Bahmani: /* مقدمه */

2025-01-16T07:49:47Z

مقدمه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۹
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	# در نقلی دیگر به [[فاطمه]]{{س}} فرمود: آیا [[راضی]] نیستی که تو سرور زنان [[بهشت]]، و دو فرزندت سرور جوانان بهشت باشد<ref>الأمالی (للطوسی)، ص‌۲۴۸ و۶۳۳.</ref>.		# در نقلی دیگر به [[فاطمه]]{{س}} فرمود: آیا [[راضی]] نیستی که تو سرور زنان [[بهشت]]، و دو فرزندت سرور جوانان بهشت باشد<ref>الأمالی (للطوسی)، ص‌۲۴۸ و۶۳۳.</ref>.

	به دلیل همین [[روایات]] بوده که در [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از امام حسن و امام حسین{{عم}} با عنوان دو [[سید]] و سرور جوانان اهل بهشت یاد شده است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۵۷۳، ۶۰۳، ۶۰۴ و۶۰۶؛ الأمالی (للصدوق)، ص۳۰۳؛ التوحید، ص۲۵؛ بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۴۲؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۸؛ معرفة الصحابة، ج۲، ص۶۵۵؛ نثر الدرر، ج۱، ص۲۵۱ و ۲۵۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۳۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۱۲۰؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۶۰؛ الروض المعطار، ج۱، ص۳۶۵؛ منهاج السنة، ج۴، ص۱۶۹.</ref>.<ref>[[علی فتحی\|فتحی]] و [[وحید لحمی\|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)\|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۳]]، ص ۴۵۸.</ref>		به دلیل همین [[روایات]] بوده که در منابع حدیثی و [[تاریخی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از امام حسن و امام حسین{{عم}} با عنوان دو [[سید]] و سرور جوانان اهل بهشت یاد شده است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۵۷۳، ۶۰۳، ۶۰۴ و۶۰۶؛ الأمالی (للصدوق)، ص۳۰۳؛ التوحید، ص۲۵؛ بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۴۲؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۸؛ معرفة الصحابة، ج۲، ص۶۵۵؛ نثر الدرر، ج۱، ص۲۵۱ و ۲۵۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۳۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۱۲۰؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۶۰؛ الروض المعطار، ج۱، ص۳۶۵؛ منهاج السنة، ج۴، ص۱۶۹.</ref>.<ref>[[علی فتحی\|فتحی]] و [[وحید لحمی\|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)\|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)\|دانشنامه کلام اسلامی ج۳]]، ص ۴۵۸.</ref>

	== اعتبار حدیث ==		== اعتبار حدیث ==

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== حدیث نبوی بیان‌گر سروری امام حسن و امام حسین{{عم}} بر جوانان اهل بهشت. ==متن حدیث== این حدیث در منابع روایی و تاریخی شیعه و اهل سنت به طرق مخ...» ایجاد کرد

2024-11-27T07:23:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== حدیث نبوی بیان‌گر سروری امام حسن و امام حسین{{عم}} بر جوانان اهل بهشت. ==متن حدیث== این حدیث در منابع روایی و تاریخی شیعه و اهل سنت به طرق مخ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط =
| عنوان مدخل =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط =
}}

==مقدمه==
[[حدیث نبوی]] بیان‌گر [[سروری]] [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} بر [[جوانان اهل بهشت]].

