حدیث کساء در علوم حدیث - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani: /* پانویس */

2025-01-15T08:41:29Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۱
خط ۳۳۷:		خط ۳۳۷:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	[[رده:~~احادیث نامدار~~]]		[[رده:حدیث کساء]]

Jaafari در ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۰۵

2024-12-15T06:05:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{مدخل مرتبط\| موضوع مرتبط = حدیث کساء\| عنوان مدخل = حدیث کساء\| مداخل مرتبط = [[حدیث کساء در علوم حدیث]] - [[حدیث کساء در معارف و سیره نبوی]]\| پرسش مرتبط = }}		{{مدخل مرتبط
			\| موضوع مرتبط = حدیث کساء
			\| عنوان مدخل = حدیث کساء
			\| مداخل مرتبط = [[حدیث کساء در علوم حدیث]] - [[حدیث کساء در کلام اسلامی]] - [[حدیث کساء در معارف و سیره نبوی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	== مقدمه==		== مقدمه==

Msadeq: /* گونه‌های اعتبارسنجی حدیث */

2023-12-19T04:56:32Z

گونه‌های اعتبارسنجی حدیث

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۶
خط ۱۸۱:		خط ۱۸۱:
	از منظر دیدگاه اول، هیچ قرینه و نشانه ای جز [[درستی]] سند وثاقت نمی‌آورد و غیر از سند راهی برای سنجه اعتبار [[روایت]] وجود ندارد. بنا بر این مبنا، حتی وجود یک [[راوی]] [[ضعیف]] در سند، روایت را از درجه اعتبار ساقط می‌کند<ref>ر.ک: برزگر، مهدی، «ملاک پذیرش خبر و تأملی بر دیدگاه آیت‌الله خویی»، فصلنامه فقه، شماره ۶۸، ص۹۸؛ ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>. [[شهید ثانی]]، [[محقق اردبیلی]]، شیخ [[حسن عاملی]]، [[سید محمد عاملی]] و از معاصران [[سید ابوالقاسم خویی]] سرآمد شخصیت‌های [[مکتب]] سندی‌اند<ref>نک: ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>. اما در دیدگاه دوم معیار و تراز عمل به حدیث، [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] است و قوت سند یکی از راه‌های رسیدن به [[وثاقت]] است. بنابراین در صورت [[ضعف سند]]، به کمک قرینه‌ها و نشانه‌های همراه با [[حدیث]] می‌‌توان به وثاقت آن دست یافت<ref>نک: برزگر، مهدی، «ملاک پذیرش خبر و تأملی بر دیدگاه آیت‌الله خویی»، فصلنامه فقه، شماره ۶۸، ص۹۸؛ ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>.		از منظر دیدگاه اول، هیچ قرینه و نشانه ای جز [[درستی]] سند وثاقت نمی‌آورد و غیر از سند راهی برای سنجه اعتبار [[روایت]] وجود ندارد. بنا بر این مبنا، حتی وجود یک [[راوی]] [[ضعیف]] در سند، روایت را از درجه اعتبار ساقط می‌کند<ref>ر.ک: برزگر، مهدی، «ملاک پذیرش خبر و تأملی بر دیدگاه آیت‌الله خویی»، فصلنامه فقه، شماره ۶۸، ص۹۸؛ ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>. [[شهید ثانی]]، [[محقق اردبیلی]]، شیخ [[حسن عاملی]]، [[سید محمد عاملی]] و از معاصران [[سید ابوالقاسم خویی]] سرآمد شخصیت‌های [[مکتب]] سندی‌اند<ref>نک: ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>. اما در دیدگاه دوم معیار و تراز عمل به حدیث، [[اطمینان]] به صدور آن از [[معصوم]] است و قوت سند یکی از راه‌های رسیدن به [[وثاقت]] است. بنابراین در صورت [[ضعف سند]]، به کمک قرینه‌ها و نشانه‌های همراه با [[حدیث]] می‌‌توان به وثاقت آن دست یافت<ref>نک: برزگر، مهدی، «ملاک پذیرش خبر و تأملی بر دیدگاه آیت‌الله خویی»، فصلنامه فقه، شماره ۶۸، ص۹۸؛ ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>.

	~~آقا~~ [[جمال خوانساری]]، [[علامه کرکی]]، [[محمد تقی مجلسی]]، [[علامه مجلسی]]، [[شیخ بهایی]]، [[وحید بهبهانی]]، [[بحر العلوم]]، [[نراقی]]، [[میرزای قمی]]، [[شیخ انصاری]]، [[صاحب جواهر]]، [[صاحب ریاض]]، حاج آقا [[رضا همدانی]]، آقای [[بروجردی]] و [[امام خمینی]] از برجسته‌ترین [[اندیشمندان]] [[مکتب]] [[وثاقت صدوری]] هستند<ref>ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>.		[[آقا جمال خوانساری]]، [[علامه کرکی]]، [[محمد تقی مجلسی]]، [[علامه مجلسی]]، [[شیخ بهایی]]، [[وحید بهبهانی]]، [[بحر العلوم]]، [[نراقی]]، [[میرزای قمی]]، [[شیخ انصاری]]، [[صاحب جواهر]]، [[صاحب ریاض]]، حاج آقا [[رضا همدانی]]، آقای [[بروجردی]] و [[امام خمینی]] از برجسته‌ترین [[اندیشمندان]] [[مکتب]] [[وثاقت صدوری]] هستند<ref>ربانی بیرجندی، محمدحسن، «وثوق صدوری و وثوق سندی و دیدگاه‌ها»، فصلنامه فقه، شماره ۱۹ و ۲۰، ص۱۴۸.</ref>.

	به دو دلیل دیدگاه دوم یعنی وثاقت صدوری مورد پذیرش است:		به دو دلیل دیدگاه دوم یعنی وثاقت صدوری مورد پذیرش است:

Msadeq در ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۴:۵۰

2023-12-19T04:50:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۲۰
خط ۱۷۲:		خط ۱۷۲:
	\|}		\|}

	چنانکه در جدول بالا نیز ذکر شده، علاوه بر روایات [[شأن نزول آیه~~]] [[~~تطهیر]]، [[حضرت رسول]]{{صل}} هنگام [[واقعه مباهله]] نیز قبل از مباهله نمودن [[نجرانیان]]، به وسیله کساء، [[حضرت فاطمه زهرا]]{{س}}، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} را می‌پوشانند <ref>کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۸۷؛ مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، ص۱۱۵.</ref> و اصطلاح حدیث کساء به این واقعه نیز نسبت داده می‌شود؛ چراکه حضرت با این [[رفتار]] در حال معرفی مصادیق [[اصحاب کساء]] بودند.		چنانکه در جدول بالا نیز ذکر شده، علاوه بر روایات [[شأن نزول آیه تطهیر]]، [[حضرت رسول]]{{صل}} هنگام [[واقعه مباهله]] نیز قبل از مباهله نمودن [[نجرانیان]]، به وسیله کساء، [[حضرت فاطمه زهرا]]{{س}}، [[حضرت علی]]{{ع}}، [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} را می‌پوشانند <ref>کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۸۷؛ مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، ص۱۱۵.</ref> و اصطلاح حدیث کساء به این واقعه نیز نسبت داده می‌شود؛ چراکه حضرت با این [[رفتار]] در حال معرفی مصادیق [[اصحاب کساء]] بودند.

