حجر بن زائده - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Msadeq در ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹

2024-02-03T09:19:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حجر بن زائده در تراجم و رجال]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = اصحاب امام باقر \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حجر بن زائده در تراجم و رجال]]\| پرسش مرتبط = }}
	== آشنایی اجمالی ==		== آشنایی اجمالی ==
	[[ابوعبدالله حجر بن زائده حضرمی کندی کوفی]] از [[اصحاب]] [[امام باقر]]<ref>اختیار معرفة الرجال ۱۰ خلاصة الاقوال ۵۹.</ref> و [[امام صادق]]{{عم}}<ref>رجال الطوسی ۱۷۹ اختیار معرفة الرجال ۱۰.</ref> بود و از آن دو [[بزرگوار]]<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷ جامع الرواة ۱/۱۸۰.</ref> و [[حمران بن أعین]]<ref>اختیار معرفة الرجال ۱۷۶.</ref> [[روایت]] کرده است. کسانی چون [[محمد بن حسین]]،<ref>الفهرست (طوسی) ۶۳ مجمع الرجال ۲/۸۵.</ref> [[عبدالله بن مسکان]]<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷ جامع الرواة ۱/۱۸۰.</ref> و [[جعفر بن بشیر]]<ref>جامع الرواة ۱/۱۸۰ هدایة المحدثین ۳۶.</ref> از وی روایاتی نقل کرده‌اند. [[حضرمی]] از [[راویان شیعه]] و فردی مورد [[اعتماد]] و [[صالح]] بود.<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷.</ref> کتاب الحدیث اثر او می‌‌باشد<ref>الذریعه ۶/۳۲۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۲۴۳.</ref>		[[ابوعبدالله حجر بن زائده حضرمی کندی کوفی]] از [[اصحاب]] [[امام باقر]]<ref>اختیار معرفة الرجال ۱۰ خلاصة الاقوال ۵۹.</ref> و [[امام صادق]]{{عم}}<ref>رجال الطوسی ۱۷۹ اختیار معرفة الرجال ۱۰.</ref> بود و از آن دو [[بزرگوار]]<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷ جامع الرواة ۱/۱۸۰.</ref> و [[حمران بن أعین]]<ref>اختیار معرفة الرجال ۱۷۶.</ref> [[روایت]] کرده است. کسانی چون [[محمد بن حسین]]،<ref>الفهرست (طوسی) ۶۳ مجمع الرجال ۲/۸۵.</ref> [[عبدالله بن مسکان]]<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷ جامع الرواة ۱/۱۸۰.</ref> و [[جعفر بن بشیر]]<ref>جامع الرواة ۱/۱۸۰ هدایة المحدثین ۳۶.</ref> از وی روایاتی نقل کرده‌اند. [[حضرمی]] از [[راویان شیعه]] و فردی مورد [[اعتماد]] و [[صالح]] بود.<ref>رجال النجاشی ۱/۳۴۷.</ref> کتاب الحدیث اثر او می‌‌باشد<ref>الذریعه ۶/۳۲۰.</ref>.<ref>جمعی از پژوهشگران، [[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)\|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]] ج۱، ص۲۴۳.</ref>

Msadeq: جایگزینی صفحه با '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = حجر بن زائده در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابوعبدالله حجر بن زائده حضرمی کندی کوفی از اصحاب امام باقراختیار معرفة الرجال ۱۰ خلاصة الاقوال ۵۹. و امام صادق{{عم}}رجا...'

2024-01-27T07:04:39Z

جایگزینی صفحه با '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = حجر بن زائده در تراجم و رجال| پرسش مرتبط = }} == آشنایی اجمالی == ابوعبدالله حجر بن زائده حضرمی کندی کوفی از اصحاب امام باقر<ref>اختیار معرفة الرجال ۱۰ خلاصة الاقوال ۵۹.</ref> و امام صادق{{عم}}<ref>رجا...'

نمایش تغییرات

Msadeq در ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۹

2024-01-27T06:59:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حجر بن زائده در تراجم و رجال]]\| پرسش مرتبط = }}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	حجر بن زائده<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۴۶؛ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۷؛ رجال النجاشی، ص۱۴۸، ش۳۸۴؛ الفهرست (طوسی)، ص۱۶۳، ش۲۵۱؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۴۰۷، ح۷۶۴؛ الرجال (ابن داود)، ص۱۰۰، (ش ۳۸۱)، ۴۳۷، (ش ۱۰۶) و ۵۵۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۵۹، ش۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۵۹، ش۲؛ معالم العلماء، ص۴۴، ش۲۸۶؛ منهج المقال، ج۳، ص۳۲۷، ش۱۲۹۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۰۳، ش۱۱۸۹؛ مجمع الرجال، ج۲، ص۸۴؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۸۰، ش۱۴۹۶؛ الرجال (حر عاملی)، ص۸۴، ش۳۳۳؛ الوجیزة فی الرجال، ص۵۲، ش۴۴۸؛ منتهی المقال، ج۲، ص۳۳۵، ش۶۷۴؛ تکملة الرجال، ج۱، ص۳۶۸؛ شعب المقال، ص۱۷۱، ش۳۵؛ تنقیح المقال، ج۱۸، ص۴۷، ش۴۷۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۲۱۵، ش۲۶۱۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۱۱، ش۳۲۰۴؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۱۷، ش۱۷۸۸.</ref>، در سند سه روایت [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از کتاب‌های [[معانی الأخبار]] و [[تأویل الآیات الظاهرة]] واقع شده است؛ نمونه:		حجر بن زائده<ref>ر.ک: رجال البرقی، ص۴۶؛ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۷؛ رجال النجاشی، ص۱۴۸، ش۳۸۴؛ الفهرست (طوسی)، ص۱۶۳، ش۲۵۱؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۴۰۷، ح۷۶۴؛ الرجال (ابن داود)، ص۱۰۰، (ش ۳۸۱)، ۴۳۷، (ش ۱۰۶) و ۵۵۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۵۹، ش۲؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۵۹، ش۲؛ معالم العلماء، ص۴۴، ش۲۸۶؛ منهج المقال، ج۳، ص۳۲۷، ش۱۲۹۷؛ نقد الرجال، ج۱، ص۴۰۳، ش۱۱۸۹؛ مجمع الرجال، ج۲، ص۸۴؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۸۰، ش۱۴۹۶؛ الرجال (حر عاملی)، ص۸۴، ش۳۳۳؛ الوجیزة فی الرجال، ص۵۲، ش۴۴۸؛ منتهی المقال، ج۲، ص۳۳۵، ش۶۷۴؛ تکملة الرجال، ج۱، ص۳۶۸؛ شعب المقال، ص۱۷۱، ش۳۵؛ تنقیح المقال، ج۱۸، ص۴۷، ش۴۷۳۰؛ معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۲۱۵، ش۲۶۱۳؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۳۱۱، ش۳۲۰۴؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۱۷، ش۱۷۸۸.</ref>، در سند سه روایت [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از کتاب‌های [[معانی الأخبار]] و [[تأویل الآیات الظاهرة]] واقع شده است؛ نمونه:

