حدیث متواتر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Jaafari در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۴

2024-12-29T07:24:02Z

Jaafari در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۲۳

2024-12-29T07:23:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	#[[حدیث حسن]]، از نظر درجه اعتبار پس از صحیح قرار دارد و غالباً به عنوان مؤید و [[شاهد]] بر [[روایت]] صحیح به کار می‌‌‌‌رود. به عبارت دیگر روایت حسن به [[تنهایی]] به عنوان مستند [[حکم شرعی]] یا آموزه [[دینی]] مورد استفاده قرار نمی‌‌‌‌گیرد، مگر آنکه در کنارش روایت یا [[روایات]] صحیحی باشد.		#[[حدیث حسن]]، از نظر درجه اعتبار پس از صحیح قرار دارد و غالباً به عنوان مؤید و [[شاهد]] بر [[روایت]] صحیح به کار می‌‌‌‌رود. به عبارت دیگر روایت حسن به [[تنهایی]] به عنوان مستند [[حکم شرعی]] یا آموزه [[دینی]] مورد استفاده قرار نمی‌‌‌‌گیرد، مگر آنکه در کنارش روایت یا [[روایات]] صحیحی باشد.
	#[[حدیث موثق]]، از نظر رتبه اعتبار پس از حسن قرار دارد. موثق نیز تنها به عنوان مؤید [[روایات صحیح]] به کار می‌‌‌‌رود.		#[[حدیث موثق]]، از نظر رتبه اعتبار پس از حسن قرار دارد. موثق نیز تنها به عنوان مؤید [[روایات صحیح]] به کار می‌‌‌‌رود.
	#روایت ضعیف نیز غیر معتبر و غیر قابل عمل است مگر آنکه متن آن به رغم [[ضعف]] سندی موافق کتاب یا سنت یا عقل و... باشد. این امر بیشتر در روایات [[معارف]] و [[تفسیر قرآن]] صادق است؛ زیرا بسیاری از روایات رسیده در این زمینه از نظر سندی دچار ضعف سندی‌اند، اما با این حال به خاطر موافقت متن آنها با [[ادله]] قطعی مورد پذیرش و عمل قرار می‌‌‌‌گیرند.<ref>حدیث‌شناسی ۲، علی نصیری، ص۴۶؛ نیز ر. ک: اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۵۳ - ۵۴</ref><ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی (~~کتاب~~)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>		#روایت ضعیف نیز غیر معتبر و غیر قابل عمل است مگر آنکه متن آن به رغم [[ضعف]] سندی موافق کتاب یا سنت یا عقل و... باشد. این امر بیشتر در روایات [[معارف]] و [[تفسیر قرآن]] صادق است؛ زیرا بسیاری از روایات رسیده در این زمینه از نظر سندی دچار ضعف سندی‌اند، اما با این حال به خاطر موافقت متن آنها با [[ادله]] قطعی مورد پذیرش و عمل قرار می‌‌‌‌گیرند.<ref>حدیث‌شناسی ۲، علی نصیری، ص۴۶؛ نیز ر. ک: اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۵۳ - ۵۴</ref><ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

	== منابع ==		== منابع ==

Jaafari در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۲۸

2024-12-29T05:28:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط \| موضوع مرتبط = حدیث \| عنوان مدخل = \| مداخل مرتبط = \| پرسش مرتبط = }}

	==[[خبر متواتر]] و واحد==		==[[خبر متواتر]] و واحد==
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

			[[رده:حدیث]]

Jaafari: /* منابع */

2024-12-29T05:24:00Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۵۴
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{منابع}}		{{منابع}}
	# [[پرونده:~~9030760879~~.jpg\|22px]] [[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی (مقاله)\|'''اصطلاحات حدیثی''']]		# [[پرونده:11134.jpg\|22px]] [[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|'''اصطلاحات حدیثی''']]
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

	== پانویس ==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

Jaafari: صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==خبر متواتر و واحد== حدیث از نظر «تعداد راویان» در هر طبقه، به متواتر و واحد تقسیم می‌‌‌‌گردد: واژه متواتر از ریشه «وتر» به معنای واحد است و «تواتر» به معنای...» ایجاد کرد

2024-12-26T07:28:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==خبر متواتر و واحد== حدیث از نظر «تعداد راویان» در هر طبقه، به متواتر و واحد تقسیم می‌‌‌‌گردد: واژه متواتر از ریشه «وتر» به معنای واحد است و «تواتر» به معنای...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}