	به علت وجود [[راویان]] متفاوت، توصیف‌های متفاوت از نوع کساء<ref>{{متن حدیث\|مِرْطٌ مُرَحَّلٌ مِنْ شَعْرٍ أَسْوَدَ}} (حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۶)؛ {{متن حدیث\|كِسَاءٌ خَيْبَرِيٌّ}}. (حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص۲۲۹)</ref>، نحوه [[اجتماع]] [[اصحاب]] ذیل کساء<ref>{{متن حدیث\|... حَتَّى دَخَلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فَأَقْعَدَهُمَا [وَ أقعدهما] فِي حَجْرِهِ وَ [جَلَسَ] عَلِيٌّ عَنْ يَمِينِهِ وَ جَلَسَتْ فَاطِمَةُ عَنْ يَسَارِهِ...}} (کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۵)؛ {{متن حدیث\|... فَجَلَسَ عَلِيٌّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ جَلَسَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ عَنْ يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ وَ أَجْلَسَ فَاطِمَةَ خَلْفَهُ...}} (کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۴)؛ {{متن حدیث\|عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً، وَ حُسَيْناً، فَجَعَلَ حَسَناً عَنْ يَمِينِهِ وَ حُسَيْناً عَنْ يَسَارِهِ وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ تُجَاهَهُمْ ثُمَّ غَشَّاهُمْ بِكِسَاءٍ خَيْبَرِيٍّ}}. (حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۳)</ref> و مکان‌های مختلفی که ذکر شده<ref>مکان‌هایی مانند خانه ام سلمه (نک: مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۳۵، ص۲۲۸)؛ خانه حضرت زهرا{{س}} (نک: ابن أبی‌شیبه، مصنف فی الاحادیث و الآثار ابن أبی‌شیبه، ج۶، ص۳۷۰) و «روایت جابر بن عبدالله انصاری» (بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الائمة الاثنی‌عشر{{عم}}، ج۱۱، ص۹۳۳)؛ خانه صفیه (نک: نیشابوری، الحاکم، المستدرک، ج۳، ص۱۴۸)؛ خانه زینب (نک: حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۳).</ref> می‌‌توان گفت این [[حدیث شریف]] در زمان‌های متفاوتی تکرار شده است. همچنان که [[طبری]] [[معتقد]] است وجود [[اختلاف]] در کیفیت گرد آمدن ایشان، وصفهای گوناگون از کساء، کیفیت دعای آن حضرت و پاسخ ایشان به [[ام سلمه]]... همگی دلیل بر تکرار این عمل در [[خانه]] ام سلمه است<ref>طبری، محب الدین، ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی، ص۲۲.</ref>. [[ابن حجر]] نیز طبری را [[تأیید]] می‌کند و میافزاید که گفتار طبری مؤید آن است که آنچه [[روایت]] شده آن حضرت نیز در [[خانه فاطمه]] در [[حق]] آنان بیان نموده<ref>هیثمی، ابن حجر، مجمع الزوائد، ج۲، ص۴۲۴.</ref> که بر اساس روایت نقل شده از جابر، این جریان در [[خانه حضرت فاطمه]]{{س}} هم رخ داده و [[روایات]] [[واثلة بن اسقع]]<ref>«آنچه باعث شد واثله سعادت حضور در خانه حضرت فاطمه{{س}} و در جمع اصحاب کساء را پیدا کند این بود که وی مدت سه سال افتخار خدمتگزاری خاندان رسالت را داشت» (مهدی‌پور، علی‌اکبر، حدیث ثقلین با دو قرائت، ص۸۶).</ref>، تنها کسی که در [[روایات اهل سنت]] غیر از [[همسران پیامبر]] هنگام صدور [[حدیث کساء]] در [[خانه حضرت زهرا]]{{س}} حضور داشته است، نیز آن را تثبیت و [[تأیید]] می‌کند<ref>ر.ک: نیشابوری، الحاکم، المستدرک، ج۲، ص۴۵۱.</ref>. البته از منظر صاحب [[الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء (کتاب)\|الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء]]{{س}}، تکرار حدیث کساء [[قطعی]] است تا جایی که [[علما]] از تکرار آن، تکرار [[نزول]] [[آیه تطهیر]] را احتمال دادهاند؛ ولی صحیح این است که [[آیه]] یک بار نازل شده اما حدیث کساء به علت اهمیت فوقالعاده آن همراه با آیه تکرار شده است تا با نهادینه شدن واقعه کساء [[شبهه]] کجاندیشان دفع شود<ref>نک: شرف الدین موسوی، سید عبدالحسین، الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء{{س}} و عقیلة الوحی، ص۳۸.</ref>.<ref>[[محمد هادی منصوری\|منصوری]] و [[آمنه قریب دوست\|قریب دوست]]، [[اعتبارسنجی حدیث کساء (مقاله)\|اعتبارسنجی حدیث کساء]]، [[حدیث پژوهی (نشریه)\|دوفصلنامه حدیث پژوهی]].</ref>		به علت وجود [[راویان]] متفاوت، توصیف‌های متفاوت از نوع کساء<ref>{{متن حدیث\|مِرْطٌ مُرَحَّلٌ مِنْ شَعْرٍ أَسْوَدَ}} (حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۶)؛ {{متن حدیث\|كِسَاءٌ خَيْبَرِيٌّ}}. (حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص۲۲۹)</ref>، نحوه [[اجتماع]] [[اصحاب]] ذیل کساء<ref>{{متن حدیث\|... حَتَّى دَخَلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} فَأَقْعَدَهُمَا [وَ أقعدهما] فِي حَجْرِهِ وَ [جَلَسَ] عَلِيٌّ عَنْ يَمِينِهِ وَ جَلَسَتْ فَاطِمَةُ عَنْ يَسَارِهِ...}} (کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۵)؛ {{متن حدیث\|... فَجَلَسَ عَلِيٌّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ جَلَسَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ عَنْ يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ وَ أَجْلَسَ فَاطِمَةَ خَلْفَهُ...}} (کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۴)؛ {{متن حدیث\|عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ وَ حَسَناً، وَ حُسَيْناً، فَجَعَلَ حَسَناً عَنْ يَمِينِهِ وَ حُسَيْناً عَنْ يَسَارِهِ وَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ تُجَاهَهُمْ ثُمَّ غَشَّاهُمْ بِكِسَاءٍ خَيْبَرِيٍّ}}. (حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۳)</ref> و مکان‌های مختلفی که ذکر شده<ref>مکان‌هایی مانند خانه ام سلمه (نک: مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۳۵، ص۲۲۸)؛ خانه حضرت زهرا{{س}} (نک: ابن أبی‌شیبه، مصنف فی الاحادیث و الآثار ابن أبی‌شیبه، ج۶، ص۳۷۰) و «روایت جابر بن عبدالله انصاری» (بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، مدینة معاجز الائمة الاثنی‌عشر{{عم}}، ج۱۱، ص۹۳۳)؛ خانه صفیه (نک: نیشابوری، الحاکم، المستدرک، ج۳، ص۱۴۸)؛ خانه زینب (نک: حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ج۲، ص۵۳).</ref> می‌‌توان گفت این [[حدیث شریف]] در زمان‌های متفاوتی تکرار شده است. همچنان که [[طبری]] [[معتقد]] است وجود [[اختلاف]] در کیفیت گرد آمدن ایشان، وصفهای گوناگون از کساء، کیفیت دعای آن حضرت و پاسخ ایشان به [[ام سلمه]]... همگی دلیل بر تکرار این عمل در [[خانه]] ام سلمه است<ref>طبری، محب الدین، ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی، ص۲۲.</ref>. [[ابن حجر]] نیز طبری را [[تأیید]] می‌کند و میافزاید که گفتار طبری مؤید آن است که آنچه [[روایت]] شده آن حضرت نیز در [[خانه فاطمه]] در [[حق]] آنان بیان نموده<ref>هیثمی، ابن حجر، مجمع الزوائد، ج۲، ص۴۲۴.</ref> که بر اساس روایت نقل شده از جابر، این جریان در [[خانه حضرت فاطمه]]{{س}} هم رخ داده و [[روایات]] [[واثلة بن اسقع]]<ref>«آنچه باعث شد واثله سعادت حضور در خانه حضرت فاطمه{{س}} و در جمع اصحاب کساء را پیدا کند این بود که وی مدت سه سال افتخار خدمتگزاری خاندان رسالت را داشت» (مهدی‌پور، علی‌اکبر، حدیث ثقلین با دو قرائت، ص۸۶).</ref>، تنها کسی که در [[روایات اهل سنت]] غیر از [[همسران پیامبر]] هنگام صدور [[حدیث کساء]] در [[خانه حضرت زهرا]]{{س}} حضور داشته است، نیز آن را تثبیت و [[تأیید]] می‌کند<ref>ر.ک: نیشابوری، الحاکم، المستدرک، ج۲، ص۴۵۱.</ref>. البته از منظر صاحب [[الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء (کتاب)\|الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء]]{{س}}، تکرار حدیث کساء [[قطعی]] است تا جایی که [[علما]] از تکرار آن، تکرار [[نزول]] [[آیه تطهیر]] را احتمال دادهاند؛ ولی صحیح این است که [[آیه]] یک بار نازل شده اما حدیث کساء به علت اهمیت فوقالعاده آن همراه با آیه تکرار شده است تا با نهادینه شدن واقعه کساء [[شبهه]] کجاندیشان دفع شود<ref>نک: شرف الدین موسوی، سید عبدالحسین، الکلمة الغراء فی تفضیل الزهراء{{س}} و عقیلة الوحی، ص۳۸.</ref>.<ref>[[محمد هادی منصوری\|منصوری]] و [[آمنه قریب دوست\|قریب دوست]]، [[اعتبارسنجی حدیث کساء (مقاله)\|اعتبارسنجی حدیث کساء]]، [[حدیث پژوهی (نشریه)\|دوفصلنامه حدیث پژوهی]].</ref>