==[[متن حدیث]]==
این [[حدیث]] در [[منابع روایی]] و [[تاریخی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] به طرق مختلف و با تفاوت‌هایی اندک، نقل شده است. در ذیل به نمونه‌هایی از این نقل‌ها اشاره می‌شود:
{{متن حدیث|الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ}}؛ «حسن و حسین [[سرور جوانان اهل بهشت]] هستند»<ref>مسند احمد حنبل، ج۳، ص۳، ۶۲ و ۸۲؛ فضائل الصحابة، ابن‌حنبل، ج۲، ص۷۶۴، ۷۷۴ و ۷۷۹؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۵۶ و ۶۶۰؛ سنن النسائی، ج۵، ص۱۴۹؛ خصائص علی، ص۱۵۰-۱۵۱؛ معجم الصحابة، ج۱، ص۱۴۳؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۵-۳۶؛ المعجم الاوسط، ج۱، ص۱۱۷؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۴۲۹؛ اخبار ابی‌حنیفة، ص۸۸؛ الاستیعاب، ص۱۱۶؛ مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۳؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۲ و ۲۹۴؛ فیض القدیر، ج۳، ص۵۵۰؛ جامع الأحادیث، ج۱، ص۱۳۶ و ۱۷۷؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۱۷۹ و ۴۲۱؛ الأمالی (للصدوق)، ص۵۷ و ۱۲۵؛ الأمالی (للمفید)، ص۲۱ و ۲۳؛ الأمالی (للطوسی)، ص۳۱۲ و ۵۵۸.</ref>.
در برخی نقل‌ها عبارت {{متن حدیث|وَ أَبُوهُمَا خَيْرٌ (أَفْضَلُ) مِنْهُمَا}} نیز وجود دارد<ref>المعیار والموازنة، ص۲۰۶ و۳۲۳؛ سنن ابن‌ماجه، ج۱، ص۴۴؛ الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۴۱؛ المعجم الأوسط، ج۶، ص۲٢٧؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۷، ۲۹؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۸۲؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۶۰؛ فیض القدیر، ج۳، ص۵۵۰؛ التیسیر، ج۱، ص۱۰۲۸؛ جامع الاحادیث، ج۱، ص۱۳۵؛ الجامع الصغیر، ج۱، ص۵؛ عیون أخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۳۳؛ بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۶۰؛ ج۳۷، ص۶۰.</ref>.
در ذیل برخی دیگر آمده که [[فاطمه]]{{س}} [[سرور زنان اهل بهشت]] است: {{متن حدیث|... فَاطِمَةُ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ}}<ref>مسند احمد حنبل، ج۳، ص۶۴؛ ج۵، ص۲۹۱؛ فضائل الصحابة ابن‌حنبل، ج۲، ص۷۷۱؛ سنن النسائی، ج۵، ص٨٠؛ فضائل الصحابه للنسائی، ج۱، ص۵۸؛ خصائص علی، ص۱۴۲-۱۴۳؛ مسند ابی یعلی، ج۲، ص۳۹۵؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۲؛ معرفة الصحابة، ج۶، ص۳۴۸۶؛ مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۵؛ تاریخ الاسلام، ج۴، ص۳۶؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۳۲۴؛ المطالب العالیة، ج۱۱، ص۲۳۷؛ فیض القدیر، ج۱، ص۱۳۸؛ التیسیر، ج۱، ص۴۲؛ جامع الاحادیث، ج۱، ص۲۳۴؛ الأمالی (للطوسی)، ص۸۵؛ الأمالی (للمفید)، ص۲۳.</ref>.

در [[نقلی]] دیگر همان مضمون آمده و تنها [[عیسی بن مریم]] و [[یحیی بن زکریا]] استثنا شده است<ref>سنن النسائی، ج۵، ص۵۰ و ۱۵۰؛ فضائل الصحابة للنسائی، ج۱، ص۲۰؛ خصائص علی، ص۱۴۸ و ۱۵۱؛ شرح مشکل الآثار، ج۵، ص۲۲۱؛ صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۱۲؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۶ و۳۸؛ المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۸۲؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۲؛ التیسیر، ج۱، ص۱۰۲۸؛ جامع الاحادیث، ج۷، ص۲۲؛ صحیح جامع الصغیر، ج١، ص۱۵۶؛ السلسلة الصحیحة، ج۲، ص۲۹۵.</ref>.
گاهی [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در ضمن [[حدیثی]] [[امام حسن]] و بعد [[امام حسین]]{{عم}} را مفصلاً وصف کرده و در مورد هر کدام فرموده است: {{متن حدیث|هُوَ سَيِّدُ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ}}<ref>الأمالی، صدوق، ص۱۱۴-۱۱۵.</ref>. در نقلی دیگر به [[فاطمه]]{{س}} فرمود: آیا [[راضی]] نیستی که تو [[سرور زنان]] [[بهشت]]، و دو فرزندت [[سرور جوانان بهشت]] باشد<ref>الأمالی (للطوسی)، ص‌۲۴۸ و۶۳۳.</ref>. به دلیل همین [[روایات]] بوده که در [[منابع حدیثی]] و [[تاریخی]] [[شیعه]] و [[اهل سنت]] از امام حسن و امام حسین{{عم}} با عنوان دو [[سید]] و [[سرور جوانان اهل بهشت]] یاد شده است<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۵۷۳، ۶۰۳، ۶۰۴ و۶۰۶؛ الأمالی (للصدوق)، ص۳۰۳؛ التوحید، ص۲۵؛ بحارالانوار، ج۴۴، ص۱۴۲؛ تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۸؛ معرفة الصحابة، ج۲، ص۶۵۵؛ نثر الدرر، ج۱، ص۲۵۱ و ۲۵۷؛ الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۳۵؛ سیر اعلام النبلاء، ج۱۳، ص۱۲۰؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۶۰؛ الروض المعطار، ج۱، ص۳۶۵؛ منهاج السنة، ج۴، ص۱۶۹.</ref>.<ref>[[علی فتحی|فتحی]] و [[وحید لحمی|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]] ج۳، ص ۴۵۸.</ref>

