حجت‌شناسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۷

2023-03-09T10:07:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۷
خط ۷:		خط ۷:

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	[[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]] {{ع}}: {{~~عربی~~\|"إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة {{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول"}}<ref> اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] {{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{~~عربی~~\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲</ref> [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{~~عربی~~\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵</ref> بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان ~~داریم،~~<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵</ref> ویژگی‌های [[ائمه]] {{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است.<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است</ref> [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است.<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول ~~کافی (~~ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹) </ref> [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{~~عربی~~\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{~~عربی~~\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} تعبیر {{~~عربی~~\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} با تعبیر {{~~عربی~~\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{~~عربی~~\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{~~عربی~~\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{~~عربی~~\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{~~عربی~~\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.		[[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]] {{ع}}: {{متن حدیث\|إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة {{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول}}<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶.</ref>. در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] {{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲.</ref>. [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{متن حدیث\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵.</ref>. بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان داریم<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵.</ref>، ویژگی‌های [[ائمه]] {{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است.</ref>. [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول کافی، ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹.</ref>. [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{متن حدیث\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲.</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{متن حدیث\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} تعبیر {{متن حدیث\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} با تعبیر {{متن حدیث\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{متن حدیث\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{متن حدیث\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{متن حدیث\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱.</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{متن حدیث\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳.</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۰۱

2023-03-09T10:01:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = حجت
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط = [[حجت‌شناسی در قرآن]] - [[حجت‌شناسی در حدیث]] - [[حجت‌شناسی در کلام اسلامی]] - [[حجت‌شناسی در عرفان اسلامی]] - [[حجت‌شناسی بودن امام]]		\| مداخل مرتبط =
	\| پرسش مرتبط = ~~حجت‌شناسی (پرسش)~~		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}

	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	* [[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]] {{ع}}: {{عربی\|"إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة {{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول"}}<ref> اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] {{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{عربی\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲</ref> [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{عربی\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵</ref> بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان داریم،<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵</ref> ویژگی‌های [[ائمه]] {{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است.<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است</ref> [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است.<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول کافی (ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹) </ref> [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{عربی\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{عربی\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} تعبیر {{عربی\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} با تعبیر {{عربی\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{عربی\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{عربی\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{عربی\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{عربی\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.		[[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]] {{ع}}: {{عربی\|"إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة {{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول"}}<ref> اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] {{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{عربی\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲</ref> [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{عربی\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵</ref> بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان داریم،<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵</ref> ویژگی‌های [[ائمه]] {{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است.<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است</ref> [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است.<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول کافی (ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹) </ref> [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{عربی\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{عربی\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} تعبیر {{عربی\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} با تعبیر {{عربی\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{عربی\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{عربی\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{عربی\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{عربی\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	* [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]		# [[پرونده:1368987.jpg\|22px]] [[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|'''فرهنگ غدیر''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:06:34Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۳۶
خط ۶:		خط ۶:
	}}		}}

