حدیث دوازده خلیفه در کلام اسلامی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* خلفای هاشمی */

2025-01-16T05:59:43Z

خلفای هاشمی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	=== خلفای [[هاشمی]] ===		=== خلفای [[هاشمی]] ===
	عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ‌}} در بیشتر نقل‌های روایات خلفای دوازده‌گانه آمده است اما در برخی نقل‌ها عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ}} ذکر شده است<ref>ینابیع المودة، ج۲، ص۵۳۳.</ref>. این نقل گرچه به لحاظ سند از قوت چندانی برخوردار نیست، اما در آثار معتبر [[اهل سنت]]، دارای قراینی است که آن را تقویت می‌کند. از جمله:		عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ‌}} در بیشتر نقل‌های روایات خلفای دوازده‌گانه آمده است اما در برخی نقل‌ها عبارت {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ}} ذکر شده است<ref>ینابیع المودة، ج۲، ص۵۳۳.</ref>. این نقل گرچه به لحاظ سند از قوت چندانی برخوردار نیست، اما در آثار معتبر [[اهل سنت]]، دارای قراینی است که آن را تقویت می‌کند. از جمله:
	# [[برتری]] و برگزیده بودن [[خاندان]] [[بنی هاشم]] به لحاظ [[فضیلت]] بر همه خاندان‌های دیگر [[قریش]]. «واثلة بن اسمع» از [[پیامبر]] نقل می‌کند که فرمود: «[[خداوند]] از میان [[فرزندان]] اسماعیل، [[کنانه]] را برگزید و از کنانه قریش را و از قریش [[بنی‌هاشم]] را و از بنی‌هاشم مرا برگزید<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۱۷۸۲؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۵۸۳؛ مسند احمد، ج۴، ص۱۰۷؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴؛ الجامع لأحکام القرآن، ج۸، ص۳۰۱ و ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. از علی{{ع}} نیز نقل شده که: «همانا [[امامان]] ([[دوازده‌گانه]]) همه از قریش بوده که درخت آن را در خاندان بنی هاشم کاشته‌اند، [[مقام ولایت]] و [[امامت]] درخور دیگران نیست، و دیگر مدعیان [[زمامداری]]، شایستگی آن را ندارند»<ref>نهج البلاغه، ص۲۶۴، خ ۱۴۴.</ref>. «نووی» می‌نویسد: «[[یاران]] ما به این [[حدیث]] [[استدلال]] کرده‌اند بر این که غیر قریش از [[عرب]]، همتای قریش نیستند، چنان که غیر بنی هاشم از قریش، همتای بنی‌هاشم نیستند»<ref>شرح صحیح مسلم، ج۱۵، ص۴۱.</ref>.		# [[برتری]] و برگزیده بودن [[خاندان]] [[بنی هاشم]] به لحاظ [[فضیلت]] بر همه خاندان‌های دیگر [[قریش]]. «واثلة بن اسمع» از [[پیامبر]] نقل می‌کند که فرمود: «[[خداوند]] از میان [[فرزندان]] اسماعیل، [[کنانه]] را برگزید و از کنانه قریش را و از قریش [[بنی‌هاشم]] را و از بنی‌هاشم مرا برگزید<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۱۷۸۲؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۵۸۳؛ مسند احمد، ج۴، ص۱۰۷؛ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۴؛ الجامع لأحکام القرآن، ج۸، ص۳۰۱ و ج۲۰، ص۲۰۳.</ref>. از علی{{ع}} نیز نقل شده که: «همانا [[امامان]] (دوازده‌گانه) همه از قریش بوده که درخت آن را در خاندان بنی هاشم کاشته‌اند، [[مقام ولایت]] و [[امامت]] درخور دیگران نیست، و دیگر مدعیان [[زمامداری]]، شایستگی آن را ندارند»<ref>نهج البلاغه، ص۲۶۴، خ ۱۴۴.</ref>. «نووی» می‌نویسد: «[[یاران]] ما به این [[حدیث]] [[استدلال]] کرده‌اند بر این که غیر قریش از [[عرب]]، همتای قریش نیستند، چنان که غیر بنی هاشم از قریش، همتای بنی‌هاشم نیستند»<ref>شرح صحیح مسلم، ج۱۵، ص۴۱.</ref>.
	# [[حدیث خلفای اثناعشر]] از دو قسمت تشکیل شده است: قسمت نخست: {{متن حدیث\|يَكُونُ مِنْ بَعْدِي اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً}} را راویِ حدیث، شخصاً و بدون هیچ ابهامی از پیامبر{{صل}} شنیده است. اما فراز دوم یعنی جمله {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} را به دلیل سر و صدای برخی از افراد حاضر، شخصاً نشنیده، بلکه از کسانی که در اطراف او بوده‌اند پرسیده و آنان به او خبر داده‌اند که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}}. اکنون در نقل‌های مختلف [[حدیث اثناعشر]] مطالبی به چشم می‌خورد که تعبیر «کلهم من قریش» را با تردید مواجه کرده، و تعبیر «کلهم من بنی هاشم» را تقویت می‌کند از جمله:		# [[حدیث خلفای اثناعشر]] از دو قسمت تشکیل شده است: قسمت نخست: {{متن حدیث\|يَكُونُ مِنْ بَعْدِي اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً}} را راویِ حدیث، شخصاً و بدون هیچ ابهامی از پیامبر{{صل}} شنیده است. اما فراز دوم یعنی جمله {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} را به دلیل سر و صدای برخی از افراد حاضر، شخصاً نشنیده، بلکه از کسانی که در اطراف او بوده‌اند پرسیده و آنان به او خبر داده‌اند که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}}. اکنون در نقل‌های مختلف [[حدیث اثناعشر]] مطالبی به چشم می‌خورد که تعبیر «کلهم من قریش» را با تردید مواجه کرده، و تعبیر «کلهم من بنی هاشم» را تقویت می‌کند از جمله:
	## در یکی از نقل‌ها آمده است: «از پیامبر{{صل}} شنیدم که فرمود: {{متن حدیث\|يَكُونُ اثْنَا عَشَرَ أَمِيراً}} سپس چیزی گفتند که نشنیدم و [[قوم]] خیال کردند که پیامبر گفته: همه آنها از قریش است {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}}<ref>المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۴۹، ح۲۰۴۴.</ref>. به [[گواهی]] این [[حدیث]]، جمله {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} سخن [[قطعی]] [[رسول خدا]]{{صل}} نبوده، بلکه شماری از [[مهاجران]] قرشی [[گمان]] کرده‌اند که فراز آخر حدیث، {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} بوده است.		## در یکی از نقل‌ها آمده است: «از پیامبر{{صل}} شنیدم که فرمود: {{متن حدیث\|يَكُونُ اثْنَا عَشَرَ أَمِيراً}} سپس چیزی گفتند که نشنیدم و [[قوم]] خیال کردند که پیامبر گفته: همه آنها از قریش است {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}}<ref>المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۴۹، ح۲۰۴۴.</ref>. به [[گواهی]] این [[حدیث]]، جمله {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} سخن [[قطعی]] [[رسول خدا]]{{صل}} نبوده، بلکه شماری از [[مهاجران]] قرشی [[گمان]] کرده‌اند که فراز آخر حدیث، {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ}} بوده است.

