حدوث و قدم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2024-03-27T08:22:07Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	{{کلام اسلامی}}		{{کلام اسلامی}}

	[[رده:~~مدخل‌]]~~		[[رده:اصطلاحات کلامی]]
	~~[[رده:حدوث و قدم~~]]

Msadeq در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۰

2023-03-09T09:50:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = ~~[[حدوث و قدم در قرآن]] - [[حدوث و قدم در حدیث]] - [[حدوث و قدم در نهج البلاغه]] - [[حدوث و قدم در معارف دعا و زیارات]] -~~ [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در ~~اخلاق اسلامی]] - [[حدوث~~ و ~~قدم در عرفان~~ اسلامی]]\| پرسش مرتبط = ~~حدوث و قدم (پرسش)~~}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]\| پرسش مرتبط = }}
	== مقدمه ==		== مقدمه ==
	از جمله بحث‌های مرتبط با اثبات واجب‌الوجود بحث "حدوث" و "قدم" ذاتی و زمانی است که تمام موجودات اعم از [[واجب]] و ممکن در یکی از این چهار قسم قرار می‌‌گیرد.		از جمله بحث‌های مرتبط با اثبات واجب‌الوجود بحث "حدوث" و "قدم" ذاتی و زمانی است که تمام موجودات اعم از [[واجب]] و ممکن در یکی از این چهار قسم قرار می‌‌گیرد.

Msadeq در ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۹

2023-03-09T09:49:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{نبوت}}~~
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حدوث و قدم در قرآن]] - [[حدوث و قدم در حدیث]] - [[حدوث و قدم در نهج البلاغه]] - [[حدوث و قدم در معارف دعا و زیارات]] - [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در اخلاق اسلامی]] - [[حدوث و قدم در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = حدوث و قدم (پرسش)}}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حدوث و قدم در قرآن]] - [[حدوث و قدم در حدیث]] - [[حدوث و قدم در نهج البلاغه]] - [[حدوث و قدم در معارف دعا و زیارات]] - [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در اخلاق اسلامی]] - [[حدوث و قدم در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = حدوث و قدم (پرسش)}}
			== مقدمه ==
			از جمله بحث‌های مرتبط با اثبات واجب‌الوجود بحث "حدوث" و "قدم" ذاتی و زمانی است که تمام موجودات اعم از [[واجب]] و ممکن در یکی از این چهار قسم قرار می‌‌گیرد.

			"حدوث [[حقیقی]]" بر دو قسم است: "حدوث زمانی" و "حدوث ذاتی". این تقسیم‌بندی از اینجا پیدا شد که حدوث را به "مسبوقیت وجود شیء به عدم" تعریف کردند و بعد گفتند که این مسبوقیت وجود شیء به عدم، دو گونه است، یکی "مسبوقیت وجود شیء به عدم مجامع" و دیگری "مسبوقیت وجود شیء به عدم مقابل".

			"حدوث زمانی"، یعنی مسبوقیت وجود شیء به عدم مقابل. عدم مقابل همان عدم خود این شیء است که نقطه مقابل وجود شیء است و به یک اعتبار می‌‌شود گفت: نقیض وجود شیء است. اگر وجود شیء مسبوق به این عدم، یعنی عدمی که نقطه مقابل وجود شیء است، باشد؛ این حدوث زمانی است.