	==مقدمه==		== مقدمه ==
	* [[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]]{{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]]{{ع}}: {{عربی\|"إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة{{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول"}}<ref> اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]]{{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{عربی\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲</ref> [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{عربی\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵</ref> بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان داریم،<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵</ref> ویژگی‌های [[ائمه]]{{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است.<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است</ref> [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است.<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول کافی (ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹) </ref> [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{عربی\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{عربی\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]]{{ع}} تعبیر {{عربی\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]]{{عم}} با تعبیر {{عربی\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{عربی\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{عربی\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]]{{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]]{{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{عربی\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]]{{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{عربی\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.		* [[حجّت]]، یعنی آنچه به آن [[استدلال]] و [[احتجاج]] می‌شود، برای [[اثبات]] یا ردّ چیزی، [[دلیل]] و [[برهان]]. [[پیامبران]] و [[امامان]] از سوی [[خداوند]] به عنوان [[حجت]] قرار داده شده‌اند. در [[اذان]] نیز به [[حجّت]] بودن [[امام علی\|امیر المؤمنین]] {{ع}} و[[امامان]] دیگر [[گواهی]] می‌دهیم. [[خداوند]] برای آنکه [[بندگان]]، او را بشناسند و با [[دین]] او آشنا شوند و راه [[زندگی]] براساس معیارهای [[الهی]] را بشناسند، حجت‌هایی [[نهان]] یا آشکار قرار داده است. [[حجّت]] [[نهان]] و [[باطنی]] [[عقل]] است، [[حجت]] آشکار، [[انبیا]] و اوصیای پیامبرانند. به فرمودۀ [[امام کاظم]] {{ع}}: {{عربی\|"إنّ للّه علی النّاس حجّتین: حجّة ظاهرة و حجّة باطنة، فأمّا الظاهرة فالرّسل و الأنبیاء و الأئمّة {{عم}} و أمّا الباطنة فالعقول"}}<ref> اصول کافی، ج ۱ ص ۱۶، تحف العقول، ص ۳۸۶</ref> در [[حدیث]] دیگری [[امام صادق]] {{ع}}، [[پیامبر]] را [[حجت خدا]] بر [[مردم]] و [[عقل]] را [[حجت خدا]] میان [[بندگان]] و [[پروردگار]] معرفی کرده است: {{عربی\|حجّة اللّه علی العباد النّبیّ و الحجّة فیما بین العباد و بین اللّه العقل}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۲۵ ح ۲۲</ref> [[عقیده]] و عمل کسی نزد [[پروردگار]] قبول می‌شود که دارای [[حجت]] باشد و [[معتقدات]] و اعمالش متّکی به [[حجت شرعی]] و [[الهی]] باشد. ازاین‌رو [[شناخت]] حجّت‌های [[الهی]] برای [[مشروعیّت]] و [[حجّت]] بخشیدن به [[باورها]]، رفتارها، مواضع و عملکردها ضروری است. در دعای [[عصر غیبت]]، از [[خداوند]] می‌خواهیم که خودش را به ما بشناساند وگرنه پیامبرش را نمی‌شناسیم، پیامبرش را بشناساند وگرنه حجّتش را نمی‌شناسیم، حجّتش را بشناساند وگرنه از [[دین]] به در خواهیم شد: {{عربی\|أللّهمّ عرّفنی نفسک... أللّهمّ عرّفنی حجّتک، فإنّک إن لم تعرّفنی حجّتک ضللت عن دینی}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۳۷ ح ۵</ref> بحث حجت‌شناسی، همان بحث [[امام‌شناسی]] است، [[شناخت]] خود [[امامان]]، [[کلام]] و [[امر و نهی]] آنان، [[سیره]] و زندگیشان، [[مواعظ]] و هدایت‌هایشان، [[شأن]] و مقامشان، [[عقیده]] به [[علم]] و [[عصمت]] و برتری‌شان، [[تسلیم]] بودن در برابرشان، [[پرهیز]] از [[مخالفت]] با ایشان، [[شناخت]] حقّی که بر ما دارند، وظایفی که ما نسبت به آنان داریم،<ref>اهل البیت فی الکتاب و السنّه، ص ۳۵۷ تا ۳۹۵</ref> ویژگی‌های [[ائمه]] {{عم}}، [[ضرورت]] وجود [[حجّت]] در عالم، [[ضرورت]] [[عقیده]] به [[حجّت الهی]] و تبعیّت از او، [[اثبات]] امامتشان با ادلّۀ خاصّ و... همۀ اینها از سرفصل‌های حجت‌شناسی در [[منطق]] [[شیعه]] است. مرحوم [[کلینی]] بخش عمدۀ جلد اوّل [[کتاب]] [[اصول کافی]] را به مباحث [[امامت]] اختصاص داده و نام آنها را "[[کتاب الحجّة]]" نهاده و صدها [[حدیث]] در این باب آورده است.