حجاب در قرآن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸

2025-04-07T09:58:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حجاب		\| موضوع مرتبط = حجاب
	\| عنوان مدخل = حجاب		\| عنوان مدخل = حجاب
	\| مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]] - [[حجاب از دیدگاه اهل سنت]] - [[حجاب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]		\| مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه سیاسی]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]] - [[حجاب از دیدگاه اهل سنت]] - [[حجاب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[حجاب در سبک زندگی اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

Bahmani: /* منابع */

2024-11-24T06:02:03Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۲۱۹:		خط ۲۱۹:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]		# [[پرونده:55210091.jpg\|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر\|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی\|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)\|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']]
	# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']].		# [[پرونده:000061.jpg\|22px]] [[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰''']].
	# [[پرونده:1100806.jpg\|22px]] [[حسن علی‌پور وحید\|علی‌پور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)\|'''مکتب در فرآیند نواندیشی''']]		# [[پرونده:1100806.jpg\|22px]] [[حسن علی‌پور وحید\|علی‌پور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)\|'''مکتب در فرآیند نواندیشی''']]

Bahmani: /* آیه دوم */

2024-11-24T06:01:07Z

آیه دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۱
خط ۸۸:		خط ۸۸:
	آیه ۵۹ [[احزاب]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>.		آیه ۵۹ [[احزاب]]: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>.

	معنای لغوی جلباب: جلباب، روانداز بزرگ و سراسری است و در [[فارسی]] چادر نامیده می‌شود. برخی از لغوی‌ها جلباب را لباسی بزرگ‌تر از خمار و کوچک‌تر از رداء ~~[[[~~عبا~~]]]~~ معنا می‌کنند که [[زن]] با آن، سر و سینه‌اش را می‌پوشاند<ref>کتاب العین، ج۶، ص۱۳۲؛ تهذیب اللغة، ج۱۱، ص۶۴؛ المحیط فی اللغة، ج۷، ص۱۱۴؛ المخصص، ج۴، ص۳۹.</ref>. برخی جلباب را خود رداء و پارچه‌ای سراسری چون ملحفه می‌دانند که روی لباس‌های زن کشیده می‌شود و آن را می‌پوشاند<ref>الفائق، ج۱، ص۱۹۹.</ref>. صاحب [[صحاح]]، جلباب را خود ملحفه معنا می‌کند<ref>الصحاح، ج۱، ص۱۰۱.</ref> و برخی کوچک‌تر از ملحفه می‌دانند<ref>المحکم و المحیط الأعظم، ج۷، ص۴۳۹؛ الإفصاح، ج۱، ص۳۷۱.</ref>. صاحب [[تهذیب]] اللغه پس از آن‌که جلباب را به اِزار معنا کرد، در توضیح ازار می‌نویسد: «مقصود از ازار، لنگی که به کمر می‌بندند نیست، بلکه پارچه‌ای است که بدن را فرا می‌گیرد و آن را می‌پوشاند؛ همانند ازار شب که لباسی دراز است و شخص خوابیده را فرا می‌گیرد و همه بدنش را [[پوشش]] می‌دهد»<ref>تهذیب اللغة، ج۱۱، ص۶۵.</ref>.		معنای لغوی جلباب: جلباب، روانداز بزرگ و سراسری است و در فارسی چادر نامیده می‌شود. برخی از لغوی‌ها جلباب را لباسی بزرگ‌تر از خمار و کوچک‌تر از رداء عبا معنا می‌کنند که [[زن]] با آن، سر و سینه‌اش را می‌پوشاند<ref>کتاب العین، ج۶، ص۱۳۲؛ تهذیب اللغة، ج۱۱، ص۶۴؛ المحیط فی اللغة، ج۷، ص۱۱۴؛ المخصص، ج۴، ص۳۹.</ref>. برخی جلباب را خود رداء و پارچه‌ای سراسری چون ملحفه می‌دانند که روی لباس‌های زن کشیده می‌شود و آن را می‌پوشاند<ref>الفائق، ج۱، ص۱۹۹.</ref>. صاحب [[صحاح]]، جلباب را خود ملحفه معنا می‌کند<ref>الصحاح، ج۱، ص۱۰۱.</ref> و برخی کوچک‌تر از ملحفه می‌دانند<ref>المحکم و المحیط الأعظم، ج۷، ص۴۳۹؛ الإفصاح، ج۱، ص۳۷۱.</ref>. صاحب [[تهذیب]] اللغه پس از آن‌که جلباب را به اِزار معنا کرد، در توضیح ازار می‌نویسد: «مقصود از ازار، لنگی که به کمر می‌بندند نیست، بلکه پارچه‌ای است که بدن را فرا می‌گیرد و آن را می‌پوشاند؛ همانند ازار شب که لباسی دراز است و شخص خوابیده را فرا می‌گیرد و همه بدنش را [[پوشش]] می‌دهد»<ref>تهذیب اللغة، ج۱۱، ص۶۵.</ref>.