Msadeq: /* حدیث کساء */

2023-12-19T04:48:39Z

حدیث کساء

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۸
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	=== حدیث کساء===		=== حدیث کساء===
	مراد از حدیث کساء، ماجرای بر سر کشاندن و پوشاندن کساء توسط [[پیامبر]] بر ~~خویشتن و~~ [[~~حسنین~~]] و [[علی بن ابی طالب]] و [[فاطمه زهرا]]{{عم}} و سخنانی است که حضرت در قالب [[دعا]] در این هنگام بیان فرمودند و مصادیق [[خمسه طیبه]] را تعیین کردند. به دلیل کاربست واژه کساء، این [[روایت]] که گونه‌های متعدد و نقل مختلفی دارد، به [[حدیث کساء]] معروف است. زنده نگاه داشتن اصطلاح «[[اصحاب کساء]]»، «[[آل عبا]]» و... در [[سیره معصومان]]{{عم}} مشهود است و منابع متعدد [[تاریخی]] و [[روایی]] از اهتمام فراوان [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}}<ref>هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، ج۲، ص۶۴۶.</ref> به [[حفظ]] و تبیین آن حکایت دارد. از این رو حدیث کساء به طرق مختلفی در بیشتر [[منابع اهل سنت]] وجود دارد<ref>ر.ک: حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ص۱۸ - ۱۴۱ (برخی اسانید)؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج۵، ص۱۹۶ – ۲۰۰؛ زمخشری، محمود، الکشاف، ج۱، ص۳۶۹؛ فخرالدین رازی، ابو عبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج۸، ص۲۴۷؛ هیثمی، ابن حجر، مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۶۷ - ۱۶۸؛ ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند الامام احمد بن حنبل، ج۴۴، ص۱۱۸ – ۱۱۹؛ ترمذی، محمد بن عیسی، الجامع الصحیح (سنن الترمذی)، ج۵، ص۱۹۲، ۴۷۹ و ۵۱۲؛ نسائی، احمد بن علی، السنن الکبری، ج۵، ص۱۱۳؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۲۰۳ - ۲۰۷؛ ج۱۴، ص۱۳۸ - ۱۴۴؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۳، ص۶۰۷ و....</ref>. و همچنین این [[حدیث]] در منابع [[شیعی]] با طرق گوناگون آمده است<ref>قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۱۹۳؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۲ - ۳۴۰؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص۷۲؛ ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج۲، ص۵۶۱؛ همو، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۷۸؛ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص۳۶۸، ۵۵۹ و ۵۶۵؛ طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی أهل اللجاج، ج۱، ص۱۴۸؛ ابن بطریق، یحیی بن حسن، عمدة عیون صحاح الاخبار فی مناقب إمام الابرار، ص۳۲ - ۴۶؛ ابن طاووس، سعد السعود للنفوس منضود، ص۱۰۶ و ۲۰۴؛ همو، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف، ج۱، ص۱۲۳ – ۱۲۹؛ حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص۲۲۹.</ref>.		مراد از حدیث کساء، ماجرای بر سر کشاندن و پوشاندن کساء توسط [[پیامبر]] بر خویشتن، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[علی بن ابی طالب]] و [[فاطمه زهرا]]{{عم}} و سخنانی است که حضرت در قالب [[دعا]] در این هنگام بیان فرمودند و مصادیق [[خمسه طیبه]] را تعیین کردند. به دلیل کاربست واژه کساء، این [[روایت]] که گونه‌های متعدد و نقل مختلفی دارد، به [[حدیث کساء]] معروف است. زنده نگاه داشتن اصطلاح «[[اصحاب کساء]]»، «[[آل عبا]]» و... در [[سیره معصومان]]{{عم}} مشهود است و منابع متعدد [[تاریخی]] و [[روایی]] از اهتمام فراوان [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}}<ref>هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس، ج۲، ص۶۴۶.</ref> به [[حفظ]] و تبیین آن حکایت دارد. از این رو حدیث کساء به طرق مختلفی در بیشتر [[منابع اهل سنت]] وجود دارد<ref>ر.ک: حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل، ص۱۸ - ۱۴۱ (برخی اسانید)؛ سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج۵، ص۱۹۶ – ۲۰۰؛ زمخشری، محمود، الکشاف، ج۱، ص۳۶۹؛ فخرالدین رازی، ابو عبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج۸، ص۲۴۷؛ هیثمی، ابن حجر، مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۶۷ - ۱۶۸؛ ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند الامام احمد بن حنبل، ج۴۴، ص۱۱۸ – ۱۱۹؛ ترمذی، محمد بن عیسی، الجامع الصحیح (سنن الترمذی)، ج۵، ص۱۹۲، ۴۷۹ و ۵۱۲؛ نسائی، احمد بن علی، السنن الکبری، ج۵، ص۱۱۳؛ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۳، ص۲۰۳ - ۲۰۷؛ ج۱۴، ص۱۳۸ - ۱۴۴؛ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۳، ص۶۰۷ و....</ref>. و همچنین این [[حدیث]] در منابع [[شیعی]] با طرق گوناگون آمده است<ref>قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۱۹۳؛ کوفی، فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات کوفی، ص۳۳۲ - ۳۴۰؛ نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ص۷۲؛ ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ج۲، ص۵۶۱؛ همو، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۲۷۸؛ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص۳۶۸، ۵۵۹ و ۵۶۵؛ طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج علی أهل اللجاج، ج۱، ص۱۴۸؛ ابن بطریق، یحیی بن حسن، عمدة عیون صحاح الاخبار فی مناقب إمام الابرار، ص۳۲ - ۴۶؛ ابن طاووس، سعد السعود للنفوس منضود، ص۱۰۶ و ۲۰۴؛ همو، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف، ج۱، ص۱۲۳ – ۱۲۹؛ حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص۲۲۹.</ref>.