==[[خبر متواتر]] و واحد==
[[حدیث]] از نظر «تعداد [[راویان]]» در هر طبقه، به [[متواتر]] و واحد تقسیم می‌‌‌‌گردد: واژه متواتر از ریشه «[[وتر]]» به معنای واحد است و «[[تواتر]]» به معنای پی در پی یا یکی پس از دیگری است. «تترا» در ایه شریفه {{متن قرآن|ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا...}}<ref>«سپس پیامبران خویش را پی‌درپی فرستادیم» سوره مؤمنون، آیه ۴۴.</ref> به همین معناست.<ref>مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ص۸۵۳.</ref>
[[روایت متواتر]] در اصطلاح «خبری است که سلسله راویان آن در هر طبقه به‌اندازه‌ای باشند که امکان توافق آنان برکذب به طور عادی محال باشد و خبر آنها موجب [[علم]] گردد». <ref>مقباس الهدایه، عبدالله مامقانی، ج۱، ص۸۹ – ۹۰؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۸.</ref>
[[روایات متواتر]] گرچه کم هستند اما غالباً بیانگر محتوا و خبر مهمی‌اند؛ مانند: [[روایت]] [[غدیر]] که تنها در طبقه [[صحابه]] بیش از ۱۰۰ نفر آن را روایت نموده‌اند.

==اقسام خبر متواتر==
متواتر از یک نظر به «[[تواتر لفظی]] و [[معنوی]]» تقسیم می‌‌‌‌شود:

متواتر لفظی آن است که «همه راویان مضمون آن را با الفاظ واحدی نقل کنند».<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۱۵.</ref> مثل حدیث «من [[کذب]] علیّ متعمّدا فلیتبوّء مقعده من النار». <ref>کافی، شیخ کلینی، ج۱، ص۶۲.</ref> که جمع کثیری از صحابه این حدیث را نقل کرده‌اند و شمار آنان را از چهل تا حدود شصت نفر دانسته‌اند.<ref>الرعایه فی علم الدرایه، ص۲۹.</ref>
متواتر معنوی آن است که «همه راویان مضمون واحدی را با عبارات مختلف نقل کنند که تطابق در آن معنا با دلالت تضمنی یا التزامی دانسته شود». <ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۱۵.</ref>

برای [[حدیث متواتر]] تقسیم دیگری نیز وجود دارد و آن «تواتر تفصیلی و اجمالی» است. تواتر تفصیلی شامل تواتر لفظی و معنوی می‌‌‌‌باشد، اما [[تواتر اجمالی]] در صورتی است که چند روایت در یک موضوع وارد شود و از نظر دلالت همسان نباشد ولی آن [[روایات]] از قدر مشترک برخوردار باشند که از مجموع آنها به صدور یکی از آنها قطع حاصل شود، مانند [[اخبار]] [[روایت]] شده در مورد [[حجیت خبر واحد]].<ref>علم الدرایه تطبیقی، سیدرضا مودب، ص۳۷؛ نیز مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۱۵.</ref>
خبر واحد «روایتی است که [[راویان]] آن در تمامی طبقات به حد [[تواتر]] نرسیده باشد». <ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۲۵؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۹.</ref> اینگونه [[روایات]] به [[تنهایی]] مفید [[علم]] نیستند، بلکه با کمک قرائن دیگر می‌‌‌‌توان [[حجیت]] آنها را به [[اثبات]] رساند. از این رو اگر روایتی در چند طبقه به حد تواتر برسد اما تنها در یک طبقه به تواتر نرسیده باشد، [[متواتر]] نبوده و خبر واحد به شمار می‌‌‌‌آید؛ زیرا نتیجه تابع اخص مقدمات است.

==مراتب اقسام چهارگانه [[حدیث]]==
اقسام پیش گفته از نظر درجه اعتبار و [[مقبولیت]] بدین ترتیب‌اند:
#حدیث صحیح، تنها [[حدیثی]] است که به طور مطلق معتبر و قابل عمل است مگر آنکه به رغم [[صحت سند]]، متن آن با [[دلیل قطعی]] همچون [[نص قرآن]]، [[سنت]] [[متواتر]]، [[عقل]] [[قطعی]] و... مخالف باشد.
#[[حدیث حسن]]، از نظر درجه اعتبار پس از صحیح قرار دارد و غالباً به عنوان مؤید و [[شاهد]] بر [[روایت]] صحیح به کار می‌‌‌‌رود. به عبارت دیگر روایت حسن به [[تنهایی]] به عنوان مستند [[حکم شرعی]] یا آموزه [[دینی]] مورد استفاده قرار نمی‌‌‌‌گیرد، مگر آنکه در کنارش روایت یا [[روایات]] صحیحی باشد.
#[[حدیث موثق]]، از نظر رتبه اعتبار پس از حسن قرار دارد. موثق نیز تنها به عنوان مؤید [[روایات صحیح]] به کار می‌‌‌‌رود.
#روایت ضعیف نیز غیر معتبر و غیر قابل عمل است مگر آنکه متن آن به رغم [[ضعف]] سندی موافق کتاب یا سنت یا عقل و... باشد. این امر بیشتر در روایات [[معارف]] و [[تفسیر قرآن]] صادق است؛ زیرا بسیاری از روایات رسیده در این زمینه از نظر سندی دچار ضعف سندی‌اند، اما با این حال به خاطر موافقت متن آنها با [[ادله]] قطعی مورد پذیرش و عمل قرار می‌‌‌‌گیرند.<ref>حدیث‌شناسی ۲، علی نصیری، ص۴۶؛ نیز ر. ک: اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۵۳ - ۵۴</ref><ref>[[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی (کتاب)|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی (مقاله)|'''اصطلاحات حدیثی''']]
{{پایان منابع}}