Bahmani: /* مقدمه */

2025-01-16T05:59:12Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۹
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	## [[احمد بن حنبل]] نیز حدیث مورد نظر را با تعابیر مختلف، سی‌ودو بار نقل کرده است. در یکی از آنها آمده است: «برای این [[امت]] دوازده نفر خلیفه وجود خواهند داشت که همه آنان از قریش‌اند»<ref>مسند احمد، ج۵، ص۱۰۶.</ref>. جمع کثیر دیگری حدیث مورد نظر را با سندهای صحیح در آثار خود ثبت کرده‌اند<ref>المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ تاریخ الخلفاء، ص۱۰؛ تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۳۵۳ و ج۶، ص۲۶۳؛ حلیة الأولیا، ج۴، ص۳۳۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۵۲۰؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۵ و ۱۹۷؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳-۶۴، ح۱۰۷۵.</ref>. قابل ذکر است، [[طبرانی]] حدیث جابر را از طریق [[سعد بن ابی‌وقاص]] نیز نقل کرده است<ref>المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۷، ح۱۸۰۱.</ref>. صحتِ سند حدیث [[جابر بن سمره]]، مورد قبول همه دانشمندان [[مسلمان]] بوده و در بررسی‌های انجام شده سخنی در تضعیف سند حدیث، گفته نشده است<ref>سنن الترمذی، ج۴، ص۵۰۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳؛ المهدی المنتظر، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.		## [[احمد بن حنبل]] نیز حدیث مورد نظر را با تعابیر مختلف، سی‌ودو بار نقل کرده است. در یکی از آنها آمده است: «برای این [[امت]] دوازده نفر خلیفه وجود خواهند داشت که همه آنان از قریش‌اند»<ref>مسند احمد، ج۵، ص۱۰۶.</ref>. جمع کثیر دیگری حدیث مورد نظر را با سندهای صحیح در آثار خود ثبت کرده‌اند<ref>المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ تاریخ الخلفاء، ص۱۰؛ تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۳۵۳ و ج۶، ص۲۶۳؛ حلیة الأولیا، ج۴، ص۳۳۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۵۲۰؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۵ و ۱۹۷؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳-۶۴، ح۱۰۷۵.</ref>. قابل ذکر است، [[طبرانی]] حدیث جابر را از طریق [[سعد بن ابی‌وقاص]] نیز نقل کرده است<ref>المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۷، ح۱۸۰۱.</ref>. صحتِ سند حدیث [[جابر بن سمره]]، مورد قبول همه دانشمندان [[مسلمان]] بوده و در بررسی‌های انجام شده سخنی در تضعیف سند حدیث، گفته نشده است<ref>سنن الترمذی، ج۴، ص۵۰۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳؛ المهدی المنتظر، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.
	# حدیث [[عبدالله بن مسعود]]: «[[مسروق بن اَجدَع]]» از بزرگان [[تابعین]]<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۶۳؛ تذکرة الحفاظ ص۲۱.</ref> می‌گوید: در [[مسجد]] نزد عبدالله بن مسعود نشسته بودیم و او برای ما [[قرآن]] [[تلاوت]] می‌کرد، مردی از [[ابن مسعود]] سؤال کرد: آیا از [[رسول خدا]]{{صل}} پرسیدید که چند نفر [[خلیفه]] بر این [[امت]] [[خلافت]] خواهند کرد؟ وی گفت: مطلبی از من پرسیدی که از هنگامی که وارد [[عراق]] شده‌ام تاکنون کسی درباره آن از من چیزی نیرسیده است. سپس گفت: بله، ما از رسول خدا{{صل}} پرسیدیم، و ایشان فرمود: «دوازده نفر به تعداد نقبای بنی اسرائیل»<ref>مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ تلخیص المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۲؛ مسند ابو یعلی موصلی، ج۸، ص۴۴۴؛ و ج۹، ص۲۲۲؛ المعجم الکبیر، ج۱۰، ص۱۵۸؛ تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۳۴؛ الدر المنثور، ج۲، ص۲۶۷.