<ref>همچنین کتاب بحار الأنوار، ج ۲۳ بحث از امامت و حجّت و ویژگی‌های حجج الهی است</ref> [[زمین]] [[خدا]] خالی از [[حجّت]] نمی‌ماند و [[حجت خدا]] با [[وجود امام]]، بر [[مردم]] تمام می‌شود و اگر در [[زمین]] جز دو نفر باقی نمانند، یکی [[حجت]] بر دیگری است.<ref>عنوان سه باب از باب‌های کتاب الحجّة در اصول کافی (ج ۱ ص ۱۷۷ و ۱۷۹) </ref> [[شناخت]] [[امام]] و [[حجّت الهی]] و تعبّد و [[طاعت]] در برابر او شرط [[ایمان]] و [[اسلام]] است. با عبارت‌های مختلف این [[حقیقت]] از زبان [[پیامبر]] و [[امامان]] [[روایت]] شده که هرکس بمیرد ولی [[امام زمان]] خود را نشناسد، یا امامی نداشته باشد، یا در [[اطاعت]] امامی نباشد، [[مرگ]] او [[مرگ]] [[جاهلیّت]] است. از جمله [[کلام نبوی]] که فرمود: {{عربی\|من مات و لیس له إمام فمیتته میتة جاهلیّة}}.<ref>اصول کافی، ج ۱ ص ۳۷۶ ح ۲</ref> در دعای [[توسل]]، تک‌تک چهارده [[معصوم]] را با عنوان {{عربی\|یا حجّة اللّه علی خلقه}} یاد می‌کنیم، در [[دعای افتتاح]]، برای [[امام علی\|امیر مؤمنان]] {{ع}} تعبیر {{عربی\|و حجّتک علی خلقک}} به کار رفته و در [[زیارت جامعۀ کبیره]] نیز از [[ائمه]] [[معصومین]] {{عم}} با تعبیر {{عربی\|و حجج اللّه علی أهل الدّنیا و الآخرة}} و {{عربی\|حججا علی بریّته}} یاد شده است و از آنجا که برای یک [[مؤمن]] مکتبی، معیار در عمل و [[اندیشه]]، [[جنگ]] و [[صلح]]، فصل و وصل، [[برائت]] و [[ولایت]]، [[دوستی]] و [[دشمنی]]، همان [[حجت الهی]] است، پس باید [[حجت]] را [[شناخت]] و خود را با او [[تطبیق]] داد، نه جلو افتاد، نه عقب ماند، نه [[نافرمانی]] کرد، نه کوتاهی نمود، نه در کار او چون‌وچرا کرد. أئمّه، به [[دلیل]] [[صدق]] و [[تقوا]] و [[علم]] و عصمتشان و به سبب [[حجّت]] بودنشان، [[کلام]] عادی آنان [[حکم]] [[برهان]] دارد و از آن نباید [[دلیل]] خواست، چراکه خودشان [[دلیل]] و حجّت‌اند. ازاین‌رو در همان [[زیارت جامعه]] خطاب به این [[حجت‌های الهی]] می‌گوییم: {{عربی\|فالرّاغب عنکم مارق، و اللاّزم لکم لاحق، و المقصّر فی حقّکم زاهق و الحقّ معکم و فیکم و منکم و إلیکم و أنتم أهله و معدنه و میراث النّبوّة عندکم و إیاب الخلق إلیکم و حسابهم علیکم و فصل الخطاب عندکم...}} آنچه در [[غدیر خم]] اتّفاق افتاد، معرفی و [[تعیین]] [[حجت]] از سوی [[پیامبر]] و به امر [[خدا]] بود، تا [[مردم]] [[حجت الهی]] را بشناسند و پس از [[پیامبر]] از او [[اطاعت]] کنند. در روز [[غدیر]]، با خطبۀ [[پیامبر]] [[حجّت]] بر همگان تمام شد. ازاین‌رو [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} و [[ائمه]] و [[اصحاب]] [[وفادار]] و [[علمای دین]] و هرشیعۀ [[علوی]]، به حادثۀ [[غدیر]] که [[حجت الهی]] بود، "[[احتجاج]]" می‌کردند و آن را روشن‌ترین [[دلیل]] بر [[امامت]] [[امام علی\|علی بن ابی طالب]] {{ع}} می‌دانستند. امروز نیز حرکت در "خطّ [[اهل بیت]]" و عمل به "[[مذهب]] أئمّۀ [[معصوم]]" و [[پیروی]] از "[[عترت]]"، موجب می‌شود که [[انسان]] در [[دینداری]] "[[حجّت]]" داشته باشد، چون [[خداوند]] [[اطاعت]] از اینان را به عنوان "[[اولی الأمر]]" [[واجب]] ساخته و از آن سؤال خواهد کرد. در [[عصر غیبت]] [[امام مهدی\|امام زمان]] {{ع}} نیز، فقهای [[شیعه]] حجت‌های تعیین‌شده از سوی آن [[حضرت]] و محور و معیار [[درستی]] عمل در [[احکام]] دینند. [[امام زمان]] که خود [[حجّت]] خداست، برای [[عصر غیبت]]، [[فقها]] را [[حجت]] خویش بر [[مردم]] معرفی کرده است: {{عربی\|و امّا الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة أحادیثنا، فإنّهم حجّتی علیکم و أنا حجّة اللّه}}<ref>وسائل الشیعه، ج ۱۸ ص ۱۰۱</ref> [[قرآن]]، [[حجّت]] دیگر [[خداوند]] بر [[مردم]] است و معیار و محور سنجش و ردّ و قبول آنچه به نام [[دین]] گفته می‌شود. [[امام علی\|حضرت علی]] {{ع}} نیز [[قرآن]] را [[حجت خدا]] می‌داند: {{عربی\|فالقرآن آمر زاجر و صامت ناطق، حجّة اللّه علی خلقه}}<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۸۳</ref> [[قرآن]]، [[فرمان‌دهنده]] و بازدارنده است و ساکت گویاست، [[حجت خدا]] بر [[بندگان]] اوست. احتجاجاتی که [[ائمه]] [[معصومین]] و [[اصحاب]] و [[علما]] و [[متکلمین]] [[شیعه]] داشتند و با تکیه بر حجّت‌های [[قوی]] و انکارناپذیر، [[حقانیت]] [[تشیّع]] و راه [[اهل بیت]] را ثابت کرده‌اند، از محورهای دیگر بحث از "حجت‌شناسی" است و [[رجوع]] به اینگونه [[احتجاجات]]، [[حجت]] [[شیعه]] را قوی‌تر می‌سازد.<ref>[[جواد محدثی\|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)\|فرهنگ غدیر]]، ص۲۰۱.</ref>.