== پانویس ==
{{پانویس}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۵۴
خط ۴:		خط ۴:
	[[حدیث]] از نظر «تعداد [[راویان]]» در هر طبقه، به [[متواتر]] و واحد تقسیم می‌‌‌‌گردد: واژه متواتر از ریشه «[[وتر]]» به معنای واحد است و «[[تواتر]]» به معنای پی در پی یا یکی پس از دیگری است. «تترا» در ایه شریفه {{متن قرآن\|ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا...}}<ref>«سپس پیامبران خویش را پی‌درپی فرستادیم» سوره مؤمنون، آیه ۴۴.</ref> به همین معناست.<ref>مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ص۸۵۳.</ref>		[[حدیث]] از نظر «تعداد [[راویان]]» در هر طبقه، به [[متواتر]] و واحد تقسیم می‌‌‌‌گردد: واژه متواتر از ریشه «[[وتر]]» به معنای واحد است و «[[تواتر]]» به معنای پی در پی یا یکی پس از دیگری است. «تترا» در ایه شریفه {{متن قرآن\|ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا...}}<ref>«سپس پیامبران خویش را پی‌درپی فرستادیم» سوره مؤمنون، آیه ۴۴.</ref> به همین معناست.<ref>مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهانی، ص۸۵۳.</ref>
	[[روایت متواتر]] در اصطلاح «خبری است که سلسله راویان آن در هر طبقه به‌اندازه‌ای باشند که امکان توافق آنان برکذب به طور عادی محال باشد و خبر آنها موجب [[علم]] گردد». <ref>مقباس الهدایه، عبدالله مامقانی، ج۱، ص۸۹ – ۹۰؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۸.</ref>		[[روایت متواتر]] در اصطلاح «خبری است که سلسله راویان آن در هر طبقه به‌اندازه‌ای باشند که امکان توافق آنان برکذب به طور عادی محال باشد و خبر آنها موجب [[علم]] گردد». <ref>مقباس الهدایه، عبدالله مامقانی، ج۱، ص۸۹ – ۹۰؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۸.</ref>
	[[روایات متواتر]] گرچه کم هستند اما غالباً بیانگر محتوا و خبر مهمی‌اند؛ مانند: [[روایت]] [[غدیر]] که تنها در طبقه [[صحابه]] بیش از ۱۰۰ نفر آن را روایت نموده‌اند.		[[روایات متواتر]] گرچه کم هستند اما غالباً بیانگر محتوا و خبر مهمی‌اند؛ مانند: [[روایت]] [[غدیر]] که تنها در طبقه [[صحابه]] بیش از ۱۰۰ نفر آن را روایت نموده‌اند.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