	به اختصار آماری از [[احادیث]] کساء در مهمترین [[کتب حدیثی]] [[فریقین]] بر مبنای محورهای ذیل ارائه می‌شود<ref>استخراج روایات از نرم‌افزارهای جامع الاحادیث، کتابخانه احادیث فریقین و مکتبة اهل البیت{{عم}} صورت گرفته است؛ برای جست‌وجو نیز از واژگانی چون «تطهیراً»، «کساء» و واژگان مترادف «کساء» مانند «عباء»، «مرط»، «خمیصة» و... استفاده شده است.</ref>:		به اختصار آماری از [[احادیث]] کساء در مهمترین [[کتب حدیثی]] [[فریقین]] بر مبنای محورهای ذیل ارائه می‌شود<ref>استخراج روایات از نرم‌افزارهای جامع الاحادیث، کتابخانه احادیث فریقین و مکتبة اهل البیت{{عم}} صورت گرفته است؛ برای جست‌وجو نیز از واژگانی چون «تطهیراً»، «کساء» و واژگان مترادف «کساء» مانند «عباء»، «مرط»، «خمیصة» و... استفاده شده است.</ref>:

Msadeq: /* اهتمام علما به ترجمه حدیث کساء و نشر آن */

2023-12-04T05:10:01Z

اهتمام علما به ترجمه حدیث کساء و نشر آن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۰
خط ۳۱۳:		خط ۳۱۳:

	==== اهتمام [[علما]] به ترجمه [[حدیث کساء]] و نشر آن====		==== اهتمام [[علما]] به ترجمه [[حدیث کساء]] و نشر آن====
	[[سیره]] [[آیات]] عظام و علما نشان از علاقه و توجه ویژه ایشان به حدیث کساء است؛ از جمله ایشان می‌‌توان ملا [[فتح الله]] متخلص به [[حکیم]] وفایی [[شوشتری]]<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۱۹ - ۳۰.</ref>، [[جعفر شرف الدین]]<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۷۴ – ۹۵.</ref>، [[سید ابراهیم محمدی]] متخلص به [[رجا]] ~~شوشتری~~<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۳۵ – ۴۶.</ref>، [[سید عدنان غریفی]]<ref>غریفی، سید عدنان، نظم حدیث کساء، ص۱۸ – ۳۰.</ref>، [[السید هاشم بن السید محسن اللعیبی الموسوی]] و [[مهدی عبدالکریم جزی]] برخورداری گزی [[اصفهانی]]<ref>جزی برخورداری گزی اصفهانی، ملامهدی عبد الکریم، تذکرة القبور، ص۱۴۴- ۱۵۰.</ref> است. در این میان رجائی زفرهای علاوه بر به [[نظم]] درآوردن حدیث کساء نقل شده از [[حضرت فاطمه زهرا]]{{س}} در قالب‌های گوناگون، حدیث کساء نقلهای دیگر را نیز در قالب‌های مختلف به نظم درآورده است<ref>نک: رجائی زفره‌ای، محمد علی، گلچین رجاء زفره‌ای، ص۱۳ – ۱۵.</ref>.		[[سیره]] [[آیات]] عظام و علما نشان از علاقه و توجه ویژه ایشان به حدیث کساء است؛ از جمله ایشان می‌‌توان ملا [[فتح الله]] متخلص به [[حکیم وفایی شوشتری]]<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۱۹ - ۳۰.</ref>، [[جعفر شرف الدین]]<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۷۴ – ۹۵.</ref>، [[سید ابراهیم محمدی]] متخلص به [[رجا شوشتری]]<ref>سجادی، عیسی، حدیث شریف کساء و شاعران شوشتر (به گویش‌های فارسی عربی شوشتری)، ص۳۵ – ۴۶.</ref>، [[سید عدنان غریفی]]<ref>غریفی، سید عدنان، نظم حدیث کساء، ص۱۸ – ۳۰.</ref>، [[السید هاشم بن السید محسن اللعیبی الموسوی]] و [[مهدی عبدالکریم جزی]] برخورداری گزی [[اصفهانی]]<ref>جزی برخورداری گزی اصفهانی، ملامهدی عبد الکریم، تذکرة القبور، ص۱۴۴- ۱۵۰.</ref> است. در این میان رجائی زفرهای علاوه بر به [[نظم]] درآوردن حدیث کساء نقل شده از [[حضرت فاطمه زهرا]]{{س}} در قالب‌های گوناگون، حدیث کساء نقلهای دیگر را نیز در قالب‌های مختلف به نظم درآورده است<ref>نک: رجائی زفره‌ای، محمد علی، گلچین رجاء زفره‌ای، ص۱۳ – ۱۵.</ref>.