==[[اعتبار حدیث]]==
این [[حدیث]] در منابع مختلف [[فریقین]] از بیش از بیست و پنج [[صحابی پیامبر]]{{صل}} نقل شده است که عبارتند از:
#[[حضرت علی]]{{ع}}<ref>المعیار والموازنة، ص۱۵۱ و۲۰۶؛ الشریعه للأجری، ج۵، ص۲۱۴۲؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۵-۳۶؛ امالی (طوسی)، ص۲۴۸، ۳۱۲ و۶۳۳؛ البدایة والنهایة، ج۸، ص۳۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۲ و۳۲۴؛ جامع الاحادیث، ج۱، ص۱۳۵.</ref>؛
#[[فاطمه زهرا]]{{س}}<ref>عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۷.</ref>؛
#[[امام حسن]]{{ع}}<ref>امالی صدوق، ص۲۶ و ۵۵۸.</ref>؛
#[[امام حسین]]{{ع}}<ref>المعجم الاوسط، ج۱، ص۱۱۷؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۴.</ref>؛
#[[سلمان فارسی]]<ref>امالی، طوسی، ص۶۰۷.</ref>؛
#[[عمر بن خطاب]]<ref>المعجم الکبیر، ج٣، ص۳۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۲؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۲؛ جامع الاحادیث، ج۱، ص۱۳۵.</ref>؛
#[[عبدالله ابن عمر]]<ref>الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۴۱؛ المستدرک، ج۳، ص۱۸۲؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۳؛ جامع الاحادیث، ج۱، ص۱۳۵.</ref>؛
#[[عبدالله بن عباس]]<ref>الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۴۱؛ الرسالة العلویة، ص۴۲؛ امالی صدوق، ص۵۷، ۱۱۴-۱۱۵، ۴۷۳ و۴۸۷؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۲.</ref>؛
#[[ابوسعید خدری]]<ref>مسند احمد بن حنبل، ج۳، ص۳، ۶۲ و۶۴؛ فضائل الصحابة، ج۲، ص۷۷۱، ۷۷۴ و ۷۷۹؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۵۶؛ سنن نسائی، ج۵، ص۵۰؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص٣٨؛ المعجم الأوسط، ج۲، ص۳۴۷؛ ج۶، ص١٠؛ الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۴۳؛ معرفة الصحابة، ج۲، ص۶۵۵؛ تاریخ اسلام، ج۴، ص۳۵؛ ج۷، ص۱۵۲؛ ج۱۷، ص١٩؛ مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۳؛ البدایة والنهایة، ج۸، ص۳۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۳۲۴.</ref>؛
#[[انس بن مالک]]<ref>معرفة الصحابة، ج۲، ص‌۶۶۵؛ تاریخ دمشق، ج۱۳، ص۲۱۱.</ref>؛
#[[شریح قاضی]]<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۵؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۱.</ref>؛
#[[یزید التیمی]]<ref>مسند الإمام علی، ص۲۴۲.</ref>؛
#[[براء بن عازب]]<ref>مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۴.</ref>؛
#[[عبدالله بن مسعود]]<ref>المستدرک، ج۳، ص۱۸۲.</ref>؛
#[[جابر بن عبدالله]]<ref>الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۴۰؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۹؛ امالی، صدوق، ص٢٢؛ البدایة والنهایة، ج۸، ص۳۵؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۶؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۸۴ و ۲۹۴.</ref>؛
#[[ابوهریره]]<ref>سنن نسائی، ج۵، ص۱۴۶؛ المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۶-۳۷؛ معرفة الصحابة، ج۲، ص۶۵۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۲.</ref>؛
#[[جابر بن ساقط]]<ref>المحن، ص۱۵۹.</ref>؛
#[[حذیفة بن یمان]]<ref>مسند احمد، ج۵، ص۳۹۱؛ فضائل الصحابة، ج۲، ص۷۸۸؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۶۰؛ سنن نسائی، ج۵، ص٨٠؛ امالی مفید، ص۲۳؛ امالی طوسی، ص۸۵؛ المعجم الکبیر، ج۲۲، ص۴۰۲؛ ج۳، ص٣٧؛ المعجم الأوسط، ج۴، ص۲۳۸؛ معرفة الصحابة، ج۶، ص۳۴۸۶؛ تاریخ الاسلام، ج۴، ص۳۶؛ مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۳.</ref>؛
#[[قرة بن ایاس]]<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص٣٩؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۳.</ref>؛
#[[الحارث]]<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۶؛ امالی طوسی، ص۲۴۸، ۳۱۲ و۶۳۳.</ref>؛
#[[مالک بن حویرث اللیثی]]<ref>المعجم الکبیر، ج۱۹، ص۲۹۲؛ تاریخ دمشق، ج۱۴، ص۱۳۴؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۴.</ref>؛
#[[جهم البلوی]]<ref>معجم الصحابة، ج۱، ص۱۴۳؛ معرفة الصحابة لأبی‌نعیم، ج۲، ص۶۳۵؛ تاریخ دمشق، ج۱۳، ص۲۱۲.</ref>؛
#[[مسلم بن یسار الانصاری]]<ref>الشریعة للأجری، ج۵، ص۲۱۳۹.</ref>؛
#[[اسامة بن زید]]<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۳۹؛ المعجم الاوسط، ج۵، ص۲۴۲؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۴.</ref>؛
#[[علی الهلالی]]<ref>المعجم الکبیر، ج۳، ص۵۷؛ المعجم الاوسط، ج۶، ص۳۲۷؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۶۰.</ref>؛
#[[بریدة]]<ref>فضائل الصحابة ابن حنبل، ج۲، ص۷۶۴؛ البدایة والنهایة، ج۸، ص۳۵.</ref>؛
#[[عبدالرحمن بن سمره]]<ref>امالی صدوق، ص۲۶.</ref>.

