حروف مقطعه در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۰

2024-03-09T07:40:09Z

Wasity: جایگزینی متن - 'لام' به 'لام'

2022-09-28T19:39:44Z

جایگزینی متن - 'لام' به 'لام'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

2022-08-24T20:09:38Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

نمایش تغییرات

Wasity: جایگزینی متن - ']]' به ' [['

2022-08-17T10:47:51Z

جایگزینی متن - ']]' به ' [['

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۱۷
خط ۱۲۹:		خط ۱۲۹:
	بیشتر مفسران بر این دیدگاه اشکالاتی گرفته و آن را رد کرده‌اند: <ref> الاتقان، ج ۱، ص۶۳۳.</ref>		بیشتر مفسران بر این دیدگاه اشکالاتی گرفته و آن را رد کرده‌اند: <ref> الاتقان، ج ۱، ص۶۳۳.</ref>
	#در [[منابع اهل سنت]]، [[حدیث]] مزبور [[ضعیف]] شمرده شده است. <ref>جامع البیان، ج ۱، ص۱۳۸ ـ ۱۳۹؛ المنار، ج ۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۳.</ref> [[ابن کثیر]] گوید: این [[حدیث]]، افزون بر [[ضعف]]، بیش از آنکه مستندی بر [[اثبات]] و [[صحت]] این دیدگاه باشد، دلیل محکمی بر رد آن است،<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص۳۸.</ref> زیرا [[حیی]] و برادرش خود به نادرستی تأویلاتشان اعتراف کردند.		#در [[منابع اهل سنت]]، [[حدیث]] مزبور [[ضعیف]] شمرده شده است. <ref>جامع البیان، ج ۱، ص۱۳۸ ـ ۱۳۹؛ المنار، ج ۱، ص۱۲۲ ـ ۱۲۳.</ref> [[ابن کثیر]] گوید: این [[حدیث]]، افزون بر [[ضعف]]، بیش از آنکه مستندی بر [[اثبات]] و [[صحت]] این دیدگاه باشد، دلیل محکمی بر رد آن است،<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص۳۸.</ref> زیرا [[حیی]] و برادرش خود به نادرستی تأویلاتشان اعتراف کردند.
	#بر فرض پذیرش این [[روایت]]، هیچ‌گونه تأییدی از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره [[تفسیر]] [[حیی بن اخطب]] در آن نیست. به علاوه،[[سخن]] آن [[یهودی]] در [[تفسیر آیه]] نیز ادعایی بی‌دلیل است، بنابراین باید تفسیر [[حروف مقطعه]] بر اساس حساب ابجد را [[تفسیری]][[باطل]] و نادرست دانست. <ref>نک: المیزان، ج ۱۸، ص۱۳؛ التحریر والتنویر، ج ۱، ص۲۰۶.</ref> [[ابن حجر]] در [[نقد]] این دیدگاه گفته است: این دیدگاه [[باطل]] است و [[شایسته]] [[اعتماد]] نیست؛ زیرا این نوع حساب، داخل در [[سحر]] است. [[ابن عباس]] نیز از حساب ابجد [[نهی]] کرده است و در [[شریعت اسلام]] هم حساب مزبور مبنا و مستندی ندارد. <ref>نک: الاتقان، ج ۱، ص۶۶۲ ـ ۶۶۴.</ref>		#بر فرض پذیرش این [[روایت]]، هیچ‌گونه تأییدی از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره [[تفسیر]] [[حیی بن اخطب]] در آن نیست. به علاوه،[[سخن]] آن [[یهودی]] در [[تفسیر آیه]] نیز ادعایی بی‌دلیل است، بنابراین باید تفسیر [[حروف مقطعه]] بر اساس حساب ابجد را [[تفسیری]] [[باطل]] و نادرست دانست. <ref>نک: المیزان، ج ۱۸، ص۱۳؛ التحریر والتنویر، ج ۱، ص۲۰۶.</ref> [[ابن حجر]] در [[نقد]] این دیدگاه گفته است: این دیدگاه [[باطل]] است و [[شایسته]] [[اعتماد]] نیست؛ زیرا این نوع حساب، داخل در [[سحر]] است. [[ابن عباس]] نیز از حساب ابجد [[نهی]] کرده است و در [[شریعت اسلام]] هم حساب مزبور مبنا و مستندی ندارد. <ref>نک: الاتقان، ج ۱، ص۶۶۲ ـ ۶۶۴.</ref>