	درباره نشر این [[حدیث]] نیز نکاتی مطرح می‌شود:		درباره نشر این [[حدیث]] نیز نکاتی مطرح می‌شود:

Msadeq در ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۰۷

2023-12-04T05:07:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۳۷
خط ۳۱۶:		خط ۳۱۶:

	درباره نشر این [[حدیث]] نیز نکاتی مطرح می‌شود:		درباره نشر این [[حدیث]] نیز نکاتی مطرح می‌شود:
	#آرزوی مرعشی نجفی بود که [[حدیث کساء]] را در کتاب [[عوالم]] به صورت چاپ شده ببیند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۴۹.</ref>. سند دست نوشته ~~بافقی~~ [[یزدی]] دست مرعشی نجفی بوده و ایشان از [[محمد صدوقی]] [[شهید محراب]] می‌خواهد که از نسخه عوالم سند حدیث کساء و متن آن را برایشان بنویسد. وقتی این دو نوشته را با هم مقابله می‌کند می‌بیند حرف به حرف مانند یکدیگرند و هیچ تفاوتی با هم ندارند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۶.</ref> و آن نسخه سندی عوالم العلوم با عنوان «سند حدیث کساء» توسط حاج ملا علی آقا در تبریز چاپ می‌شود<ref>مرعشی نجفی، شهاب الدین، سند حدیث کساء.</ref>.		#آرزوی مرعشی نجفی بود که [[حدیث کساء]] را در کتاب [[عوالم]] به صورت چاپ شده ببیند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۴۹.</ref>. سند دست نوشته [[بافقی یزدی]] دست [[مرعشی نجفی]] بوده و ایشان از [[محمد صدوقی]] [[شهید محراب]] می‌خواهد که از نسخه عوالم سند حدیث کساء و متن آن را برایشان بنویسد. وقتی این دو نوشته را با هم مقابله می‌کند می‌بیند حرف به حرف مانند یکدیگرند و هیچ تفاوتی با هم ندارند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۶.</ref> و آن نسخه سندی عوالم العلوم با عنوان «سند حدیث کساء» توسط حاج ملا علی آقا در تبریز چاپ می‌شود<ref>مرعشی نجفی، شهاب الدین، سند حدیث کساء.</ref>.
	#[[سید محمد باقر موحد ابطحی]] با تلاش فراوان، نسخه خطی عوالم العلوم را که در کتابخانه دانشگاه [[تهران]] نگهداری می‌شده، به چاپ می‌رساند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۵.</ref>.		#[[سید محمد باقر موحد ابطحی]] با تلاش فراوان، نسخه خطی عوالم العلوم را که در کتابخانه دانشگاه [[تهران]] نگهداری می‌شده، به چاپ می‌رساند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۵.</ref>.
	#[[محمد تقی بافقی یزدی]] پس از استنساخ حدیث کساء از نسخه خطی عوالم العلوم در مقدمه آن از [[شیعیان]] درخواست می‌کند که این [[حدیث]] و کتاب عوالم را به طبع برسانند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۵.</ref>.		#[[محمد تقی بافقی یزدی]] پس از استنساخ حدیث کساء از نسخه خطی عوالم العلوم در مقدمه آن از [[شیعیان]] درخواست می‌کند که این [[حدیث]] و کتاب عوالم را به طبع برسانند<ref>موحد ابطحی اصفهانی، علی، حدیث کساء و آثار شگفت، ص۵۵.</ref>.