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2024-01-02T20:31:51Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۰۱
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	==نقد دیدگاه [[علامه تستری]]==		==نقد دیدگاه [[علامه تستری]]==
	بخشی از اشکالات محقق تستری درست‌اند؛ ~~لیکن~~ بعضی وارد نیستند:		بخشی از اشکالات محقق تستری درست‌اند؛ لکن بعضی وارد نیستند:
	#نوشتند که کشی این [[حدیث]] را با سند دیگری نقل، و همه [[راویان]] آن را [[جرح]] کرده، به جز [[بشیر الدهان]] در حالی که در آن سند، [[بشیر النبال]] واقع شده است؛ نه بشیر الدهان و مقصود از آن، [[بشیر بن میمون النبال]] است که غیر از بشیر الدهان است و خودشان در [[ترجمه]] بشیر النبال همین روایت کشی را دلیل [[حسن حال]] او دانسته و نوشته است: {{عربی\|"ومما يدل علي سلامته: أن الكشي روي - في المفضل بن عمر- خبرا عن نصر، عن إسحاق البصري، عن ابن شمعون، عن ابن سنان، عن بشير النبال؛ وطعن في كل من تقدم علي بشير و لم يطعن فيه"}}<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۶، ش۱۱۶۲.</ref>.		#نوشتند که کشی این [[حدیث]] را با سند دیگری نقل، و همه [[راویان]] آن را [[جرح]] کرده، به جز [[بشیر الدهان]] در حالی که در آن سند، [[بشیر النبال]] واقع شده است؛ نه بشیر الدهان و مقصود از آن، [[بشیر بن میمون النبال]] است که غیر از بشیر الدهان است و خودشان در [[ترجمه]] بشیر النبال همین روایت کشی را دلیل [[حسن حال]] او دانسته و نوشته است: {{عربی\|"ومما يدل علي سلامته: أن الكشي روي - في المفضل بن عمر- خبرا عن نصر، عن إسحاق البصري، عن ابن شمعون، عن ابن سنان، عن بشير النبال؛ وطعن في كل من تقدم علي بشير و لم يطعن فيه"}}<ref>قاموس الرجال، ج۲، ص۳۵۶، ش۱۱۶۲.</ref>.
	#نوشتند که لعن بر ذم دلالت دارد، مگر ناقض داشته باشد؛ مانند لعن زراره؛ جوابش آن است که درباره [[لعن]] [[حجر]] بن [[زائده]]<ref>بر فرض وجود لعن.</ref> نیز ناقض وجود دارد و آن، [[روایت]] [[حواریون]] است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۴۰۷، ح۷۶۴.</ref>.		#نوشتند که لعن بر ذم دلالت دارد، مگر ناقض داشته باشد؛ مانند لعن زراره؛ جوابش آن است که درباره [[لعن]] [[حجر]] بن [[زائده]]<ref>بر فرض وجود لعن.</ref> نیز ناقض وجود دارد و آن، [[روایت]] [[حواریون]] است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۴۰۷، ح۷۶۴.</ref>.
خط ۷۲:		خط ۷۲:

	==نکته==		==نکته==
	بیشتر [[رجالیان]]، روایت حواریون را [[ضعیف]] دانسته‌اند، چون [[علی بن سلیمان بن داوود الرازی]] در سندش قرار گرفته است<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۷۹، ش۱: {{عربی\|و هذه الروایة فیها توقف}}؛ التحریر الطاووسی، ص۸۹ و ۱۲۱: {{عربی\|إن فی الطریق من لم إستثبت عدالته}}؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۲۸: {{عربی\|إن فی سند هذا الحدیث من لم أستثبت عدالته}}.</ref> و ایشان از [[راویان مجهول]] شمرده می‌شود<ref>ملاذ الأخیار، ج۱، ص۱۴۹: {{عربی\|و قال الفاضل التستری فی علی بن سلیمان: لعله یبعد أن یکون هذا علی بن سلیمان بن الحسن بن الجهم الموثق الذی قیل: إن له اتصالا بصاحب الأمر{{ع}} و قال الوالد: یحتمل أن یکون علی بن سلیمان داوود الرقی أو ابن الرشید البغدادی فإنهما من أصحاب العسکری و کلاهما مجهولان}}.</ref>؛ ~~لیکن~~ به قرینه روایت [[محمد بن الحسن الصفار]] و [[سعد بن عبدالله الأشعری]] از ایشان و روایتش از [[حسن بن محبوب]] و [[محمد بن أبی عمیر]]<ref>الإختصاص، ص۶۱: {{عربی\|...عن محمد بن الحسن الصفار، عن علی بن سلیمان بن داوود الرازی و حدثنا أحمد بن محمد بن یحیی قال: حدثنی سعد بن عبدالله، عن علی بن سلیمان، عن علی بن أسباط...}}؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۴۸۹: {{عربی\|...عن أبیه، عن سعد، عن علی بن سلیمان بن داود، عن الحسن بن محبوب...}}؛ وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۴۴: {{عربی\|و عن الحسین بن بندار، عن سعد بن عبدالله، عن علی بن سلیمان بن داود، عن محمد بن أبی عمیر}}.</ref>، [[حسن حال]]، بلکه وثاقتش استظهار می‌شود، درنتیجه [[روایت]] حواریان از جهت [[سند معتبر]] است.		بیشتر [[رجالیان]]، روایت حواریون را [[ضعیف]] دانسته‌اند، چون [[علی بن سلیمان بن داوود الرازی]] در سندش قرار گرفته است<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۷۹، ش۱: {{عربی\|و هذه الروایة فیها توقف}}؛ التحریر الطاووسی، ص۸۹ و ۱۲۱: {{عربی\|إن فی الطریق من لم إستثبت عدالته}}؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۲۲۸: {{عربی\|إن فی سند هذا الحدیث من لم أستثبت عدالته}}.</ref> و ایشان از [[راویان مجهول]] شمرده می‌شود<ref>ملاذ الأخیار، ج۱، ص۱۴۹: {{عربی\|و قال الفاضل التستری فی علی بن سلیمان: لعله یبعد أن یکون هذا علی بن سلیمان بن الحسن بن الجهم الموثق الذی قیل: إن له اتصالا بصاحب الأمر{{ع}} و قال الوالد: یحتمل أن یکون علی بن سلیمان داوود الرقی أو ابن الرشید البغدادی فإنهما من أصحاب العسکری و کلاهما مجهولان}}.</ref>؛ لکن به قرینه روایت [[محمد بن الحسن الصفار]] و [[سعد بن عبدالله الأشعری]] از ایشان و روایتش از [[حسن بن محبوب]] و [[محمد بن أبی عمیر]]<ref>الإختصاص، ص۶۱: {{عربی\|...عن محمد بن الحسن الصفار، عن علی بن سلیمان بن داوود الرازی و حدثنا أحمد بن محمد بن یحیی قال: حدثنی سعد بن عبدالله، عن علی بن سلیمان، عن علی بن أسباط...}}؛ وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۴۸۹: {{عربی\|...عن أبیه، عن سعد، عن علی بن سلیمان بن داود، عن الحسن بن محبوب...}}؛ وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۴۴: {{عربی\|و عن الحسین بن بندار، عن سعد بن عبدالله، عن علی بن سلیمان بن داود، عن محمد بن أبی عمیر}}.</ref>، [[حسن حال]]، بلکه وثاقتش استظهار می‌شود، درنتیجه [[روایت]] حواریان از جهت [[سند معتبر]] است.