	نتیجه آن‌که [[اهل]] لغت [[تفسیر]] خود از جلباب را با تعابیری چون: رداء، ملحفه، ملائه، لباسی بزرگ‌تر از مقنعه و رداء، و مانند آن بیان می‌کنند. از گزارش اهل لغت می‌توان برداشت کرد که فصل مشترک همه تعابیر، روپوشی است که روی همه لباس‌ها و بر همه بدن قرار می‌گیرد. این روانداز سراسری ممکن است از نظر شکل ظاهری در زمان‌ها و نزد [[اقوام]] گوناگون متفاوت باشد؛ ولی در کاربرد و [[فلسفه]] خود مشترک و واحد به شمار می‌رود و آن، پوشاندن کامل بدن است<ref>[[حسن علی‌پور وحید\|علی‌پور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)\|مکتب در فرآیند نواندیشی]]، ص ۲۰۷-۲۱۰.</ref>.		نتیجه آن‌که [[اهل]] لغت [[تفسیر]] خود از جلباب را با تعابیری چون: رداء، ملحفه، ملائه، لباسی بزرگ‌تر از مقنعه و رداء، و مانند آن بیان می‌کنند. از گزارش اهل لغت می‌توان برداشت کرد که فصل مشترک همه تعابیر، روپوشی است که روی همه لباس‌ها و بر همه بدن قرار می‌گیرد. این روانداز سراسری ممکن است از نظر شکل ظاهری در زمان‌ها و نزد اقوام گوناگون متفاوت باشد؛ ولی در کاربرد و [[فلسفه]] خود مشترک و واحد به شمار می‌رود و آن، پوشاندن کامل بدن است<ref>[[حسن علی‌پور وحید\|علی‌پور وحید، حسن]]، [[مکتب در فرآیند نواندیشی (کتاب)\|مکتب در فرآیند نواندیشی]]، ص ۲۰۷-۲۱۰.</ref>.

	==== دلالت [[آیه]] ====		==== دلالت [[آیه]] ====

Bahmani: /* حجاب در آیات قرآن */

2024-11-24T06:00:25Z

حجاب در آیات قرآن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	واژه حجاب و مشتقات آن ۸ بار در [[قرآن]] به کار رفته است که در بیشتر موارد، به معنای مانع و حجاب معنوی است؛ مانند: {{متن قرآن\|وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا}}<ref>«و چون قرآن بخوانی میان تو و آنان که به جهان واپسین ایمان ندارند پرده‌ای فراپوشیده می‌نهیم» سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref> و در یک [[آیه]] مراد از آن مانع مادی و حجاب اصطلاحی است: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.		واژه حجاب و مشتقات آن ۸ بار در [[قرآن]] به کار رفته است که در بیشتر موارد، به معنای مانع و حجاب معنوی است؛ مانند: {{متن قرآن\|وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا}}<ref>«و چون قرآن بخوانی میان تو و آنان که به جهان واپسین ایمان ندارند پرده‌ای فراپوشیده می‌نهیم» سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref> و در یک [[آیه]] مراد از آن مانع مادی و حجاب اصطلاحی است: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.

