حاجب در فقه سیاسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari: /* منابع */

2023-02-15T06:59:41Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۹
خط ۶:		خط ۶:
	با این همه، چهارگروه در همه حال، اجازۀ ورود داشتند، از جمله: [[مؤذن]]، طارق اللیل (داروغه)، [[رسول]] [[ثغور]] (پیک مرزها) و صاحب طعام (متصدّی [[غذا]]).		با این همه، چهارگروه در همه حال، اجازۀ ورود داشتند، از جمله: [[مؤذن]]، طارق اللیل (داروغه)، [[رسول]] [[ثغور]] (پیک مرزها) و صاحب طعام (متصدّی [[غذا]]).
	[[دولت بنی عباس]] [[ملاقات]] [[خلیفه]] با [[مردم]] را محدودتر کرد و جز در امور مهمّ، ملاقاتی صورت نمی‌گرفت و همواره میان [[مردم]] و [[خلیفه]]، دو دار وجود داشت: "دارالخاصه" و "دارالعامه"<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۲۵۲؛ تاریخ الاسلام، ج۲، ص۲۶۴؛ تاریخ بیهقی، کتاب المحاسن و المساوی، ج۱، ص۱۲۴.</ref>. [[ابن خلدون]] [[محدودیت]] مزبور را "[[حجاب]] ثانی" نامید<ref>مقدمه ابن خلدون، ص۲۹۰.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۷.</ref>		[[دولت بنی عباس]] [[ملاقات]] [[خلیفه]] با [[مردم]] را محدودتر کرد و جز در امور مهمّ، ملاقاتی صورت نمی‌گرفت و همواره میان [[مردم]] و [[خلیفه]]، دو دار وجود داشت: "دارالخاصه" و "دارالعامه"<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۲۵۲؛ تاریخ الاسلام، ج۲، ص۲۶۴؛ تاریخ بیهقی، کتاب المحاسن و المساوی، ج۱، ص۱۲۴.</ref>. [[ابن خلدون]] [[محدودیت]] مزبور را "[[حجاب]] ثانی" نامید<ref>مقدمه ابن خلدون، ص۲۹۰.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۷.</ref>

			==حاجب==
			[[نگهبان]]، [[دربان]]

			جاجب به معنای [[رییس]] تشریفات دربار آمده است. او اوقات ورود و خروج دربار و [[رجوع]] به حضور [[سلطان]] را معین می‌کرد و در [[اسلام]] از [[زمان معاویه]] مقرر شد. در [[حکومت]] [[اتراک]] امرای بزرگ به سمت حاجبی [[نصب]] می‌شدند. او را پرده‌دار، امیربار، امیربار بیگ، هم خوانده‌اند. [[اعراب]] پرده‌دار را معرب کرده‌اند و پرده‌دار (به فتح اول و ثالث) گفته‌اند:
			چو پرده‌دار به [[شمشیر]] می‌زند همه را کسی مقیم [[حریم]] [[حرم]] نخواهد ماند
			[[شغل]] حاجب را [[حجابت]] می‌گفتند و گاه پروانگی می‌خواندند، چنان که معین‌الدین پروانه، حاجب ارسلان چهارم ([[سلطنت]] ۶۵۸ تا ۶۶۴) و معاصر [[مولوی]] بود. در اصطلاحات [[حقوق مدنی]] حاجب نوعی از موانع [[ارث]] است و ممنوع را محجوب گویند. حجب حالت وارثی است که به جهت بودن [[وارث]] دیگر ارث را تمام یا بهری [[نبرد]]<ref>مبسوط در ترمینولوژی، ج۳، ص۱۶۰۴.</ref>.
			حاجب به مناسبت در باب [[قضاء]] به کار رفته است.
			بر [[قاضی]] هنگام نشستن بر [[مسند]] [[قضاوت]]، قرار دادن دربان برای خود [[مکروه]] است، بلکه [[مستحب]] است محل قضاوت به گونه‌ای باشد که ارباب رجوع به [[راحتی]] به قاضی دسترسی داشته باشند<ref>المبسوط، ج۸، ص۸۷؛ جواهر الکلام، ج۴۰، ص۷۹-۸۰.</ref>. البته بنا بر تصریح برخی اگر گماردن حاجب مانع دسترسی ارباب رجوع به قاضی شود و از این باب متضرر گردند، [[حرام]] خواهد بود<ref>ایضاح الفوائد، ج۴، ص۳۱۰؛ اسس القضاء و الشهاده، ص۶۹؛ فرهنگ فقه، ج۳، ص۵۹۴.</ref>و<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۵۲۱.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۶۶۳.</ref>