Msadeq در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۴۴

2023-12-03T06:44:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۱۴
خط ۲۴۱:		خط ۲۴۱:
	#[[محمد بن یعقوب بن اسحاق]]، [[ابوجعفر کلینی]]، رازی، [[بغدادی]]، صاحب [[کتاب الکافی]] یکی از [[کتب اربعه]] [[شیعیان]] [[امامیه]]<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۴۷۸.</ref> متوفای ۳۲۸ق<ref>حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۳۴۱.</ref> است که موثقترین افراد در [[نقل حدیث]] معرفی شده است<ref>نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۳۷۷.</ref>.		#[[محمد بن یعقوب بن اسحاق]]، [[ابوجعفر کلینی]]، رازی، [[بغدادی]]، صاحب [[کتاب الکافی]] یکی از [[کتب اربعه]] [[شیعیان]] [[امامیه]]<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۴۷۸.</ref> متوفای ۳۲۸ق<ref>حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۳۴۱.</ref> است که موثقترین افراد در [[نقل حدیث]] معرفی شده است<ref>نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۳۷۷.</ref>.
	# [[علی بن ابراهیم بن هاشم]]، [[أبو الحسن قمّی]]، صاحب [[تفسیر]] معروف به نام [[تفسیر قمّی]]<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۲۶۵.</ref> در [[کتب رجالی]] [[ثقه در حدیث]]، اطمینانآور، قابل [[اعتماد]] با مذهبی صحیح<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، رجال العلامة الحلی (خلاصة الأقوال)، ص۱۰۰؛ حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۳۷؛ مازندرانی، محمد بن اسماعیل حائری، منتهی المقال فی أحوال الرجال، ج۴، ص۳۲۴.</ref> وصف شده است، [[تاریخ]] [[وفات]] ایشان یافت نشد، ولی وی در سال ۳۰۷ زنده بوده است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۲۶۵.</ref>.		# [[علی بن ابراهیم بن هاشم]]، [[أبو الحسن قمّی]]، صاحب [[تفسیر]] معروف به نام [[تفسیر قمّی]]<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۲۶۵.</ref> در [[کتب رجالی]] [[ثقه در حدیث]]، اطمینانآور، قابل [[اعتماد]] با مذهبی صحیح<ref>علامه حلی، حسن بن یوسف، رجال العلامة الحلی (خلاصة الأقوال)، ص۱۰۰؛ حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۳۷؛ مازندرانی، محمد بن اسماعیل حائری، منتهی المقال فی أحوال الرجال، ج۴، ص۳۲۴.</ref> وصف شده است، [[تاریخ]] [[وفات]] ایشان یافت نشد، ولی وی در سال ۳۰۷ زنده بوده است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۴، ص۲۶۵.</ref>.
	# [ابراهیم بن هاشم]]، [[محدث]] [[ابو اسحاق قمی]]، والد [[علی بن ابراهیم]] صاحبِ [[تفسیر قمی]]، در اصل [[کوفی]] بود و اولین کسی بود که حدیث [[کوفیان]] را در [[قم]] نشر داد<ref>حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۰.</ref>. [[سال]] وفات وی یافت نشد، ولی قبل از [[سال ۲۴۷ق]] زنده بوده است<ref>{{عربی\|اعتمدنا في تحديد ذلك على رواية له عن بعض أصحابه، ذكرت فيها قضية الامام الهادي{{ع}} مع المتوكل العباسي، و قد قتل المتوكل سنة (۲۴۷)ه. انظر الكافي، ج۷- كتاب الايمان والنذور، باب النوادر، الحديث ۲۱}}. (سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۳، ص۵۵)</ref>. ذکر شده که ایشان با [[امام رضا]]{{ع}} [[ملاقات]] داشته است. دو کتاب النوادر و قضایا [[أمیر المؤمنین]]{{ع}} از کتب معروف این [[محدث]] است<ref>طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، ج۲، ص۴.</ref>.		# [[ابراهیم بن هاشم]]، [[محدث]] [[ابو اسحاق قمی]]، والد [[علی بن ابراهیم]] صاحبِ [[تفسیر قمی]]، در اصل [[کوفی]] بود و اولین کسی بود که حدیث [[کوفیان]] را در [[قم]] نشر داد<ref>حلی، حسن بن علی بن داود، رجال ابن داود، ص۲۰.</ref>. [[سال]] وفات وی یافت نشد، ولی قبل از [[سال ۲۴۷ق]] زنده بوده است<ref>{{عربی\|اعتمدنا في تحديد ذلك على رواية له عن بعض أصحابه، ذكرت فيها قضية الامام الهادي{{ع}} مع المتوكل العباسي، و قد قتل المتوكل سنة (۲۴۷)ه. انظر الكافي، ج۷- كتاب الايمان والنذور، باب النوادر، الحديث ۲۱}}. (سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۳، ص۵۵)</ref>. ذکر شده که ایشان با [[امام رضا]]{{ع}} [[ملاقات]] داشته است. دو کتاب النوادر و قضایا [[أمیر المؤمنین]]{{ع}} از کتب معروف این [[محدث]] است<ref>طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، ج۲، ص۴.</ref>.
	#[[احمد بن محمد بن ابی نصر]]، ملقب به [[بزنطی]]<ref>برقی، احمد بن محمد بن خالد، رجال البرقی، ص۵۴.</ref> «[[ثقه]] جلیل القدر»<ref>طوسی، محمد بن حسن، رجال الشیخ الطوسی - الابواب، ج۳، ص۳۳۲.</ref> متوفای سال ۲۱۰ یا ۲۲۱ق<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۳، ص۱۹.</ref> است. کشّی در [[رجال]] خود روایاتی را در [[توثیق]] [[ابن ابی‌نصر بزنطی]] ذکر می‌کند<ref>کشی، محمد بن عمر بن عبدالعزیز، رجال الکشی، ص۵۸۷ – ۵۸۹.</ref>. ابی نصر از [[اصحاب امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}} بوده است، همچنین ایشان از [[اصحاب اجماع]] است و از غیرثقه [[روایت]] نمی‌کند<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال، ج۱، ص۴۱۴.</ref>.		#[[احمد بن محمد بن ابی نصر]]، ملقب به [[بزنطی]]<ref>برقی، احمد بن محمد بن خالد، رجال البرقی، ص۵۴.</ref> «[[ثقه]] جلیل القدر»<ref>طوسی، محمد بن حسن، رجال الشیخ الطوسی - الابواب، ج۳، ص۳۳۲.</ref> متوفای سال ۲۱۰ یا ۲۲۱ق<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۳، ص۱۹.</ref> است. کشّی در [[رجال]] خود روایاتی را در [[توثیق]] [[ابن ابی‌نصر بزنطی]] ذکر می‌کند<ref>کشی، محمد بن عمر بن عبدالعزیز، رجال الکشی، ص۵۸۷ – ۵۸۹.</ref>. ابی نصر از [[اصحاب امام کاظم]]، [[امام رضا]] و [[امام جواد]]{{عم}} بوده است، همچنین ایشان از [[اصحاب اجماع]] است و از غیرثقه [[روایت]] نمی‌کند<ref>نمازی شاهرودی، علی، مستدرکات علم رجال، ج۱، ص۴۱۴.</ref>.
	#[[قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی]]؛ در نسخه‌هایی که ذکر شده نام این شخص «قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی» آمده است، اما فردی با این مشخصات در موسوعات رجالی یافت نشد، البته شخصی با عنوان «قاسم بن یحیی» در رجال [[حدیثی]] موجود است که فقط از جد خود «[[حسن بن راشد]]» نقل میکرده و جد قاسم بن یحیی، استادِ جناب [[برقی]] است و روایاتی از او در [[المحاسن]] ذکر شده است. [[آقا بزرگ تهرانی]] در الذریعه پس از ذکر سلسله سندی که قاسم بن یحیی در آن حضور دارد می‌نویسد: {{عربی\|يظهر من هذا السند أن قاسم بن يحيى من رواه الحديث و من مشائخ البرقي و الحسن بن راشد، كان جده و شيخ روايته}}<ref>آقابزرگ تهرانی، محمد محسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۱۰، ص۶۲.</ref>. بنابراین قاسم بن یحیی را از [[راویان حدیث]] می‌داند؛ اگر چنانچه پذیرفته شود، قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی، همان [[قاسم بن یحیی بن حسن بن راشد]] است، می‌‌توان به [[وثاقت]] او پی برد؛ اگر هم پذیرفته نشود که این دو یک نفر هستند، باز هم [[مجهول الحال]] بودن قاسم بن یحیی با توجه به اینکه ابن ابی‌نصر بزنطی در سند این روایت حضور دارد و اینکه أبی نصر از غیر [[ثقه]] نقل نمی‌کند و از [[اصحاب اجماع]] است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۳، ص۹۶.</ref>، خدشه‌ای در [[سند حدیث]] ایجاد نمی‌کند و از [[اعتبار حدیث]] نمی‌کاهد؛ چراکه اصحاب اجماع فقط از ثقه نقل می‌کنند و [[علما]] [[حدیثی]] که یکی از اصحاب اجماع در سند آن وجود داشته باشد، به عنوان [[حدیث صحیح]] قبول می‌کنند و به [[ضعف]] [[راوی]] قبل از آن توجه نمی‌کنند<ref>نک: خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۸، ص۴۰.</ref>. علاوه بر این برخی معتقدند مراد از «[[قاسم بن یحیی]]»، «قاسم بن یحیی الحذاء کوفی» و همان «أبی بصیر» است<ref>برخی چنین بیان کردند که با دقت در نسخه عوالم العلوم می‌‌توان دریافت کاتب کلمه «عن» را به صورت خاصی می‌نویسد و این کلمه قبل از «ابی بصیر» وجود ندارد، ولی در این پژوهش این مطلب یافت نشد.</ref>، چنانکه در [[کتاب نور]] الآفاق و شهاب لأهل النفاق نیز به همین شکلی که بیان شد، ذکر شده است<ref>نجفی رازی، نور الآفاق و شهاب لأهل النفاق، ص۵.</ref> و<ref>در صورتی که مراد از «قاسم بن یحیی کوفی» ابی‌بصیر نباشد، این شخصیت در موسوعات رجالی، با مشخصه دو عنوان دارد: یحیی بن ابی‌القاسم ابو بصیر اسدی (نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۴۴۱) و لیث بن البختری المرادی (طوسی، محمد بن حسن، رجال الشیخ الطوسی، ص۱۴۴) که کنیه هر دو ابی‌بصیر است؛ ولی چون هر دو توثیق شدند فرقی ندارد.</ref>.		#[[قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی]]؛ در نسخه‌هایی که ذکر شده نام این شخص «قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی» آمده است، اما فردی با این مشخصات در موسوعات رجالی یافت نشد، البته شخصی با عنوان «قاسم بن یحیی» در رجال [[حدیثی]] موجود است که فقط از جد خود «[[حسن بن راشد]]» نقل میکرده و جد قاسم بن یحیی، استادِ جناب [[برقی]] است و روایاتی از او در [[المحاسن]] ذکر شده است. [[آقا بزرگ تهرانی]] در الذریعه پس از ذکر سلسله سندی که قاسم بن یحیی در آن حضور دارد می‌نویسد: {{عربی\|يظهر من هذا السند أن قاسم بن يحيى من رواه الحديث و من مشائخ البرقي و الحسن بن راشد، كان جده و شيخ روايته}}<ref>آقابزرگ تهرانی، محمد محسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۱۰، ص۶۲.</ref>. بنابراین قاسم بن یحیی را از [[راویان حدیث]] می‌داند؛ اگر چنانچه پذیرفته شود، قاسم بن یحیی الجلاء الکوفی، همان [[قاسم بن یحیی بن حسن بن راشد]] است، می‌‌توان به [[وثاقت]] او پی برد؛ اگر هم پذیرفته نشود که این دو یک نفر هستند، باز هم [[مجهول الحال]] بودن قاسم بن یحیی با توجه به اینکه ابن ابی‌نصر بزنطی در سند این روایت حضور دارد و اینکه أبی نصر از غیر [[ثقه]] نقل نمی‌کند و از [[اصحاب اجماع]] است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۳، ص۹۶.</ref>، خدشه‌ای در [[سند حدیث]] ایجاد نمی‌کند و از [[اعتبار حدیث]] نمی‌کاهد؛ چراکه اصحاب اجماع فقط از ثقه نقل می‌کنند و [[علما]] [[حدیثی]] که یکی از اصحاب اجماع در سند آن وجود داشته باشد، به عنوان [[حدیث صحیح]] قبول می‌کنند و به [[ضعف]] [[راوی]] قبل از آن توجه نمی‌کنند<ref>نک: خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۸، ص۴۰.</ref>. علاوه بر این برخی معتقدند مراد از «[[قاسم بن یحیی]]»، «قاسم بن یحیی الحذاء کوفی» و همان «أبی بصیر» است<ref>برخی چنین بیان کردند که با دقت در نسخه عوالم العلوم می‌‌توان دریافت کاتب کلمه «عن» را به صورت خاصی می‌نویسد و این کلمه قبل از «ابی بصیر» وجود ندارد، ولی در این پژوهش این مطلب یافت نشد.</ref>، چنانکه در [[کتاب نور]] الآفاق و شهاب لأهل النفاق نیز به همین شکلی که بیان شد، ذکر شده است<ref>نجفی رازی، نور الآفاق و شهاب لأهل النفاق، ص۵.</ref> و<ref>در صورتی که مراد از «قاسم بن یحیی کوفی» ابی‌بصیر نباشد، این شخصیت در موسوعات رجالی، با مشخصه دو عنوان دارد: یحیی بن ابی‌القاسم ابو بصیر اسدی (نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص۴۴۱) و لیث بن البختری المرادی (طوسی، محمد بن حسن، رجال الشیخ الطوسی، ص۱۴۴) که کنیه هر دو ابی‌بصیر است؛ ولی چون هر دو توثیق شدند فرقی ندارد.</ref>.