	افزون بر این، [[قرآن]] از این معنا با تعبیرهای دیگری نیز یاد کرده است؛ از جمله پایین انداختن جِلْباب: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، پوشاندن سر و گریبان با خِمار: {{متن قرآن\|وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ}}، کنار گذاشتن [[لباس]] برای [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن\|أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ}}<ref>«پوشش خود را وانهند» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> که [[لزوم]] [[پوشش]] برای زنان غیر سالخورده از مفهوم [[آیه]] برداشت می‌شود<ref>زبده‌البیان، ص ۵۵۴؛ اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۷ - ۲۴۸.</ref>، آشکار نکردن [[زینت]] جز برای [[محارم]]: {{متن قرآن\|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[حفظ]] عورت‌ها: {{متن قرآن\|وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[پوشیدن لباس]] برای حفظ عورت‌ها: {{متن قرآن\|يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! برای شما جامه‌ای را فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌های شما را می‌پوشاند و (نیز) جامه‌ای را که زینت است و لباس پرهیزگاری، باری، بهتر است؛ این از آیات خداوند است باشد که آنان در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۲۶.</ref>؛ همچنین قرآن در این [[آیات]] و آیاتی دیگر از برخی پوشش‌های خاص یاد کرده که در [[حجاب]] زنان کاربرد دارد؛ مانند:		افزون بر این، [[قرآن]] از این معنا با تعبیرهای دیگری نیز یاد کرده است؛ از جمله پایین انداختن جِلْباب: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، پوشاندن سر و گریبان با خِمار: {{متن قرآن\|وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ}}، کنار گذاشتن [[لباس]] برای [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن\|أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ}}<ref>«پوشش خود را وانهند» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> که [[لزوم]] [[پوشش]] برای زنان غیر سالخورده از مفهوم [[آیه]] برداشت می‌شود<ref>زبده‌البیان، ص ۵۵۴؛ اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۷ - ۲۴۸.</ref>، آشکار نکردن [[زینت]] جز برای محارم: {{متن قرآن\|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[حفظ]] عورت‌ها: {{متن قرآن\|وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، پوشیدن لباس برای حفظ عورت‌ها: {{متن قرآن\|يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! برای شما جامه‌ای را فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌های شما را می‌پوشاند و (نیز) جامه‌ای را که زینت است و لباس پرهیزگاری، باری، بهتر است؛ این از آیات خداوند است باشد که آنان در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۲۶.</ref>؛ همچنین قرآن در این [[آیات]] و آیاتی دیگر از برخی پوشش‌های خاص یاد کرده که در [[حجاب]] زنان کاربرد دارد؛ مانند:
	#"خِمار": {{متن قرآن\|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ }}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که در لغت به معنای پوشش<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۲۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص ۳۶۳ - ۳۶۴، "خمر".</ref> و در اصطلاح لباسی است که [[زن]] سر خود را با آن می‌پوشاند<ref>مفردات، ص ۱۵۹؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۳۷۱، "خمر".</ref> و بسیاری آن را به "مَقْنعه" [[تفسیر]] کرده‌اند<ref> احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۳۸۲؛ مجمع‌البحرین، ج ۱، ص ۷۰۰ - ۷۰۱، "خمر"؛ روح‌المعانی، ج ۱۸، ص ۱۴۲.</ref>. برخی نیز مراد از آن را چادر دانسته‌اند<ref>فرهنگ لغات قرآن، ص ۱۷۷.</ref>.		#"خِمار": {{متن قرآن\|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ }}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که در لغت به معنای پوشش<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۲۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص ۳۶۳ - ۳۶۴، "خمر".</ref> و در اصطلاح لباسی است که [[زن]] سر خود را با آن می‌پوشاند<ref>مفردات، ص ۱۵۹؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۳۷۱، "خمر".</ref> و بسیاری آن را به "مَقْنعه" [[تفسیر]] کرده‌اند<ref> احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۳۸۲؛ مجمع‌البحرین، ج ۱، ص ۷۰۰ - ۷۰۱، "خمر"؛ روح‌المعانی، ج ۱۸، ص ۱۴۲.</ref>. برخی نیز مراد از آن را چادر دانسته‌اند<ref>فرهنگ لغات قرآن، ص ۱۷۷.</ref>.
	#"جِلباب" از ریشه "جلب". جلب در لغت به معنای آوردن چیزی از مکانی به مکان دیگر و پوشاندن چیزی با چیزی دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۱، ص ۴۶۹؛ تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۰، "جلب".</ref> و جلباب در اصطلاح بر لباسی که سراسر [[بدن]] را دربرمی‌گیرد<ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۳؛ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۳۹.</ref> یا لباسی که روی لباس‌های دیگر از جمله خمار پوشیده می‌شود<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یعنی [[عبا]] و چادر اطلاق شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۲ - ۲۷۳، "جلب".</ref>. برخی آن را لباسی همانند مقنعه دانسته‌اند که [[زن]]، سر و پشت و سینه خود را با آن می‌پوشاند<ref>النهایه، ج ۱، ص ۲۸۳؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۳، "جلب".</ref>، ولی وسیع‌تر از مقنعه و کوتاه‌تر از چادر است<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۳۸۴؛ تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳، "جلب"؛ تفسیر غریب القرآن، ص ۹۱.</ref>. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از مباحث مختلفی درباره [[حجاب]] [[زنان]] از جمله [[حکمت]] حجاب، [[حجاب]] در [[شرایع]] پیشین و [[اسلام]] و برخی [[احکام فقهی]] مربوط به این موضوع سخن به میان آورده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۲ ـ ۴۴۳.</ref>.		#"جِلباب" از ریشه "جلب". جلب در لغت به معنای آوردن چیزی از مکانی به مکان دیگر و پوشاندن چیزی با چیزی دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۱، ص ۴۶۹؛ تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۰، "جلب".</ref> و جلباب در اصطلاح بر لباسی که سراسر بدن را دربرمی‌گیرد<ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۳؛ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۳۹.</ref> یا لباسی که روی لباس‌های دیگر از جمله خمار پوشیده می‌شود<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یعنی عبا و چادر اطلاق شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۲ - ۲۷۳، "جلب".</ref>. برخی آن را لباسی همانند مقنعه دانسته‌اند که [[زن]]، سر و پشت و سینه خود را با آن می‌پوشاند<ref>النهایه، ج ۱، ص ۲۸۳؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۳، "جلب".</ref>، ولی وسیع‌تر از مقنعه و کوتاه‌تر از چادر است<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۳۸۴؛ تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳، "جلب"؛ تفسیر غریب القرآن، ص ۹۱.</ref>. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از مباحث مختلفی درباره [[حجاب]] [[زنان]] از جمله [[حکمت]] حجاب، [[حجاب]] در [[شرایع]] پیشین و [[اسلام]] و برخی [[احکام فقهی]] مربوط به این موضوع سخن به میان آورده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۲ ـ ۴۴۳.</ref>.