از علمای [[اهل‌سنت]] در مورد سند این [[حدیث]] سه نظر ارائه شده است: عده‌ای آن را [[متواتر]] دانسته‌اند<ref>فیض القدیر، ج۳، ص۵۵۰؛ التیسیر بشرح الجامع الصغیر، ج۱، ص۱۰۲۸؛ صحیح شرح العقیدة الطحاویة، ص۶۵۶؛ الجنة والنار، ص۲۰۹.</ref>. [[البانی]] از [[عالمان]] معاصر و مشهور اهل‌سنت که [[گرایش سلفی]] نیز دارد، این حدیث را نه تنها صحیح دانسته بلکه نقل [[تواتر]] [[مناوی]] را هم [[تأیید]] کرده است<ref>السلسلة الصحیحة، ج۲، ص۲۹۵.</ref>. برخی از عالمان اهل‌سنت به نقل‌های متعدد این حدیث اشاره کرده‌اند<ref>الاستیعاب، ص۱۱۶.</ref>.
برخی دیگر این [[روایت]] را صحیح دانسته‌اند<ref>مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۳؛ السلسلة الصحیحة، ج٢، ص۲۹۵؛ مسند احمد، ج۳، ص۳؛ اسنی المطالب، ج۱، ص۱۲۹.</ref>. [[حاکم نیشابوری]] این حدیث را از طرق متعددی صحیح دانسته و از اینکه مسلم و [[بخاری]] این حدیث را ذکر نکرده‌اند، [[تعجب]] کرده است<ref>المستدرک، ج۳، ص۱۸۲.</ref>. مصنف تحفة الأحوذی نیز این حدیث را معتبر و صحیح دانسته است<ref>تحفة الأحوذی، ج۱۰، ص۱۸۶.</ref>.
عده‌ای دیگر از علمای اهل‌سنت این روایت را حسن<ref>مجمع الزوائد، ج۹، ص۲۹۴؛ تاریخ الاسلام، ج۵، ص۹۶.</ref> و دارای اعتبار دانسته و همه [[راویان]] آن را [[توثیق]] کرده‌اند<ref>السلسلة الصحیحة، ج۲، ص۲۹۵؛ مجمع الزوائد، ج۹، ص٢٩٢؛ المطالب العالیة، ج۱۱، ص۲۵۳.</ref>، از این‌رو اسناد این حدیث به [[حضرت رسول]]{{صل}} را بدون اشکال دانسته‌اند<ref>تاریخ الاسلام، ج۵، ص۹۶؛ مشکاة المصابیح، ج۳، ص۳۴۵.</ref>.<ref>[[علی فتحی|فتحی]] و [[وحید لحمی|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]] ج۳، ص ۴۵۹.</ref>