Msadeq در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۷

2023-12-03T05:57:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۷
خط ۲۲۸:		خط ۲۲۸:
	#مراد از «أبیه»، [[شمس الدین محمد بن جمال الدین مکی بن محمد بن حامد بن احمد العاملی الجزینی]] متوفای ۷۸۶ق است. [[محدث قمی]] ایشان را شیخ الامام، أستاذ [[فقهاء]] الانام، [[رئیس]] المذهب و الملّة و رأس المحققین الاجلّة، محقق حقائق الأولین و الآخرین و... وصف نموده است که جامع [[فنون]] العقلیات و النقلیات و حاوی صنوف الفضائل والکمالات بودهاند<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۹۸۸ – ۹۸۹.</ref>.		#مراد از «أبیه»، [[شمس الدین محمد بن جمال الدین مکی بن محمد بن حامد بن احمد العاملی الجزینی]] متوفای ۷۸۶ق است. [[محدث قمی]] ایشان را شیخ الامام، أستاذ [[فقهاء]] الانام، [[رئیس]] المذهب و الملّة و رأس المحققین الاجلّة، محقق حقائق الأولین و الآخرین و... وصف نموده است که جامع [[فنون]] العقلیات و النقلیات و حاوی صنوف الفضائل والکمالات بودهاند<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۹۸۸ – ۹۸۹.</ref>.
	#[[محمد بن العلامة الکبیر]] [[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، الفقیه، المجتهد [[فخرالدین أبوطالب الحلی]]، مشهور به [[فخر المحققین]]، متوفای ۷۷۱ق است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸، ص۱۹۱.</ref>. از منظر [[شیخ حر عاملی]]، فاضل، [[فقیه]]، ثقه و جلیلالقدر بودند که از پدرشان [[علامه حلی]] روایت میکردند<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۲۶۱.</ref>.		#[[محمد بن العلامة الکبیر]] [[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، الفقیه، المجتهد [[فخرالدین أبوطالب الحلی]]، مشهور به [[فخر المحققین]]، متوفای ۷۷۱ق است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸، ص۱۹۱.</ref>. از منظر [[شیخ حر عاملی]]، فاضل، [[فقیه]]، ثقه و جلیلالقدر بودند که از پدرشان [[علامه حلی]] روایت میکردند<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۲۶۱.</ref>.
	#[[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی~~]]، [[جمال الدین ابو منصور~~]]، معروف به [[علامه حلّی]] متوفای ۷۲۶ ق<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸ ص۷۷.</ref> است. [[شهرت]] [[علامه حلی]] و [[وثاقت]] وی مشخص است<ref>نک: حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۸۱-۸۲؛ امین، سید محسن، أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۷.</ref>.		#[[جمال الدین ابو منصور الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، معروف به [[علامه حلّی]] متوفای ۷۲۶ ق<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸ ص۷۷.</ref> است. [[شهرت]] [[علامه حلی]] و [[وثاقت]] وی مشخص است<ref>نک: حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۸۱-۸۲؛ امین، سید محسن، أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۷.</ref>.
	#مراد از «محقق»، [[نجم الدین ابوالقاسم جعفر بن الحسن بن یحیی بن الحسن بن سعید الحلی]]، متوفای سال ۶۷۶ ق<ref>قمی، عباس، الکنی و الالقاب، ج۲، ص۶۲۵.</ref> است و وثاقت و قدر و [[منزلت]] ایشان به قدری روشن است که نیازی به ذکر نیست<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۴۸.</ref>.		#مراد از «محقق»، [[نجم الدین ابوالقاسم جعفر بن الحسن بن یحیی بن الحسن بن سعید الحلی]]، متوفای سال ۶۷۶ ق<ref>قمی، عباس، الکنی و الالقاب، ج۲، ص۶۲۵.</ref> است و وثاقت و قدر و [[منزلت]] ایشان به قدری روشن است که نیازی به ذکر نیست<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۴۸.</ref>.
	#[[ابن نما حلی]]، [[محمد بن جعفر بن محمد بن نما الحلی نجیب الدین]] ابوجعفر یا ابوابراهیم متوفای ۶۴۵ق عالم محقق [[فقیه]] جلیل، صاحب مصنفات از [[مشایخ]] پدر [[علامه]] و جناب [[محقق حلّی]] است و او پدر شیخ جعفر صاحب [[کتاب مثیر الاحزان]] [[مقتل]] معروف، و جد شیخ جلال الدین ابو محمد حسن بن نظام الدین احمد بن محمد بن جعفر بن محمد بن نماست که یکی از مشایخ[[شهید]] اول است<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۷۲۰.</ref>. همچنین وی از [[ابن ادریس]] و محقق [[جعفر بن الحسن الحلی]] [[روایت]] می‌کند<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۱۷، ص۳۰۵.</ref>.		#[[ابن نما حلی]]، [[محمد بن جعفر بن محمد بن نما الحلی نجیب الدین]] ابوجعفر یا ابوابراهیم متوفای ۶۴۵ق عالم محقق [[فقیه]] جلیل، صاحب مصنفات از [[مشایخ]] پدر [[علامه]] و جناب [[محقق حلّی]] است و او پدر شیخ جعفر صاحب [[کتاب مثیر الاحزان]] [[مقتل]] معروف، و جد شیخ جلال الدین ابو محمد حسن بن نظام الدین احمد بن محمد بن جعفر بن محمد بن نماست که یکی از مشایخ[[شهید]] اول است<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۷۲۰.</ref>. همچنین وی از [[ابن ادریس]] و محقق [[جعفر بن الحسن الحلی]] [[روایت]] می‌کند<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۱۷، ص۳۰۵.</ref>.