</ref>. نقبای بنی اسرائیل به تصریح [[قرآن کریم]] دوازده نفرند<ref>{{متن قرآن\|وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا}} «و به راستی خداوند از بنی اسرائیل پیمان گرفت و از ایشان دوازده سرپرست را برانگیختیم» سوره مائده، آیه ۱۲.</ref>. [[حدیث]] ابن مسعود نیز [[حدیثی]] صحیح، و خالی از هرگونه [[عیب]] و نقص است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴.</ref>.		# حدیث [[عبدالله بن مسعود]]: «[[مسروق بن اَجدَع]]» از بزرگان [[تابعین]]<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۶۳؛ تذکرة الحفاظ ص۲۱.</ref> می‌گوید: در [[مسجد]] نزد عبدالله بن مسعود نشسته بودیم و او برای ما [[قرآن]] [[تلاوت]] می‌کرد، مردی از [[ابن مسعود]] سؤال کرد: آیا از [[رسول خدا]]{{صل}} پرسیدید که چند نفر [[خلیفه]] بر این [[امت]] [[خلافت]] خواهند کرد؟ وی گفت: مطلبی از من پرسیدی که از هنگامی که وارد [[عراق]] شده‌ام تاکنون کسی درباره آن از من چیزی نیرسیده است. سپس گفت: بله، ما از رسول خدا{{صل}} پرسیدیم، و ایشان فرمود: «دوازده نفر به تعداد نقبای بنی اسرائیل»<ref>مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ تلخیص المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۲؛ مسند ابو یعلی موصلی، ج۸، ص۴۴۴؛ و ج۹، ص۲۲۲؛ المعجم الکبیر، ج۱۰، ص۱۵۸؛ تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۳۴؛ الدر المنثور، ج۲، ص۲۶۷.</ref>. نقبای بنی اسرائیل به تصریح [[قرآن کریم]] دوازده نفرند<ref>{{متن قرآن\|وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا}} «و به راستی خداوند از بنی اسرائیل پیمان گرفت و از ایشان دوازده سرپرست را برانگیختیم» سوره مائده، آیه ۱۲.</ref>. [[حدیث]] ابن مسعود نیز [[حدیثی]] صحیح، و خالی از هرگونه [[عیب]] و نقص است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴.</ref>.
	# حدیث ابو جُحَیفه: وی از رسول خدا{{صل}} نقل کرده است که فرمود: «همواره امر خلافت در میان امتم به نحو شایسته‌ای ادامه دارد، تا آنکه دوران خلافت [[دوازده نفر خلیفه]] سپری شود که همه آنان از قریش‌اند»<ref>التاریخ الکبیر، ج۸، ص۴۱۱؛ المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۱۲۰؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱.</ref>. سند این [[روایت]] نیز صحیح است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵.</ref> و حافظان حدیث، سخنی که بیانگر ضعف سند آن باشد بیان نکرده‌اند.<ref>[[غلام حسین زینلی\|زینلی، غلام حسین]]، [[حدیث دوازده جانشین (مقاله)\|مقاله «حدیث دوازده جانشین»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص ۴۲۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۹.</ref>		# حدیث ابو جُحَیفه: وی از رسول خدا{{صل}} نقل کرده است که فرمود: «همواره امر خلافت در میان امتم به نحو شایسته‌ای ادامه دارد، تا آنکه دوران خلافت [[دوازده نفر خلیفه]] سپری شود که همه آنان از قریش‌اند»<ref>التاریخ الکبیر، ج۸، ص۴۱۱؛ المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۱۲۰؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱.</ref>. سند این [[روایت]] نیز صحیح است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵.</ref> و حافظان حدیث، سخنی که بیانگر ضعف سند آن باشد بیان نکرده‌اند<ref>[[غلام حسین زینلی\|زینلی، غلام حسین]]، [[حدیث دوازده جانشین (مقاله)\|مقاله «حدیث دوازده جانشین»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص ۴۲۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۹.</ref>.