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:30:05Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{امامت}}~~
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط =

Wasity: /* پانویس */

2022-07-29T05:01:46Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۱
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~امامت~~]]		[[رده:جهانبینی الهی]]

فرقانی: /* پانویس */

2022-07-28T06:04:32Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۴
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~حجت‌شناسی~~]]		[[رده:امامت]]

Heydari: جایگزینی متن - '\این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \(.)\<\/div\> \
2022-06-02T11:34:11Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>این\sمدخل\sاز\sچند\sمنظر\sمتفاوت\،\sبررسی\sمی‌شود\:<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\...

→ نسخهٔ قدیمی‌تر نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۴
خط ۱: خط ۱:

{{امامت}}
{{امامت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
{{مدخل مرتبط

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[حجت‌شناسی در قرآن]] - [[حجت‌شناسی در حدیث]] - [[حجت‌شناسی در کلام اسلامی]] - [[حجت‌شناسی در عرفان اسلامی]] - [[حجت‌شناسی بودن امام]]</div>
| موضوع مرتبط =

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[حجت‌شناسی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| عنوان مدخل =

| مداخل مرتبط = [[حجت‌شناسی در قرآن]] - [[حجت‌شناسی در حدیث]] - [[حجت‌شناسی در کلام اسلامی]] - [[حجت‌شناسی در عرفان اسلامی]] - [[حجت‌شناسی بودن امام]]

| پرسش مرتبط = حجت‌شناسی (پرسش)

}}

==مقدمه==
==مقدمه==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌ وابسته}} +{{مدخل وابسته}})

2022-01-01T18:04:57Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌ وابسته}} +{{مدخل وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۳۴
خط ۸:		خط ۸:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{مدخل وابسته}}
	* [[حجت]]		* [[حجت]]
	* [[حجت الهی]]		* [[حجت الهی]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{پایان مدخل‌ وابسته}} +{{پایان مدخل وابسته}})

2022-01-01T17:59:54Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{پایان مدخل‌ وابسته}} +{{پایان مدخل وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۱:۲۹
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	* [[حجت الهی]]		* [[حجت الهی]]
	* [[حجت الهی بودن امام]]		* [[حجت الهی بودن امام]]
	{{پایان ~~مدخل‌~~ وابسته}}		{{پایان مدخل وابسته}}

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

2021-12-30T15:05:39Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخل‌های وابسته}} +{{مدخل‌ وابسته}})

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۳۵
خط ۸:		خط ۸:

	== جستارهای وابسته ==		== جستارهای وابسته ==
	{{~~مدخل‌های~~ وابسته}}		{{مدخل‌ وابسته}}
	* [[حجت]]		* [[حجت]]
	* [[حجت الهی]]		* [[حجت الهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{امامت}}		{{امامت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[حجت‌شناسی در قرآن]] - [[حجت‌شناسی در حدیث]] - [[حجت‌شناسی در کلام اسلامی]] - [[حجت‌شناسی در عرفان اسلامی]] - [[حجت‌شناسی بودن امام]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط =
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[حجت‌شناسی (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~		\| عنوان مدخل =
			\| مداخل مرتبط = [[حجت‌شناسی در قرآن]] - [[حجت‌شناسی در حدیث]] - [[حجت‌شناسی در کلام اسلامی]] - [[حجت‌شناسی در عرفان اسلامی]] - [[حجت‌شناسی بودن امام]]
			\| پرسش مرتبط = حجت‌شناسی (پرسش)
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==