	بنت‌ الشاطی این تفسیر را از اسرائیلیاتِ مردود خوانده و می‌نگارد: شاید همه روایاتی که از تفسیر حروف مقطعه بر اساس حساب ابجد حکایت دارند، به رغم تفاوت در مدلول، از داستان حیی بن اخطب سرچشمه گرفته باشند؛<ref> الاعجاز البیانی، ص۱۳۱ ـ ۱۳۳.</ref> همچنین می‌نویسد: از همین تفسیر یهودی مسلک بود که [[عقیده]] به حساب جُمّل یا ابجد به کتب تفسیر راه یافت و به صورت‌های مختلف در کنار دیگر [[اسرائیلیات]]، کتاب به کتاب نقل شد وگرنه بعید است [[اعراب]] [[امّی]] به حساب جُمّل روی آورده و همانند حیی بن اخطب حروف مقطعه را برپایه حروف ابجد فهمیده و تفسیر کرده باشند. <ref> الاعجاز البیانی، ص۱۳۲.</ref>		بنت‌ الشاطی این تفسیر را از اسرائیلیاتِ مردود خوانده و می‌نگارد: شاید همه روایاتی که از تفسیر حروف مقطعه بر اساس حساب ابجد حکایت دارند، به رغم تفاوت در مدلول، از داستان حیی بن اخطب سرچشمه گرفته باشند؛<ref> الاعجاز البیانی، ص۱۳۱ ـ ۱۳۳.</ref> همچنین می‌نویسد: از همین تفسیر یهودی مسلک بود که [[عقیده]] به حساب جُمّل یا ابجد به کتب تفسیر راه یافت و به صورت‌های مختلف در کنار دیگر [[اسرائیلیات]]، کتاب به کتاب نقل شد وگرنه بعید است [[اعراب]] [[امّی]] به حساب جُمّل روی آورده و همانند حیی بن اخطب حروف مقطعه را برپایه حروف ابجد فهمیده و تفسیر کرده باشند. <ref> الاعجاز البیانی، ص۱۳۲.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - 'سلسله' به 'سلسله'