	== حکمت حجاب از منظر آیات قرآنی==		== حکمت حجاب از منظر آیات قرآنی==

Bahmani: /* لغت‌شناسی */

2024-11-24T05:59:31Z

لغت‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	== لغت‌شناسی ==		== لغت‌شناسی ==
	[[حجاب]] از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref>، خواه آن دو چیز از [[امور مادی]] یا [[معنوی]] باشند<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref>. به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>. "ستر" نیز در لغت به معنای [[پوشش]] و حجاب است<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۱۰۷؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>، با این تفاوت که قصد منع از ورود غیر در مفهوم حجاب نهفته است؛ ولی در "ستر" چنین قصدی گنجانده نشده است<ref>الفروق اللغویه، ص ۱۷۶؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۱۷۴.</ref>. در اصطلاح [[فقه اسلامی]] که از آن در متون [[فقهی]] بیشتر با تعبیر "سَتر" یاد شده<ref>مصطلحات الفقه، ص ۲۹۴؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص ۲۲۵.</ref> عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان می‌پوشاند<ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق می‌گردد<ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref> و از این رو به پوشش یا حالت یاد شده، [[حجاب]] گفته شده که [[انسان]] را از مشاهده بدن [[زنان]] منع می‌کند<ref>معجم المصطلحات، ج ۱، ص ۵۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۱ ـ ۴۴۲.</ref>		[[حجاب]] از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref>، خواه آن دو چیز از امور مادی یا [[معنوی]] باشند<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref>. به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسان‌العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>. "ستر" نیز در لغت به معنای [[پوشش]] و حجاب است<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۱۰۷؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref>، با این تفاوت که قصد منع از ورود غیر در مفهوم حجاب نهفته است؛ ولی در "ستر" چنین قصدی گنجانده نشده است<ref>الفروق اللغویه، ص ۱۷۶؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۱۷۴.</ref>. در اصطلاح [[فقه اسلامی]] که از آن در متون [[فقهی]] بیشتر با تعبیر "سَتر" یاد شده<ref>مصطلحات الفقه، ص ۲۹۴؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص ۲۲۵.</ref> عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان می‌پوشاند<ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق می‌گردد<ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref> و از این رو به پوشش یا حالت یاد شده، [[حجاب]] گفته شده که [[انسان]] را از مشاهده بدن [[زنان]] منع می‌کند<ref>معجم المصطلحات، ج ۱، ص ۵۵۰.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۱ ـ ۴۴۲.</ref>