	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]		# [[پرونده:11677.jpg\|22px]] [[اباصلت فروتن\|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی\|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)\|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
			# [[پرونده: 1100699.jpg\|22px]] [[عباس علی عمید زنجانی\|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)\|'''دانشنامه فقه سیاسی ج۱''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

Bahmani: /* پانویس */

2022-12-02T16:01:55Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حاجب~~]]		[[رده:مدخل]]

Bahmani در ‏۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۶:۰۱

2022-12-02T16:01:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حاجب در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = حاجب \| عنوان مدخل = حاجب \| مداخل مرتبط = [[حاجب در فقه سیاسی]]\| پرسش مرتبط = }}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = حاجب در فقه سیاسی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == حجابت، مشتق از "حجب" به معنای دربانی است و شخص دارای این سمت را حاجب می‌گفتندصبح الاعشی، ج۳، ص۲۷۳؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۵، ص۸۷۰۴.. وظیفۀ ح...» ایجاد کرد

2022-12-02T15:59:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = حاجب در فقه سیاسی| پرسش مرتبط = }} == مقدمه == حجابت، مشتق از "حجب" به معنای دربانی است و شخص دارای این سمت را حاجب می‌گفتند<ref>صبح الاعشی، ج۳، ص۲۷۳؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۵، ص۸۷۰۴.</ref>. وظیفۀ ح...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حاجب در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }}

== مقدمه ==
حجابت، مشتق از "حجب" به معنای دربانی است و شخص دارای این سمت را [[حاجب]] می‌گفتند<ref>صبح الاعشی، ج۳، ص۲۷۳؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۵، ص۸۷۰۴.</ref>. وظیفۀ [[حاجب]]، دادن اجازۀ ورود به [[مردم]]، نزد [[حاکم]] و [[خلیفه]] بود. این امر، جهت [[حفظ]] [[هیبت]] و [[شوکت]] [[حاکم]] صورت می‌گرفت. [[خلفای راشدین]]، حاجبی نداشتند و [[مردم]] بدون واسطه به حضور پذیرفته می‌شدند، ولی "[[معاویة بن ابی سفیان]]" نخستین بار، بنا به پیشنهاد "[[زیاد بن ابیه]]" آن را باب کرد و برای خود [[حاجب]] برگزید؛ تا جایی که حضور [[مردم]] نزد [[خلیفه]] طبقه‌بندی شده بود؛ به گونه‌ای که [[اهل]] [[خانواده]]، [[اهل]] سن، [[اهل]] [[ادب]] و [[فضل]] به ترتیب وارد می‌شدند.

با این همه، چهارگروه در همه حال، اجازۀ ورود داشتند، از جمله: [[مؤذن]]، طارق اللیل (داروغه)، [[رسول]] [[ثغور]] (پیک مرزها) و صاحب طعام (متصدّی [[غذا]]).
[[دولت بنی عباس]] [[ملاقات]] [[خلیفه]] با [[مردم]] را محدودتر کرد و جز در امور مهمّ، ملاقاتی صورت نمی‌گرفت و همواره میان [[مردم]] و [[خلیفه]]، دو دار وجود داشت: "دارالخاصه" و "دارالعامه"<ref>تاریخ التمدن الاسلامی، ج۲، ص۲۵۲؛ تاریخ الاسلام، ج۲، ص۲۶۴؛ تاریخ بیهقی، کتاب المحاسن و المساوی، ج۱، ص۱۲۴.</ref>. [[ابن خلدون]] [[محدودیت]] مزبور را "[[حجاب]] ثانی" نامید<ref>مقدمه ابن خلدون، ص۲۹۰.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۷۷.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:حاجب]]