	صاحب [[مجمع الرجال]]: {{عربی\|لايقال: الطريق مجهول بعلي بن سليمان، لأنا نقول إن دأب علمائنا في الرجال -خصوصا الشيخ خصوصا في كتاب رجاله- إن الرجل إذا كان مجهولا أو من غير الإمامية أو مذموما أنه يصرح به؛ و إذا لم يظهر عليه قدحه بعد التفتيش لا يحتاج في ذكر أصل إيمانه زيادة التصريح به و هذا ظاهر بالتتبع فظهر أن عليا هذا من المؤمنين}}<ref>منتهی المقال، ج۲، ص۱۱۴-۱۱۵.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 217-218.</ref>		صاحب [[مجمع الرجال]]: {{عربی\|لايقال: الطريق مجهول بعلي بن سليمان، لأنا نقول إن دأب علمائنا في الرجال -خصوصا الشيخ خصوصا في كتاب رجاله- إن الرجل إذا كان مجهولا أو من غير الإمامية أو مذموما أنه يصرح به؛ و إذا لم يظهر عليه قدحه بعد التفتيش لا يحتاج في ذكر أصل إيمانه زيادة التصريح به و هذا ظاهر بالتتبع فظهر أن عليا هذا من المؤمنين}}<ref>منتهی المقال، ج۲، ص۱۱۴-۱۱۵.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 217-218.</ref>

Msadeq: /* نقد تستری */

2023-10-10T09:38:19Z

نقد تستری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	محقق تستری پس از یاد کرد [[ادله]] مذکور چنین به نقد آنها پرداخته است:		محقق تستری پس از یاد کرد [[ادله]] مذکور چنین به نقد آنها پرداخته است:

	اولاً [[محمد بن سنان]] [[ضعیف]] نیست، بلکه مختلف فیه است و دیدگاه صحیح، [[وثاقت]] ایشان است، همان‌گونه که مختار شما هم همین است<ref>{{عربی\|فإنه مختلف فیه؛ و الأصح ثقته، و قد اختاره}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>		اولاً: [[محمد بن سنان]] [[ضعیف]] نیست، بلکه مختلف فیه است و دیدگاه صحیح، [[وثاقت]] ایشان است، همان‌گونه که مختار شما هم همین است<ref>{{عربی\|فإنه مختلف فیه؛ و الأصح ثقته، و قد اختاره}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>

	ثانیاً [[بشیر الدهان]] از [[راویان مجهول]] نیست، بلکه از [[راویان مهمل]] است که طعنی درباره‌اش نرسیده است، درنتیجه خبرش معتبر است<ref>{{عربی\|و کذلک قوله بجهالة بشیر الدهان فانه لم یذکر أحد فیه جهالة و إنما أهمل، و من لم یطعن فیه فخبره معتبر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>، از این رو [[کشی]] این [[حدیث]] را (حدیث ب) با سند دیگری گزارش کرده -و شما از نقل آن [[غفلت]] نمودید- و همه [[راویان]]، آن را [[جرح]] کردند، جز بشیر الدهان<ref>{{عربی\|رواه بسند آخر، و إن غفل عنه المصنف و طعن فی رواته حتی ابن سنان علی زعمه و لم یطعن فی بشیر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱)؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ج۲، ص۶۱۳، ح۵۸۴: {{عربی\|حدثنی أبو القاسم نصر بن الصباح و کان غالیا، قال: حدثنی أبو یعقوب بن محمد البصری و هو غال رکن من أرکانهم أیضا، قال: حدثنی محمد بن الحسن بن شمون و هو أیضاً منهم، قال: حدثنی محمد بن سنان و هو کذلک، عن بشیر النبال، أنه قال: قال أبو عبدالله{{ع}} لمحمد بن کثیر الثقفی و هو من أصحاب المفضل بن عمر أیضا، ما تقول فی المفضل بن عمر... و ذکر مثل حدیث إسحاق بن محمد البصری سواء}}.</ref>.		ثانیاً: [[بشیر الدهان]] از [[راویان مجهول]] نیست، بلکه از [[راویان مهمل]] است که طعنی درباره‌اش نرسیده است، درنتیجه خبرش معتبر است<ref>{{عربی\|و کذلک قوله بجهالة بشیر الدهان فانه لم یذکر أحد فیه جهالة و إنما أهمل، و من لم یطعن فیه فخبره معتبر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>، از این رو [[کشی]] این [[حدیث]] را (حدیث ب) با سند دیگری گزارش کرده -و شما از نقل آن [[غفلت]] نمودید- و همه [[راویان]]، آن را [[جرح]] کردند، جز بشیر الدهان<ref>{{عربی\|رواه بسند آخر، و إن غفل عنه المصنف و طعن فی رواته حتی ابن سنان علی زعمه و لم یطعن فی بشیر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱)؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ج۲، ص۶۱۳، ح۵۸۴: {{عربی\|حدثنی أبو القاسم نصر بن الصباح و کان غالیا، قال: حدثنی أبو یعقوب بن محمد البصری و هو غال رکن من أرکانهم أیضا، قال: حدثنی محمد بن الحسن بن شمون و هو أیضاً منهم، قال: حدثنی محمد بن سنان و هو کذلک، عن بشیر النبال، أنه قال: قال أبو عبدالله{{ع}} لمحمد بن کثیر الثقفی و هو من أصحاب المفضل بن عمر أیضا، ما تقول فی المفضل بن عمر... و ذکر مثل حدیث إسحاق بن محمد البصری سواء}}.</ref>.