	== پیشینه حدیث ==		== پیشینه حدیث ==

Bahmani در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۸

2025-01-16T05:58:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۸
خط ۶:		خط ۶:
	\| پرسش مرتبط =		\| پرسش مرتبط =
	}}		}}


	== مقدمه ==		== مقدمه ==

Bahmani در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۵۸

2025-01-16T05:58:39Z

نمایش تغییرات

Bahmani: خنثی‌سازی نسخهٔ 1330337 از Bahmani (بحث)

2025-01-16T05:56:25Z

خنثی‌سازی نسخهٔ 1330337 از Bahmani (بحث)

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.		# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.
	# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>		# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>

	~~== ویژگی‌های جانشینان ==~~
	در [[روایات]] بسیاری که از [[راویان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[نقل]] شده آمده است که [[رهبران]] [[امت اسلامی]] پس از پیامبر اکرم {{صل}} که همگی از [[قریش]] می‌باشند، دوازده نفرند<ref>صحیح بخاری، ج۴، کتاب الاحکام، باب الاستخلاف، ح۷۲۲۲؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۱۹.</ref>، و تا دوران این رهبران سپری نشود، [[دین اسلام]] پایان نخواهد یافت<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث۵.</ref>، و تا این دوازه [[خلیفه]] [[رهبری امت اسلامی]] را بر عهده دارند، دین اسلام [[عزیز]] خواهد بود<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث ۷؛ سنن ابی داود، ص۶۷۱؛ کتاب المهدی، باب ۱، ح۴۲۷۹.</ref>، و بر بدخواهانش ظاهر و غالب بوده و [[مخالفت]] [[مخالفان]] به آن آسیبی نمی‌رساند<ref>مسند احمد، ج۱۵، ص۳۳۱، ح۲۰۶۹۶؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۲۲، باب ۶، حدیث ۱۳.</ref>. در بسیاری از نقل‌های [[حدیث]] از [[جابر بن سمره]] آمده است که وی، [[سخن پیامبر]] را پس از این که از [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] پس از خود خبر داد، نشنیده است و در این باره از پدرش و برخی کسانی که به [[پیامبر]] نزدیک‌تر بودند، سؤال کرده، و آنان به او گفته‌اند که پیامبر {{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ‏ مِنْ‏ قُرَيْشٍ‏}}: همگی از قریش (منابع پیشین)<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref> و بی‌مانند می‌باشند<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref>. در برخی از روایات علت نرسیدن صدای پیامبر به گوش [[جابر]]، حرکات و سر و صداهای بسیاری که در آن هنگام در فضای مجلس پراکنده شده، بیان شده است<ref>سنن ابی داود، ص۶۷۱، کتاب المهدی، روایت ۴۲۸۰؛ مسند احمد، ج۱۵، ص۳۸۶، ح۲۰۹۳۷؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۰۴.</ref>.

	بیشتر نقل‌های [[حدیث دوازده جانشین]] از جابر بن سمره است، ولی از [[صحابه]] دیگری چون [[عبدالله بن مسعود]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[انس بن مالک]] و [[ابوجحیفه]] نیز [[روایت]] شده است<ref>سنن ترمذی، ج۳، ص۲۳۹-۲۴۰؛ مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۱۶-۱۲۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۸.</ref>

	== مصداق‌شناسی [[دوازده جانشین]] ==		== مصداق‌شناسی [[دوازده جانشین]] ==

Bahmani: /* ویژگی‌های دوازده جانشین */

2025-01-16T05:55:59Z

ویژگی‌های دوازده جانشین

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.		# [[امامت]] دوازده جانشین به هم پیوسته است و گسست زمانی میان آنان وجود ندارد؛ زیرا در روایات میان استمرار و [[بقای دین اسلام]] و امامت [[دوازده خلیفه]] [[ارتباط]] و [[پیوستگی]] برقرار شده است، از آنجا که در مورد [[بقای دین اسلام]]، گسست زمانی وجود ندارد، درباره [[امامت]] [[امامان دوازده‌گانه]] نیز گسست زمانی وجود نخواهد داشت.
	# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>		# امامت [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] [[پیامبر]] {{صل}} مایه [[عزت]] و [[سربلندی]] [[دین اسلام]] و [[امت اسلامی]] است. البته، مقصود، عزت و سربلندی [[معنوی]] است که نتیجه [[علم]]، [[حکمت]]، [[اخلاق]] و [[معنویت]] [[پیشوایان]] امت اسلامی است که خاص و عام، و موافق و [[مخالف]] را به [[خضوع]] در برابر آن وامی‌دارد، نه عزت و [[شوکت]] ظاهری و مادی، چرا که در برخی از [[روایات]] تصریح شده است که جانشینان دوازده‌گانه پیامبر {{صل}} چه بسا مورد [[خذلان]] و [[خواری]] از سوی افراد واقع شوند<ref>{{متن حدیث\|يكون لهذه الأمة اثنا عشر قيما لا يضرهم‏ من‏ خذلهم‏}}. المعجم الکبیر، ج۲، ص۲۱۴، ح۱۷۹۴.</ref>، ولی برخورد همراه با خذلان و [[خفت]] [[مخالفان]] آنان، نه به [[عظمت]] و [[اقتدار]] آنان صدمه‌ای وارد می‌کند، و نه به [[عزّت]] و سربلندی [[اسلام]].<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۶۰.</ref>