==مدلول حدیث==
روشن شدن مدلول حدیث در گرو تبیین معنای «[[سیادت]]» و «[[شباب]] [[أهل]] الجنه» است. [[سید]] [[قوم]] به معنای [[رئیس]] و مسلط بر قوم است<ref>ر.ک: تاج العروس، ج۸، ص۲۲۵؛ لسان العرب، ج۷، ص۲۹۷؛ اقرب الموارد، ج۳، ص۷۴۲-۷۴۳.</ref> و هم‌چنین کسی است که از نظر [[عقل]] و [[مال]]<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۹۷؛ تاج العروس، ج۸، ص۲۲۵.</ref> و یا در همه خصلت‌های [[نیک]] بر دیگری [[برتری]] داشته باشد<ref>لباب التاویل، ج۸، ص۳۴۴؛ تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۱۶؛ ر.ک: مجمع البحرین، ج۹، ص۴۴۸.</ref>. [[سید]] هر چیزی شریف‌ترین و [[برترین]] آنها است و مراد از سید [[رئیس]] و [[امام]] در کارهای خیر است<ref>لسان العرب، ج۷، ص٢٩٧.</ref>. بنابراین «سید» بدون قرینه، بر افضلِ مطلق دلالت دارد مگر همراه با قرینه‌ای باشد که به معنای خاص دلالت کند. به همین خاطر در [[حدیث]] آمده است که «به [[منافق]] در حالی که منافق است سید نگویید، چون اگر سید شماست یعنی وضع شما بدتر از او بوده و او بالاتر از شماست و [[خدا]] به این [[راضی]] نیست»<ref>نهایة المحتاج، ج۱، ص۳۵.</ref>.

[[فخر رازی]]، [[روایت]] أَنَا سَيِّدُ الْعَالَمِينَ وَ هُوَ - عَلِيٌّ - سَيِّدُ الْعَرَبِ}}<ref>ینابیع المودة، ج۲، ص۴۰۴؛ جمع الجوامع، ج۴، ص۲۴۹؛ الصواعق المحرقة، ج۲، ص۳۵۵.</ref> را دلیل بر [[افضلیت پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} بر [[پیامبران]] دانسته است<ref>تفسیر کبیر، ج۶، ص۱۶۸.</ref>. از عبارات دیگر عالمانی که به [[تفسیر]] این روایت پرداخته‌اند نیز به دست می‌آید که لفظ سیّد را دالّ بر [[افضلیت مطلق]] دانسته‌اند<ref>کشف المشکل، ص۷۷۴ و۸۷۵؛ شرح النووی علی صحیح مسلم، ج۱۵، ص۳۷؛ التسهیل لعلوم التنزیل، ج۱، ص۸٩؛ الموافقات، ج۵، ص۲۹۴؛ عمدة القاری، ج۲۴، ص۷۴.</ref>.
همچنین عالمانی که به تفسیر حدیث {{متن حدیث|إِنَّ فَاطِمَةَ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ [إِلَّا مَرْيَمَ] أَوْ سَيِّدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ}}<ref>شرح السنة، ج۱۴، ص۱۶۲؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی‌الحدید، ج۱۰، ص۲۶۵؛ سنن ترمذی، ج۵، ص۶۶۰؛ المستدرک، ج۳، ص۱۶۴ (از حذیفه)، ص۱۶۸ (از ابوسعید خدری)، ص۱۷۰ (از عائشه)؛ ج۴، ص۴۷؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص‌۸۳.</ref> پرداخته‌اند، تصریح کرده‌اند که در این حدیث، بحث از [[افضلیت حضرت فاطمه]]{{س}} نسبت به [[خدیجه]]، [[عایشه]] و [[مریم]] است<ref>اتمام الدرایة لقراء النقایة، ص١٩؛ عمدة القاری، ج۱۵، ص۳-۹؛ ج۱۶، ص۱۵۴؛ مرقاة المفاتیح، ج۱۱، ص۲۹۱؛ فیض القدیر، ج۱، ص۱۳۸.</ref>. درباره {{متن حدیث|شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ}} چند معنا بیان شده است:

معنای اول: اضافه [[شباب]] به [[اهل]] الجنه، [[بیانیه]] و برای توضیح است، یعنی همه [[اهل بهشت]] جوان‌اند و [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} [[سید]] آنان می‌باشند. نقل‌های متعدد در کتب [[اهل‌سنت]]، این معنا را [[تأیید]] می‌کند<ref>سنن ترمذی، ج۴، ص۶۷۹؛ شرح سنن ابن‌ماجه، ص١٢؛ الدر المنثور، ج۱، ص۱۵۰؛ فیض القدیر، ج۳، ص۸۵؛ ج۶، ص۱۹۶؛ تحفة الأحوذی، ج۷، ص۲۰۹.</ref>، از جمله روایتی در کتاب مروج الذهب ذکر شده که [[پیامبر]] در مورد امام حسن{{ع}} فرمود: فرزندم حسن سید اهل بهشت است<ref>مروج الذهب، ج۱، ص۳۴۸.</ref> و در اینجا شباب ذکر نشده است.
مؤید این معنا آن است که چون سید به معنای [[افضل]] است. پس {{متن حدیث|سَيِّدَا شَبَابِ}} هم یعنی افضل [[جوانان]]. بنابراین خود امام حسن{{ع}} و امام حسین{{ع}} هم باید [[جوان]] باشند تا مقایسه صحیح باشد و این فقط در [[آخرت]] محقق می‌شود که همه، جوان هستند و در [[دنیا]] صحیح نیست چون آنها جوان نبودند. در روایتی از [[عایشه]] نقل شده که پیامبر به او فرمود: «پدرت سید میان‌سالان [[عرب]] است و علی{{ع}} سید جوانان عرب است و حسن و حسین [[سید جوانان اهل بهشت]] هستند به جز [[عیسی]] و یحیی»<ref>جامع الاحادیث، ج۷، ص۲۲.</ref>. حال اگر علی{{ع}} سید جوانان عرب است، پس ذکر امام حسن{{ع}} و امام حسین{{ع}} به عنوان سید جوانان، مربوط به دنیا نیست. [[خداوند]] در [[سوره مائده]]، [[آیه]] ۱۱۰ می‌فرماید: [[حضرت عیسی]] در زمانی که میانسال بود با [[مردم]] به [[وحی]] سخن گفت و استثناء یک میانسال از میان جوانان معنایی نخواهد داشت، پس استثناء کردن [[حضرت یحیی]]{{ع}} و عیسی{{ع}} نشان می‌دهد که مراد افضل جوانان در [[بهشت]] است نه در دنیا، چون در آنجا است که همه [[بهشتیان]] جوان هستند و امام حسن{{ع}} و امام حسین{{ع}} افضل از همه هستند الا [[حضرت علی]]{{ع}} که با «پدرشان بهتر از آن دو است» افضلیتش ثابت شده است و حضرت عیسی{{ع}} و یحیی{{ع}} که در برخی [[روایات]] استثناء شده‌اند و اگر غیر از این باشد، مقایسه و استثناء هیچ وجهی ندارد.