	== حجاب در آیات قرآن ==		== حجاب در آیات قرآن ==

Bahmani در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۵۵

2024-11-24T05:55:59Z

نمایش تغییرات

Wasity: /* حکمت حجاب */

2023-09-26T20:52:03Z

حکمت حجاب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۰:۲۲
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	== حکمت حجاب ==		== حکمت حجاب ==
			{{اصلی\|فلسفه حجاب}}
	[[تشریع]] حجاب در [[شرایع الهی]] و اسلام بی‌دلیل و حکمت نیست، بلکه حکمت‌های متعددی دارد که همه آنها در جهت [[مصالح]] [[بشر]] و مایه خیر برای زنان‌اند: {{متن قرآن\|وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ}}<ref>«پوشش داشتن برای آنان بهتر است» سوره نور، آیه ۶۰.</ref>. رعایت این [[قانون]]، موجب [[سلامت]] [[جامعه]] و [[استحکام]] بنیان [[خانواده‌ها]] و جلوگیری از [[مفاسد اخلاقی]] است و نوعی مصونیّت است، نه محدودیّت. خودآرایی و [[خودنمایی]] به قصد جلب توجّه جنس مخالف، [[گناه]] است، مگر در محدوده روابط زناشویی<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]].</ref>. برخی از عمده‌ترین حکمت‌های آن عبارت‌اند از:		[[تشریع]] حجاب در [[شرایع الهی]] و اسلام بی‌دلیل و حکمت نیست، بلکه حکمت‌های متعددی دارد که همه آنها در جهت [[مصالح]] [[بشر]] و مایه خیر برای زنان‌اند: {{متن قرآن\|وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ}}<ref>«پوشش داشتن برای آنان بهتر است» سوره نور، آیه ۶۰.</ref>. رعایت این [[قانون]]، موجب [[سلامت]] [[جامعه]] و [[استحکام]] بنیان [[خانواده‌ها]] و جلوگیری از [[مفاسد اخلاقی]] است و نوعی مصونیّت است، نه محدودیّت. خودآرایی و [[خودنمایی]] به قصد جلب توجّه جنس مخالف، [[گناه]] است، مگر در محدوده روابط زناشویی<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه دینی]].</ref>. برخی از عمده‌ترین حکمت‌های آن عبارت‌اند از:

Jaafari: /* منابع */

2023-09-26T09:59:28Z

منابع

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - 'کشف حجاب' به 'کشف حجاب'

2023-03-11T10:37:49Z

جایگزینی متن - 'کشف حجاب' به 'کشف حجاب'

نمایش تغییرات

Bahmani در ‏۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۱۶

2023-03-06T14:16:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۴۶
خط ۲:		خط ۲:
	\| موضوع مرتبط = حجاب		\| موضوع مرتبط = حجاب
	\| عنوان مدخل = حجاب		\| عنوان مدخل = حجاب
	\| مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]]		\| مداخل مرتبط = [[حجاب در قرآن]] - [[حجاب در حدیث]] - [[حجاب در فقه اسلامی]] - [[حجاب در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[حجاب در معارف و سیره حسینی]] - [[حجاب در معارف و سیره فاطمی]] - [[حجاب از دیدگاه اهل سنت]] - [[حجاب در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	واژه حجاب و مشتقات آن ۸ بار در [[قرآن]] به کار رفته است که در بیشتر موارد، به معنای مانع و حجاب معنوی است؛ مانند: {{متن قرآن\|وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا}}<ref>«و چون قرآن بخوانی میان تو و آنان که به جهان واپسین ایمان ندارند پرده‌ای فراپوشیده می‌نهیم» سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref> و در یک [[آیه]] مراد از آن مانع مادی و حجاب اصطلاحی است: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.		واژه حجاب و مشتقات آن ۸ بار در [[قرآن]] به کار رفته است که در بیشتر موارد، به معنای مانع و حجاب معنوی است؛ مانند: {{متن قرآن\|وَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا}}<ref>«و چون قرآن بخوانی میان تو و آنان که به جهان واپسین ایمان ندارند پرده‌ای فراپوشیده می‌نهیم» سوره اسراء، آیه ۴۵.</ref> و در یک [[آیه]] مراد از آن مانع مادی و حجاب اصطلاحی است: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می‌دهد و از شما شرم می‌دارد ولی خداوند از (گفتن) حقیقت شرم نمی‌کند و چون از آنان چیزی خواستید از پشت پرده‌ای بخواهید، این برای دل‌های شما و دل‌های آنان پاکیزه‌تر است و شما حقّ ندارید که پیامبر را بیازارید و نه هرگز پس از او همسرانش را به همسری گیرید که آن نزد خداوند، سترگ است» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.