			== ویژگی‌های جانشینان ==
			در [[روایات]] بسیاری که از [[راویان]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[نقل]] شده آمده است که [[رهبران]] [[امت اسلامی]] پس از پیامبر اکرم {{صل}} که همگی از [[قریش]] می‌باشند، دوازده نفرند<ref>صحیح بخاری، ج۴، کتاب الاحکام، باب الاستخلاف، ح۷۲۲۲؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۱۹.</ref>، و تا دوران این رهبران سپری نشود، [[دین اسلام]] پایان نخواهد یافت<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث۵.</ref>، و تا این دوازه [[خلیفه]] [[رهبری امت اسلامی]] را بر عهده دارند، دین اسلام [[عزیز]] خواهد بود<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۲، کتاب الإمارة، باب: الناس تبع قریش، حدیث ۷؛ سنن ابی داود، ص۶۷۱؛ کتاب المهدی، باب ۱، ح۴۲۷۹.</ref>، و بر بدخواهانش ظاهر و غالب بوده و [[مخالفت]] [[مخالفان]] به آن آسیبی نمی‌رساند<ref>مسند احمد، ج۱۵، ص۳۳۱، ح۲۰۶۹۶؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۲۲، باب ۶، حدیث ۱۳.</ref>. در بسیاری از نقل‌های [[حدیث]] از [[جابر بن سمره]] آمده است که وی، [[سخن پیامبر]] را پس از این که از [[جانشینان]] [[دوازده‌گانه]] پس از خود خبر داد، نشنیده است و در این باره از پدرش و برخی کسانی که به [[پیامبر]] نزدیک‌تر بودند، سؤال کرده، و آنان به او گفته‌اند که پیامبر {{صل}} فرموده است: {{متن حدیث\|كُلُّهُمْ‏ مِنْ‏ قُرَيْشٍ‏}}: همگی از قریش (منابع پیشین)<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref> و بی‌مانند می‌باشند<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، حدیث ۲۱.</ref>. در برخی از روایات علت نرسیدن صدای پیامبر به گوش [[جابر]]، حرکات و سر و صداهای بسیاری که در آن هنگام در فضای مجلس پراکنده شده، بیان شده است<ref>سنن ابی داود، ص۶۷۱، کتاب المهدی، روایت ۴۲۸۰؛ مسند احمد، ج۱۵، ص۳۸۶، ح۲۰۹۳۷؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۷۲، باب ۲۴، روایت ۲۱؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۰۴.</ref>.

			بیشتر نقل‌های [[حدیث دوازده جانشین]] از جابر بن سمره است، ولی از [[صحابه]] دیگری چون [[عبدالله بن مسعود]]، [[عبدالله بن عمر]]، [[انس بن مالک]] و [[ابوجحیفه]] نیز [[روایت]] شده است<ref>سنن ترمذی، ج۳، ص۲۳۹-۲۴۰؛ مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ الغیبة، نعمانی، ص۱۱۶-۱۲۵.</ref>.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی\|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)\|امامت اهل بیت]]، ص ۲۵۸.</ref>

	== مصداق‌شناسی [[دوازده جانشین]] ==		== مصداق‌شناسی [[دوازده جانشین]] ==

Bahmani در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۸

2025-01-15T09:48:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
			{{در دست ویرایش ۲\|ماه=[[دی]]\|روز=[[26]]\|سال=[[۱۴۰۳]]\|کاربر=Bahmani}}
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط = حدیث دوازده خلیفه		\| موضوع مرتبط = حدیث دوازده خلیفه

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2024-09-24T07:44:02Z

پرسش مستقیم

نمایش تغییرات

Jaafari: /* پیشینه حدیث */

2024-09-24T07:43:10Z

پیشینه حدیث

نمایش تغییرات

Jaafari: /* پرسش مستقیم */

2024-09-24T07:41:01Z

پرسش مستقیم

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۱۵۱:		خط ۱۵۱:

	حدیث [[اثنی عشر]]، در [[مقام]] انشا صادر شده است نه در مقام [[اخبار]]، منظور از انشا این است که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} با این حدیث از امتش می‌خواهد که اگر سربلندی و [[عزت]] می‌خواهند، کلیدش نزد این دوازده نفر است، [[سرپرستی]] آنها را بپذیرند تا به سربلندی و عزت برسند. این [[روایت]] درصدد خبر از [[آینده]] نیست. نتیجه دیگر آن‌که این حدیث جز با [[امامان دوازده‌گانه]] [[شیعه]] با هیچ مصداق دیگری قابل انطباق نیست؛ به همین دلیل، شارحان حدیث هرچه تلاش کرده‌اند تا معنای محصلی غیر از این، برای حدیث ارائه دهند، راه به جایی نبرده‌اند، همین خودش نشان می‌دهد این حدیث، تنها با امامان دوازده‌گانه شیعه قابل تطبیق است.<ref>[[مهدی رستم‌نژاد\|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)\|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۲۷۹-۲۸۸.</ref>		حدیث [[اثنی عشر]]، در [[مقام]] انشا صادر شده است نه در مقام [[اخبار]]، منظور از انشا این است که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} با این حدیث از امتش می‌خواهد که اگر سربلندی و [[عزت]] می‌خواهند، کلیدش نزد این دوازده نفر است، [[سرپرستی]] آنها را بپذیرند تا به سربلندی و عزت برسند. این [[روایت]] درصدد خبر از [[آینده]] نیست. نتیجه دیگر آن‌که این حدیث جز با [[امامان دوازده‌گانه]] [[شیعه]] با هیچ مصداق دیگری قابل انطباق نیست؛ به همین دلیل، شارحان حدیث هرچه تلاش کرده‌اند تا معنای محصلی غیر از این، برای حدیث ارائه دهند، راه به جایی نبرده‌اند، همین خودش نشان می‌دهد این حدیث، تنها با امامان دوازده‌گانه شیعه قابل تطبیق است.<ref>[[مهدی رستم‌نژاد\|رستم‌نژاد، مهدی]]، [[پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه (کتاب)\|پاسخ به شبهات وهابیان علیه شیعه]] ص ۲۷۹-۲۸۸.</ref>