	ثالثاً آنچه از [[وحید بهبهانی]] نقل نمودید، [[مصادره]] به مطلوب است؛ زیرا ایشان فرض را بر تدین حجر بن زائده گرفته و خلاف [[عقل]] دانسته که در مقابل این همه تأکیدات [[امام صادق]]{{ع}} از آن حضرت [[اطاعت]] نکند و همچنان از [[مفضل بن عمر]] [[عیب‌جویی]] و او را [[آزار]] نماید، در حالی که تدین حجر بن زائده آغاز [[کلام]] است<ref>{{عربی\|و ما نقله عن الوحید فی الجواب عن خبر الکافی مصادرة، فإن کان تدین حجر ثابتا لا یقبل العقل مضمونه، و تدینه أول الکلام}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>		ثالثاً: آنچه از [[وحید بهبهانی]] نقل نمودید، [[مصادره]] به مطلوب است؛ زیرا ایشان فرض را بر تدین حجر بن زائده گرفته و خلاف [[عقل]] دانسته که در مقابل این همه تأکیدات [[امام صادق]]{{ع}} از آن حضرت [[اطاعت]] نکند و همچنان از [[مفضل بن عمر]] [[عیب‌جویی]] و او را [[آزار]] نماید، در حالی که تدین حجر بن زائده آغاز [[کلام]] است<ref>{{عربی\|و ما نقله عن الوحید فی الجواب عن خبر الکافی مصادرة، فإن کان تدین حجر ثابتا لا یقبل العقل مضمونه، و تدینه أول الکلام}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>

	رابعاً در [[روایت]] معارض، اشاره‌ای به [[لعن]] [[حجر بن زائده]] و [[عامر بن جذاعه]] نشده، بلکه اشاره به لعن [[مفصل بن عمر]] دارد<ref>{{عربی\|فلیس لنا خبر متضمن للعن حجر حتی یکون مجملا أو مفصلا، و إنما الخبر الذی نقله عن الکشی للمعارضة متضمن للعن المفضل}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>		رابعاً: در [[روایت]] معارض، اشاره‌ای به [[لعن]] [[حجر بن زائده]] و [[عامر بن جذاعه]] نشده، بلکه اشاره به لعن [[مفصل بن عمر]] دارد<ref>{{عربی\|فلیس لنا خبر متضمن للعن حجر حتی یکون مجملا أو مفصلا، و إنما الخبر الذی نقله عن الکشی للمعارضة متضمن للعن المفضل}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>

	خامساً لعن از الفاظ مجمل نیست؛ زیرا در این صورت باید ملتزم شد که هیچ لعنی نشانه [[ذم]] کسی نباشد<ref>{{عربی\|مع أن ما ذکره من أن اللعن أمر مجمل غلط، و لو کان الأمر کما ذکر، لکان کل من لعنه الله و حججه غیر معلوم الذم، و إنما یؤول اللعن لو ثبت ناقضه، کما فی خبر متضمن أن لعن زرارة کان لحفظه عن المخالفین}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>		خامساً: لعن از الفاظ مجمل نیست؛ زیرا در این صورت باید ملتزم شد که هیچ لعنی نشانه [[ذم]] کسی نباشد<ref>{{عربی\|مع أن ما ذکره من أن اللعن أمر مجمل غلط، و لو کان الأمر کما ذکر، لکان کل من لعنه الله و حججه غیر معلوم الذم، و إنما یؤول اللعن لو ثبت ناقضه، کما فی خبر متضمن أن لعن زرارة کان لحفظه عن المخالفین}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>

	در نتیجه هر لعنی بر ذم دلالت دارد، مگر خلافش ثابت شود؛ مانند لعن [[زراره]] و نظیر او که برای [[حفظ جان]] آنها صادر شده است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۱۳۸-۱۳۹، ح۲۲۱؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 214-215.</ref>		در نتیجه هر لعنی بر ذم دلالت دارد، مگر خلافش ثابت شود؛ مانند لعن [[زراره]] و نظیر او که برای [[حفظ جان]] آنها صادر شده است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۱۳۸-۱۳۹، ح۲۲۱؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 214-215.</ref>

Msadeq: /* پانویس */

2023-10-10T09:37:31Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۷
خط ۸۹:		خط ۸۹:
	[[رده:اعلام]]		[[رده:اعلام]]
	[[رده:رجال تفسیری]]		[[رده:رجال تفسیری]]
			[[رده:اصحاب امام صادق]]
			[[رده:اصحاب امام باقر]]

Msadeq در ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۳۶

2023-10-10T09:36:30Z

نمایش تغییرات

Msadeq: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == حجاج الخشابر.ک: أ. منابع شیعی: رجال النجاشی، ص۱۴۴، ش۳۷۳؛ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۲؛ الفهرست (طوسی)، ص۱۶۷، ش۲۶۰؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی...» ایجاد کرد

2023-10-10T09:00:56Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == حجاج الخشاب<ref>ر.ک: أ. منابع شیعی: رجال النجاشی، ص۱۴۴، ش۳۷۳؛ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۲؛ الفهرست (طوسی)، ص۱۶۷، ش۲۶۰؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
== مقدمه ==
[[حجاج الخشاب]]<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[رجال النجاشی]]، ص۱۴۴، ش۳۷۳؛ رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۲؛ [[الفهرست]] ([[طوسی]])، ص۱۶۷، ش۲۶۰؛ [[خلاصة الأقوال]] ([[رجال العلامة الحلی]])، ص۶۴، ش۶؛ [[الرجال]] ([[ابن داود]])، ص۱۰۰، ش۳۸۰؛ إیضاح الإشتباه، ص۱۶۴، ش۲۳۴؛ معالم العلماء، ص۴۵، ش۲۹۶؛ منهج المقال، ج۳، ص۳۲۴، ش۱۲۹۰؛ [[نقد الرجال]]، ج۱، ص۴۰۲، ش۱۱۸۴؛ [[مجمع الرجال]]، ج۲، ص۸۳؛ [[جامع الرواه]]، ج۱، ص۱۷۹، ش۱۴۸۹؛ [[منتهی المقال]]، ج۲، ص۳۳۳، ش۶۷۲؛ [[تنقیح المقال]]، ج۱۸، ص۲۰، ش۴۷۰۴؛ مستدرکات [[علم رجال الحدیث]]، ج۲، ص۳۰۷، ش۳۱۸۳؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۱۲، ش۱۷۸۲؛ معجم [[رجال الحدیث]]، ج۵، ص۲۱۳، (ش ۲۶۰۱)، ۲۱۴، (ش۲۶۱۰) و ۴۳۹.
ب. منابع [[سنّی]]: لسان [[المیزان]]، ج۲، ص۱۷۶، ش۷۹۱.</ref>، در سند سه [[روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[کتاب الکافی]] و [[کتاب المحاسن]] واقع شده است:

{{متن حدیث|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ حَجَّاجٍ الْخَشَّابِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ امْرَأَةٍ أَوْصَتْ إِلَيَّ بِمَالٍ أَنْ يُجْعَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقِيلَ لَهَا نَحُجُّ بِهِ فَقَالَتِ اجْعَلْهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالُوا لَهَا فَنُعْطِيهِ آلَ مُحَمَّدٍ{{ع}} قَالَتِ اجْعَلْهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} اجْعَلْهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَا أَمَرَتْ قُلْتُ مُرْنِي كَيْفَ أَجْعَلُهُ قَالَ اجْعَلْهُ كَمَا أَمَرَتْكَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يَقُولُ: {{متن قرآن|فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>و آنان که پس از شنیدن وصیّت آن را دگرگون سازند گناهش به گردن همان کسانی است که آن را دگرگون می‌سازند، بی‌گمان خداوند شنوایی داناست سوره بقره، آیه ۱۸۱.</ref> أَ رَأَيْتَكَ لَوْ أَمَرَتْكَ أَنْ تُعْطِيَهُ يَهُودِيّاً كُنْتَ تُعْطِيهِ نَصْرَانِيّاً قَالَ فَمَكَثْتُ بَعْدَ ذَلِكَ ثَلَاثَ سِنِينَ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ الَّذِي قُلْتُ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَكَتَ هُنَيْئَةً ثُمَّ قَالَ هَاتِهَا قُلْتُ مَنْ أُعْطِيهَا قَالَ عِيسَى شَلَقَانَ}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۳۴-۲۳۵ به گزارش از الکافی، ج۷، ص۱۵، ح۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 198-199.</ref>

==شرح حال [[راوی]]==
مراد از این عنوان، [[حجاج بن رفاعة الخشاب]]<ref>{{عربی|رفاعة: بکسر الراء المهملة، ثم الفاء، ثم الألف، ثم العین المهملة المفتوحة و الخشاب: بالخاء المعجمة المفتوحة، و الشین المعجمة المشددة، و الألف، و الباء الموحدة من تحت، بیاع الخشب}}. (تنقیح المقال، ج۱۸، ص۲۰، ش۴۷۰۴).</ref> «ابورفاعه» و به قولی «ابوعلی» است. وی از [[راویان]] [[کوفی]] امامی است و نام ایشان در [[کتب رجالی]] قدمای [[شیعه]]، مانند [[رجال النجاشی]]، الفهرست و [[رجال الطوسی]] عنوان گردیده و در [[اسناد]] شماری از [[روایات]] نیز قرار گرفته و با عنوان [[حجاج الخشاب]] و [[الحجاج الخشاب]] [[روایت]] کرده است. وی دارای یک اثر [[علمی]] بوده که برخی از [[اصحاب ائمه]]{{عم}} از جمله [[محمد بن یحیی الخزاز]]<ref>رجال النجاشی، ص۱۴۴، ش۳۷۳: {{عربی|له کتاب یرویه عدة من أصحابنا منهم محمد بن یحیی الخزاز}}.</ref> و [[احمد بن میثم]]<ref>الفهرست (طوسی)، ص۱۶۷، ش۲۶۰: {{عربی|له کتاب، أخبرنا به عدة من أصحابنا، عن أبی المفضل، عن حمید بن زیاد، عن أحمد بن میثم، عنه}}.</ref> آن را روایت کرده‌اند.

[[نجاشی]] از [[راوی]] با عنوان [[أبو رفاعة حجاج بن رفاعة ]] و [[أبو علی الخشاب]]<ref>سمعانی نوشته است: {{عربی|الخشاب: بفتح الخاء و الشین المعجمة و فی آخرها الباء المنقوطة بواحدة، هذا اسم لمن یبیع الخشب}} (الأنساب، ج۲، ص۳۶۶)؛ علامه حلی درباره ضبط صحیح نام راوی نوشته است: {{عربی|بالجیم أخیرا، و الحاء المهملة المفتوحة أولا بن رفاعة: بکسر الراء، و الفاء، و العین المهملة، أبو رفاعة، و قیل: أبو علی الخشاب: بالشین المعجمة}}. (إیضاح الإشتباه، ص۱۶۴-۱۶۵، ش۲۳۴).</ref> کوفی<ref>رجال النجاشی، ص۱۴۴، ش۳۷۳.</ref> و شیخ طوسی در الفهرست با عنوان [[الحجاج الخشاب]]<ref>الفهرست (طوسی)، ص۱۶۷، ش۲۶۰.</ref> و در رجال الطوسی با عنوان [[الحجاج بن رفاعة الکوفی الخشاب]]<ref>رجال الطوسی، ص۱۹۲، ش۲۳۸۲.</ref> یاد کرده‌اند.

[[ابن حجر عسقلانی]] نیز از راوی نام برده و نوشته است: {{عربی|"حجاج بن رفاعة الخشاب الكوفي أبو رفاعة؛ ذكره الطوسي و ابن عقدة في رجال الشيعة؛ و قال ابن النجاشي: روي عنه محمد بن يحيي الخزاز؛ و قال الطوسي: روي عنه أحمد بن ميثم بن أبي نعيم و العباس بن عامر}}<ref>لسان المیزان، ج۲، ص۱۷۶، ش۷۹۱.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 199-200.</ref>

==[[طبقه راوی]]==
ولادت و درگذشت راوی دانسته نیست؛ لیکن [[شیخ طوسی]] او را از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} به شمار آورده و در [[اسناد روایات]] از آن حضرت [[روایت]] کرده است، گاه بی‌واسطه<ref>ر.ک: الکافی، ج۶، ص۷۸، ح۱؛ ج۷، ص۱۵، ح۱.</ref> و گاه باواسطه<ref>ر.ک: الکافی، ج۳، ص۴۴۳-۴۴۴، ح۷؛ الاستبصار، ج۱، ص۱۸، ح۳۵.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 200.</ref>

