «جنگ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']]
	# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید احمد سادات\|سادات، سید احمد]]؛ [[دفاع (مقاله)\|مقاله «دفاع»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳''']]		# [[پرونده:000064.jpg\|22px]] [[سید احمد سادات\|سادات، سید احمد]]؛ [[دفاع (مقاله)\|مقاله «دفاع»]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳''']]
	~~# [[پرونده:1100460.jpg\|22px]] [[محسن اراکی\|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۳ (کتاب)\|'''فقه نظام سیاسی اسلام ج۳''']]~~
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* آیات مطلق و مقید جهاد */

2025-06-02T05:41:25Z

آیات مطلق و مقید جهاد

@@ خط ۳۹: / خط ۳۹: @@
 در این آیات و آیات دیگر به موضوعاتی چون اقسام جهاد، [[جهاد]] در [[شرایع]] پیشین و همچنین [[مشروعیت]]، [[حکمت]]، اهمیت، آثار و [[احکام فقهی]] جهاد پرداخته شده است<ref>[[سید عباس رضوی|رضوی، سید عباس]]، [[جهاد - رضوی (مقاله)|مقاله «جهاد»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]].</ref>.
 == آیات مطلق و مقید جهاد ==
@@ خط ۵۱: / خط ۸۴: @@
 #{{متن قرآن|وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ}}<ref>«و هر جا بر آنان دست یافتید، بکشیدشان و از همان‌جا که بیرونتان راندند بیرونشان برانید و (بدانید که) آشوب (شرک) از کشتار بدتر است و نزد مسجد الحرام با آنان به کارزار نیاغازید مگر در آنجا با شما به جنگ برخیزند در آن صورت اگر به کارزار با شما دست یازیدند شما هم آنان را بکشید که سزای کافران همین است» سوره بقره، آیه ۱۹۱.</ref>.
 بنابراین بر اساس این گونه [[آیات]]، [[مسلمانان]] از شروع [[جنگ]] [[نهی]] شده‌اند و تنها وقتی که [[کفار]]، تهاجم نظامی را آغاز کنند موظف و [[مأمور]] به [[دفاع]] و [[جنگیدن]] با آنان هستند<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[جهاد - کوشا (مقاله)|مقاله «جهاد»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص ۶۰۵-۶۰۹.</ref>.
 == معنای جهاد برای برداشته شدن فتنه ==