			==[[حدیث دوازده جانشین]]==
			[[حدیث نبوی]] دال بر [[دوازده جانشین]] پس از [[پیامبر]]{{صل}} تا [[روز قیامت]].
			این [[حدیث]] در منابع دست اول [[فریقین]] ثبت شده و بیانگر آن است که [[اعتقاد]] به وجود دوازده جانشین برای پیامبر{{صل}} مسئله‌ای است که سابقه آن به [[عصر رسالت]] بازمی‌گردد، و سنگ بنای این [[تفکر]] در [[اسلام]]، به [[دستور خداوند]] و توسط [[رسول خدا]]{{صل}} نهاده شده است. [[روایات]] مربوط به [[جانشینان دوازده‌گانه]] دو دسته‌اند:

			'''دسته اول''': روایاتی که در آنها از عدد و اوصاف [[خلفای دوازده‌گانه]]، سخن گفته شده اما نام آنان ذکر نشده است.

			'''دسته دوم''': روایاتی که افزون بر ذکر عدد و اوصاف [[خلفا]]، به نام آنان نیز تصریح شده است.
			در [[منابع روایی]] فریقین درباره روایات دسته اول، حداقل سه [[روایت]] صحیح وجود دارد که عبارتند از حدیث [[جابر بن سمره]]؛ حدیث [[عبدالله بن مسعود]]؛ حدیث ابو جُحَیفه.
			# حدیث جابر بن سمره: از [[حدیث جابر]]، نقل‌های متعددی شده که به پاره‌ای از آن اشاره می‌شود:
			##در [[صحیح بخاری]]<ref>صحیح بخاری، ج۱۱، ص۷۰.</ref> از جابر روایت شده که رسول خدا{{صل}} فرمود: {{متن حدیث\|يَكُونَ اثْنَا عَشَرَ أَمِيراً، فَقَالَ كَلِمَةً لَمْ أَسْمَعْهَا فَقَالَ أَبِي إِنَّهُ قَالَ: «كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ»}}؛ (پس از من) «[[دوازده امیر]] وجود خواهند داشت»، پیامبر{{صل}} سپس سخنی فرمود که آن را نشنیدم، پدرم گفت: رسول خدا{{صل}} فرمود: «همه آنان از [[قریش]] هستند». [[بخاری]] در اثر دیگر خود حدیث مورد نظر را با سند دیگری به گونه ذیل نقل کرده است: «همواره امر [[خلافت]] [[استوار]] و پا برجاست تا آن‌که [[دوازده نفر]] [[امیر]] وجود داشته باشند»<ref>التاریخ الکبیر، ج۳، ص۱۸۵.</ref>.
			## مسلم حدیث مورد نظر را با سندهای مختلف هشت بار نقل کرده است. وی با ذکر سند، از [[عامر بن سعد بن ابی‌وقاص]] نقل می‌کند که گفته است: من غلامم را همراه نامه‌ای نزد جابر بن سمره فرستاده و از او خواستم مرا از آنچه از پیامبر{{صل}} شنیده باخبر سازد. او در نامه‌ای برایم نوشت: در شامگاه [[روز]] جمعه‌ای که «اَسلمی» در آن [[روز]] [[رجم]] شد از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که فرمود: «همواره [[دین خدا]] [[استوار]] و پابرجا است، تا آن‌که [[قیامت]] به پا شود یا [[دوازده نفر خلیفه]] برای شما وجود داشته باشند که همه آنان از قریش‌اند»<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۳، کتاب اماره، باب ۱، ح۱۰.</ref>.
			## [[ترمذی]] نیز [[حدیث جابر]] را از دو طریق نقل کرده است؛ در یکی از آن نقل‌ها آمده است: «پس از من [[دوازده امیر]] وجود خواهد داشت که همه آنان از قریش‌اند<ref>سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۱، ح۲۲۲۳.</ref>.
			## [[أبوداود سجستانی]] [[حدیث]] یاد شده را از سه طریق نقل کرده است که در یکی از آنها آمده است: «همواره این [[دین]] استوار و پابرجاست تا [[دوازده خلیفه]] بر شما [[خلافت]] کنند که همه آنان از قریش‌اند»<ref>سنن ابی داود، ج۴، ص۱۰۶، ح۴۲۷۹.</ref>.