==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
[[حجاج الخشاب]] در اسناد روایات از کسانی مانند [[ابی کهمس هیثم بن عبید]]، [[ابی الفوارس]] و [[ابی هلال]]<ref>الکافی، ج۲، ص۶۰۸، ح۵؛ ج۳، ص۴۴۳-۴۴۴، ح۷؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۲۲۲، ح۶۳۷.</ref> روایت کرده است که از [[مشایخ حدیثی]] او شمرده می‌شوند و افرادی نظیر [[عباس بن عامر القصیر]]، [[محمد بن یحیی]]، [[ابن فضال]]، [[علی بن الحکم]]، [[جعفر بن بشیر]] و...<ref>الکافی، ج۲، ص۶۰۸، ح۵؛ ج۳، ص۴۴۳-۴۴۴، ح۷؛ ج۶، ص۷۸، ح۱؛ ج۷، ص۱۵، ح١؛ تهذیب الأحکام، ج۵، ص۱۵۵، ح۵۱۴.</ref> نیز از او روایت کرده‌اند که از شاگردانش به شمار می‌آیند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 201.</ref>

==[[مذهب]] [[راوی]]==
حجاج الخشاب از [[راویان]] امامی شمرده می‌شود، اولاً به جهت یادکرد نام وی در [[رجال النجاشی]] که به ذکر نام راویان صاحب اثر امامی اختصاص دارد و ثانیاً مضامین روایاتش؛ مانند: {{متن حدیث|عَنْهُ عَنِ الْهَيْثَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ النَّهْدِيِّ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ الْقَصِيرِ عَنْ حَجَّاجٍ الْخَشَّابِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}}يَقُولُ لِأَبِي جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ مَا يَقُولُ مَنْ عِنْدَكُمْ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى- {{متن قرآن|قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى}}<ref>بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را سوره شوری، آیه ۲۳.</ref> فَقَالَ كَانَ الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ يَقُولُ فِي أَقْرِبَائِي مِنَ الْعَرَبِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} لَكِنِّي أَقُولُ لِقُرَيْشٍ الَّذِينَ عِنْدَنَا<ref>بحار الأنوار، ج۲۳، ص۲۴۰، ح۸:
{{عربی|بیان: قوله{{ع}}: الذین عندنا، أی نحن نقول لقریش: المراد بالقربی الجماعة الذین عندنا، أی [[أهل]] البیت{{عم}} خاصة، فیقولون أی [[قریش]]. قوله: فأبوا یقرون لی، أی بعد إتمام [[الحجة]] علیهم فی ذلک بما ذکرنا أبوا عن قبوله و فی بعض النسخ فأتوا بقرون لهم، أی أتوا جمعا من المشرکین، و أتوا برؤوسهم، أو القرون کنایة عن شجعانهم و رؤسائهم}}.</ref> هِيَ لَنَا خَاصَّةً فَيَقُولُونَ هِيَ لَنَا وَ لَكُمْ عَامَّةً فَأَقُولُ خَبِّرُونِي عَنِ النَّبِيِّ{{صل}} إِذَا نَزَلَتْ بِهِ شَدِيدَةٌ مَنْ خَصَ بِهَا أَ لَيْسَ إِيَّانَا خَصَّ بِهَا حِينَ أَرَادَ أَنْ يُلَاعِنَ أَهْلَ نَجْرَانَ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ{{ع}}وَ يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ لِعَلِيٍّ وَ حَمْزَةَ وَ عُبَيْدَةَ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ فَأَبَوْا يُقِرُّونَ لِي أَ فَلَكُمُ الْحُلْوُ وَ لَنَا الْمُرُّ}}<ref>المحاسن، ج۱، ص۱۴۴-۱۴۵، ح۴۷.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 201-202.</ref>

==جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]==
[[نجاشی]] رجالی بزرگ [[شیعه]]، به [[وثاقت]] راوی تصریح نموده است: {{عربی|ثقة، ذکره أبوالعباس}}<ref>رجال النجاشی، ص۱۴۴، ش۳۷۳.</ref> و [[رجالیان]] پسین نیز به [[پیروی]] از نجاشی، [[حجاج بن رفاعة الخشاب]] را از [[راویان ثقه]] به شمار آورده‌اند.

[[علامه حلی]] و [[ابن داوود]] در بخش یکم رجالشان از وی یاد، و عبارت نجاشی را نقل کردند<ref>خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۶۴، ش۶؛ الرجال (ابن داود)، ص۱۰۰، ش۳۸۰.</ref>، بلکه [[علامه حلی]] به گزارش از [[رجال النجاشی]] عبارت ثقة را دو مرتبه تکرار نموده است<ref>نقد الرجال، ج۱، ص۴۰۲، ش۱۱۸۴: {{عربی|و ذکر العلامة عبارة النجاشی بعینها إلا أنه قال: ثقة مرتین. و لم أجد ذلک فی کتب الرجال خصوصا فی النجاشی}}؛ منتهی المقال، ج۲، ص۳۳۳، ش۶۷۲: {{عربی|و فیها التوثیق مکرر}}.</ref>، در حالی که در رجال النجاشی موجود، این عبارت فقط یک بار ذکر شده است، از این رو [[شهید ثانی]] در تعلیقه‌اش بر [[خلاصة الأقوال]] علامه حلی نوشته است: {{عربی|تكرير توثيقه مرتين لم يذكره أحد من أصحاب الرجال غير المصنف، و المعلوم من طريقة المصنف أن ينقل في كتابه لفظ جش (يعني نجاشي) في جميع الأبواب و يزيد ما يقبل الزيادة،...}}<ref>رسائل الشهید الثانی، ج۲، ص۹۶۳.</ref>.

[[وحید بهبهانی]] پس از نقل عبارت نجاشی (ثقة ذکره [[أبو العباس]]) نوشته است: {{عربی|التوثيق من أبي العباس و الظاهر أنه ابن نوح<ref>علامه شوشتری معتقد است مراد از ابو العباس در عبارت نجاشی، ابن عقده (احمد بن محمد بن سعید متوفای ۳۳۳ هجری قمری) است. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۱۲: {{عربی|قلت: بل ابن عقدة کما عرفته فی المقدمه و لأنه روی کتابه عنه دون ابن نوح}}) و در مقدمه کتاب (قاموس الرجال، ج۱، ص۸۲ و ۸۳) نوشته است:
{{عربی|و اختلف أيضاً في قول النجاشي في كثير من التراجم: ذكره أبو العباس هل المراد به ابن عقدة؟ أو ابن نوح؟ و الأظهر الأول، لأنا لم نره أطلق ذلك إلا فيه، و لأنه الأسبق، لأن المشترك ينصرف إلي الأول، كما في ربيع، وجمادي، و المحقق، والشهيد. و مما يوضح الانصراف أن الشيخ عنون في الكني أبا الصباح، ثم نقل عن ابن عقدة أن اسمه إبراهيم بن نعيم، و النجاشي عنونه في الأسماء، و قال: ذكره أبو العباس في الرجال و قال بعده أيضاً بلا فصل في إبراهيم بن عيسي: ذكر ذلك أبو العباس في كتابه و بعده بلا فصل إبراهيم بن عمر اليماني الصنعاني، ذكر ذلك أبو العباس و غيره و لم يقع ابن نوح في واحد منهم في طريقه إليهم، مع أنه قال فيه: أستاذنا و شيخنا و من استفدنا منه و يروي عنه كثيرا مشافهة و مكاتبة، كما في الحسين بن سعيد، و وجادة في كتبه التي أوصي له بها. و أيضاً كثيرا ما نراه يقول: ذكر ذلك ابن نوح و لم نجده في موضع يقول: ذكر فلانا ابن عقدة. فإن قيل: إنه عنون محمد بن خالد الأشعري، و قال: ذكره أبو العباس أخبرنا أبو العباس، قال: حدثنا الحسن بن حمزة. قلت: لو كان المراد بأبي العباس الثاني، الأول، لما أعاد الاسم الظاهر، و لقال: أخبرنا عن ابن حمزة، و مع تسليمه فهو قرينة، و الكلام في ما لم تكن قرينة. و مما يحسم الشغب قوله في حفص بن سوقة: ذكره أبو العباس و ابن نوح}}.