2022-08-03T11:06:26Z

جایگزینی متن - 'سلسله' به 'سلسله'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۳۶
خط ۱۲۳:		خط ۱۲۳:
	در [[منابع اهل سنت]]، این [[حدیث]] را [[ابن اسحاق]] به نقل از [[ابوصالح]] از [[ابن عباس]] از [[جابر بن عبداللّه بن ربّاب]] نقل کرده‌اند که [[ابویاسر بن اخطب]] همراه مردانی از [[یهود]] [[رسول خدا]] {{صل}} را دیدند، در حالی که آن [[حضرت]] آغاز [[سوره بقره]] را می‌خواند: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است» سوره بقره، آیه ۱-۲.</ref> او بی‌درنگ نزد برادرش حُیَیّ بن اخطب که در میان مردانی از یهود بود، آمد و گفت: آیا می‌دانید؟ به [[خدا]] [[سوگند]]! من از محمد {{صل}} شنیدم که چنین [[تلاوت]] می‌کرد: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ}}! حُیَی گفت: آیا تو خود شنیدی؟ ابویاسر گفت: آری. در این هنگام، [[حیی]] با آن گروه [[یهودی]] که گِردش را گرفته بودند، به سوی رسول خدا {{صل}} روان شدند و به آن حضرت گفتند: آیا به یاد نداری که از جمله آنچه بر تو نازل شده است، چنین تلاوت کرده باشی: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ}}؟ رسول خدا {{صل}} فرمود: آری. گفتند: به [[یقین]]، خدا پیش از تو پیامبرانی را برانگیخته است که نمی‌دانیم برای [[پیامبری]] مدت فرمانروایی‌اش را و زمان درنگ امتش را بیان کرده باشد جز تو: الف برابر با یک، [[لام]] برابر با ۳۰، میم برابر با ۴۰ و مجموع آنها ۷۱ سال است. اکنون، آیا ما به [[دین]] پیامبری درآییم که زمان فرمانروایی‌اش و [[اجل]] امتش ۷۱ سال است؟ سپس پرسید: ای محمد! آیا حرف دیگری با این سه حرف هست؟ رسول خدا {{صل}} فرمود: آری، آن «المص» است. حیی گفت: این سنگین‌تر و بیشتر است: الف برابر با یک، لام برابر با ۳۰، میم برابر با ۴۰، صاد برابر با ۹۰ و مجموع آنها ۱۶۱ است؛ آیا جز این، حروف دیگری هست؟ فرمود: آری «[[الر]]». [[حیی]] گفت: این سنگین‌تر و بیشتر است: الف برابر یک، [[لام]] برابر با ۳۰، راء برابر با ۲۰۰ و مجموع آنها ۲۳۱ است؛ آیا جز این، حروف دیگری هست؟ فرمود: آری «المر». حیی گفت: این یکی، سنگین‌تر و درازتر است: این حروف برابر با ۲۷۱ است. سپس افزود: همانا امر تو بر ما مشتبه شد و ما ندانستیم که آیا زمانی اندک به تو داده شده است یا بسیار؟ برادرش [[ابویاسر]] گفت: شاید هم همه این اعداد برای [[محمّد]] {{صل}} جمع شده باشند.		در [[منابع اهل سنت]]، این [[حدیث]] را [[ابن اسحاق]] به نقل از [[ابوصالح]] از [[ابن عباس]] از [[جابر بن عبداللّه بن ربّاب]] نقل کرده‌اند که [[ابویاسر بن اخطب]] همراه مردانی از [[یهود]] [[رسول خدا]] {{صل}} را دیدند، در حالی که آن [[حضرت]] آغاز [[سوره بقره]] را می‌خواند: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ}}<ref>«این (آن) کتاب (است که) هیچ تردیدی در آن نیست، رهنمودی برای پرهیزگاران است» سوره بقره، آیه ۱-۲.</ref> او بی‌درنگ نزد برادرش حُیَیّ بن اخطب که در میان مردانی از یهود بود، آمد و گفت: آیا می‌دانید؟ به [[خدا]] [[سوگند]]! من از محمد {{صل}} شنیدم که چنین [[تلاوت]] می‌کرد: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدًى لِلْمُتَّقِينَ}}! حُیَی گفت: آیا تو خود شنیدی؟ ابویاسر گفت: آری. در این هنگام، [[حیی]] با آن گروه [[یهودی]] که گِردش را گرفته بودند، به سوی رسول خدا {{صل}} روان شدند و به آن حضرت گفتند: آیا به یاد نداری که از جمله آنچه بر تو نازل شده است، چنین تلاوت کرده باشی: {{متن قرآن\|الم ذَلِكَ الْكِتَابُ}}؟ رسول خدا {{صل}} فرمود: آری. گفتند: به [[یقین]]، خدا پیش از تو پیامبرانی را برانگیخته است که نمی‌دانیم برای [[پیامبری]] مدت فرمانروایی‌اش را و زمان درنگ امتش را بیان کرده باشد جز تو: الف برابر با یک، [[لام]] برابر با ۳۰، میم برابر با ۴۰ و مجموع آنها ۷۱ سال است. اکنون، آیا ما به [[دین]] پیامبری درآییم که زمان فرمانروایی‌اش و [[اجل]] امتش ۷۱ سال است؟ سپس پرسید: ای محمد! آیا حرف دیگری با این سه حرف هست؟ رسول خدا {{صل}} فرمود: آری، آن «المص» است. حیی گفت: این سنگین‌تر و بیشتر است: الف برابر با یک، لام برابر با ۳۰، میم برابر با ۴۰، صاد برابر با ۹۰ و مجموع آنها ۱۶۱ است؛ آیا جز این، حروف دیگری هست؟ فرمود: آری «[[الر]]». [[حیی]] گفت: این سنگین‌تر و بیشتر است: الف برابر یک، [[لام]] برابر با ۳۰، راء برابر با ۲۰۰ و مجموع آنها ۲۳۱ است؛ آیا جز این، حروف دیگری هست؟ فرمود: آری «المر». حیی گفت: این یکی، سنگین‌تر و درازتر است: این حروف برابر با ۲۷۱ است. سپس افزود: همانا امر تو بر ما مشتبه شد و ما ندانستیم که آیا زمانی اندک به تو داده شده است یا بسیار؟ برادرش [[ابویاسر]] گفت: شاید هم همه این اعداد برای [[محمّد]] {{صل}} جمع شده باشند.

	[[ابن‌جریر]] و [[ابن‌المنذر]] نیز این [[روایت]] را با همین طریق آورده‌اند و [[ابن جریر]] با سند دیگری نیز به صورت معضل ([[حدیثی]] که دو [[راوی]] پشت سر هم از [[سلسله]] سندش حذف شده باشند) آن را گزارش کرده است. <ref>جامع البیان، ج ۱، ص۱۳۸ ـ ۱۴۲؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص۲۲ ـ ۲۴.</ref>		[[ابن‌جریر]] و [[ابن‌المنذر]] نیز این [[روایت]] را با همین طریق آورده‌اند و [[ابن جریر]] با سند دیگری نیز به صورت معضل ([[حدیثی]] که دو [[راوی]] پشت سر هم از سلسله سندش حذف شده باشند) آن را گزارش کرده است. <ref>جامع البیان، ج ۱، ص۱۳۸ ـ ۱۴۲؛ الدرالمنثور، ج ۱، ص۲۲ ـ ۲۴.</ref>