			##[[احمد بن حنبل]] نیز حدیث مورد نظر را با تعابیر مختلف، سی‌ودو بار نقل کرده است. در یکی از آنها آمده است: «برای این [[امت]] دوازده نفر خلیفه وجود خواهند داشت که همه آنان از قریش‌اند»<ref>مسند احمد، ج۵، ص۱۰۶.</ref>. جمع کثیر دیگری حدیث مورد نظر را با [[سندهای صحیح]] در آثار خود ثبت کرده‌اند<ref>المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ تاریخ الخلفاء، ص۱۰؛ تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۳۵۳ و ج۶، ص۲۶۳؛ حلیة الأولیا، ج۴، ص۳۳۳؛ دلائل النبوة، ج۶، ص۵۲۰؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۵ و ۱۹۷؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳-۶۴، ح۱۰۷۵.</ref>. قابل ذکر است، [[طبرانی]] حدیث جابر را از طریق [[سعد بن ابی‌وقاص]] نیز نقل کرده است<ref>المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۹۷، ح۱۸۰۱.</ref>. صحتِ [[سند حدیث]] [[جابر بن سمره]]، مورد قبول همه [[دانشمندان]] [[مسلمان]] بوده و در بررسی‌های انجام شده سخنی در [[تضعیف]] سند حدیث، گفته نشده است<ref>سنن الترمذی، ج۴، ص۵۰۱؛ سلسلة الأحادیث الصحیحة، ج۳، ص۶۳؛ المهدی المنتظر، ج۱، ص۳۳۷.</ref>.
			# حدیث [[عبدالله بن مسعود]]: «[[مسروق بن اَجدَع]]» از بزرگان [[تابعین]]<ref>سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۶۳؛ تذکرة الحفاظ ص۲۱.</ref> می‌گوید: در [[مسجد]] نزد عبدالله بن مسعود نشسته بودیم و او برای ما [[قرآن]] [[تلاوت]] می‌کرد، مردی از [[ابن مسعود]] سؤال کرد: آیا از [[رسول خدا]]{{صل}} پرسیدید که چند نفر [[خلیفه]] بر این [[امت]] [[خلافت]] خواهند کرد؟ وی گفت: مطلبی از من پرسیدی که از هنگامی که وارد [[عراق]] شده‌ام تاکنون کسی درباره آن از من چیزی نیرسیده است. سپس گفت: بله، ما از رسول خدا{{صل}} پرسیدیم، و ایشان فرمود: «[[دوازده نفر]] به تعداد [[نقبای بنی اسرائیل]]»<ref>مسند احمد، ج۲، ص۵۵؛ المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ تلخیص المستدرک، ج۴، ص۵۰۱؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۲؛ مسند ابو یعلی موصلی، ج۸، ص۴۴۴؛ و ج۹، ص۲۲۲؛ المعجم الکبیر، ج۱۰، ص۱۵۸؛ تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۳۴؛ الدر المنثور، ج۲، ص۲۶۷.</ref>. نقبای بنی اسرائیل به تصریح [[قرآن کریم]] [[دوازده]] نفرند<ref>{{متن قرآن\|وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا}} «و به راستی خداوند از بنی اسرائیل پیمان گرفت و از ایشان دوازده سرپرست را برانگیختیم» سوره مائده، آیه ۱۲.</ref>. [[حدیث]] ابن مسعود نیز [[حدیثی]] صحیح، و خالی از هرگونه [[عیب]] و [[نقص]] است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۴.</ref>.
			# حدیث ابو جُحَیفه: وی از رسول خدا{{صل}} نقل کرده است که فرمود: «همواره امر خلافت در میان امتم به نحو شایسته‌ای ادامه دارد، تا آنکه دوران خلافت [[دوازده نفر خلیفه]] سپری شود که همه آنان از قریش‌اند»<ref>التاریخ الکبیر، ج۸، ص۴۱۱؛ المستدرک، ج۳، ص۶۱۸؛ مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۱۲۰؛ فتح الباری، ج۱۳، ص۲۱۱.</ref>. سند این [[روایت]] نیز صحیح است<ref>مجمع الزوائد، ج۵، ص۳۴۵.</ref> و [[حافظان حدیث]]، سخنی که بیانگر [[ضعف سند]] آن باشد بیان نکرده‌اند.<ref>[[غلام حسین زینلی\|زینلی، غلام حسین]]، [[حدیث دوازده جانشین (مقاله)\|مقاله «حدیث دوازده جانشین»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی، ج۳]]، ص ۴۲۰.</ref>