یادآوری: عبارت: ذکر أبو العباس، قال أبو العباس، أخبرنی أبو العباس و مانند آن در [[رجال النجاشی]] در [[ترجمه]] [[راویان حدیث]] فراوان به کار رفته است و [[ابو العباس]] [[کنیه]] [[احمد بن محمد بن سعید]] معروف به [[ابن عقده]] و [[احمد بن علی بن نوح سیرافی]] معروف به ابن نوح است. ابن نوح از [[مشایخ]] [[نجاشی]] است و درباره‌اش نوشته است: {{عربی|کان ثقة فی حدیثه، متقنا لما یرویه، فقیها، بصیرا بالحدیث و الروایة، و هو أ أستاذنا (أستادنا) و شیخنا و من استفدنا منه. و له کتب کثیرة، أعرف منها: کتاب المصابیح فی ذکر من روی عن الأئمة{{عم}} لکل إمام، کتاب القاضی بین الحدیثین المختلفین، کتاب التعقیب و التعفیر، کتاب الزیادات علی أبی [[العباس]] بن سعید فی [[رجال]] [[جعفر بن محمد]] علیه (علیهما) [[السلام]] مستوفی، أخبار الوکلاء الأربعة}} (رجال النجاشی، ص۸۶-۸۷، ش۲۰۹) ولی [[ابن عقده]] متوفای [[سال ۳۳۳ هجری]] [[قمری]] است. (رجال النجاشی، ص۹۵، ش۲۳۳) و نجاشی با یک واسطه در [[اسناد]] و طرق از وی [[روایت]] کرده است. (رجال النجاشی، ص۹۵، ش۲۳۳) بنابراین هر جا نجاشی بی‌واسطه از [[ابو العباس]] گزارش کرده (أخبرنی [[أبو العباس]]؛ قال لی أبو العباس و مانند اینها)، مقصود ابن نوح است و هر جا با واسطه گزارش کرده باشد (أخبرنا [[أبو الحسن]] التمیمی قال: حدثنا [[ابوالعباس]]) مراد ابن عقده است و در مواردی به نام تصریح کرده است: {{عربی|ذکره أبو العباس بن نوح (رجال النجاشی، ص۱۳۵، ش۳۴۸)؛ {{عربی|ذکره أبو العباس؛ بن سعید}} (رجال النجاشی، ص۲۳۹، ش۶۳۵) لیکن در مواردی که عبارت ذکره أبو العباس؛ ذکر ذلک أبو العباس؛ قال أبو العباس را به کار برده و به نام تصریح ننموده، [[اختلاف]] است که مقصود ابن نوح است یا ابن عقده.
تتبع در عبارت نجاشی نشان می‌دهد که مقصودش ابن عقده است چون ابن عقده یک کتاب رجالی نوشته که در آن چهار هزار از شاگردان و [[راویان]] [[امام]] صادق‌{{ع}} را ذکر کرده است، گرچه احتمال داده می‌شود که در مواردی ابن نوح باشد؛ زیرا یکی از آثار [[علمی]] وی، حواشی و تعلیقه بر کتاب رجالی ابن عقده است، چنان که نجاشی در [[ترجمه]] ابن نوح با تعبیر {{عربی|کتاب الزیادات علی أبی العباس بن سعید فی رجال جعفر بن محمد علیه{{ع}} مستوفی}} از آن یاد کرده است.</ref>، وأنه ثقة سالم عن الطعن. مضافا إلی أن الظاهر ارتضاؤه عند النجاشی ویؤیده روایة عدة من أصحابنا کتابه، وروایة الأجلة؛ مثل العباس بن عامر، و محمد ابن یحیی و غیرهما عنه}}<ref>منهج المقال، ج۳، ص۳۲۴-۳۲۵، ش۴۰۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 202-205.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده: IM009730.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۶''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:اعلام]]
[[رده:رجال تفسیری]]
[[رده:اصحاب امام صادق]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۸
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	محقق تستری پس از یاد کرد [[ادله]] مذکور چنین به نقد آنها پرداخته است:		محقق تستری پس از یاد کرد [[ادله]] مذکور چنین به نقد آنها پرداخته است:

	اولاً [[محمد بن سنان]] [[ضعیف]] نیست، بلکه مختلف فیه است و دیدگاه صحیح، [[وثاقت]] ایشان است، همان‌گونه که مختار شما هم همین است<ref>{{عربی\|فإنه مختلف فیه؛ و الأصح ثقته، و قد اختاره}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>		اولاً: [[محمد بن سنان]] [[ضعیف]] نیست، بلکه مختلف فیه است و دیدگاه صحیح، [[وثاقت]] ایشان است، همان‌گونه که مختار شما هم همین است<ref>{{عربی\|فإنه مختلف فیه؛ و الأصح ثقته، و قد اختاره}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>