	~~== مقدمه ==~~		"حدوث ذاتی"، یعنی مسبوقیت وجود شیء به عدم مجامع. عدم مجامع [[علمی]] است که با وجود شیء، قابل اجتماع است، یعنی مقابل این وجود نیست، به طوری که با این وجود قابل اجتماع نباشد و مقصود از عدم مجامع، به تعبیر شیخ‌الرئیس "لیسیت ذاتیه" است که لازمه هر امر ممکنی است. وقتی می‌‌گوییم یک شیء امکان دارد، یعنی نه وجودش ضروری است و نه عدمش.
	* از جمله بحث‌های مرتبط با اثبات واجب‌الوجود بحث "حدوث" و "قدم" ذاتی و زمانی است که تمام موجودات اعم از [[واجب]] و ممکن در یکی از این چهار قسم قرار می‌‌گیرد.
	*"حدوث [[حقیقی]]" بر دو قسم است: "حدوث زمانی" و "حدوث ذاتی". این تقسیم‌بندی از اینجا پیدا شد که حدوث را به "مسبوقیت وجود شیء به عدم" تعریف کردند و بعد گفتند که این مسبوقیت وجود شیء به عدم، دو گونه است، یکی "مسبوقیت وجود شیء به عدم مجامع" و دیگری "مسبوقیت وجود شیء به عدم مقابل".		حدوث ذاتی در مقابل قدم ذاتی است. ما اگر به شیء بگوییم "قدیم ذاتی"، یعنی ماهیتش در مرتبه ذاتش این "لااقتضائیت" را ندارد، بلکه ماهیتش در مرتبه ذاتش اقتضای وجود دارد و اگر به شیء بگوییم "حادث ذاتی"، یعنی ماهیتش در مرتبه ذاتش لااقتضای از وجود و عدم است و در مرتبه بعد موجود است و قهراً چیزی که در مرتبه ذات، لااقتضا باشد و در مرتبه بعد موجود باشد، وجود این شیء، دیگر از [[ناحیه]] خودش نیست، بلکه از [[ناحیه]] غیر است.
	*"حدوث زمانی"، یعنی مسبوقیت وجود شیء به عدم مقابل. عدم مقابل همان عدم خود این شیء است که نقطه مقابل وجود شیء است و به یک اعتبار می‌‌شود گفت: نقیض وجود شیء است. اگر وجود شیء مسبوق به این عدم، یعنی عدمی که نقطه مقابل وجود شیء است، باشد؛ این حدوث زمانی است.
	*"حدوث ذاتی"، یعنی مسبوقیت وجود شیء به عدم مجامع. عدم مجامع [[علمی]] است که با وجود شیء، قابل اجتماع است، یعنی مقابل این وجود نیست، به طوری که با این وجود قابل اجتماع نباشد و مقصود از عدم مجامع، به تعبیر شیخ‌الرئیس "لیسیت ذاتیه" است که لازمه هر امر ممکنی است. وقتی می‌‌گوییم یک شیء امکان دارد، یعنی نه وجودش ضروری است و نه عدمش.		بنابراین هر معلولی از معلول‌های عالم به حدوث ذاتی متصف است. پس، هر معلولی که به وجود متصف می‌‌شود، این وجود او که مأخوذ از [[علت]] است، به لااقتضائیت ذاتش مسبوق است.
	* حدوث ذاتی در مقابل قدم ذاتی است. ما اگر به شیء بگوییم "قدیم ذاتی"، یعنی ماهیتش در مرتبه ذاتش این "لااقتضائیت" را ندارد، بلکه ماهیتش در مرتبه ذاتش اقتضای وجود دارد و اگر به شیء بگوییم "حادث ذاتی"، یعنی ماهیتش در مرتبه ذاتش لااقتضای از وجود و عدم است و در مرتبه بعد موجود است و قهراً چیزی که در مرتبه ذات، لااقتضا باشد و در مرتبه بعد موجود باشد، وجود این شیء، دیگر از [[ناحیه]] خودش نیست، بلکه از [[ناحیه]] غیر است.
	* بنابراین هر معلولی از معلول‌های عالم به حدوث ذاتی متصف است. پس، هر معلولی که به وجود متصف می‌‌شود، این وجود او که مأخوذ از [[علت]] است، به لااقتضائیت ذاتش مسبوق است.		این معنای حدوث ذاتی است. پس، تنها موجودی که معلول هیچ علتی نباشد و وجودش از ذات خودش باشد، "قدیم بالذات" است و هر موجودی که این چنین نباشد، "حادث بالذات" است <ref>مطهری، شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۷-۱۹.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۰۵-۱۰۶.</ref>.
	* این معنای حدوث ذاتی است. پس، تنها موجودی که معلول هیچ علتی نباشد و وجودش از ذات خودش باشد، "قدیم بالذات" است و هر موجودی که این چنین نباشد، "حادث بالذات" است <ref>مطهری، شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۷-۱۹.</ref><ref>[[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۰۵-۱۰۶.</ref>.