			==پیشینه حدیث==
			در طی سه [[قرن نخست هجری]]، [[روایات]] [[دوازده جانشین]]، به ویژه حدیث [[جابر بن سمره]]، توسط [[راویان]] [[تشیع]] و [[تسنن]] و بیشتر توسط راویان [[اهل سنت]]، بدون هیچ وقفه‌ای نقل می‌شده است. از این روایات سه‌گانه، حدیث جابر بن سمره به لحاظ تدوین، قوت سند، و کثرت نقل، بر دو حدیث دیگر پیشی گرفته و ده‌ها سال زودتر در [[منابع روایی]]، ثبت شده است. شماری از محدثانی که [[حدیث جابر]] را ثبت کرده‌اند عبارتند از: [[لیث بن سعد]] (م۱۷۵ه) در «[[متشابه القرآن]]»<ref>متشابه القرآن، ج۲، ص۵۶.</ref>؛ [[ابوداود طیالسی]] (م۲۰۴ه) در کتاب «[[مسند]]»<ref>مسند، ص۱۰۵ و ۱۸۰.</ref>؛ [[نعیم بن حماد مروزی]] (م۲۲۹ه) در «[[کتاب الفتن]]»<ref>کتاب الفتن، ص۵۲.</ref>؛ [[علی بن جعد جوهری]] (م۲۳۰ه) در «مسند»<ref>مسند، ص۳۹۰.</ref>؛ [[احمد بن حنبل شیبانی]] (م۲۴۱ه) در «مسند»<ref>مسند، ج۳۴، ص۳۹۸-۵۲۹.</ref>؛ [[محمد بن اسماعیل بخاری]] (م ۲۵۶ ه‍) در [[صحیح بخاری]]<ref>صحیح بخاری، ج۱۱، ص۷۰؛ و نیز: التاریخ الکبیر، ج۳، ص۱۸۵.</ref>؛ [[مسلم بن حجاج قشیری]] (م۲۶۱ه) در «[[صحیح مسلم]]»<ref>صحیح مسلم، ج۳، ص۱۴۵۳.</ref>؛ [[ابوداود سجستانی]] (م ۲۷۵ه) در «[[سنن ابی داود]]»<ref>سنن ابی داود، ج۴، ص۱۰۶.</ref>؛ [[ترمذی]] (م ۲۷۹ه) در «[[سنن ترمذی]]»<ref>سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۱.</ref>؛ [[ابویعلی موصلی]] (م۳۰۷ه) در «مسند»<ref>مسند، ج۱۳، ص۴۵۶، ح۷۴۶۳.</ref>. [[محدثان شیعه]] نیز از جمله، [[محمد بن ابراهیم نعمانی]]<ref>الغیبة، ص۱۰۳، ۱۰۴، ۱۰۶، ۱۰۷، ۱۲۰، ۱۲۵، ۱۱۶، ۱۱۷، ۱۱۸.</ref>، [[شیخ صدوق]]<ref>الخصال، ص۴۶۶.</ref> و خزّاز [[قمی]]<ref>کفایة الأثر، ص۲۳، ۴۹، ۷۶، ۷۷، ۹۱.</ref>[[حدیث]] فوق را نقل کرده‌اند.

			[[روایات]] یاد شده به [[درستی]] نشان می‌دهد که [[اعتقاد]] به وجود [[دوازده جانشین]] برای [[پیامبر]]{{صل}}، از [[عقاید]] مشترک [[امت اسلامی]] به شمار می‌آید. هر چند در مصادیق آن تفاوت‌هایی وجود دارد اما این تفاوت‌ها، با اصل کلی اعتقاد به وجود [[دوازده خلیفه]] به عنوان [[جانشینان پیامبر]]{{صل}} منافات ندارد.
			هم‌زمان با نقل این روایات سه‌گانه توسط محدثان شیعه و [[اهل سنت]]، [[محدثان]] [[شیعه امامیه]] روایات اختصاصیِ [[شیعه]]، درباره [[امامان اثناعشر]] را نیز از [[رسول خدا]]{{صل}} یا [[امامان معصوم]]{{عم}} نقل کرده‌اند. این روایات، در آثاری مانند: [[اصول کافی]]<ref>اصول کافی، ج۱، باب ما جاء فی الاثناعشر والنص علیهم، ص۵۲۵-۵۳۵.</ref>؛ [[الغیبة]]<ref>الغیبة، باب ما روی فی أن الائمة اثنا عشر اماماً، ص۵۷-۱۲۶.</ref>؛ [[الخصال]]<ref>الخصال، ج۲، باب الخلفاء والأئمة بعد النبی{{صل}} اثناعشر، ص۴۶۶-۴۸۰.</ref> و کفایة الأثر<ref>کفایة الأثر، ص۲۵-۲۵۲.</ref> هم‌چنین در [[تفاسیر روایی]] شیعه مانند: [[تفسیر قمی]]<ref>تفسیر قمی، ج۱، ص۱۴۱.</ref>؛ [[تفسیر فرات کوفی]]<ref>تفسیر فرات کوفی، ص۱۰۸-۱۱۰.</ref>؛ [[تفسیر صافی]]<ref>تفسیر صافی، ج۱، ص۴۳ و ج۴، ص۱۶۶.</ref>؛ [[نورالثقلین]]<ref>نورالثقلین، ج۱، ص۶۴۵</ref>؛ [[برهان]]، و... در ذیل [[آیات ولایت]] به ویژه [[آیه اولی الامر]]<ref>{{متن قرآن\|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ}} «ای مؤمنان، از خداوند فرمان برید و از پیامبر و زمامدارانی که از شمایند فرمانبرداری کنید» سوره نساء، آیه ۵۹.</ref> ثبت شده است. نمونه‌هایی از [[روایات]] مورد نظر به قرار ذیل است:

	==پرسش مستقیم==		==پرسش مستقیم==