	در منابع [[شیعی]] نیز مشابه این حدیت را [[شیخ صدوق]] با سند خود از [[محمد بن قیس]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل کرده است. <ref>معانی الاخبار، ص۲۳ ـ ۲۴.</ref> ذیل این روایت آمده است که امام باقر {{ع}} به [[محمد بن قیس]] فرمود: [[آیه]] {{متن قرآن\|مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ}}<ref>«برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه) اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه) اند» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref> درباره این گروه نازل شده است. هر چند این دیدگاه را برخی [[مفسران]] همچون [[ابوالعالیه]]، <ref>البحر المحیط، ج ۱، ص۵۹.</ref> خویی و سهیلی پذیرفته‌اند.		در منابع [[شیعی]] نیز مشابه این حدیت را [[شیخ صدوق]] با سند خود از [[محمد بن قیس]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل کرده است. <ref>معانی الاخبار، ص۲۳ ـ ۲۴.</ref> ذیل این روایت آمده است که امام باقر {{ع}} به [[محمد بن قیس]] فرمود: [[آیه]] {{متن قرآن\|مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ}}<ref>«برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه) اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه) اند» سوره آل عمران، آیه ۷.</ref> درباره این گروه نازل شده است. هر چند این دیدگاه را برخی [[مفسران]] همچون [[ابوالعالیه]]، <ref>البحر المحیط، ج ۱، ص۵۹.</ref> خویی و سهیلی پذیرفته‌اند.

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

2022-07-31T06:33:56Z

وظیفهٔ شمارهٔ ۵

نمایش تغییرات

Hosein: جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

2022-06-01T15:12:15Z

جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۲
خط ۲۰۲:		خط ۲۰۲:
	#مدلول ظاهری، نوعی تشابه نسبی و عرضی داشته است؛ به این معنا که این حروف قابلیت داشته‌اند که دستاویز کژدلان قرار گرفته و تأویلات نادرستی از آنها انجام گیرد، همچنان که مطابق [[روایت]] منسوب به [[امام باقر]] {{ع}} این تأویل نادرست را پس از [[هجرت به مدینه]] حیی‌بن‌اخطب انجام داده است.		#مدلول ظاهری، نوعی تشابه نسبی و عرضی داشته است؛ به این معنا که این حروف قابلیت داشته‌اند که دستاویز کژدلان قرار گرفته و تأویلات نادرستی از آنها انجام گیرد، همچنان که مطابق [[روایت]] منسوب به [[امام باقر]] {{ع}} این تأویل نادرست را پس از [[هجرت به مدینه]] حیی‌بن‌اخطب انجام داده است.
	#مدلول [[باطنی]] حروف مقطعه که در واقع حامل اسراری برای راسخان حقیقی در علم یعنی آگاهان به همه [[معارف]] و دانش‌های قرآن، ـ رسول خدا {{صل}} و [[امامان]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} ـ بوده است، برای دیگران [[متشابه]] و تفسیرناپذیر است؛ زیرا اگر برای جز آنان تفسیر کردنی باشد، دیگر از [[اسرار]] نیست.<ref>[[سید محمود دشتی\|دشتی، سید محمود دشتی]]، [[حروف مقطعه - طیب حسینی (مقاله)\|مقاله «حروف مقطعه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۰، ۶۰۶-۶۰۸</ref>		#مدلول [[باطنی]] حروف مقطعه که در واقع حامل اسراری برای راسخان حقیقی در علم یعنی آگاهان به همه [[معارف]] و دانش‌های قرآن، ـ رسول خدا {{صل}} و [[امامان]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} ـ بوده است، برای دیگران [[متشابه]] و تفسیرناپذیر است؛ زیرا اگر برای جز آنان تفسیر کردنی باشد، دیگر از [[اسرار]] نیست.<ref>[[سید محمود دشتی\|دشتی، سید محمود دشتی]]، [[حروف مقطعه - طیب حسینی (مقاله)\|مقاله «حروف مقطعه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)\|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۰، ۶۰۶-۶۰۸</ref>

	~~== پرسش‌های وابسته ==~~

	== منابع ==		== منابع ==

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

2022-06-01T06:55:02Z

جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$252\,\s252\,\s233$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb$255\,\s245\,\s227$\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{نبوت}}		{{نبوت}}
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[~~حروف مقطعه~~]]''' است. "'''~~[[حروف مقطعه]]~~'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>~~		{{مدخل مرتبط
	~~<div style~~=~~"background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">~~[[حروف مقطعه در علوم قرآنی]]~~</div>~~		\| موضوع مرتبط = حروف مقطعه
			\| عنوان مدخل = [[حروف مقطعه]]
			\| مداخل مرتبط = [[حروف مقطعه در علوم قرآنی]]
			\| پرسش مرتبط =
			}}