	==اقسام خبر متواتر==		==اقسام خبر متواتر==
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	برای [[حدیث متواتر]] تقسیم دیگری نیز وجود دارد و آن «تواتر تفصیلی و اجمالی» است. تواتر تفصیلی شامل تواتر لفظی و معنوی می‌‌‌‌باشد، اما [[تواتر اجمالی]] در صورتی است که چند روایت در یک موضوع وارد شود و از نظر دلالت همسان نباشد ولی آن [[روایات]] از قدر مشترک برخوردار باشند که از مجموع آنها به صدور یکی از آنها قطع حاصل شود، مانند [[اخبار]] [[روایت]] شده در مورد [[حجیت خبر واحد]].<ref>علم الدرایه تطبیقی، سیدرضا مودب، ص۳۷؛ نیز مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۱۵.</ref>		برای [[حدیث متواتر]] تقسیم دیگری نیز وجود دارد و آن «تواتر تفصیلی و اجمالی» است. تواتر تفصیلی شامل تواتر لفظی و معنوی می‌‌‌‌باشد، اما [[تواتر اجمالی]] در صورتی است که چند روایت در یک موضوع وارد شود و از نظر دلالت همسان نباشد ولی آن [[روایات]] از قدر مشترک برخوردار باشند که از مجموع آنها به صدور یکی از آنها قطع حاصل شود، مانند [[اخبار]] [[روایت]] شده در مورد [[حجیت خبر واحد]].<ref>علم الدرایه تطبیقی، سیدرضا مودب، ص۳۷؛ نیز مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۱۵.</ref>
	خبر واحد «روایتی است که [[راویان]] آن در تمامی طبقات به حد [[تواتر]] نرسیده باشد». <ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۲۵؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۹.</ref> اینگونه [[روایات]] به [[تنهایی]] مفید [[علم]] نیستند، بلکه با کمک قرائن دیگر می‌‌‌‌توان [[حجیت]] آنها را به [[اثبات]] رساند. از این رو اگر روایتی در چند طبقه به حد تواتر برسد اما تنها در یک طبقه به تواتر نرسیده باشد، [[متواتر]] نبوده و خبر واحد به شمار می‌‌‌‌آید؛ زیرا نتیجه تابع اخص مقدمات است.		خبر واحد «روایتی است که [[راویان]] آن در تمامی طبقات به حد [[تواتر]] نرسیده باشد». <ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۱۲۵؛ الرعایه فی علم الدرایه، شهید ثانی، ص۲۹.</ref> اینگونه [[روایات]] به [[تنهایی]] مفید [[علم]] نیستند، بلکه با کمک قرائن دیگر می‌‌‌‌توان [[حجیت]] آنها را به [[اثبات]] رساند. از این رو اگر روایتی در چند طبقه به حد تواتر برسد اما تنها در یک طبقه به تواتر نرسیده باشد، [[متواتر]] نبوده و خبر واحد به شمار می‌‌‌‌آید؛ زیرا نتیجه تابع اخص مقدمات است.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

	==مراتب اقسام چهارگانه [[حدیث]]==		==مراتب اقسام چهارگانه [[حدیث]]==
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	#[[حدیث حسن]]، از نظر درجه اعتبار پس از صحیح قرار دارد و غالباً به عنوان مؤید و [[شاهد]] بر [[روایت]] صحیح به کار می‌‌‌‌رود. به عبارت دیگر روایت حسن به [[تنهایی]] به عنوان مستند [[حکم شرعی]] یا آموزه [[دینی]] مورد استفاده قرار نمی‌‌‌‌گیرد، مگر آنکه در کنارش روایت یا [[روایات]] صحیحی باشد.		#[[حدیث حسن]]، از نظر درجه اعتبار پس از صحیح قرار دارد و غالباً به عنوان مؤید و [[شاهد]] بر [[روایت]] صحیح به کار می‌‌‌‌رود. به عبارت دیگر روایت حسن به [[تنهایی]] به عنوان مستند [[حکم شرعی]] یا آموزه [[دینی]] مورد استفاده قرار نمی‌‌‌‌گیرد، مگر آنکه در کنارش روایت یا [[روایات]] صحیحی باشد.
	#[[حدیث موثق]]، از نظر رتبه اعتبار پس از حسن قرار دارد. موثق نیز تنها به عنوان مؤید [[روایات صحیح]] به کار می‌‌‌‌رود.		#[[حدیث موثق]]، از نظر رتبه اعتبار پس از حسن قرار دارد. موثق نیز تنها به عنوان مؤید [[روایات صحیح]] به کار می‌‌‌‌رود.
	#روایت ضعیف نیز غیر معتبر و غیر قابل عمل است مگر آنکه متن آن به رغم [[ضعف]] سندی موافق کتاب یا سنت یا عقل و... باشد. این امر بیشتر در روایات [[معارف]] و [[تفسیر قرآن]] صادق است؛ زیرا بسیاری از روایات رسیده در این زمینه از نظر سندی دچار ضعف سندی‌اند، اما با این حال به خاطر موافقت متن آنها با [[ادله]] قطعی مورد پذیرش و عمل قرار می‌‌‌‌گیرند.<ref>حدیث‌شناسی ۲، علی نصیری، ص۴۶؛ نیز ر. ک: اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۵۳ - ۵۴</ref><ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>		#روایت ضعیف نیز غیر معتبر و غیر قابل عمل است مگر آنکه متن آن به رغم [[ضعف]] سندی موافق کتاب یا سنت یا عقل و... باشد. این امر بیشتر در روایات [[معارف]] و [[تفسیر قرآن]] صادق است؛ زیرا بسیاری از روایات رسیده در این زمینه از نظر سندی دچار ضعف سندی‌اند، اما با این حال به خاطر موافقت متن آنها با [[ادله]] قطعی مورد پذیرش و عمل قرار می‌‌‌‌گیرند.<ref>حدیث‌شناسی ۲، علی نصیری، ص۴۶؛ نیز ر. ک: اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۵۳ - ۵۴</ref>.<ref>[[علی رضا کمالی\|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۲ (مقاله)\|اصطلاحات حدیثی]]</ref>

	== منابع ==		== منابع ==