	== حدوث در فرهنگ مطهر ==		== حدوث در فرهنگ مطهر ==

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:07:13Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:30:45Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۰
خط ۴۸:		خط ۴۸:

	{{کلام اسلامی}}		{{کلام اسلامی}}

	[[رده:مدخل‌]]		[[رده:مدخل‌]]
	[[رده:حدوث و قدم]]		[[رده:حدوث و قدم]]

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۱

2022-07-10T15:55:05Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۱

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين~~ مدخل ~~از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = [[حدوث و قدم در قرآن]] - [[حدوث و قدم در حدیث]] - [[حدوث و قدم در نهج البلاغه]] - [[حدوث و قدم در معارف دعا و زیارات]] - [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در اخلاق اسلامی]] - [[حدوث و قدم در عرفان اسلامی]]\| پرسش مرتبط = حدوث و قدم (پرسش)}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[حدوث و قدم در قرآن]] - [[حدوث و قدم در حدیث]] - [[حدوث و قدم در نهج البلاغه]] - [[حدوث و قدم در معارف دعا و زیارات]] - [[حدوث و قدم در کلام اسلامی]] - [[حدوث و قدم در اخلاق اسلامی]] - [[حدوث و قدم در عرفان اسلامی]]~~</div>~~
	~~<div style~~="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[حدوث و قدم (پرسش)~~]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>~~

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - 'عالم طبیعت' به 'عالم طبیعت'

2022-05-12T18:36:48Z

جایگزینی متن - 'عالم طبیعت' به 'عالم طبیعت'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۰۶
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	===حدوث [[دهری]]===		===حدوث [[دهری]]===
	عبارت است از مسبوقیت وجود شیء به عدم خودش در عالم دهر، یعنی آنچه که در ~~عالم~~ [[طبیعت]] موجود است در مرتبه عالم دهر - که عالم دهر تقدم دارد بر عالم طبیعت - موجود نیست. یعنی معدوم است. پس وجودش در این عالم مسبوق است به عدمش در عالم دیگر<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۲، ۴۶ و ۲۰۸.</ref>. {{عربی\|دهري أبدي سيد الأفاضل كذاك سبق العدم المقابل}}، حدوث دهری که آن را [[میرداماد]] بیان کرده است همانند حدوث زمانی عبارت است از نیستی گرفتن عدم مقابل [بر وجود شیء]<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۱.</ref>		عبارت است از مسبوقیت وجود شیء به عدم خودش در عالم دهر، یعنی آنچه که در [[عالم طبیعت]] موجود است در مرتبه عالم دهر - که عالم دهر تقدم دارد بر عالم طبیعت - موجود نیست. یعنی معدوم است. پس وجودش در این عالم مسبوق است به عدمش در عالم دیگر<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۲، ۴۶ و ۲۰۸.</ref>. {{عربی\|دهري أبدي سيد الأفاضل كذاك سبق العدم المقابل}}، حدوث دهری که آن را [[میرداماد]] بیان کرده است همانند حدوث زمانی عبارت است از نیستی گرفتن عدم مقابل [بر وجود شیء]<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۱۵.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۱.</ref>