	==مقدمه==		==مقدمه==

Wasity: جایگزینی متن - ']]،' به '، [['

2022-05-22T17:03:11Z

جایگزینی متن - ']]،' به '، [['

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۳۳
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	بعضی محققان، حروف مقطعه را با فواتح سور یکی دانسته و از آنها به «فواتح سُوَر» یاد کرده‌اند؛<ref> الاتقان، ج ۲، ص۹۶۷؛ الاعجاز البیانی، ص۱۲۵ - ۱۲۷؛ نک: مباحث فی علوم القرآن، ص۲۳۴.</ref> اما [[زرکشی]] این عنوان را در معنای عام خودش ـ یعنی سرآغاز [[سوره‌ها]] ـ به کار برده است که تنها بخشی از فواتح سور حروف مقطعه خواهند بود. <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۳ ـ ۲۵۵.</ref>		بعضی محققان، حروف مقطعه را با فواتح سور یکی دانسته و از آنها به «فواتح سُوَر» یاد کرده‌اند؛<ref> الاتقان، ج ۲، ص۹۶۷؛ الاعجاز البیانی، ص۱۲۵ - ۱۲۷؛ نک: مباحث فی علوم القرآن، ص۲۳۴.</ref> اما [[زرکشی]] این عنوان را در معنای عام خودش ـ یعنی سرآغاز [[سوره‌ها]] ـ به کار برده است که تنها بخشی از فواتح سور حروف مقطعه خواهند بود. <ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۳ ـ ۲۵۵.</ref>

	شمار این حروف ۸۷ است و بی‌احتساب حروف تکراری، ۱۴ یعنی نصف حروف الفبای [[عربی]] است (به این شرح: أ، ل، م، ص، ر، ک، ه، ی، ع، ط، س، ح، ق، ن) که به صورت یک حرفی (ن، ق، ص)، دو حرفی (طه، [[یس]]، طس، حم)، سه حرفی (الم، [[الر]]،[[ طسم]])، ۴ حرفی (المر، المص) و ۵ حرفی ([[کهیعص]]، حم عسق) کنار هم قرار گرفته‌اند. ازاین میان، «الم» در آغاز ۶ [[سوره بقره]]، [[سوره آل‌عمران]]، [[سوره عنکبوت]]، [[سوره روم]]، [[سوره لقمان]] و [[سوره سجده]]، «الر» در ابتدای ۵ [[سوره یونس]]، [[سوره هود]]، [[سوره یوسف]]، [[سوره ابراهیم]] و [[سوره حجر]]، «طسم» در شروع دو [[سوره شعراء]] و [[سوره قصص]] و «حم» در آغاز سوره‌های [[حوامیم]] ([[سوره غافر]]، [[سوره فصلت]]، [[سوره شوری]]، [[سوره زخرف]]، [[سوره دخان]]، [[سوره جاثیه]] و [[سوره احقاف]]) تکرار شده است که بر این اساس این سوره‌ها را حوامیم خوانده‌اند.		شمار این حروف ۸۷ است و بی‌احتساب حروف تکراری، ۱۴ یعنی نصف حروف الفبای [[عربی]] است (به این شرح: أ، ل، م، ص، ر، ک، ه، ی، ع، ط، س، ح، ق، ن) که به صورت یک حرفی (ن، ق، ص)، دو حرفی (طه، [[یس]]، طس، حم)، سه حرفی (الم، [[الر]]، [[ طسم]])، ۴ حرفی (المر، المص) و ۵ حرفی ([[کهیعص]]، حم عسق) کنار هم قرار گرفته‌اند. ازاین میان، «الم» در آغاز ۶ [[سوره بقره]]، [[سوره آل‌عمران]]، [[سوره عنکبوت]]، [[سوره روم]]، [[سوره لقمان]] و [[سوره سجده]]، «الر» در ابتدای ۵ [[سوره یونس]]، [[سوره هود]]، [[سوره یوسف]]، [[سوره ابراهیم]] و [[سوره حجر]]، «طسم» در شروع دو [[سوره شعراء]] و [[سوره قصص]] و «حم» در آغاز سوره‌های [[حوامیم]] ([[سوره غافر]]، [[سوره فصلت]]، [[سوره شوری]]، [[سوره زخرف]]، [[سوره دخان]]، [[سوره جاثیه]] و [[سوره احقاف]]) تکرار شده است که بر این اساس این سوره‌ها را حوامیم خوانده‌اند.