Msadeq در ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۵:۵۶

2023-12-03T05:56:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۲۶
خط ۲۲۹:		خط ۲۲۹:
	#[[محمد بن العلامة الکبیر]] [[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، الفقیه، المجتهد [[فخرالدین أبوطالب الحلی]]، مشهور به [[فخر المحققین]]، متوفای ۷۷۱ق است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸، ص۱۹۱.</ref>. از منظر [[شیخ حر عاملی]]، فاضل، [[فقیه]]، ثقه و جلیلالقدر بودند که از پدرشان [[علامه حلی]] روایت میکردند<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۲۶۱.</ref>.		#[[محمد بن العلامة الکبیر]] [[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، الفقیه، المجتهد [[فخرالدین أبوطالب الحلی]]، مشهور به [[فخر المحققین]]، متوفای ۷۷۱ق است<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸، ص۱۹۱.</ref>. از منظر [[شیخ حر عاملی]]، فاضل، [[فقیه]]، ثقه و جلیلالقدر بودند که از پدرشان [[علامه حلی]] روایت میکردند<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۲۶۱.</ref>.
	#[[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، [[جمال الدین ابو منصور]]، معروف به [[علامه حلّی]] متوفای ۷۲۶ ق<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸ ص۷۷.</ref> است. [[شهرت]] [[علامه حلی]] و [[وثاقت]] وی مشخص است<ref>نک: حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۸۱-۸۲؛ امین، سید محسن، أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۷.</ref>.		#[[الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر الأسدی]]، [[جمال الدین ابو منصور]]، معروف به [[علامه حلّی]] متوفای ۷۲۶ ق<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۸ ص۷۷.</ref> است. [[شهرت]] [[علامه حلی]] و [[وثاقت]] وی مشخص است<ref>نک: حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۸۱-۸۲؛ امین، سید محسن، أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۹۷.</ref>.
	#مراد از «محقق»، [[[نجم الدین ابوالقاسم جعفر بن الحسن بن یحیی بن الحسن بن سعید الحلی]]، متوفای سال ۶۷۶ ق<ref>قمی، عباس، الکنی و الالقاب، ج۲، ص۶۲۵.</ref> است و وثاقت و قدر و [[منزلت]] ایشان به قدری روشن است که نیازی به ذکر نیست<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۴۸.</ref>.		#مراد از «محقق»، [[نجم الدین ابوالقاسم جعفر بن الحسن بن یحیی بن الحسن بن سعید الحلی]]، متوفای سال ۶۷۶ ق<ref>قمی، عباس، الکنی و الالقاب، ج۲، ص۶۲۵.</ref> است و وثاقت و قدر و [[منزلت]] ایشان به قدری روشن است که نیازی به ذکر نیست<ref>حر عاملی، محمد بن حسن، أمل الامل، ج۲، ص۴۸.</ref>.
	#[[ابن نما حلی]]، [[محمد بن جعفر بن محمد بن نما الحلی نجیب الدین]] ابوجعفر یا ابوابراهیم متوفای ۶۴۵ق عالم محقق [[فقیه]] جلیل، صاحب مصنفات از [[مشایخ]] پدر [[علامه]] و جناب [[محقق حلّی]] است و او پدر شیخ جعفر صاحب [[کتاب مثیر الاحزان]] [[مقتل]] معروف، و جد شیخ جلال الدین ابو محمد حسن بن نظام الدین احمد بن محمد بن جعفر بن محمد بن نماست که یکی از مشایخ[[شهید]] اول است<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۷۲۰.</ref>. همچنین وی از [[ابن ادریس]] و محقق [[جعفر بن الحسن الحلی]] [[روایت]] می‌کند<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۱۷، ص۳۰۵.</ref>.		#[[ابن نما حلی]]، [[محمد بن جعفر بن محمد بن نما الحلی نجیب الدین]] ابوجعفر یا ابوابراهیم متوفای ۶۴۵ق عالم محقق [[فقیه]] جلیل، صاحب مصنفات از [[مشایخ]] پدر [[علامه]] و جناب [[محقق حلّی]] است و او پدر شیخ جعفر صاحب [[کتاب مثیر الاحزان]] [[مقتل]] معروف، و جد شیخ جلال الدین ابو محمد حسن بن نظام الدین احمد بن محمد بن جعفر بن محمد بن نماست که یکی از مشایخ[[شهید]] اول است<ref>قمی، عباس، الفوائد الرضویة، ج۲، ص۷۲۰.</ref>. همچنین وی از [[ابن ادریس]] و محقق [[جعفر بن الحسن الحلی]] [[روایت]] می‌کند<ref>خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، ج۱۷، ص۳۰۵.</ref>.
	#[[احمد بن ادریس]] فقیه امامی [[ابو عبدالله عِجلی]]، الحلّی، مصنف السرائر معروف به [[ابن ادریس]]؛ متوفای سال ۵۹۸ق در «حله»<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۶، ص۲۵۰.</ref>.		#[[احمد بن ادریس]] فقیه امامی [[ابو عبدالله عِجلی]]، الحلّی، مصنف السرائر معروف به [[ابن ادریس]]؛ متوفای سال ۵۹۸ق در «حله»<ref>سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج۶، ص۲۵۰.</ref>.