	افزون بر این، [[قرآن]] از این معنا با تعبیرهای دیگری نیز یاد کرده است؛ از جمله پایین انداختن جِلْباب: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، پوشاندن سر و گریبان با خِمار: {{متن قرآن\|وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ}}، کنار گذاشتن [[لباس]] برای [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن\|أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ}}<ref>«پوشش خود را وانهند» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> که [[لزوم]] [[پوشش]] برای زنان غیر سالخورده از مفهوم [[آیه]] برداشت می‌شود<ref>زبده‌البیان، ص ۵۵۴؛ اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۷ - ۲۴۸.</ref>، آشکار نکردن [[زینت]] جز برای [[محارم]]: {{متن قرآن\|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[حفظ]] عورت‌ها: {{متن قرآن\|وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[پوشیدن لباس]] برای حفظ عورت‌ها: {{متن قرآن\|يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! برای شما جامه‌ای را فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌های شما را می‌پوشاند و (نیز) جامه‌ای را که زینت است و لباس پرهیزگاری، باری، بهتر است؛ این از آیات خداوند است باشد که آنان در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۲۶.</ref>؛ همچنین قرآن در این [[آیات]] و آیاتی دیگر از برخی پوشش‌های خاص یاد کرده که در [[حجاب]] زنان کاربرد دارد؛ مانند:		افزون بر این، [[قرآن]] از این معنا با تعبیرهای دیگری نیز یاد کرده است؛ از جمله پایین انداختن جِلْباب: {{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، پوشاندن سر و گریبان با خِمار: {{متن قرآن\|وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ}}، کنار گذاشتن [[لباس]] برای [[زنان]] سالخورده: {{متن قرآن\|أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ}}<ref>«پوشش خود را وانهند» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> که [[لزوم]] [[پوشش]] برای زنان غیر سالخورده از مفهوم [[آیه]] برداشت می‌شود<ref>زبده‌البیان، ص ۵۵۴؛ اضواء البیان، ج ۶، ص ۲۴۷ - ۲۴۸.</ref>، آشکار نکردن [[زینت]] جز برای محارم: {{متن قرآن\|وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، [[حفظ]] عورت‌ها: {{متن قرآن\|وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ}}<ref>سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، پوشیدن لباس برای حفظ عورت‌ها: {{متن قرآن\|يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِكَ خَيْرٌ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! برای شما جامه‌ای را فرو فرستاده‌ایم که شرمگاه‌های شما را می‌پوشاند و (نیز) جامه‌ای را که زینت است و لباس پرهیزگاری، باری، بهتر است؛ این از آیات خداوند است باشد که آنان در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۲۶.</ref>؛ همچنین قرآن در این [[آیات]] و آیاتی دیگر از برخی پوشش‌های خاص یاد کرده که در [[حجاب]] زنان کاربرد دارد؛ مانند:
	#"خِمار": {{متن قرآن\|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ }}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که در لغت به معنای پوشش<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۲۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص ۳۶۳ - ۳۶۴، "خمر".</ref> و در اصطلاح لباسی است که [[زن]] سر خود را با آن می‌پوشاند<ref>مفردات، ص ۱۵۹؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۳۷۱، "خمر".</ref> و بسیاری آن را به "مَقْنعه" [[تفسیر]] کرده‌اند<ref> احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۳۸۲؛ مجمع‌البحرین، ج ۱، ص ۷۰۰ - ۷۰۱، "خمر"؛ روح‌المعانی، ج ۱۸، ص ۱۴۲.</ref>. برخی نیز مراد از آن را چادر دانسته‌اند<ref>فرهنگ لغات قرآن، ص ۱۷۷.</ref>.		