	بعضی [[مفسران]] و محققان از این حروف، عبارت‌های «عَلیٌّ صراطُ حقٍّ نُمْسِکُه»،<ref>غرائب القرآن، ج ۱، ص۱۳۳؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۶.</ref> «صِراطُ علیٍّ حقٌّ نُمْسِکُه»،<ref>الصافی، ج ۱، ص۹۱.</ref> «نَصُّ حکیمٌ قاطعٌ له سِرٌّ»<ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۶؛ تفسیر بقاعی، ج ۱، ص۳۰.</ref> و... را ساخته‌اند. [[آلوسی]] این گونه عبارت ساختن از [[حروف مقطعه]] را از لطایف و ظرایف این حروف دانسته و به همکیشان خود پیشنهاد می‌دهد که در مقابل جمله یاد شده که از [[شیعیان]] است، جمله «طَرِّقْ سمْعَک النَّصیحةَ» یا «صَحَّ طَریقُکَ مع السّنة» را بسازند که مشتمل بر همان حروف است. <ref>نک: روح المعانی، ج ۱، ص۱۰۷.</ref> البته در این جمله پیشنهادی آلوسی، به جای «ه» حرف «ة» آمده که از حروف مقطعه نیست.		بعضی [[مفسران]] و محققان از این حروف، عبارت‌های «عَلیٌّ صراطُ حقٍّ نُمْسِکُه»،<ref>غرائب القرآن، ج ۱، ص۱۳۳؛ البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۶.</ref> «صِراطُ علیٍّ حقٌّ نُمْسِکُه»،<ref>الصافی، ج ۱، ص۹۱.</ref> «نَصُّ حکیمٌ قاطعٌ له سِرٌّ»<ref>البرهان فی علوم القرآن، ج ۱، ص۲۵۶؛ تفسیر بقاعی، ج ۱، ص۳۰.</ref> و... را ساخته‌اند. [[آلوسی]] این گونه عبارت ساختن از [[حروف مقطعه]] را از لطایف و ظرایف این حروف دانسته و به همکیشان خود پیشنهاد می‌دهد که در مقابل جمله یاد شده که از [[شیعیان]] است، جمله «طَرِّقْ سمْعَک النَّصیحةَ» یا «صَحَّ طَریقُکَ مع السّنة» را بسازند که مشتمل بر همان حروف است. <ref>نک: روح المعانی، ج ۱، ص۱۰۷.</ref> البته در این جمله پیشنهادی آلوسی، به جای «ه» حرف «ة» آمده که از حروف مقطعه نیست.
خط ۹۷:		خط ۹۷:
	آری، تبیین دیگری از این دیدگاه هست که اشکال یادشده را ندارد؛ بعضی گفته‌اند: این حروف از قبیل اصواتی‌اند که در ندا برای توجه دادن مخاطب به کار می‌روند و [[قرآن]] اینها را به کار برد تا از راه نامأنوس بودن چنین کلماتی همگان را برانگیزد، چون در این صورت، الفاظ متداول تنبیه کنار گذاشته شده و به جای آنها از ادات دیگری استفاده شده است و چنین چیزی بی‌شباهت با گفتار انسان‌هاست. همین امر سبب می‌شود اثر بیشتری در جلب نگاه شنونده داشته باشد. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴؛ الاعجاز البیانی، ص۱۲۹.</ref>		آری، تبیین دیگری از این دیدگاه هست که اشکال یادشده را ندارد؛ بعضی گفته‌اند: این حروف از قبیل اصواتی‌اند که در ندا برای توجه دادن مخاطب به کار می‌روند و [[قرآن]] اینها را به کار برد تا از راه نامأنوس بودن چنین کلماتی همگان را برانگیزد، چون در این صورت، الفاظ متداول تنبیه کنار گذاشته شده و به جای آنها از ادات دیگری استفاده شده است و چنین چیزی بی‌شباهت با گفتار انسان‌هاست. همین امر سبب می‌شود اثر بیشتری در جلب نگاه شنونده داشته باشد. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴؛ الاعجاز البیانی، ص۱۲۹.</ref>