در [[روایات امام سجاد]]، [[امام باقر]]، [[امام صادق]] و دیگر [[امامان اهل بیت]]{{عم}} از [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} با عنوان {{متن حدیث|سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ}} نام برده شده‌اند. بدیهی است که مقصود آنان، [[جوان بودن]] امام حسن و امام حسین{{عم}} در [[دنیا]] نبوده است. [[ثعالبی]] و دیگران نیز نقل کرده‌اند که «[[امام سجاد]]{{ع}} وقتی از پدرش [[حدیث]] نقل می‌کند، می‌فرماید: «پدرم، [[سید جوانان اهل بهشت]]، برایم [[روایت]] کرده است»<ref>تفسیر الثعلبی، ج۱، ص۱۴۷؛ نثر الدرر، ج۱، ص۲۵۱؛ و ر.ک: اخبار اصبهان، ج۲، ص۱۴۷؛ تاریخ اصبهان، ص۷۳.</ref>.
معنای دوم: این که مقصود از [[شباب]]، [[جوانمردی]] است نه [[جوانی]] به لحاظ سن و سال<ref>التیسیر، ج۱، ص۴۲؛ فیض القدیر، ج۱، ص۱۳۸؛ مجمع البحرین، ج۳، ص٧۲؛ تحفة الأحوذی، ج١٠، ص۱۸۶؛ عقیدة اهل السنة والجماعة، ج۱، ص۳۶۴.</ref>.

برخی از [[عالمان]] [[اهل‌سنت]] گفته‌اند معنای حدیث این است که امام حسن{{ع}} و امام حسین{{ع}} [[سید]] جوانانی هستند که در جوانی از دنیا رفته و [[اهل بهشت]] هستند<ref>شرح سنن ابن‌ماجه، ص۱۱؛ التیسیر، ج۱، ص۳۴ و۱۰۲۷؛ فیض القدیر، ج۳، ص۵۵۰.</ref>. نادرستی این معنا روشن است؛ زیرا امام حسن و امام حسین{{عم}} در جوانی از دنیا نرفته‌اند، مضاف بر این که اگر این معنا مقصود بود، استثناء [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} به این که او [[برتر]] از آنان است، معنا نداشت<ref>المعیار والموازنه، ص۲۰۷-۲۰۸.</ref>.
قولی هم نقل شده که شاید مراد، مقایسه بین ایشان و [[جوانان]] [[بهشتی]] در هنگام [[صدور حدیث]] بوده است<ref>تحفة الاحوذی، ج۱۰، ص۱۸۶.</ref> و برخی پاسخ داده‌اند که حسن و حسین{{عم}} حتی در [[زمان]] فوت [[پیامبر]]{{صل}}، کوچک‌تر از آن بودند که [[جوان]] نامیده شوند<ref>شرح سنن ابن ماجه، ص١٢؛ فیض القدیر، ج٣، ص۵۵۰.</ref>.
نتیجه: لازمه [[برتری امام]] حسن و امام حسین{{عم}} بر اهل بهشت، [[برتری]] آنان بر عموم [[مؤمنان]] و بلکه بر عموم [[پیامبران الهی]] - غیر از [[رسول اکرم]]{{صل}}- است، و از آنجا که پیامبران الهی از [[مقام عصمت]] برخوردار بودند، حدیث مورد بحث بر [[عصمت]] آنان دلالت می‌کند، و بر اساس اینکه [[عصمت]] [[شرط امامت]] است، [[امامت]] آنان نیز [[اثبات]] می‌شود.<ref>[[علی فتحی|فتحی]] و [[وحید لحمی|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]] ج۳، ص ۴۶۰.</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:1224274.jpg|22px]] [[علی فتحی|فتحی]] و [[وحید لحمی|لحمی]]، [[حدیث سیدا شباب اهل الجنه (مقاله)|مقاله «حدیث سیدا شباب اهل الجنه»]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۳ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی، ج۳''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:احادیث نامدار]]

حدیث سیدا شباب اهل الجنه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* مقدمه */

Bahmani در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۹

Bahmani در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۸

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط		{{مدخل مرتبط
	\| موضوع مرتبط =		\| موضوع مرتبط = احادیث امامت
	\| عنوان مدخل =		\| عنوان مدخل =
	\| مداخل مرتبط =		\| مداخل مرتبط =
خط ۷۷:		خط ۷۷:

	[[رده:احادیث نامدار]]		[[رده:احادیث نامدار]]
			[[رده:احادیث امامت]]