	ثانیاً [[بشیر الدهان]] از [[راویان مجهول]] نیست، بلکه از [[راویان مهمل]] است که طعنی درباره‌اش نرسیده است، درنتیجه خبرش معتبر است<ref>{{عربی\|و کذلک قوله بجهالة بشیر الدهان فانه لم یذکر أحد فیه جهالة و إنما أهمل، و من لم یطعن فیه فخبره معتبر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>، از این رو [[کشی]] این [[حدیث]] را (حدیث ب) با سند دیگری گزارش کرده -و شما از نقل آن [[غفلت]] نمودید- و همه [[راویان]]، آن را [[جرح]] کردند، جز بشیر الدهان<ref>{{عربی\|رواه بسند آخر، و إن غفل عنه المصنف و طعن فی رواته حتی ابن سنان علی زعمه و لم یطعن فی بشیر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱)؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ج۲، ص۶۱۳، ح۵۸۴: {{عربی\|حدثنی أبو القاسم نصر بن الصباح و کان غالیا، قال: حدثنی أبو یعقوب بن محمد البصری و هو غال رکن من أرکانهم أیضا، قال: حدثنی محمد بن الحسن بن شمون و هو أیضاً منهم، قال: حدثنی محمد بن سنان و هو کذلک، عن بشیر النبال، أنه قال: قال أبو عبدالله{{ع}} لمحمد بن کثیر الثقفی و هو من أصحاب المفضل بن عمر أیضا، ما تقول فی المفضل بن عمر... و ذکر مثل حدیث إسحاق بن محمد البصری سواء}}.</ref>.		ثانیاً: [[بشیر الدهان]] از [[راویان مجهول]] نیست، بلکه از [[راویان مهمل]] است که طعنی درباره‌اش نرسیده است، درنتیجه خبرش معتبر است<ref>{{عربی\|و کذلک قوله بجهالة بشیر الدهان فانه لم یذکر أحد فیه جهالة و إنما أهمل، و من لم یطعن فیه فخبره معتبر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>، از این رو [[کشی]] این [[حدیث]] را (حدیث ب) با سند دیگری گزارش کرده -و شما از نقل آن [[غفلت]] نمودید- و همه [[راویان]]، آن را [[جرح]] کردند، جز بشیر الدهان<ref>{{عربی\|رواه بسند آخر، و إن غفل عنه المصنف و طعن فی رواته حتی ابن سنان علی زعمه و لم یطعن فی بشیر}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱)؛ رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ج۲، ص۶۱۳، ح۵۸۴: {{عربی\|حدثنی أبو القاسم نصر بن الصباح و کان غالیا، قال: حدثنی أبو یعقوب بن محمد البصری و هو غال رکن من أرکانهم أیضا، قال: حدثنی محمد بن الحسن بن شمون و هو أیضاً منهم، قال: حدثنی محمد بن سنان و هو کذلک، عن بشیر النبال، أنه قال: قال أبو عبدالله{{ع}} لمحمد بن کثیر الثقفی و هو من أصحاب المفضل بن عمر أیضا، ما تقول فی المفضل بن عمر... و ذکر مثل حدیث إسحاق بن محمد البصری سواء}}.</ref>.

	ثالثاً آنچه از [[وحید بهبهانی]] نقل نمودید، [[مصادره]] به مطلوب است؛ زیرا ایشان فرض را بر تدین حجر بن زائده گرفته و خلاف [[عقل]] دانسته که در مقابل این همه تأکیدات [[امام صادق]]{{ع}} از آن حضرت [[اطاعت]] نکند و همچنان از [[مفضل بن عمر]] [[عیب‌جویی]] و او را [[آزار]] نماید، در حالی که تدین حجر بن زائده آغاز [[کلام]] است<ref>{{عربی\|و ما نقله عن الوحید فی الجواب عن خبر الکافی مصادرة، فإن کان تدین حجر ثابتا لا یقبل العقل مضمونه، و تدینه أول الکلام}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>		ثالثاً: آنچه از [[وحید بهبهانی]] نقل نمودید، [[مصادره]] به مطلوب است؛ زیرا ایشان فرض را بر تدین حجر بن زائده گرفته و خلاف [[عقل]] دانسته که در مقابل این همه تأکیدات [[امام صادق]]{{ع}} از آن حضرت [[اطاعت]] نکند و همچنان از [[مفضل بن عمر]] [[عیب‌جویی]] و او را [[آزار]] نماید، در حالی که تدین حجر بن زائده آغاز [[کلام]] است<ref>{{عربی\|و ما نقله عن الوحید فی الجواب عن خبر الکافی مصادرة، فإن کان تدین حجر ثابتا لا یقبل العقل مضمونه، و تدینه أول الکلام}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸).</ref>

	رابعاً در [[روایت]] معارض، اشاره‌ای به [[لعن]] [[حجر بن زائده]] و [[عامر بن جذاعه]] نشده، بلکه اشاره به لعن [[مفصل بن عمر]] دارد<ref>{{عربی\|فلیس لنا خبر متضمن للعن حجر حتی یکون مجملا أو مفصلا، و إنما الخبر الذی نقله عن الکشی للمعارضة متضمن للعن المفضل}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>		رابعاً: در [[روایت]] معارض، اشاره‌ای به [[لعن]] [[حجر بن زائده]] و [[عامر بن جذاعه]] نشده، بلکه اشاره به لعن [[مفصل بن عمر]] دارد<ref>{{عربی\|فلیس لنا خبر متضمن للعن حجر حتی یکون مجملا أو مفصلا، و إنما الخبر الذی نقله عن الکشی للمعارضة متضمن للعن المفضل}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>

	خامساً لعن از الفاظ مجمل نیست؛ زیرا در این صورت باید ملتزم شد که هیچ لعنی نشانه [[ذم]] کسی نباشد<ref>{{عربی\|مع أن ما ذکره من أن اللعن أمر مجمل غلط، و لو کان الأمر کما ذکر، لکان کل من لعنه الله و حججه غیر معلوم الذم، و إنما یؤول اللعن لو ثبت ناقضه، کما فی خبر متضمن أن لعن زرارة کان لحفظه عن المخالفین}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>		خامساً: لعن از الفاظ مجمل نیست؛ زیرا در این صورت باید ملتزم شد که هیچ لعنی نشانه [[ذم]] کسی نباشد<ref>{{عربی\|مع أن ما ذکره من أن اللعن أمر مجمل غلط، و لو کان الأمر کما ذکر، لکان کل من لعنه الله و حججه غیر معلوم الذم، و إنما یؤول اللعن لو ثبت ناقضه، کما فی خبر متضمن أن لعن زرارة کان لحفظه عن المخالفین}}. (قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱).</ref>

	در نتیجه هر لعنی بر ذم دلالت دارد، مگر خلافش ثابت شود؛ مانند لعن [[زراره]] و نظیر او که برای [[حفظ جان]] آنها صادر شده است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۱۳۸-۱۳۹، ح۲۲۱؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 214-215.</ref>		در نتیجه هر لعنی بر ذم دلالت دارد، مگر خلافش ثابت شود؛ مانند لعن [[زراره]] و نظیر او که برای [[حفظ جان]] آنها صادر شده است<ref>ر.ک: رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال)، ص۱۳۸-۱۳۹، ح۲۲۱؛ قاموس الرجال، ج۳، ص۱۲۱، ش۱۷۸۸.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی\|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۶ (کتاب)\|رجال تفسیری]]، ج۶، ص 214-215.</ref>