	درباره مخاطبِ چنین تنبیهی [[اختلاف]] است؛ بعضی گفته‌اند: چون خدای والا می‌دانسته است که [[پیامبر]] {{صل}} در عالم بشری سرگرم است، هنگام [[نزول وحی]]،[[ جبرئیل]] را با این حروف فرستاده است تا [[حضرت]] با شنیدن آنها از [[جبرئیل]]، نگاهش جلب شود و آن‌گاه به [[وحی]] گوش فرا دهد. اینان در توجیه سخن خود گفته‌اند: [[خدا]] برای [[آگاه کردن]] پیامبر {{صل}} از کلمات معروف [[تنبیه]] ـ همچون «اَلا» و «اَما» ـ استفاده نکرد؛ زیرا این واژگان از الفاظ رایج در زبان مردم‌اند و [[قرآن]] سخنی است که با هیچ سخنی شباهت ندارد، از این رو مناسب آن بود که برای تنبیه از الفاظ غیر رایج بهره گیرد تا در نواختن [[گوش ]]پیامبر {{صل}} رساتر باشد. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴.</ref> برخی معتقدند که مخاطب این حروف مشرکان‌اند؛ زیرا [[مشرکان]] هنگامی که قرآن را می‌شنیدند با ایجاد سر و صدا در پی بی‌اثر ساختن آن برمی‌آمدند تا مبادا بانگ پیامبر {{صل}} به گوش [[مردم]] برسد و [[کلام]] وحی را بشنوند، از این رو خدا این [[نظم]] [[بدیع]] را نازل کرد تا مشرکان از آن شگفت‌زده شوند و [[تعجب]] آنان [[انگیزه]] گوش فرا دادن به [[آیات]] وحی شود. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴.</ref>		درباره مخاطبِ چنین تنبیهی [[اختلاف]] است؛ بعضی گفته‌اند: چون خدای والا می‌دانسته است که [[پیامبر]] {{صل}} در عالم بشری سرگرم است، هنگام [[نزول وحی]]، [[ جبرئیل]] را با این حروف فرستاده است تا [[حضرت]] با شنیدن آنها از [[جبرئیل]]، نگاهش جلب شود و آن‌گاه به [[وحی]] گوش فرا دهد. اینان در توجیه سخن خود گفته‌اند: [[خدا]] برای [[آگاه کردن]] پیامبر {{صل}} از کلمات معروف [[تنبیه]] ـ همچون «اَلا» و «اَما» ـ استفاده نکرد؛ زیرا این واژگان از الفاظ رایج در زبان مردم‌اند و [[قرآن]] سخنی است که با هیچ سخنی شباهت ندارد، از این رو مناسب آن بود که برای تنبیه از الفاظ غیر رایج بهره گیرد تا در نواختن [[گوش ]]پیامبر {{صل}} رساتر باشد. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴.</ref> برخی معتقدند که مخاطب این حروف مشرکان‌اند؛ زیرا [[مشرکان]] هنگامی که قرآن را می‌شنیدند با ایجاد سر و صدا در پی بی‌اثر ساختن آن برمی‌آمدند تا مبادا بانگ پیامبر {{صل}} به گوش [[مردم]] برسد و [[کلام]] وحی را بشنوند، از این رو خدا این [[نظم]] [[بدیع]] را نازل کرد تا مشرکان از آن شگفت‌زده شوند و [[تعجب]] آنان [[انگیزه]] گوش فرا دادن به [[آیات]] وحی شود. <ref>الاتقان، ج ۱، ص۶۶۴.</ref>

	ه‍ . [[گزینش]] [[حروف مقطعه]] به جهت معرفی حروفی است که کلام از آن ترکیب می‌شود، از این‌رو نیمی از حروف الفبا (۱۴ حرف) را یاد کرده و از هر جنس از حروف هجا نیز نصف آن را آورده است: از حروف حلق سه حرفِ «ح، ع، ه»، از حروف بالای حلق دو حرف «ق، ک»، از دو حرف شَفَوی، حرف «م»، از حروف مهموس حرف‌های «س، ح، ک، ص، ه»، از حروف شدید حرف‌های «أ، ط، ق، ک»، از حروف مُطْبقه حرف‌های «ط، ص»، از حروف مجهور حرف‌های «أ، م، ل، ع، ر، ط، ق، ی، ن»، از حروف مُنْفَتِح حرف‌های «أ، م، ر، ک، ه، ع، س، ح، ق، ی، ن»، از حروف مُستعلی حرف‌های «ق، ص، ط»، از حروف منخفض حرف‌های «أ، ل، م، ر، ک، ه، ی، ع، س، ح، ن» و از حروف قَلقله حرف‌های «ق، ط» آمده‌اند.		ه‍ . [[گزینش]] [[حروف مقطعه]] به جهت معرفی حروفی است که کلام از آن ترکیب می‌شود، از این‌رو نیمی از حروف الفبا (۱۴ حرف) را یاد کرده و از هر جنس از حروف هجا نیز نصف آن را آورده است: از حروف حلق سه حرفِ «ح، ع، ه»، از حروف بالای حلق دو حرف «ق، ک»، از دو حرف شَفَوی، حرف «م»، از حروف مهموس حرف‌های «س، ح، ک، ص، ه»، از حروف شدید حرف‌های «أ، ط، ق، ک»، از حروف مُطْبقه حرف‌های «ط، ص»، از حروف مجهور حرف‌های «أ، م، ل، ع، ر، ط، ق، ی، ن»، از حروف مُنْفَتِح حرف‌های «أ، م، ر، ک، ه، ع، س، ح، ق، ی، ن»، از حروف مُستعلی حرف‌های «ق، ص، ط»، از حروف منخفض حرف‌های «أ، ل، م، ر، ک، ه، ی، ع، س، ح، ن» و از حروف قَلقله حرف‌های «ق، ط» آمده‌اند.