	===حدوث دهری میرداماد===		===حدوث دهری میرداماد===
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	===حدوث زمانی===		===حدوث زمانی===
	معنای حدوث زمانی مسبوق بودن شیء است به عدم که آن عدم مقابل با وجود خودش است. یعنی غیرقابل [[اجتماع]] با وجود شیء است<ref>منبع قبلی، ص۸۸ و ۴۵ و ۱۷.</ref>. حدوث زمانی به معنی “سبق عدم‌الشیء [[علی]] وجود الشیء”<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۲، ص۲۸۳ و ۳۸۰.</ref>. وجود عالم، مسبوق به عدم عالم است، آن هم به عدمی که مجامع با وجود عالم نیست<ref>حرکت و زمان، ج۲، ص۲۸۲.</ref>. عالم با همه اجزای خودش که یکی از آنها [[زمان]] است، حادث به حدوث که عجالتاً اسم آن را می‌گذاریم حدوث زمانی<ref>حرکت و زمان، ج۲، ص۲۸۱.</ref>. تقدم لیسیّت زمانی یا عدم مقابل بر وجود شیء، “حدوث زمانی” است<ref>مجموعه آثار، ج۵، ص۳۸۵.</ref>. و چون عرف از میان انواع پیشی‌ها و سبق‌ها با این نوع از [[سبق]] که سبق زمانی است آشنایی دارد آن وقت قهرا در مورد مسأله حدوث عالم که ما می‌گوییم عالم حادث است و برای پیدا کردن مصداق حدوث به سراغ همین مصداق بسیار روشن می‌رود که نیستی شیء بر هستی شیء سبق زمانی و پیشی زمانی داشته باشد و در مورد حدوث عالم می‌گوید نیستی [[جهان]] بر هستی جهان پیشی دارد. آن هم این نوع خاص از پیشی که اسمش پیشی زمانی است. این معنی از حدوث را عرف عام هم به [[سادگی]] [[درک]] می‌کند<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۹۱.</ref>. در مورد حدوث زمانی وجود شیء مسبوق بود به عدمش در ~~عالم~~ [[طبیعت]]، ولی در امتداد زمانی<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۲۰۹.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۲.</ref>		معنای حدوث زمانی مسبوق بودن شیء است به عدم که آن عدم مقابل با وجود خودش است. یعنی غیرقابل [[اجتماع]] با وجود شیء است<ref>منبع قبلی، ص۸۸ و ۴۵ و ۱۷.</ref>. حدوث زمانی به معنی “سبق عدم‌الشیء [[علی]] وجود الشیء”<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۲، ص۲۸۳ و ۳۸۰.</ref>. وجود عالم، مسبوق به عدم عالم است، آن هم به عدمی که مجامع با وجود عالم نیست<ref>حرکت و زمان، ج۲، ص۲۸۲.</ref>. عالم با همه اجزای خودش که یکی از آنها [[زمان]] است، حادث به حدوث که عجالتاً اسم آن را می‌گذاریم حدوث زمانی<ref>حرکت و زمان، ج۲، ص۲۸۱.</ref>. تقدم لیسیّت زمانی یا عدم مقابل بر وجود شیء، “حدوث زمانی” است<ref>مجموعه آثار، ج۵، ص۳۸۵.</ref>. و چون عرف از میان انواع پیشی‌ها و سبق‌ها با این نوع از [[سبق]] که سبق زمانی است آشنایی دارد آن وقت قهرا در مورد مسأله حدوث عالم که ما می‌گوییم عالم حادث است و برای پیدا کردن مصداق حدوث به سراغ همین مصداق بسیار روشن می‌رود که نیستی شیء بر هستی شیء سبق زمانی و پیشی زمانی داشته باشد و در مورد حدوث عالم می‌گوید نیستی [[جهان]] بر هستی جهان پیشی دارد. آن هم این نوع خاص از پیشی که اسمش پیشی زمانی است. این معنی از حدوث را عرف عام هم به [[سادگی]] [[درک]] می‌کند<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۹۱.</ref>. در مورد حدوث زمانی وجود شیء مسبوق بود به عدمش در [[عالم طبیعت]]، ولی در امتداد زمانی<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۲۰۹.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۲.</ref>

	===حدوث و فنا===		===حدوث و فنا===

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-== پانویس == {{پانویس}} {{ +== پانویس == {{پانویس}} {{)

2021-12-18T10:34:46Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-== پانویس == {{پانویس}} {{ +== پانویس == {{پانویس}} {{)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۰۴
خط ۴۸:		خط ۴۸:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	{{کلام اسلامی}}		{{کلام اسلامی}}
	[[رده:مدخل‌]]		[[رده:مدخل‌]]
	[[رده:حدوث و قدم]]		[[رده:حدوث و قدم]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

2021-12-17T19:59:04Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==پانویس== +== پانویس ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۳:۲۹
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	{{کلام اسلامی}}		{{کلام اسلامی}}
	[[رده:مدخل‌]]		[[رده:مدخل‌]]
	[[رده:حدوث و قدم]]		[[رده:حدوث و قدم]]

Heydari: ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

2021-12-17T17:51:04Z

ربات: جایگزینی خودکار متن (-==منابع== +== منابع ==)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۲۱
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	حدوث عبارت است از پیشی داشتن نیستی شیء بر هستی شیء و قدم که نقطه مقابل حدوث است عبارت است از پیشی نداشتن شیء بر هستی شیء<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۹۰.</ref><ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۳.</ref>		حدوث عبارت است از پیشی داشتن نیستی شیء بر هستی شیء و قدم که نقطه مقابل حدوث است عبارت است از پیشی نداشتن شیء بر هستی شیء<ref>شرح مبسوط منظومه، ج۴، ص۹۰.</ref><ref>[[محمد علی زکریایی\|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)\|فرهنگ مطهر]]، ص ۳۴۳.</ref>

	==منابع==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]		# [[پرونده:10119661.jpg\|22px]] [[مسلم محمدی\|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)\|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]