#"خِمار": {{متن قرآن\|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ }}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسری‌هایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابسته‌ای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاه‌های زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده می‌دارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref> که در لغت به معنای پوشش<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۲۱۵؛ تاج العروس، ج ۶، ص ۳۶۳ - ۳۶۴، "خمر".</ref> و در اصطلاح لباسی است که [[زن]] سر خود را با آن می‌پوشاند<ref>مفردات، ص ۱۵۹؛ معجم لغة الفقهاء، ص ۳۷۱، "خمر".</ref> و بسیاری آن را به "مَقْنعه" [[تفسیر]] کرده‌اند<ref> احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۳۸۲؛ مجمع‌البحرین، ج ۱، ص ۷۰۰ - ۷۰۱، "خمر"؛ روح‌المعانی، ج ۱۸، ص ۱۴۲.</ref>. برخی نیز مراد از آن را چادر دانسته‌اند<ref>فرهنگ لغات قرآن، ص ۱۷۷.</ref>.
	#"جِلباب" از ریشه "جلب". جلب در لغت به معنای آوردن چیزی از مکانی به مکان دیگر و پوشاندن چیزی با چیزی دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۱، ص ۴۶۹؛ تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۰، "جلب".</ref> و جلباب در اصطلاح بر لباسی که سراسر [[بدن]] را دربرمی‌گیرد<ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۳؛ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۳۹.</ref> یا لباسی که روی لباس‌های دیگر از جمله خمار پوشیده می‌شود<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یعنی [[عبا]] و چادر اطلاق شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۲ - ۲۷۳، "جلب".</ref>. برخی آن را لباسی همانند مقنعه دانسته‌اند که [[زن]]، سر و پشت و سینه خود را با آن می‌پوشاند<ref>النهایه، ج ۱، ص ۲۸۳؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۳، "جلب".</ref>، ولی وسیع‌تر از مقنعه و کوتاه‌تر از چادر است<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۳۸۴؛ تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳، "جلب"؛ تفسیر غریب القرآن، ص ۹۱.</ref>. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از مباحث مختلفی درباره [[حجاب]] [[زنان]] از جمله [[حکمت]] حجاب، [[حجاب]] در [[شرایع]] پیشین و [[اسلام]] و برخی [[احکام فقهی]] مربوط به این موضوع سخن به میان آورده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۲ ـ ۴۴۳.</ref>.		#"جِلباب" از ریشه "جلب". جلب در لغت به معنای آوردن چیزی از مکانی به مکان دیگر و پوشاندن چیزی با چیزی دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۱، ص ۴۶۹؛ تاج‌العروس، ج ۱، ص ۳۷۰، "جلب".</ref> و جلباب در اصطلاح بر لباسی که سراسر بدن را دربرمی‌گیرد<ref>تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳؛ تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۳؛ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۳۹.</ref> یا لباسی که روی لباس‌های دیگر از جمله خمار پوشیده می‌شود<ref>جامع‌البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یعنی عبا و چادر اطلاق شده است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۸۶؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۲ - ۲۷۳، "جلب".</ref>. برخی آن را لباسی همانند مقنعه دانسته‌اند که [[زن]]، سر و پشت و سینه خود را با آن می‌پوشاند<ref>النهایه، ج ۱، ص ۲۸۳؛ لسان العرب، ج ۱، ص ۲۷۳، "جلب".</ref>، ولی وسیع‌تر از مقنعه و کوتاه‌تر از چادر است<ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۳۸۴؛ تاج العروس، ج ۱، ص ۳۷۳، "جلب"؛ تفسیر غریب القرآن، ص ۹۱.</ref>. در این [[آیات]]، [[قرآن کریم]] از مباحث مختلفی درباره [[حجاب]] [[زنان]] از جمله [[حکمت]] حجاب، [[حجاب]] در [[شرایع]] پیشین و [[اسلام]] و برخی [[احکام فقهی]] مربوط به این موضوع سخن به میان آورده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه\|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)\|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\| دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۴۴۲ ـ ۴۴۳.</ref>.

	== حکمت حجاب از منظر آیات قرآنی==		== حکمت حجاب از منظر آیات قرآنی==