	از سویی [[خدا]] [[حروف مقطعه]] را به صورت یک حرفی مانند «ن، ص، ق»، دو حرفی نظیر «حم، طه، طس»، سه حرفی مانند «[[الم]]، [[الر]]،[[ طسم]]»، ۴ حرفی همچون «المص، المر» و ۵ حرفی نظیر «[[کهیعص]]» آورده است. رازش این است که کلمات در [[زبان عربی]] به همین شیوه از یک، دو، سه، ۴ و ۵ حرف ترکیب شده‌اند و واژه‌ای با بیش از ۵ حرف در زبان عربی نیست.		از سویی [[خدا]] [[حروف مقطعه]] را به صورت یک حرفی مانند «ن، ص، ق»، دو حرفی نظیر «حم، طه، طس»، سه حرفی مانند «[[الم]]، [[الر]]، [[ طسم]]»، ۴ حرفی همچون «المص، المر» و ۵ حرفی نظیر «[[کهیعص]]» آورده است. رازش این است که کلمات در [[زبان عربی]] به همین شیوه از یک، دو، سه، ۴ و ۵ حرف ترکیب شده‌اند و واژه‌ای با بیش از ۵ حرف در زبان عربی نیست.

	به [[عقیده]] [[باقلانی]]، این دیدگاه در [[تفسیر]] حروف مقطعه ـ یعنی [[گزینش]] نیمی از هریک از دسته‌های مختلف حروف و گردآوردن آن در میان حروف مقطعه ـ از [[ادله]] [[اعجاز قرآن]] [[کریم]] و در [[حکم]] [[خبر دادن از غیب]] است؛ زیرا پی بردن به صفات حروف و تقسیم‌بندی‌شان سال‌ها پس از [[نزول قرآن]] به دست [[دانشمندان]] انجام گرفته و در [[زمان]] [[نزول]]، خبری از این تقسیمات نبوده است. <ref>اعجاز القرآن، ص۶۸ ـ ۷۰.</ref> [[زمخشری]] نیز این وجه را از لطایفی دانسته است که دلیلی الزام‌آور شمرده می‌شود. <ref>الکشاف، ج ۱، ص۲۹ ـ ۳۰.</ref>		به [[عقیده]] [[باقلانی]]، این دیدگاه در [[تفسیر]] حروف مقطعه ـ یعنی [[گزینش]] نیمی از هریک از دسته‌های مختلف حروف و گردآوردن آن در میان حروف مقطعه ـ از [[ادله]] [[اعجاز قرآن]] [[کریم]] و در [[حکم]] [[خبر دادن از غیب]] است؛ زیرا پی بردن به صفات حروف و تقسیم‌بندی‌شان سال‌ها پس از [[نزول قرآن]] به دست [[دانشمندان]] انجام گرفته و در [[زمان]] [[نزول]]، خبری از این تقسیمات نبوده است. <ref>اعجاز القرآن، ص۶۸ ـ ۷۰.</ref> [[زمخشری]] نیز این وجه را از لطایفی دانسته است که دلیلی الزام‌آور شمرده می‌شود. <ref>الکشاف، ج ۱، ص۲۹ ـ ۳۰.</ref>

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

2022-05-08T12:38:55Z

جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

نمایش تغییرات

حروف مقطعه در علوم قرآنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Bahmani در ‏۹ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۴۰

Wasity: جایگزینی متن - 'لام' به 'لام'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم

Wasity: جایگزینی متن - ']]' به ' [['

Wasity: جایگزینی متن - 'سلسله' به 'سلسله'

HeydariBot: وظیفهٔ شمارهٔ ۵

Hosein: جایگزینی متن - '== پرسش‌های وابسته == ==' به '=='

Heydari: جایگزینی متن - '\(.*)\[\[(.*)\]\](.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\>\n\(.*)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '

Wasity: جایگزینی متن - ']]،' به '، [['

Wasity: جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '

Heydari: جایگزینی متن - '\(.)\[\[(.)\]\](.)\"\'\'\'(.)\'\'\'\"(.)\<\/div\>\n\(.)\<\/div\>\n\n' به '{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = $2 | عنوان مدخل = $4 | مداخل مرتبط = $6 | پرسش مرتبط = }} '